وضعیت شبکه ایران پیچیده‌تر شد، اینترنت هست، دسترسی نیست

این نمودار ۴۸ ساعت گذشته نشان می‌دهد که ترافیک اینترنت ایران از وضعیت نزدیک به صفر خارج شده و به‌صورت پیوسته در حال افزایش است، به‌طوری‌که بنا بر برآورد، به حدود ۵۳ درصد ظرفیت پیش از خاموشی گسترده در هجدهم دی‌ماه رسیده است.اما بازگشت پهنای باند الزاماً به معنای بازگشایی دسترسی مردم نیست و احتمالاً بخش قابل‌توجهی از این ترافیک به ارتباطات زیرساختی، سازمانی یا دسترسی‌های کنترل‌شده اختصاص دارد موضوعی که شک نمودار نیز آن را تائید می‌کند زیرا فاقد نوسان‌های طبیعی شبانه‌روزی است.

نکته مهم این است که رشد ترافیک جهش‌های مقطعی نشان نمی‌دهد و یک روند صعودی نسبتاً پایدار دارد. موضوعی که می‌تواند بیانگر فعال‌شدن مسیرهای اصلی‌ ارتباطی کشور باشد. داده‌های منتشر شده از سوی سایفون نیز نشان می‌دهد از چهارشنبه هفته گذشته تعداد کاربران این برنامه یک رشد صعودی ۸۰ درصدی را تجربه کرده و کاربران آن از حدود ۴ میلیون به ۷.۲ میلیون اتصال منحصر به فرد رسیده است. با این حال افزایش پهنای‌باند این برنامه متناسب با رشد کاربران نیست و علیرغم افزایش نزدیک به دوبرابری تقاضا طی روزهای گذشته هنوز کاربران نمی‌‌توانند دسترسی پایداری از طریق ابزارهای عبور از فیلتر داشته باشند.

از سوی دیگر تجربه کاربران و دسترسی به سایت‌های مختلف نشان می‌دهد همچنان اینترنت کشور مسدود است و امکان استفاده عادی از اینترنت وجود ندارد ضمن اینکه امکان مشاهده داده‌های میزبانی شده در دیتاسنترهای داخلی برای کاربران خارج از کشور همچنان وجود ندارد. نمودار آروان کلاود نیز ادامه قطع دسترسی را تائید می‌کند.

باید توجه داشت اگرچه قسمتی از این گشایش صرف ابزارهای عبور از فیلترینگ می‌شود اما الگوی ترافیک همچنان با وضعیت «اینترنت عادی کاربران» فاصله دارد. به این معنی که حجم کل داده‌ها افزایش یافته، اما شکل نمودار هنوز فاقد نوسان‌های منظم شبانه‌روزی است که معمولاً ناشی از مصرف گسترده کاربران خانگی و موبایل است.

افت ناگهانی کوتاه‌مدت در میانه نمودار و سپس بازگشت سریع ترافیک به مسیر صعودی، می‌تواند نشانه‌ای از تغییر سیاست یا تنظیم مجدد فنی در سطح شبکه باشد. برای مثال برداشتن موقت محدودیت روی برخی مسیرها، بازآرایی BGP (سیستمی که برای مسیریابی بین شبکه‌های بزرگ اینترنت استفاده می‌شود) یا مدیریت بار شبکه در شرایط بازگشت تدریجی. چنین رفتارهایی معمولاً در دوره‌های گذار دیده می‌شود، زمانی که شبکه از حالت قطع یا انسداد شدید به سمت ظرفیت بالاتر حرکت می‌کند، اما هنوز به ثبات نهایی نرسیده است.

در مجموع، رسیدن ترافیک به حدود نیمی از ظرفیت پیش از خاموشی را می‌توان نشانه‌ای معنادار از «بازگشت ارتباط» دانست، اما نه بازگشت اینترنت برای همه کاربران. این داده‌ها بیشتر با سناریوی احیای مرحله‌ای سازگار است: ابتدا بازگشت پهنای باند و اتصال در سطح هسته و اپراتورهای اصلی، سپس در صورت تغییر تصمیم سیاست‌گذار گسترش تدریجی دسترسی عمومی. بنابراین، نمودار بیش از آنکه پایان محدودیت‌ها را تأیید کند، نشان‌دهنده ورود شبکه به فاز جدیدی از اتصال کنترل‌شده و هنوز ناتمام است.