نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 73 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 79

آیا پروژه خزانه‌داری الکترونیکی تا پایان برنامه ششم توسعه به پایان می‌رسد

تراکنش‌ها در صندوق

پیاده‌سازی دولت الکترونیکی از زمان تکفا تاکنون نزدیک به ۲۰ سال است که در دستور کار دولت‌ها قرار گرفته است. زمانی که برای منِ نویسنده، تداعی‌گر یک جمله از کتاب جاناتان مرغ دریایی است: «بهشت یک مکان نیست، یک زمان هم نیست، بهشت یعنی رسیدن به کمال.» و دولت در این سال‌ها همچنان در پی کمال می‌دویده و هنوز به آن نرسیده است. پروژه خزانه‌داری الکترونیکی که به گفته مدیرکل خزانه تاکنون ۷۰ درصد آن تکمیل شده اگر در پایان برنامه ششم تکمیل شود، می‌توان گفت دولت توانسته گامی بزرگ در راستای رسیدن به کمال بردارد.
توسعه و استقرار خزانه‌داری الکترونیکی یکی از پروژه‌های وزارت امور اقتصادی و دارایی است و اجرایی شدنش نقش تاثیرگذاری در پیاده‌سازی اقتصاد هوشمند خواهد داشت. بر اساس اصل ۵۳ قانون اساسی، کلیه دریافت‌های دولت باید در خزانه‌داری کل متمرکز شود و تمام پرداخت‌ها هم باید از طریق خزانه‌داری به حساب ذی‌نفع انجام شود. این موضوع اولین چیزی بود که باید در خزانه‌داری مهیا می‌شد و بر همین اساس هم الکترونیکی شدن فرایندها مطرح شد. یکی از مواردی که از سوی خزانه‌داری کل همواره مطرح بوده، نبود فهم مشترک میان بخش‌های مختلف دولت و ذی‌نفعان خزانه‌داری است. محسن برزوزاده، مدیرکل خزانه، در این باره به پیوست گفت: «ما برای حل این مساله سند مدل مفهومی را تولید کردیم. این سند برگرفته از مطالعات تطبیقی، علمی و قوانین و مقرراتی است که در جامعه ما ساری و جاری است.» برزوزاده اعتقاد دارد که خزانه‌داری الکترونیکی شامل مدیریت مالی دولت، ‌گزارشگری مالی و مدیریت حسابداری، مدیریت بودجه، مدیریت نقدینگی خزانه‌داری کل، مدیریت حسابرسی، مدیریت منابع و ریسک، مدیریت بدهی‌های دولت و ‌مدیریت دارایی‌های دولت است.
برزوزاده در توضیح روند طی‌شده در این سال‌ها برای رسیدن به خزانه‌داری الکترونیکی گفت: «از سال اجرای قانون محاسبات عمومی کشور سال ۱۳۶۶ با تشکیل خزانه‌ معین در استان‌ها و تعدد نقاط بودجه‌ای در کشور و اختیارات واگذارشده بانک مرکزی به بانک‌های عامل، مدیریت نقدینگی در کشور و راه‌اندازی حساب واحد خزانه با مشکلات فراوان ناشی از مانیتورینگ و با تاخیر زیاد انجام پذیرفت. »
حال با اجرایی شدن پروژه خزانه‌داری الکترونیکی سعی شده‌است تا این یکپارچگی به سیستم بازگردد و اصل ۵۳ قانون اساسی محقق شود.

گام اول

برنامه دولت انتقال حساب تمام دستگاه‌های اجرایی به بانک مرکزی و یک نقطه خزانه بود. خواسته‌ای که محقق شدن آن از سال ۶۶ تا ۹۷ به طول انجامیده است. به گفته مدیرکل خزانه پیش از این حساب‌ها در بانک‌های عامل تقسیم‌بندی شده بود و بانک‌های عامل پول‌ها را دریافت می‌کردند و در پایان ماه به بانک مرکزی انتقال می‌دادند. برزوزاده درباره روند طی‌شده تا به امروز به پیوست گفت: «حساب واحد خزانه (TSA) در طول برنامه ششم توسعه اقتصادی و در سال ۹۸ اجرایی شد.»
در حال حاضر در خزانه‌داری کل و خزانه معین استان‌ها عملیات پرداخت الکترونیکی توسط ابزار چک انجام نمی‌شود و بر اساس آنچه مدیرکل خزانه اعلام کرده، پس از اجرای این پروژه، ۸۷ هزار دسته‌چک حذف شده است. این فرایند از سال ۱۳۹۷ شروع و این روزها تکمیل شده و در حال حاضر خزانه معین استان‌ها و خزانه‌داری کل به سیستم بانکواره وصل است و از دسته‌چک استفاده نمی‌کنند. مدیرکل خزانه تاکید کرد که درخواست وجه الکترونیکی به صورت آنلاین و سیستمی و دریافت و پرداخت پول هم به صورت آنلاین است و کلیه پرداخت‌ها نیز از طریق بانک مرکزی انجام می‌شود.
تغییر سیستم‌های فعلی بیش از هر چیز نیاز به تغییر نگرش دارند و برای این کار ابتدا باید همان کرد که پیشتر جاناتان هم کرده بود. باید ترس‌ها را کنار گذاشت و پیش رفت.
خزانه‌داری در تلاش برای ورود به این مسیر ابتدا از دستگاه‌ها خواست از طریق سیستم‌های امن اطلاعاتی درخواست الکترونیکی بفرستند و این درخواست پس از اعتبارسنجی رمز ورود دریافت می‌کرد، کنترل هوشمند اعتبار و حساب از طریق سازمان برنامه انجام و پس از آن پول واریز می‌شد. برزوزاده در توضیح بیشتر تغییر ایجادشده با ذکر مثالی گفت: «پیش از این، آموزش و پرورش استان‌ها درخواست حقوق کارمندان را به خزانه‌داری معین استان می‌فرستادند و پس از آن خزانه معین از خزانه‌داری کل درخواست می‌کرد و خزانه‌داری کل به این درخواست پاسخ می‌داد و بار دیگر خزانه‌داری معین پول را به حساب ذی‌نفع می‌فرستاد. هم‌اکنون خزانه‌داری کل وظیفه توزیع منابع رابرعهده دارد و باید از خزانه‌داری به حساب ذی‌نفع و به‌صورت هماهنگ وارد شود.»

پازل ناتمام

مدیر کل پروژه خزانه‌داری الکترونیکی اعلام کرد در حال حاضر سه هزار و ۵۰۰ نقطه بودجه‌ای به خزانه‌داری الکترونیکی متصل‌اند. برزوزاده درباره قسمت دیگری از پازل خزانه‌داری الکترونیکی به پیوست گفت: «ما به درخواست‌ها به شرط وجود منابع در لحظه پاسخ خواهیم داد. تمام پرداخت‌های ما روی پورتال قرار می‌گیرند. پرداخت‌های ما دارای اولویت هستند. اولویت ما یارانه است. دومین مرحله، بازپرداخت اسناد است. پرداخت حقوق و مزایا در درجه سوم اهمیت قرار دارد. سایر پرداخت‌ها در درجات بعدی اهمیت قرار دارند. اگر پرداخت در قسمتی در اولویت قرار دارد این پرداخت در تمام دستگاه‌ها به صورت یکسان انجام می‌شود و ضوابط پرداخت برای همه یکی است.»
خزانه‌داری راه را مشخص و اعلام کرده بر اساس ضوابط و سیاست‌هایی که سازمان برنامه و بودجه و خزانه‌داری کل کشور در کمیته تخصیص مقرر کردند توزیع منابع را انجام می‌دهد. هدف آنها الکترونیکی کردن، تسهیل دریافت و پرداخت و به‌موقع رساندن پول است. بُعد دیگری از موضوع الکترونیکی شدن که بخش مهمی از این پروژه را شکل می‌دهد، یکپارچگی سیستم‌هاست و به گفته برزوزاده بناست توسط دانشگاه شریف انجام پذیرد. او در ادامه گفت: «ما تا پایان برنامه ششم باید این پروژه را به اتمام برسانیم و در حال حاضر نزدیک به ۷۰ درصد پروژه خزانه‌داری را تکمیل کرده‌ایم. ما مراجعه ارباب رجوع را به نزدیک صفر رساندیم و به این ترتیب بساط چانه‌زنی هم برچیده شده است. با این حال، مشکل اساسی پروژه ما تامین منابع مالی است.»
در نهایت جاناتان توانست راهی به آزادی بیابد و معنای واقعی آن را درک کند. اما هنوز مشخص نیست سرانجام این راه برای اقتصاد هوشمند چه خواهد بود و برای فهمیدن آن حداقل دو سال دیگر باید منتظر ماند.

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz