فعالان اتاق ایران: هزینه‌های قطع اینترنت فراتر از تخریب زیرساخت‌های فیزیکی است

در نشست مشترک کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران، کمیسیون دانش‌بنیان اتاق ایران و کمیسیون تحول دیجیتال اتاق ایران، با حضور نائب رئیس و خزانه‌دار اتاق ایران، نمایندگانی از دولت و مجلس و با مشارکت فعالان بخش خصوصی، چالش‌های قطع اینترنت و حیات اقتصاد دیجیتال و کسب‌وکارها اینترنتی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

هزینه‌های قطع اینترنت فراتر از تخریب زیرساخت‌های فیزیکی

افشین کلاهی، رئیس کمیسیون دانش‌بنیان اتاق ایران، با مقایسه‌ای میان خسارات فیزیکی جنگ و خسارات اقتصاد دیجیتال، گفت: تخریب پل B1 بسیار متأثرکننده بود. همچنین وقتی دشمن جنایتکار تهدید به نابودی نیروگاه‌های کشور کرد، فکر این اتفاق هم عذاب‌آور بود.

او با اشاره به اینکه هزینه ساخت پل تخریب شده بی یک حدود ۲۰ میلیون دلار برآورد می‌شود و احداث هر مگاوات نیروگاه نیز حدود ۳ میلیون دلار هزینه دارد، افزود: باید دانست که خسارت مستقیم قطع اینترنت روزانه ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار و خسارات غیرمستقیم آن تا ۸۰ میلیون دلار در روز برآورد می‌شود و ما روزانه در حوزه اقتصاد دیجیتال شاهد نابودی چندین پل بزرگ و نیروگاه هستیم اما چون دیده نمی‌شود، گویا کسی به آن حساسیت نشان نمی‌دهد.

کلاهی با طرح پرسشی در خصوص بررسی «هزینه-فایده» در تصمیمات امنیتی کشور، یادآور شد: بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار نفر در کسب‌وکارهای خرد در بستر اینترنت با خطر نابودی روبرو هستند و متأسفانه بخش کمی از این افراد بیمه هستند که همین مسئله فشار معیشتی خانوارهای آن‌ها را بیشتر می‌کند.

به گفته کلاهی، حدود ۳ درصد از جمعیت دو سه میلیون نفری که کار آن‌ها با اینترنت و اقتصاد دیجیتال مرتبط است، بیمه هستند.

او همچنین به تبعات اجتماعی این موضوع اشاره کرد و گفت: باید به این مسئله هم توجه کرد که قطع سراسری اینترنت، خشمی ماندگار در جامعه ایجاد می‌کند، ضمن اینکه وقتی دشمن در حد اعلا از هوش مصنوعی در جنگ بهره می‌برد، قطع اینترنت ما را فرسنگ‌ها از فناوری و دانش در این حوزه عقب می‌اندازد.

امنیت سایبری در مقابل انسجام اجتماعی

محسن پاشا، قائم مقام مرکز ملی فضای مجازی، با نگاهی متفاوت به موضوع قطع اینترنت، گفت: قدرت کشور و همچنین دفاع از کشور لایه‌های مختلفی دارد که امنیت الکترونیک یکی از مهم‌ترین آن‌هاست.

او با اشاره به اینکه مسائل در ایران از حالت تک‌بعدی خارج شده و همه‌چیز به هم وابسته است، افزود: جنگ امروز، جنگ فناوری است. او همچنین اعلام کرد که طبق ابلاغیه بهمن‌ماه که از سوی علی لاریجانی، دبیر شهید شورای عالی امنیت ملی ابلاغ شد، مقرر شده است اینترنت موردنیاز بخش خصوصی از طریق درخواست سه مجرای اتاق ایران، اتحادیه‌ کشوری کسب و کارهای مجازی و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تأمین شود و تاکنون شماره‌های معرفی شده که در حال بررسی دستگاه‌های نظارتی و اتصال تدریجی به اینترنت هستند.

پاشا افزود: برای وصل بودن اینترنت باید بنا به وضعیت به‌گونه‌ای عمل کنیم که نیازهای مردم و فعالان اقتصادی پاسخ داده شود.

او تأکید کرد: بزرگ‌ترین مؤلفه امنیت ایران؛ مردم و انسجام اجتماعی است و این مسئله حتی از قدرت موشکی هم قوی‌تر است.

علی مسعودی، رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران هم گفت: اتاق ایران بعد از اتفاقات دی‌ماه در جلسات مختلف موضوع قطع اینترنت را با مراجع دولتی و دستگاه‌های ذی‌ربط پیگیری کرده و این ارتباطات تا امروز ادامه داشته است.

لزوم بازنگری در اولویت‌های اقتصادی

پیام باقری، نایب‌رئیس اتاق ایران، ضمن تأکید بر لزوم راهکارمحور بودن این جلسات، گفت: اقتصاد ایران را باید به دو بخش قبل و بعد از جنگ تحمیلی تقسیم کرد و برای هر دو بخش به اقتضای شرایط به تحلیل و تصمیم سازی پرداخت.

او افزود: اولویت‌های اقتصادی در بخش بعد از جنگ و شرایط کنونی، نیازمند بازنگری و بازتعریف است و باید محوریت را به بخش‌های پیشران واگذار کرد.

باقری با اشاره به نقش کلیدی بخش خصوصی در تأمین معیشت مردم در دوران جنگ، خاطرنشان کرد: در دوره بعد از جنگ، اتاق، مجلس و دولت معتقد هستند که باید در اقتصاد بازنگری صورت گیرد و نقش اقتصاد مردمی و مبتنی بر ظرفیت‌های بخش خصوصی بیشتر موردتوجه قرار گیرد.

او با توضیح اینکه اقتصاد دیجیتال به‌عنوان زیربنای تمامی حوزه‌ها، یکی از اصلی‌ترین پیشران‌های رشد است، تصریح کرد: محدودیت‌های اینترنتی در ماه‌های اخیر باعث افزایش هزینه بنگاه‌ها، افت بهره‌وری و عقب افتادن از رقبا شده و این روند، سرمایه‌گذاری‌های آتی کشور را با چالشی جدی مواجه می‌کند.

ابهام در تداوم محدودیت‌ها و مسئله اینترنت طبقاتی

مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول دیجیتال اتاق تهران نیز در این نشست با انتقاد از وضعیت موجود، گفت: اگر دلیل محدودیت‌ها امنیتی است، چرا با فروکش کردن بحران و برقراری آتش‌بس، وضعیت به حالت عادی بازنمی‌گردد؟ باید به این موضوع هم توجه کرد که در بستر اقتصاد دیجیتال، قطع اینترنت هم می‌تواند منجر به مشکلات امنیتی شود.

نوربخش با اشاره به تعدیل هزاران نیرو در شرکت‌های فناورمحور، از سیاست‌های دوگانه انتقاد کرد و افزود که اگر قطع اینترنت ضرورت دارد، پس توزیع و فروش اینترنت‌های موسوم به «پرو» یا «سفید» چه معنایی دارد و چطور این اینترنت‌ها مشمول محدودیت‌های امنیتی نیستند؟

او از نمایندگان مجلس خواست تا این تبعیض‌ها و همچنین مسئله بازار سیاه وی‌پی‌ان را به‌طورجدی پیگیری کنند.

واکنش مجلس و رویکرد مدیریتی

در پاسخ به دغدغه‌های فعالان اقتصادی، حجت‌الاسلام سلیمی، نماینده مردم تهران در مجلس، ضمن تأیید مشکلات کسب‌وکارها، گفت: کشور در شرایط جنگی تحمیلی قرار دارد؛ اما نباید در برابر این فشارها زانو خم کرد.

او با تأکید بر اینکه جنگ تحمیلی علیه ایران ۴۷ سال است به‌ویژه در حوزه اقتصاد ادامه دارد، افزود: مجلس آمادگی کامل برای همکاری با بخش خصوصی را دارد و از فعالان بخش خصوصی می‌خواهیم مسائل و راهکارها را به مجلس منعکس کنند.

این نماینده مجلس همچنین با اشاره به لزوم اصلاح قانون بودجه سال ۱۴۰۵ به دلیل مسائل جنگ تحمیلی، گفت: پیشنهاد‌های خود را برای اصلاح بودجه و تخصیص منابع حمایتی ارائه دهید تا با کمک هم و با مدیریت درست، از پیچ تاریخی جنگ تحمیلی سوم بگذریم و به شرایط باثبات برگردیم.

هشدار نسبت به گسست اجتماعی و استهلاک سرمایه

در بخش دیگری از نشست، فرزین فردیس، عضو هیات رئیسه اتاق تهران، با اشاره به اینکه با قطع اینترنت ما با سناریوی «جهان‌های جدا از هم» سر و کار داریم، هشدار داد: انسجام اجتماعی بزرگترین دارایی ماست و نباید با ایجاد «اینترنت طبقاتی»، بخش خاکستری جامعه را ناامید کرد.

او با توضیح اینکه سکوت وزرای ارتباطات و اقتصاد در قبال خسارات اینترنت نگران‌کننده است، افزود: آن‌ها باید ابعاد این فاجعه را که ده برابر خسارت در حوزه فولاد است، به‌طور علنی بیان کنند.

فردیس همچنین هشدار داد که نارضایتی کارکنان به دلیل مشکلات معیشتی هم یکی از زمینه‌های نفوذ و هک است و ایجاد مشکلات در فضای کسب‌وکار به این مسئله دامن می‌زند.

قطع اینترنت و ریسک سرمایه‌گذاری حوزه آی‌تی

فرشید شکرخدایی، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تأمین مالی اتاق ایران نیز موضوع قطع اینترنت را از منظر آتیه سرمایه‌گذاری در این حوزه به چالش کشید و گفت: نرخ استهلاک سرمایه در حوزه آی‌تی بسیار بالاست و به ۳ تا ۴ سال می‌رسد درحالی‌که جدای از این ریسک بسیار بالا، فعالان این حوزه به موضوع قطع و اختلال اینترنت نیز مواجه هستند که عملا جسارت سرمایه‌گذاری آن‌ها را نابود می‌کند.

او هشدار دارد: با تداوم وضعیت موجود، عملاً سرمایه‌گذاری آینده بخش خصوصی در حوزه فناوری اطلاعات منتفی می‌شود و این موضوع می‌تواند پیامدهای بدی داشته باشد.

همچنین سعید رسول‌اف، نایب‌رئیس کمیسیون فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق ایران، با انتقاد از ناتوانی رسانه‌های پرهزینه داخلی برای حفظ مرجعیت رسانه‌ای، گفت: عده‌ای انتقال مرجعیت رسانه به خارج از کشور را دلیل قطع اینترنت و اعمال محدودیت‌ها اعلام می‌کنند؛ اما باید پرسید رسانه‌های داخلی که منابع هنگفتی صرف آن‌ها می‌شود چه طور عمل کرده‌اند که مخاطب داخلی به رسانه‌های بیگانه و پیج‌های اینستاگرامی پناه ببرد.

او همچنین افزایش ۶۰ درصدی حقوق را در کنار بحران اینترنت، ضربه‌ای مهلک به پیکره نحیف اقتصاد دیجیتال دانست و خواستار حمایت جدی از کسب‌وکارهای این حوزه شد.