پلتفرم‌های آزمایش آنلاین رای گرفتند، دارورسانی آنلاین همچنان بلاتکلیف

به گزارش پیوست، احمد طاهرخانی، رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک، در نشست خبری مشترک کمیسیون‌های سلامت دیجیتال انجمن تجارت الکترونیک تهران و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران با اشاره به چالش‌های چندساله کسب‌وکارهای ارائه‌دهنده خدمات آزمایشگاهی در منزل گفت: «پس از پیگیری‌های متعدد و شکایت از سازمان تامین اجتماعی، کمیته تسهیل فعالیت کسب‌وکارهای اقتصاد دیجیتال در ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ مصوبه‌ای صادر کرد که بر اساس آن، ارائه خدمات آزمایشگاهی از طریق پلتفرم‌های دارای مجوز ممکن شده است و تامین اجتماعی نمی‌تواند صرفا به دلیل همکاری آزمایشگاه‌ها با پلتفرم‌های آنلاین، قرارداد آنها را محدود یا قطع کند.»

او توضیح داد: «پلتفرم‌های ارائه‌دهنده خدمات آزمایشگاهی در منزل از حدود ۸ سال پیش و پیش از همه‌گیری کرونا فعالیت خود را آغاز کردند. فعالیت این کسب‌وکارها در دوران کرونا گسترش یافت و پس از آن نیز تعداد پلتفرم‌های فعال در این حوزه افزایش پیدا کرد. با این حال، از سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ چالش‌هایی میان این کسب‌وکارها و سازمان‌های بیمه‌گر شکل گرفت که فعالیت آنها را تحت تأثیر قرار داد.»

به گفته طاهرخانی، یکی از مهم‌ترین موانع فعالیت این پلتفرم‌ها، به رسمیت شناخته نشدن همکاری آنها با آزمایشگاه‌ها از سوی برخی بیمه‌گران، به‌ویژه سازمان تأمین اجتماعی بود. این سازمان از طریق اعمال محدودیت بر قراردادهای بیمه‌ای آزمایشگاه‌ها، عملا مانع همکاری آنها با پلتفرم‌های آنلاین می‌شد.

او در توضیح این موضوع گفت: «از آنجا که بخشی از هزینه خدمات آزمایشگاهی از طریق بیمه پرداخت می‌شود، قطع یا محدود شدن قرارداد آزمایشگاه با سازمان بیمه‌گر می‌توانست ادامه همکاری آزمایشگاه‌ها با پلتفرم‌ها را با مشکل مواجه کند. این وضعیت علاوه بر محدود کردن فعالیت کسب‌وکارها، موجب کاهش انگیزه بنیان‌گذاران و فعالان این حوزه شده بود. جلسات متعددی با مسئولان سازمان تأمین اجتماعی، سایر بیمه‌گران و وزارت بهداشت برگزار شد. در نهایت، مجوز فعالیت کسب‌وکارهای آنلاین خدمات آزمایشگاهی در اردیبهشت ۱۴۰۴ به تصویب رسید و در درگاه ملی مجوزهای کشور ثبت شد؛ اما با وجود ایجاد این مجوز، محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی بیمه‌ها ادامه پیدا کرد.»

طاهرخانی در ادامه در رابطه با مصوبه توضیح داد: «بر اساس این مصوبه که در نامه‌ای به رئیس سازمان تأمین اجتماعی ابلاغ شده است، ارائه خدمات آزمایشگاهی از طریق پلتفرم‌های دارای مجوز، مشروط به وجود نسخه معتبر پزشک و رعایت الزامات قانونی، مجاز شناخته شده است. همچنین تأکید شده که ارائه خدمات از این مسیر، تخلف آزمایشگاه محسوب نمی‌شود و نمی‌تواند به‌تنهایی مبنایی برای تذکر، محدودسازی یا قطع قرارداد آزمایشگاه از سوی سازمان تأمین اجتماعی باشد. در بخش دیگری از مصوبه، حدود فعالیت تبلیغاتی پلتفرم‌ها مشخص شده است. بر این اساس، تبلیغات خدمات آزمایشگاهی باید در چارچوب مجوزهای مربوط و ضوابط تبلیغات پزشکی انجام شود و پلتفرم‌ها مجاز نیستند مستقلاً خدمات آزمایشگاهی را خارج از حدود مجوز تبلیغ کنند یا ادعاهای پزشکی به محتوای تبلیغاتی اضافه کنند.»

طاهرخانی در ادامه با اشاره به همکاری مشترک انجمن تجارت الکترونیک تهران و سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران در پیگیری مسائل سلامت دیجیتال گفت: «تصمیم گرفته شده این الگوی همکاری برای حل سایر چالش‌های حوزه سلامت دیجیتال نیز ادامه پیدا کند. به همین منظور از اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی که به‌تازگی کارگروه سلامت آن تشکیل شده نیز دعوت شده است به این همکاری بپیوندد.»

