نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

ارتباط ارزش‌های اخلاقی و استفاده از فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم

چه کسی اخلاقیات ما را جابه‌جا کرد

امروزه رهبران به طور مداوم اشاره می‌کنند که می‌خواهند سازمان‌هایشان با انجام کارهای خوب و عقلانی کار خود را به‌ درستی انجام دهند. عمل خوب می‌تواند به نفع کسب و کار باشد، به ‌ویژه در وضعیت سخت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی‌ای که سازمان‌ها را به چالش می‌کشد.
پونیت رنجن (Punit Renjen) به عنوان یکی از سخنران‌های کنفرانس سال جاری مجمع جهانی اقتصاد اشاره کرد که رهبران امروزه حوزه فناوری، تمرکز بیشتری بر پیشرفت اجتماعی دارند. در واقع، رهبران عامل «تاثیر اجتماعی» (از جمله نابرابری در درآمد، تنوع جنسیتی و قومیتی و محیط کار) را مهم‌ترین اولویت در بررسی و اررزیابی عملکرد سازمان خود می‌دانند. آنها عملکرد مالی، تجربه مشتری و رضایت کارکنان را، بعد از عامل تاثیر اجتماعی، اولویت قرار می‌دهند. این رویکرد در اقدامات شرکت‌ها واضح است؛ سال قبل (۲۰۱۸)بیش از ۳۷ درصد از سازمان‌های بررسی‌شده محصولی را تغییر یا توسعه دادند تا تاثیر اجتماعی مثبتی را از طریق فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم ایجاد کند.


اما سازمان‌هایی که تلاش می‌کنند با راه‌حل‌های فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم پیش بروند، غالباً با انبوهی از مسائل اخلاقی مواجه می‌شوند که می‌تواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی داشته باشد. این روزها نمونه‌های خطاها و رسوایی‌های اخلاقی شرکت‌ها در رسانه‌ها زیاد به چشم می‌خورد. یکی از مسائلی که به طور مرتب در اخبار به آن اشاره می‌شود مساله حریم خصوصی داده‌هاست که باعث نگرانی کاربران در مورد ثبت، ذخیره‌سازی و چگونگی استفاده از داده‌هایشان شده است. تهدید دیگری که در حال ظهور است، تعصب‌های الگوریتمی است که داده‌های مغرضانه خودشان را در پیشنهادهای مغرضانه نشان می‌دهند، اما در حال حاضر توضیحات دقیقی در مورد تعصب الگوریتمی ارائه نشده است. حتی نبود فراگیری در طراحی فناوری می‌تواند تاثیری منفی بر مشتریان بگذارد، همان‌طور که طراحی‌های برخی شهرهای هوشمند به گونه‌ای است که افراد روی ویلچر نمی‌توانند به اسکنرهای چشم دسترسی داشته باشند، زیرا برای استفاده از این اسکنرها باید ایستاد.
این مسائل اخلاقی باعث واکنش‌های عمومی یا کاهش درآمد شرکت‌ها شده‌اند. در چنین فضای پیچیده‌ای از نظر فناوری و اخلاقی، ارزش‌های سازمان‌ها بیشتر از هر چیزی اهمیت پیدا می‌کند. اگر رهبران نتوانند خط‌مشی‌هایی را با توجه به بنیان‌های اخلاقی استفاده از فناوری ارائه دهند، پیشروی‌شان در انقلاب صنعتی چهارم دشوار خواهد بود. مهم‌تر از همه اینکه خط‌مشی‌های اخلاقی می‌تواند باعث نوآوری و رشد اقتصادی شرکت‌ها شود.
داده‌های تحقیق دیلویت برگرفته از مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸ در زمینه ارتباط بین اخلاق و رشد سازمان‌هاست که نشان می‌دهد چرا شرکت‌ها باید در استفاده از فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم به اخلاقیات اهمیت دهند. این مطالعه ارتباط مستقیم بین سازمان‌هایی که به طور جدی اخلاقیات را در استفاده از فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم مد نظر قرار می‌دهند و رشد این سازمان‌ها بیان می‌کند (نمودار ۱). برای مثال در سازمان‌هایی که رشد کمی دارند فقط ۲۷ درصد از پاسخ‌دهندگان اشاره کرده‌اند که به نتایج اخلاقی فناوری‌ها توجه می‌کنند. در مقابل، بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان (۵۵) شرکت‌هایی که رشد ۱۰ درصدی یا بیشتر دارند، دغدغه‌های اخلاقی دارند.

دغدغه‌های اخلاقی همیشه عملی نمی‌شوند

اکثر مدیران اجرایی که در تحقیق ما شرکت داشتند و به نظرسنجی‌ها پاسخ دادند، دغدغه استفاده اخلاقی از فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم را داشتند. بیش از ۳۰ درصد پاسخ‌دهندگان کاملاً موافق بودند که سازمان‌هایشان به استفاده اخلاقی از فناوری‌ها توجه می‌کند. ۵۰ درصد از پاسخ‌دهندگان میزان توجه به اخلاق در سازمان‌هایشان را متوسط اعلام کردند. با این حال، وقتی نوبت به بررسی اقدامات و این نظرات در زمینه عملی رسید، این عدد به طور قابل توجهی کاهش یافت: تنها ۱۲ درصد از پاسخ‌دهندگان کاملاً موافق بودند که شرکت‌هایشان به طور جدی خط‌مشی‌ها یا سیاست‌ها را از نظر اخلاقی بررسی و اجرا می‌کند.
بنابراین چه چیزی مانع از این می‌شود که دغدغه‌های اخلاقی رهبران در اقدامات آنها نیز حضور پیدا کند؟ پاسخ این سوال شاید به وضعیت مدیران ارشد یا سطح C شرکت، مربوط باشد. بر اساس تحقیق دیلویت، دغدغه اخلاقی در مورد فناوری‌های انقلاب صنعنی چهارم در سراسر سازمان‌ها یکسان نیست (نمودار ۲). اگر بخواهیم از سطح بالای مدیریت ارشد یا سطح C شروع کنیم، باید اشاره کرد که تنها ۱۵ درصد از مدیرعاملان و موسسان دغدغه عمیقاً اخلاقی در مورد استفاده اخلاقی از فناوری دارند (این رقم پایین‌تر از میانگین ۳۰ درصد در کل سطح C است). میزان نگرانی مدیران ارشد فناوری (CIO)- نقشی که اغلب مسئولیت فناوری‌ها را دارد- در مورد استفاده اخلاقی از فناوری حدود ۱۶ درصد است.در مقابل، نقش‌هایی مثل مدیر ارشد پایداری (CSO) و مدیر ارشد عملیات (COO) به ‌ترتیب با آمار ۵۰ درصد و ۴۱ درصد، دغدغه‌های اخلاقی عمیقی دارند. از نظر فکری، بین مدیر ارشد پایداری و مدیر ارشد عملیات با مدیرعاملان و رئیسان یا موسسان، فاصله زیاد و واضحی وجود دارد. مدیران ارشد پایداری با توجه به اینکه اعتبار و تاثیر اجتماعی جنبه‌های مهمی از نقش مدیر ارشد پایداری را در بر می‌گیرد، دغدغه بیشتری در زمینه‌های اخلاقی دارند. مدیر ارشد عملیات نیز که بر عملیات سازمان نظارت می‌کند، آگاهی بیشتری در مورد روش کار و بنابراین آگاهی عمیق‌تری در مورد مسائل بالقوه اخلاقی دارد.
مدیرعامل و مدیر ارشد اطلاعات افرادی هستند که تاثیر زیادی بر استراتژی فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم می‌گذارند، اما به نظر می‌رسد نوسان زیادی دارند. تنها ۱۲ درصد از مدیران سازمان‌های بررسی‌شده اشاره کرده‌اند که در حال بررسی خط‌مشی‌های مشخصی هستند یا اینکه این خط‌مشی‌ها را در زمینه استفاده اخلاقی از فناوری پیاده یا اجرا کرده‌اند.

توسعه تفکر اخلاقی در سازمان

فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم در عین حال که فرصت‌های بی‌نظیری ارائه می‌دهند و روش زندگی، کار و تعامل ما را با یکدیگر متحول می‌کنند، چالش‌های اخلاقی زیادی را هم با خود به همراه می‌آورند. در نتیجه، رهبرانی که در رأس شرکت‌ها قرار دارند و می‌خواهند از این فناوری‌ها بهره‌مند شوند باید بتوانند در محیط اخلاقی بسیار پیچیده پیش بروند. سازمان‌ها می‌توانند با حصول اطمینان در زمینه خط‌مشی‌های مناسب و رعایت آنها، از فرصت‌ها به بهترین نحو بهره‌مند شوند. گام‌هایی که در ادامه به آنها اشاره خواهد شد، می‌توانند به رهبران کمک کنند که در این مسیر پیش روند:

فضای اخلاقی را حاکم سازید: اگر مدیرعامل اخلاقیات را به عنوان اولویت در نظر نگیرد، جلب توجه دیگر اعضا به مسائل اخلاقی دشوار خواهد بود. مدیرعامل نه ‌تنها باید بر اهمیت ملاحظات اخلاقی در استفاده از فناوری تاکید کند، بلکه باید دیگر مدیران ارشد یا سطح C را تشویق به بیان دغدغه‌هایشان کند. مثل مدیر ارشد پایداری (CSO) و مدیر ارشد عملیات (COO) به واسطه نقش‌هایشان، نگرش منحصر به فردی در مورد اهمیت اخلاق در رشد نوآوری‌ها دارند. این اشتراک دانش بین مثل مدیر ارشد پایداری و مدیر ارشد عملیات با دیگر مدیران ارشد می‌تواند به مدیران سازمان امکان دهد که راه‌حل‌های خود را با اولویت قرار دادن ملاحظات اخلاقی طراحی کنند.
فرهنگی اخلاق‌محور ایجاد کنید: اخلاق نه ‌تنها موضوعی برای مدیران ارشد است بلکه همچنین باید برای کل سازمان اهمیت ویژه‌ای داشته باشد. این اهمیت با خط‌مشی‌های اخلاقی واضح و دستورالعمل‌ها آغاز می‌شود و علاوه بر این شامل گوش دادن به نیروی کار در بحث‌ها نیز می‌شود. همان‌طور که مدیران ارشد سعی می‌کنند استراتژی‌ها را با هر جنبه‌ای از کار یکپارچه سازند اهمیت زیادی دارد که دغدغه‌های اخلاقی را به دیگر کارکنان نیز توضیح دهند.
در مورد خط‌مشی توضیح دهید: فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم به طور مداوم در حال تغییرند و به این ترتیب خط‌مشی‌ها نیز باید تغییر کنند. همان‌طور که مقررات دولت سعی دارد همگام با وسایل نقلیه خودران و شهرهای هوشمند باشد، سازمان‌ها نیز باید نکته‌های مشخصی را تعیین کنند تا اطمینان یابند خط‌مشی‌های اخلاقی‌شان همگام با فناوری‌های متغیر است.
یکپارچه‌سازی ملاحظات اخلاقی کارکنان یا کارمندان در سازمان و دیگر سهامداران با عملیات روزمره، از نظر اقتصادی نیز مفید است. سازمان‌هایی که وضعیت نگرش اخلاقی خود را مشخص می‌کنند و آن را در اولویت قرار می‌دهند می‌توانند به بهترین نحو به کسب و کار خود و جامعه‌شان کمک کنند تا رونق بگیرد

پی‌نوشت:

گزارش فعلی برگرفته از تحقیقی با عنوان extension of the Success personified in the Fourth Industrial Revolution است که نظرات ۲۰۴۲ مدیر اجرایی و رهبر در سطح جهان را طی ژوئن تا آگوست ۲۰۱۸ بررسی کرده است. پاسخ‌دهندگان تحقیق از ۱۹ کشور در قاره‌های آمریکا، آسیا و اروپا و از بخش‌های مختلف صنعت بوده‌اند. همه این مدیران نماینده سازمان‌هایی با درآمد یک میلیارد دلار یا بیشتر بوده‌اند و ۱/۵۰ درصد از آنها از سازمان‌هایی با درآمد بیشتر از پنج میلیارد دلار بوده‌اند. ۶۵ درصد از رهبران بخش دولتی نیز نماینده سازمان‌ها و شرکت‌هایی با بودجه‌های ۵۰۰ میلیون دلاری یا بیشتر بوده‌اند.

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz