نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 71 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 86

چرا باید محدودیت گفتارهای تنفرآمیز را بشناسیم و خود را با قواعد آن وفق دهیم

آزادی بیان همیشه هم خوب نیست

یوتیوب، به عنوان بزرگ‌ترین سایت اشتراک‌گذاری ویدئو، این روزها تحت فشار افرادی است که معتقدند این شبکه اجتماعی تصویری، به گروه‌های دست راستی و افراطی ظرفیت داده تا صدای خود را به شکل رساتری به جهان برسانند. شاید برای فرار از این اتهام بوده که یوتیوب در ژوئن امسال سیاست‌های مربوط به گفتارهای تنفرآمیز خود را تغییر داده است.

با وجود این، روزنامه گاردین در مصاحبه‌ای که اخیراً با سوزان وجسیسکی، مدیرعامل یوتیوب، داشته از تاخیر در تصویب این سیاست‌ها انتقاد کرده و وجسیسکی این‌طور به این انتقاد پاسخ داده است: «ما همیشه سیاست ضد گفتارهای تنفرآمیز داشته‌ایم. یوتیوب از همان اول دستورالعمل‌های محتوایی را در اختیار داشته است و تعدادی از این دستورالعمل‌ها نیز مربوط به نفرت و [تحریک] خشونت بوده است. با این حال ما فهمیده‌ایم که با وجود هر سیاستی که تصویب و اجرا کنیم، محتواهایی هست که روی مرز حرکت می‌کند یا اینکه راه‌هایی برای دور زدن این سیاست‌ها پیدا می‌شود. بنابراین آنچه ما انجام دادیم این بود که [قوانینی] را که قبلاً داشتیم محکم کنیم.»
حالا باید دید که این قوانین چطور به قول وجسیسکی محکم‌کاری شده است. طبق قوانین جدید، انکار برخی از رویدادها- مانند هولوکاست و تیراندازی در مدرسه پارکلند- اکنون محافظت می‌شوند و بنابراین کاربران نمی‌توانند فیلم‌هایی را منتشر کنند که آنها را انکار کنند. یوتیوب همچنین اقدام به تعریف‌های دقیق‌تر و واضح‌تر کرده و نمی‌توان خشونت، محرومیت یا مستثنی کردن یک گروه یا فرد و نیز جداسازی آنها یا تبعیض را توجیه کرد. جالب است برای ویدئوهایی که لب مرز نقض خط مشی هستند نیز قواعدی در نظر گرفته شده و مثلاً امکان کامنت گذاشتن برای آنها حذف شده و آنها در قسمت پیشنهاد دیده نمی‌شوند.
اما این یک نبرد پرفراز و نشیب است؛ چرا که در هر دقیقه، بیش از ۵۰۰ ساعت فیلم در این وب‌سایت بارگذاری می‌شود. این شرکت از ۱۰ هزار بازبین انسانی و همچنین رایانه برای جست‌وجوی همه این محتواها بهره می‌برد. به این ترتیب است که وجسیسکی معتقد است آنها پیشرفت زیادی داشته‌اند. او می‌گوید در سه‌ماهه اول سال ۲۰۱۹، آنها ۳/۸ میلیون فیلم حذف کردند. ماشین‌ها با عملکرد بهتر بیشتر و پیچیده‌تر، این محتواها را شناسایی می‌کنند و این بدان معناست که می‌توانیم سریع‌تر از گذشته آن را بیابیم. بیش از ۷۵ درصد از مطالبی که با دستگاه‌ها حذف می‌کنیم، حتی بدون یک کامنت از بین برده می‌شوند. او معتقد است سیاست حذف این محتواها سیاست درستی است و پیشرفت‌هایی در این حوزه مشاهده شده است.

گفتار تنفرآمیز به ما چه ارتباطی دارد؟

یک سوال مهم این است که چرا دانستن سیاست‎‌های مربوط به گفتارهای تنفرآمیز برای ما کاربران ایرانی مهم است؟ در شرایطی که این وب‌سایت در ایران فیلتر است و کاربران کمی از آن استفاده می‌کنند؟ به نظر می‌رسد سه دلیل مشخص وجود دارد که این موضوع را برای ما حائز اهمیت می‌کند. نکته اول اینکه در این‌گونه موارد تفاوت اندکی میان سیاست شرکت‌های مختلف از فیس‌بوک به عنوان مالک اینستاگرام گرفته تا توییتر و گوگل به عنوان صاحب یوتیوب وجود دارد. پس کاربر ایرانی شرکت‌ها و محصول‌های دیگر نیز باید این اطلاعات را داشته باشد. دوم اینکه همین الان هم کاربران قابل توجهی از ایران در یوتیوب وجود دارند و کاربران ایرانی دیگری نیز در دیگر شبکه‌های اجتماعی به دلیل گفتارهای تنفرآمیز درگیر تعلیق یا بسته شدن حساب‌های کابری هستند و سوم اینکه این سیاست‌ها می‌تواند مورد استفاده شرکت‌های آنلاین پخش ویدئو- که این روزها تعداد زیادی از آنها در ایران وجود دارد- قرار گیرند.

گفتار تنفرآمیز چیست؟

گفتار تنفرآمیز یا Hate Speech یکی از محدودیت‌های آزادی بیان حتی در جوامع غربی و نیز در اسناد حقوق بشری است. اما این مفهوم به چه معناست؟ گفتار تنفرآمیز یعنی محتوایی که در آن خشونت یا نفرت علیه یک شخص یا گروه به خاطر یکی از این عوامل تشویق شود: سن، طبقه اجتماعی، معلولیت، قومیت، هویت یا گرایش جنسیتی، ملیت، نژاد، وضعیت مهاجرتی، دین، جنسیت، قربانی شدن خود یا اقوامش در یک حادثه خشونت‌آمیز و وضعیت خدمت نظام‌وظیفه.
یوتیوب می‌گوید اگر شما محتوایی را دیدید که این قاعده را نقض کرده است، خواهش می‌کنیم آن را گزارش کنید. حتی اگر این نقض مربوط به چندین ویدئو، کامنت یا اساساً کل کانال یک کاربر باشد. این سایت راهنمایی برای گزارش این موضوع نیز ایجاد کرده است و این امکان وجود دارد که یک شکایت جزئی در این خصوص وجود داشته باشد.

موارد گفتارهای تنفرآمیز از دید یوتیوب

این سیاست‌نامه یوتیوب البته فقط حالت پسینی و برای پیگیری محتواهای نامناسب نیست و به شما توصیه می‌کند که اگر محتوایتان شامل این موارد است، اساساً آن را پست یا بارگذاری نکنید: تشویق خشونت یا نفرت علیه افراد یا گروه‌ها بر اساس یکی از مواردی که پیش از این گفته شد. تهدید در این شبکه اجتماعی ویدئومحور جایگاهی ندارد و با فراخوان تهدید مانند یک تهدید واقعی برخورد می‌شود.
علاوه بر این مورد کلی از پیش گفته‌شده، محتواهای دیگری که امکان دارد قواعد یوتیوب را نقض کند عبارت است از:
پایین‌تر از انسان دانستن اشخاص یا گروه‌ها از طریق مقایسه آنها با حیوانات، حشرات، آفات، بیماری‌ها یا دیگر پدیدارهای غیرانسانی.
ستایش یا تجلیل از خشونت علیه افراد یا گروه‌ها بر اساس مواردی که پیش از این ذکر شد.
استفاده از تهمت نژادی، دینی، قومیتی یا… در زمانی که هدف اولیه از آن، تشویق نفرت باشد.
استفاده از استریوتایپ‌ها یا کلیشه‎هایی که تنفر را تشویق می‌کند آن هم بر اساس مواردی که پیش از این بیان شد. این موارد ممکن است اشکال مختلفی از بیان، متن یا تصویر داشته باشد که این کلیشه‌ها را تشویق کند یا اینکه آنها را به عنوان واقعیت بیان کند.
ادعای اینکه افراد یا گروه‌ها، بر اساس ویژگی‌هایی که پیش از این بیان شد، از نظر فیزیکی یا ذهنی، برتر، دارای کمبود یا بیمار هستند، آن هم با هدف تشویق نفرت. این موضوع شامل بیان‌هایی هم هست که یک گروه کمتر از دیگری است و مثلاً آنها را کم‌هوش‌تر، کم‌ظرفیت‌تر یا آسیب‌دیده می‌خوانند.
ادعای برتری یک گروه بر اساس ویژگی‌های از پیش گفته‌شده بر دیگران با هدف توجیه خشونت، تبعیض، جداسازی یا مستنثی‌سازی آنها.
نظریه‌های توطئه‌ای که شرارت، فساد یا بدخواهی را به افراد یا گروه‌ها بر اساس هر یک از ویژگی‌های ذکرشده پیش از این، نسبت می‌دهند.
مطالبه تسلیم یا تسلط بر افراد یا گروه‌ها بر اساس هر یک از ویژگی‌های ذکرشده پیش از این.
و در نهایت انکار اینکه یک واقعه خشونت‌بار که مستند و مستدل در تاریخ بیان شده، اتفاق افتاده است.

مثال‌های گفتار تنفرآمیز از دید یوتیوب

به غیر از این مورد کلی از پیش گفته‌شده، محتواهای دیگری که ممکن است قواعد یوتیوب را نقض کند عبارت است از:
خوشحالم که این [حادثه خشونت‌آمیز] اتفاق افتاده است. آنها [یعنی قربانیان] به سزای خود رسیدند.
این افراد (بر اساس آنچه در بالا گفته شد مثل نژاد یا جنسیت) [مانند] سگ یا حیوان هستند.
برو بیرون و مشتی حواله آنها کن (آنها یعنی افرادی بر اساس آنچه در بالا گفته شد مثل نژاد یا جنسیت).
هر کسی از این گروه (بر اساس آنچه در بالا گفته شد مثل نژاد یا جنسیت) مجرم یا اراذل و اوباش است.
هر کسی از این گروه (بر اساس آنچه در بالا گفته شد مثل نژاد یا جنسیت) زباله‌ای در زمین است.
هر کسی از این گروه (بر اساس آنچه در بالا گفته شد مثل نژاد یا جنسیت) بیمار است.
هر کسی از این گروه (بر اساس آنچه در بالا گفته شد مثل نژاد یا جنسیت) کم‌هوش‌تر است چراکه مغزش از ما کوچک‌تر است.
وجود ما توسط این گروه (بر اساس آنچه در بالا گفته شد مثل نژاد یا جنسیت) تهدید می‌شود، بنابراین ما باید از هر فرصتی برای بیرون راندن آنها استفاده کنیم.
این گروه (بر اساس آنچه در بالا گفته شد مثل نژاد یا جنسیت) هدفی برای اداره جهان و خلاص شدن از شر ما دارد.
این گروه (بر اساس آنچه در بالا گفته شد مثل نژاد یا جنسیت) نوعی از یک بیماری ذهنی است که باید مورد درمان قرار گیرد.
این گروه (بر اساس آنچه در بالا گفته شد مثل نژاد یا جنسیت) نباید در مدارس آموزش داده شوند چرا که آنها اساساً نباید آموزش دیده یا باسواد شوند.
همه کسانی که می‌گویند قربانی این اتفاق خشونت‌آمیز هستند بازیگرند. هیچ‌کس آسیبی ندیده و این یک گزاره اشتباه است.

چه اتفاقی می‌افتد وقتی کسی این قواعد را نقض کند؟

اگر کسی این قواعد را نقض کند، یوتیوب آن محتوا را پاک می‌کند و ایمیلی برای اطلاع فرد می‌فرستد. اگر این بار نخست او باشد، او بدون مجازاتی یک هشدار دریافت می‌کند اما اگر دفعه اولش نباشد، محدودیتی علیه کانال او وضع می‌شود. کانال برای سه بار تعلیق می‌شود همچنین اگر محتوایی نزدیک به گفتار تنفرآمیز باشد، ممکن است برخی از ویژگی‌های یوتیوب برای آن تعلیق شود.

یک استاندارد بین‌المللی

ممکن است بسیاری از این مواردی که ذکر کردیم در فرهنگ ما گفتار تنفرآمیز نباشد اما به هر حال ما امروز از طریق یوتیوب و دیگر ابزارهای فناورانه در جامعه بین‌المللی قرار داریم و لزوماً استانداردهای این جامعه را باید بپذیریم. در شرایطی که تقریباً هر هفته خبری از تعلیق برخی از حساب‌های کاربری اشخاص یا حتی رسانه‌های معتبر در شبکه‌های اجتماعی می‌شنویم، پذیرش این استانداردها البته یک شمشیر دولبه است چراکه در برخی اواقات ممکن است علیه ما استفاده شود و در برخی از اوقات این ما هستیم که می‌توانیم با بازی در زمین دیگرانی که معمولاً آنها را دشمن می‌دانیم و با استفاده از معیارهای وضع‌شده توسط خودشان، آزادی مطلق بیان را محدود کنیم و به آنها گوشزد کنیم که نمی‌توان به بهانه آزادی، تنفر علیه یک کشور یا یک دین را مجاز دانست.

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz