نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

چگونگی آمادگی نیروی کار برای انقلاب صنعتی چهارم

ابزاری به بزرگی دانش

وقتی در مورد انقلاب صنعتی چهارم یا کارخانه‌های هوشمند حرف می‌زنیم، چیزهایی مثل اینترنت اشیای صنعتی (IIoT)، روبات‌ها، چاپ سه‌بعدی و غیره سریعاً به ذهن‌مان می‌رسند. متاسفانه در دنیای صنعتی در حال ظهور به نیروی کار توجه کافی نشده است، مگر اینکه در مورد نگرانی‌هایی درباره از دست دادن مشاغل بوده باشد. کارشناسان معتقدند این تحول در نهایت منجر به ایجاد اشتغال بیشتر خواهد شد و به ضرر انسان‌ها نیست. آنها همچنین باور دارند مهارت‌های متفاوتی مورد نیاز خواهد بود و در مجموع، نیروی کار باید مهارت‌های بیشتری کسب کنند. تعداد شغل‌های معمولی یا شغل‌هایی که به فعالیت فیزیکی نیاز دارند کاهش خواهد یافت، در حالی که تعداد مشاغلی که به پاسخ‌ها یا واکنش‌های انعطاف‌پذیر، حل مساله و شخصی‌سازی نیاز دارند، بیشتر خوهد شد. کلید اصلی در حمایت از توسعه این مهارت‌ها در بین نیروی کار، فراهم آوردن دسترسی افراد به اطلاعات و ایجاد فرهنگ یادگیری است.

واقعیت هوشمند

هنگامی که رایانه‌ها در Industry 3.0 ارائه شدند، از آنها استقبال زیادی شد. امروز رایانه‌ها به یکدیگر متصل‌اند و با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند تا بتوانند فرایند تصمیم‌گیری را بدون دخالت انسان انجام دهند. ترکیب سیستم‌های فیزیکی‌ سایبری، اینترنت اشیا و اینترنت سیستم‌ها، Industry 4.0 را ممکن کرده و کارخانه هوشمند را بدل به واقعیت کرده است. در نتیجه‌ی پشتیبانی ماشین‌های هوشمند که با دسترسی بیشتر به داده هوشمندتر می‌شوند، کارخانه‌های ما کارآمدتر و مولدتر می‌شوند.
انقلاب صنعتی چهارم از فناوری‌هایی مثل بزرگ‌داده، اینترنت اشیای صنعتی، هوش مصنوعی، واقعیت افزوده و واقعیت مجازی و غیره استفاده می‌کند تا راه‌حل‌هایی را برای مشکلات پیچیده بیابد و بهره‌وری خط مونتاژ را افزایش دهد.
بر اساس گزارش شرکت مشاوره PWC با عنوان «انقلاب صنعتی چهارم: ایجاد سازمانی دیجیتالی»، ۷۲ درصد از شرکت‌های تولیدی از تحلیل داده استفاده می‌کنند تا خدمات مشتری خود را بهبود بخشند. بر اساس همین گزارش، ۳۵ درصد در حال اتخاذ فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم هستند و انتظار دارند درآمدشان طی پنج سال آینده ۲۰ درصد بیشتر شود. در مجموع، ۸۶ درصد از تولیدکنندگان انتظار دارند که هزینه‌هایشان کمتر و درآمدهایشان بیشتر شود.