صدور رای کافی نیست

روح‌الله رهبرپور، رئیس کمیسیون قوانین و مقررات انجمن تجارت الکترونیک تهران، در ادامه این نشست با اشاره به ضرورت اجرای رای کمیته تسهیل فعالیت کسب‌وکارهای اقتصاد دیجیتال گفت: «صدور رای به‌تنهایی کافی نیست و تلاش می‌کنیم با استفاده از ظرفیت‌های قانونی و پیگیری موضوع از طریق مرکز ملی فضای مجازی، اجرای این مصوبه نیز به نتیجه برسد. در آیین‌نامه تشکیل کمیته، دستگاه‌های اجرایی ملزم به اجرای آرا شده‌اند و در صورت استنکاف از اجرای رأی، سازوکارهایی برای رسیدگی از طریق قوه قضاییه پیش‌بینی شده است.»

رهبرپور با انتقاد از مقاومت سازمان تأمین اجتماعی در برابر فعالیت پلتفرم‌های خدمات آزمایشگاهی گفت: «با وجود قوانین مشخص و صدور مجوز برای این کسب‌وکارها، اساساً نباید نیازی به چنین رسیدگی‌هایی وجود داشته باشد. نگرانی‌هایی مانند ایجاد آزمایش‌های القایی یا محدودیت منابع مالی بیمه‌ها قابل درک است، اما نمی‌تواند توجیه مناسبی برای جلوگیری از فعالیت قانونی این کسب‌وکارها باشد. امیدواریم با همکاری مرکز ملی فضای مجازی و سایر نهادهای مسئول، اجرای این مصوبه نیز بدون مقاومت و مانع‌تراشی بیشتر انجام شود.»

توزیع دارو و بلاتکلیفی مداوم

مهدی خدادی، رئیس کمیسیون سلامت دیجیتال سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران، در پاسخ به پیوست درباره آخرین وضعیت دارورسانی آنلاین و تکرار چالش‌های نظارتی در حوزه سلامت دیجیتال گفت: «با وجود تصویب آیین‌نامه دارورسانی آنلاین در مهرماه سال گذشته، ضوابط اجرایی آن هنوز ابلاغ نشده و کارگروهی که مسئول تدوین این ضوابط است، طی یک سال گذشته تنها یک جلسه برگزار کرده است. سازمان غذا و دارو حتی آیین‌نامه‌ای را که با رویکرد موردنظر خودش و بدون مشارکت مؤثر بخش خصوصی تدوین شده، اجرایی نکرده است. در حالی که قرار بود ضوابط اجرایی در کارگروهی متشکل از نمایندگان سازمان غذا و دارو، وزارت ارتباطات و بخش خصوصی تدوین شود، این فرآیند همچنان متوقف مانده است.»

خدادی با انتقاد از ورود سازمان غذا و دارو به روابط تجاری پلتفرم‌ها گفت: «ما سازمان غذا و دارو را به‌عنوان تنظیم‌گر تخصصی حوزه سلامت به رسمیت می‌شناسیم، اما این سازمان باید درباره ضوابط فنی دارورسانی، زنجیره تأمین و نسخه‌پیچی تصمیم بگیرد، نه اینکه تعیین کند پلتفرم‌ها چگونه با داروخانه‌ها قرارداد ببندند یا مدل درآمدی و تعرفه خدمات آنها چگونه باشد.»

به گفته خدادی، سازمان غذا و دارو از یک سو ضوابط اجرایی دارورسانی را ابلاغ نمی‌کند و از سوی دیگر، به استناد همین نبود ضوابط، کسب‌وکارها را تحت فشار قرار می‌دهد و برای محدودسازی یا فیلتر آنها اقدام می‌کند. با وجود تعیین ضرب‌الاجل از سوی نهادهای مسئول و پیگیری موضوع در هیئت مقررات‌زدایی و کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، هنوز نتیجه مشخصی حاصل نشده است. به اعتقاد او، طولانی شدن فرآیند تدوین مقررات و ادامه فشارهای نظارتی، تاب‌آوری کسب‌وکارهای دارورسانی آنلاین را کاهش می‌دهد و ممکن است آنها را به عقب‌نشینی از این بازار وادار کند.

خدادی همچنین درباره اجرای رأی اخیر مربوط به خدمات آزمایشگاهی آنلاین و احتمال سرباز زدن تامین اجتماعی از آن گفت: «این رأی به‌تازگی به سازمان تأمین اجتماعی ابلاغ شده و انجمن‌ها به دنبال برگزاری جلسه مشترک برای پیگیری اجرای آن هستند. وزارت ارتباطات مسئول پیگیری اجرای مصوبه است و در صورت خودداری دستگاه مربوط از اجرای رأی، مسیرهای قانونی برای رسیدگی به استنکاف وجود دارد.»