پیش‌نویس جدید ضوابط واحدهای دیجیتال بانک‌ها؛ خبری از استقلال نئوبانک‌ها نیست

به گزارش پیوست، بانک مرکزی پیش‌نویس جدید ضوابط ناظر بر ایجاد، فعالیت و نظارت بر واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی توسط موسسات اعتباری را منتشر کرد.

این پیش‌نویس، همچنان تاسیس هرگونه واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی که تحت عناوینی مانند نئوبانک یا شعبه مجازی فعالیت می‌کنند را  مستلزم اخذ مجوز از بانک مرکزی دانسته است و هر موسسه اعتباری تنها مجاز به دریافت یک شناسه اختصاصی برای این واحد خواهد بود.

یکی از مهم‌ترین بندهای این ضوابط، ممنوعیت ایجاد یا تملک شرکت مستقل برای اداره واحد دیجیتال است، به این معنا که نئوبانک‌ها نمی‌توانند به‌عنوان نهادی جدای از بانک مادر فعالیت کرده یا برند مستقل داشته باشند. همچنین استفاده از سامانه جامع بانکداری مجزا برای این واحدها  ممنوع اعلام شده و تمامی خدمات باید در بستر مرکز داده موسسه اعتباری ارائه شود.

در بخش دوم این پیش‌نویس که به نحوه ایجاد این موسسات پرداخته، تاکید شده است تاسیس واحد دیجیتال ارایه خدمات بانکی صرفا با رعایت مفاد این ضوابط و اخذ مجوز از بانک مرکزی امکان پذیر است و موسسه اعتباری متقاضی تاسیس واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی مکلف است تقاضای خود را به اداره مجوزهای بانکی بانک مرکزی ارائه دهد.

از سوی دیگر اداره مجوزهای بانکی بانک مرکزی پس از دریافت تقاضای موسسه اعتباری باید در خصوص عملکرد موسسه اعتباری از جهت رعایت الزامات و ضوابط مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم مطابق قوانین و مقررات موضوعه از اداره مبارزه با پولشویی و تامین مالی تروریسم بانک مرکزی استعلام بگیرد.

همچنین استعلام در خصوص عملکرد موسسه اعتباری از حیث شاخص‌های سلامت بانکی از اداره نظارت احتیاطی کلان و اداره نظارت بر موسسات اعتباری مربوط الزامی است و در خصوص کفایت زیر ساخت‌های فناوری اطلاعات و مدیریت صحیح ریسک فناوری اطلاعات و نیز رعایت ضوابط و مقررات ابلاغی مرتبط با سامانه‌های ملی پرداخت از حوزه مربوط در معاونت فناوری‌های نوین بانک مرکزی هم باید استعلام گرفته شود.

در این بخش اداره مجوزهای بانکی بانک مرکزی باید پس از دریافت پاسخ استعلام‌ها نتیجه را طی گزارشی به معاون نظارت جهت اخذ تاییدیه طرح در کمیسیون مقررات و نظارت موسسات اعتباری ارائه دهد. در صورت تایید معاون نظارت مراتب در کمیسیون مقررات و نظارت موسسات اعتباری به منظور اتخاذ تصمیم در خصوص درخواست موسسه اعتباری متقاضی مطرح می‌شود.
در صورت موافقت کمیسیون مقررات و نظارت موسسات اعتباری با ایجاد واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی توسط موسسه اعتباری متقاضی اداره مجوزهای بانکی مراتب را به آن موسسه اعتباری اعلام کرده و ضمن اعطای مجوز یک شناسه اختصاصی برای واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی تخصیص می‌دهد.
موسسه اعتباری صرفا می‌تواند یک شناسه اختصاصی برای واحد دیجیتال ارایه خدمات بانکی دریافت کند و استفاده از شناسه اختصاصی واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی تخصیص یافته در سامانه اطلاعات مجوز نهادهای پولی بانک مرکزی (سام) برای سایر واحدهای مؤسسه اعتباری مجاز نیست. ضمنا ایجاد هرگونه واحد بانکی در زیر مجموعه واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی هم ممنوع است.

ممنوعیت ایجاد سامانه جداگانه

در بخش سوم فعالیت این موسسات آمده است که آنها موظفند برای فعالیت واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی تمهیدات لازم جهت ارائه خدمات به صورت ۲۴ ساعته در ۷ روز هفته و آموزش به مشتریان را فراهم کنند و خدمات ارائه شده در واحد دیجیتال ارایه خدمات بانکی مؤسسه اعتباری صرفاً باید از طریق سامانه جامع بانکداری متمرکز در بستر مرکز داده موسسه اعتباری ارائه شود.

ارائه خدمات و انجام عملیات بانکی به صورت غیر حضوری از طریق اینترنت و یا سایر بسترهای دیجیتال تحت عناوین مختلف اعم از نئوبانک شعبه مجازی و سایر موارد مشابه توسط مؤسسه اعتباری صرفاً در قالب واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی و با شناسه اختصاصی مربوط به آن مجاز است.
این بار هم مانند ضوابط واحدهای دیجیتال بانک‌ها در سال ۱۴۰۲ معرفی واحد دیجیتال ارایه خدمات بانکی در تبلیغات مؤسسه اعتباری به نحوی که واحد مذکور را به عنوان یک مؤسسه اعتباری مستقل در ذهن مخاطب متبادر سازد، مجاز نیست.
موسسه اعتباری موظف است در تبلیغات واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی خود از نام موسسه اعتباری در انتهای عنوان واحد مذکور به طور برجسته استفاده کرده و در تمامی رسانه‌ها و تبلیغات عبارت کامل عنوان واحد دیجیتال ارایه خدمات بانکی نام موسسه اعتباری به همراه نشان تجاری مؤسسه اعتباری را درج کند.
همچنین موسسه اعتباری مجاز به ایجاد یا تملک شرکت مستقل برای فعالیت واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی خود نیست و در صورتی که موسسه اعتباری برای فعالیت واحد دیجیتال ارایه خدمات بانکی خود قصد برون سپاری بخشی از خدمات فناوری اطلاعات را داشته باشد صرفاً میتواند از طریق قرارداد مستقیم با شرکت‌ها و پیمانکاران برون سازمانی مشروط به رعایت مفاد دستورالعمل حداقل الزامات ناظر بر ریسک فناوری اطلاعات اقدام کند.

محدودیت عملیات در صورت عدم اصلاح

در صورتی که پس از صدور مجوز و طی فعالیت واحد دیجیتال ارایه خدمات بانکی احراز شود که موسسه اعتباری شرایط لازم در زمینه مجوزها را از دست داده است اداره نظارت ذی ربط بانک مرکزی طی اخطاری به موسسه اعتباری آن موسسه اعتباری را ملزم به انجام اقدامات اصلاحی به منظور ادامه فعالیت واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی کرده و در صورتی که پس از سه ماه از اخطار اداره نظارت ذی ربط اقدامات اصلاحی مناسب توسط مؤسسه اعتباری انجام نشود بانک مرکزی میتواند مؤسسه اعتباری را از برخی عملیات و خدمات بانکی در واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی و نیز جذب مشتریان جدید از طریق واحد مذکور منع کند.
همچنین در صورت تداوم نقض مقررات و عدم انجام اقدامات اصلاحی مناسب توسط موسسه اعتباری اداره نظارت ذی‌ربط موظف است مراتب را طی گزارشی جهت طرح در کمیسیون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباری به منظور تصمیم‌گیری در خصوص تعلیق فعالیت واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی مؤسسه اعتباری مربوطه ارائه کند و در صورت اتخاذ تصمیم در کمیسیون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباری مبنی بر تعلیق فعالیت واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی مؤسسه اعتباری پیشنهاد تعلیق فعالیت واحد مذکور جهت تأیید نهایی به هیأت عامل بانک مرکزی ارسال می‌شود.
در صورت تأیید هیأت عامل بانک مرکزی مبنی بر تعلیق فعالیت واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی اداره مجوزهای بانکی تا زمان رفع تمامی ایرادات و تأیید آن از سوی اداره نظارت ذی ربط، مجوز واحد مذکور را تعلیق می‌کند.
در صورت تعلیق مجوز واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی مؤسسه اعتباری موظف است به مشتریان واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی خود خدمات لازم را از طریق سایر بسترهای بانکداری الکترونیک یا به صورت حضوری ارایه کند
مؤسسه اعتباری که در زمان ابلاغ این ضوابط دارای واحد مشابه با واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی است موظف است حداکثر ظرف ۶ ماه از ابلاغ این ضوابط مجوز واحد مربوطه را اخذ کند در غیر این صورت هرگونه ارائه خدمات از سوی واحدهای مذکور مجاز نبوده و مشمول مقررات نظارتی و انضباطی مقرر در این ضوابط خواهد شد.

پیش‌نویس ضوابط ناظر بر نحوه ایجاد، فعالیت و نظارت