انقلاب صنعتی و تولید

از آنجا که Industry 4.0 بر اساس مفهوم کارآمدی، بهره‌وری و چابکی در هر بخشی از زنجیره ارزش است، به تولیدکنندگان این امکان را می‌دهد که در عین ارزیابی چگونگی کاهش هزینه‌ها، انعطاف‌پذیر باقی بمانند و بتوانند نسبت به تغییرات پیش‌بینی‌نشده در برنامه‌های تولید واکنش منعطف نشان دهند.
انقلاب صنعتی چهارم صرفاً در زمینه تولید نیست؛ بلکه در مورد این است که چگونه فناوری‌های هوشمند و متصل می‌توانند روش طراحی، ساخت، استفاده و تعمیر محصولات را دگرگون سازند. انقلاب صنعتی چهارم جدا از مساله ایجاد تحول در چرخه تولید، سازمان‌ها را نیز با ارائه روش‌های جدید در زمینه تفسیر اطلاعات و بهبود عملیات با استفاده از تصمیم‌گیری بهتر، متحول کرده است. بر اساس تحقیق دویچه‌بانک (Deutsche Bank) با عنوان «انقلاب صنعتی جدید» نوآوری‌های تولید هوشمند باعث افزایش بهره‌وری تا بیش از ۳۰ درصد شده‌اند. واضح است که منظور صرفاً خرید‌های مشتریان نیست، بلکه این تحول کل سازمان و چگونگی استفاده از فناوری برای رشد را در بر می‌گیرد. ما شاهد افزایش استفاده از سنسورها و پوشیدنی‌ها، یادگیری ماشین، کنترل عددی پیشرفته* و روباتیک هستیم که باعث می‌شوند محصولات پیشرفت کنند و در نهایت نوآوری‌های جدیدی عرضه شوند. تاثیر انقلاب صنعتی چهارم را می‌توان چگونگی عملکرد سازمان‌ها و کارخانه‌ها و همچنین عملکرد و ارتباط اکوسیستم رگولاتوری، مشتریان، متخصصان ثالث، تامین‌کنندگان و غیره مشاهده کرد. انقلاب صنعتی چهارم بر پیشرفت‌هایی تمرکز دارد که منجر به بهره‌وری بیشتر، کاهش ریسک‌ها، رشد درآمد و ایجاد منابع جدید درآمد می‌شود.

تحول آموزش

افزایش اتوماسیون و سیستم‌های متصل باعث ایجاد تحول در نیروی کار نیز می‌شود. این مساله نقطه‌ای است که مشکلات و چالش‌های تولیدکنندگان آغاز می‌شود. تولیدکنندگان نه‌ تنها باید از استعدادهای فناوری استفاده کنند، بلکه باید مهارت‌های منابع فعلی خود را نیز از نو بسازند تا بتوانند از قدرت فناوری‌های متحول‌کننده در زمینه تولید استفاده کنند. فضای پیشرفته فنی به معنای این است که نیاز به کمک کارمندان بیشتری در زمینه نقش‌های دیجیتالی، فناوری و هوشمند وجود دارد. واحدهای مجزا باید با یکدیگر کار کنند تا بتوانند روند کارها را یکپارچه سازند. این تحولات روابط سنتی را تغییر می‌دهند.

تولیدکنندگان باید اطمینان حاصل کنند که نیروی کارشان مجهز به ابزارهای صحیح هستند تا بتوانند کار خود را بهتر انجام دهند. هیچ ابزار قوی‌تر و بزرگ‌‌تری از دانش وجود ندارد

با توجه به تغییر ایجادشده در اکوسیستم تولید، آماده‌سازی نیروی کار و برنامه‌ریزی استراتژیک برای نیروی کار ضروری است. شرکت‌ها و کارخانه‌های تولیدکننده باید استخدام مهارت‌های جدید را برای مشاغل جدید در نظر داشته باشند و در عین حال شغل‌های فعلی را با استفاده از روش‌های جدید و آموزش مهارت‌ها حفظ کنند و ارتقا بخشند. انقلاب صنعتی چهارم همچنین به معنای تمرکز بیشتر بر رگولاتوری، جنبه‌های مختلف امنیت و تقاضاهای سرمایه‌گذاری است.
از آنجا که انقلاب صنعتی چهارم، به ‌خودی خود، یک الگوی متحول‌کننده محسوب می‌شود، تولیدکننده‌ها باید اطمینان یابند که همه منابع‌شان مهارت کافی را برای پذیرش و عهده‌دار شدن نقش‌ها و مسئولیت‌های جدید خود دارند و می‌توانند فرایندهای کاری را مدیریت کنند. بنابراین آموزش و توسعه مساله‌ای اساسی است که باید برای تکامل نیروی کار بر آن تمرکز شود.
تولیدکننده‌ها در عصر انقلاب صنعتی چهارم باید کل نیروی کار خود را برای استفاده از قدرت فناوری آماده سازند. این امر به معنای آموزش مداوم و یادگیری به‌روز و توسعه نوآوری‌هایی است که شکاف‌ها را پر می‌کند و علاوه بر این به معنای کسب تجربه در زمینه استخدام‌های جدید است.

آمادگی برای انقلاب صنعتی چهارم

تولیدکنندگان باید در دوره انقلاب صنعتی چهارم اطمینان حاصل کنند که همه منابع‌شان می‌توانند با نظم جدید مواجه شوند. نوآوری‌های یادگیری و توسعه باید جامع باشد و نیازهای مختلف را در نظر بگیرد. سازمان‌ها برای دستیابی به نتایج آموزشی بهتر و اطمینان در مورد مدیریت کنترل‌شده هزینه‌ها، نیاز به برنامه آموزشی‌ای دارند که ویژه عصر جدید و نحوه تولید جدید باشد.
آموزش با توجه به نیازهای آموزشی وسیع باید بتواند کل نیروی کار را در بر بگیرد و به این ترتیب صنایع تولیدی نیاز به مدل آموزشی جدیدی دارند که می‌تواند به طور فعال بنیان دانش را توسعه و بهبود دهد. برنامه‌های آموزشی باید شخی‌سازی‌شده و منعطف باشند تا هماهنگی لازم را با پویایی انقلاب صنعتی چهارم داشته باشند.
نیروی کار برای عملکرد بهینه در انقلاب صنعتی چهارم نیاز دارند مجموعه متفاوتی از مهارت‌های سخت** (Hard Skills) را به کار گیرند. آنها باید بدانند چگونه روند یا کاری خاص مثل تکنیک‌های کار کردن با روبات‌ها یا تغییر ابزارهای دستگاه‌ها را با فناوری‌ اطلاعات ترکیب کنند؛ فناوری‌ اطلاعاتی که دامنه گسترده‌ای از کارهای ساده مثل دسترسی به رابط‌ها یا استفاده از اسپردشیت تا کارهای پیچیده مثل استفاده از برنامه‌نویسی پیشرفته و مهارت‌های تحلیلی را در بر می‌گیرد. از سوی دیگر نیاز به مهارت‌های سخت متعدد و تغییرات دائمی گسترده به این معناست که مهارت‌های نرم*** (Soft Skills) در حوزه خرید بیشتر از هر زمان دیگری اهمیت می‌یابند. کارمندان باید بتوانند نسبت به تغییر گشوده باشند، انعطاف بیشتری در سازگاری با نقش‌ها و محیط کار جدید داشته باشند و به آموزش مداوم خود توجه و عادت کنند.

چگونگی تکامل مشاغل صنعتی

این مساله که انقلاب صنعتی چهارم به‌ ویژه با حضور روبات‌ها جایگزین نیروی کار خواهد شد همچنان مورد بحث است؛ متخصصان و کارشناسان در این نکته با هم موافق‌اند که تولیدکنندگان به طور روزافزون از روباتیک و دیگر پیشرفت‌هایی استفاده خواهند کرد تا به نیروی کار کمک کنند. برخی متخصصان استدلال می‌کنند که همه مشاغل تولید نمی‌تواند خودکارسازی شود. افزایش استفاده از سیستم‌های دستیار به معنای این است که تغییرات کیفی ایجادشده از سوی صنعت ۴٫۰ به احتمال زیاد به نفع نیروی کار خواهد بود. تعداد شغل‌های رایج و مشاغل فیزیکی کاهش خواهند یافت، در حالی که مشاغلی که نیاز به واکنش‌های انعطاف‌پذیر، حل مساله و شخصی‌سازی دارند افزایش خواهند یافت. نمونه‌های متعددی که در ادامه به آنها اشاره می‌شود نشان می‌دهند انقلاب صنعتی چهارم چگونه ماهیت شغل را تغییر خواهد داد.
مونتاژ خودکار در خط‌تولید: استفاده از اتوماسیون برای کمک به کارکنانی که کارها را به طور دستی انجام می‌دهند، در پاسخگویی به نیازهای نیروی کار مسن در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته ارزشمند خواهد بود؛ برای مثال برخی از خطوط مونتاژ خودکار در حال حاضر نیاز به بلند کردن دستی وسیله‌های سنگین و کار فیزیکی نیروی کار دارند. ابزار روباتیک می‌تواند کار فیزیکی کارکنان را حذف کند و به عنوان دستگاهی ارگونومیک عمل کند؛ مثلاً روباتی که می‌تواند بخش‌های مختلفی مثل پوشش سقف ماشین را بلند کند و پس از تنظیم دستی‌ای که کارگر انجام می‌دهد به طور خودکار سقف را بلند کند.
تکنیسین خدمات همراه: انقلاب صنعتی چهارم به طور قابل توجهی بهره‌وری تکنیسین‌های خدمات را بهبود می‌بخشد. امروزه تکنیسین‌های خدمات ساعات معدودی را به طور روزانه صرف کار ارزشمند در واحدهای کارخانه می‌کنند. اکثر کار روزانه این افراد صرف رفتن از یک واحد به واحد دیگر و بررسی مشکل خدمات و ارائه راه‌حل با کمک چند متخصص یا همکار دیگر می‌شود. عملیات دستی در این فرایند end-to-end process منجر به تاخیر یا خرابی می‌شد. در مقابل، انقلاب صنعتی چهارم به پیش‌بینی مشکلات در زمینه تعمیر و نگهداری کمک خواهد کرد. تکنیسین با بررسی از راه دور داده‌های همزمان عملکرد ماشین، قادر خواهد بود به طور فعال نقص‌ها را شناسایی کند و قطعات مورد نیاز را سفارش دهد. تکنیسین همچنین می‌تواند از فناوری واقعیت افزوده در تعمیرات کمک بگیرد و راهنمایی متخصصان دور از محل را دریافت کند. روند کار به طور خودکار مستند خواهد شد. این پیشرفت‌ها در زمینه بهره‌وری منجر به کاهش مدت‌زمان خرابی دستگاه‌ها خواهد شد و این بازه را از یکی دو روز به یکی دو ساعت کاهش خواهد داد و مزیت‌های اقلب توجهی را به مشتریان ارائه خواهد داد و به تکنیسین امکان خواهد داد در هر روز وضعیت چند بخش از کارخانه را بررسی کند.
اپراتور دستگاه: امروزه اپراتور دستگاه یا ماشین مسئولیت روند کار و نظارت بر عملکرد و کیفیت محصول را در هر ماشین یا دستگاه دارد. پیشرفت‌های Industry 4.0 این امکان را برای اپراتور فراهم خواهد آورد که انواع مشابهی از مسئولیت‌ها را در دستگاه‌های مختلف بر عهده گیرد. مراحل عملیاتی استاندارد برای هر وظیفه یا کاری روی صفحه‌نمایش‌ها یا عینک‌های هوشمند نمایش داده می‌شود. نظارت بر عملکرد دستگاه و کیفیت محصول به کمک بررسی‌های سیستم خودکار انجام خواهد شد. به این ترتیب اپراتور بیشتر نیاز به یادگیری قابلیت‌های استفاده از ابزارهای دیجیتالی و نرم‌افزارها دارد.

نتیجه

واضح است که انقلاب صنعتی چهارم با فناوری‌های خود به تولیدکنندگان کمک خواهد کرد در فضای رقابتی شدید و بازار پیچیده دوام بیاورند. با این حال، برای اینکه این وعده عملی شود، تولیدکنندگان باید اطمینان حاصل کنند که نیروی کارشان مجهز به ابزارهای صحیح هستند تا بتوانند کار خود را بهتر انجام دهند. هیچ ابزار قوی‌تر و بزرگ‌‌تری از دانش وجود ندارد

پی‌نوشت:
*کنترل عددی (Numerical control) یا NC به خودکارسازی ماشین‌های ابزاری گفته می‌شود که توسط دستورهای بادقت برنامه‌ریزی‌شده روی یک رسانه ذخیره‌سازی می‌شود و در مقابل وارسی دستی قرار دارد.
** مهارت‌های سخت، مهارت‌های ملموس و فنی مورد نیاز برای انجام وظایف‌اند، مثلاً مهارت به‌کارگیری یک ابزار خاص مانند دستگاه جوش یا استفاده از یک نرم‌افزار مانند Excel.
*** مهارت‌های نرم، صفات شخصیتی و مهارت‌های بین‌فردی است که روابط شخصی با دیگران را مشخص می‌کند. مهارت‌های ارتباطی، کار تیمی و حل مساله مثال‌هایی از مهارت‌های نرم به شمار می‌روند.

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz