نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 73 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

اعتراض واردکنندگان کالای آی‌تی به دریافت تایید نمونه از کجا سرچشمه می‌گیرد

پایان مسکن برای یک زخم قدیمی

سا‌ل‌هاست صدای اعتراض واردکنندگان تجهیزات شبکه و کالاهای کامپیوتری به ضوابط تایید نمونه این محصولات بلند است و همیشه یک سوی پیکان انتقاد این واردکنندگان که چندین دهه است در این بازار استخوان ترکانده‌اند به سمت سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی بوده است. سازمانی که به باور این گروه با در نظر گرفتن آیین‌نامه «تایید نمونه تجهیزات ارتباطی و فناوری اطلاعات» در سال ۱۳۸۷ تیشه به ریشه فعالیت آنها زده و روزگار را در شرایط سخت تحریم برای واردات کالاهایشان سخت‌تر از همیشه کرده است.
بعد از گذشت نزدیک به یک دهه از تلاش‌های سازمان نظام صنفی رایانه‌ای به عنوان نهادی که بخش قابل توجهی از واردکنندگان کالاهای کامپیوتری را در خود جای داده یا ارسال نامه‌های اعتراضی این صنف به وزیران ارتباطات دولت‌های مختلف، رئیس رگولاتوری و دیگر نهادهای مرتبط، حالا این سازمان توانسته رگولاتوری را راضی کند تا آیین‌نامه‌ای را که حدود ۱۱ سال پیش تصویب شده مورد بازبینی قرار دهد. اما واقعیت این است که اگر عمیق‌تر به ماجرای اعتراض واردکنندگان تجهیزات شبکه به فرایند تایید نمونه کالاهای ارتباطی و فناوری اطلاعات نگاه کنید، متوجه می‌شوید که ریشه تاریخی این اعتراض و انتقادها از فرایند تایید نمونه تجهیزات حوزه ارتباطی و فناوری اطلاعات، به اختلاف‌های بیش از دو دهه سازمان نظام صنفی رایانه‌ای و اسلافش با مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک بازمی‌گردد. مرکزی که آزمایشگاه آن برای ارائه تایید نمونه به تجهیزات واردکنندگان کالاهای ارتباطی به دلیل اختلاف نظرهای بین رؤسای سابق و فعلی آن با کمیسیون‌ها و هیات مدیره سازمان نظام صنفی به یک زمین جنگ سراسر مین‌گذاری‌شده و جایی برای به رخ کشیدن قدرت طرفین تبدیل شده است.

یک زخم قدیمی

هر اتفاق یا داستانی یک وجه ظاهری دارد و یک وجه باطنی. داستان اختلاف صنف رایانه‌ای کشور بر سر انجام فرایند تایید نمونه اگرچه در ظاهر به آیین‌نامه سازمان تنظیم مقررات بر سر تایید نمونه کالاهای ارتباطی و فناوری اطلاعات مرتبط می‌شود، اما در باطن این اختلاف به اوایل دهه ۸۰ بازمی‌گردد؛ یعنی زمانی که مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک تصمیم گرفت با کمک مصوبه‌ای و تصویب آن در هیات وزیران چهار قلم کالای وارداتی یعنی پرینتر، ‌نت‌بوک، سرور و اسکنر را مشمول دریافت استاندارد اجباری از آزمایشگاه این مرکز کند. تا قبل از این تصمیم هیچ کدام از کالاهای کامپیوتری مشمول گذراندن هیچ مرحله‌ای برای دریافت استاندارد یا تایید نمونه نمی‌شدند. به باور بسیاری از واردکنندگان کالاهای کامپیوتری، همین اقدام مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک جرقه‌ شروع مشکلات شرکت‌های واردکننده‌ کالاهای کامپیوتری از جمله تجهیزات شبکه را زد. شرکت‌هایی که بعد از پشت سر گذاشتن مرحله سخت واردات‌شان به کشور که در پی تحریم‌های بین‌المللی به وجود آمده بود، حالا باید یک مرحله طولانی تایید نمونه محصولات‌شان در آزمایشگاه مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک را نیز طی می‌کردند تا در نهایت کالاهایشان وارد بازار شود و به دست مصرف‌کننده برسد.
اختلاف نظرهای مدیران این مرکز که به نوعی تولیدکنندگان صنعت آی‌تی را زیر چتر حمایت خود گرفته بودند با مدیران سازمان نظام صنفی رایانه‌ای که به سقفی برای حمایت از واردکنندگان این صنعت تبدیل شده بود روزبه‌روز بر پیچیده‌تر شدن داستان تایید نمونه کالاهای وارداتی سایه سنگین‌تری می‌انداخت. به باور برخی از اعضای سازمان نظام صنفی رایانه‌ای در آن زمان از جمله علیرضا پورنقشبند، آزمایشگاه مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک برای بررسی و تایید واردات تجهیزات مربوط به شبکه و کالاهای کامپیوتری به اهرم قدرتمند این مرکز علیه سازمان نظام صنفی رایانه‌ای بدل شده بود تا بتواند خواسته‌های خود را به کرسی بنشاند. پورنقشبند در این مورد به پیوست گفت: «زمانی که آیین‌نامه‌ای از سمت رگولاتوری برای تایید نمونه تجهیزات شبکه یا کالاهای مرتبط در این حوزه وجود نداشت، آزمایشگاه مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک از هر ابزاری برای فشار به بدنه صنف رایانه استفاده می‌کرد. دلیلش می‌تواند پول و قدرت یا هر چیز دیگری باشد اما این سیاست‌گذاری‌های مرکز تحقیقات برای تایید نمونه‌های وارداتی شرکت‌های آی‌تی ضربات جبران‌ناپذیری به این صنف زد.» پورنقشبند با تاکید بر اینکه در دو دهه گذشته هیچ‌گاه این مرکز و سازمان نصر به یک زبان مشترک نرسیده‌اند اعلام کرد که در طول سال‌های گذشته مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک نه تنها هیچ کمک و همکاری‌ای با بدنه صنف آی‌تی نداشته، بلکه زمان‌هایی هم که سایر مراجع از جمله سازمان ملی استاندارد یا اداره کل استاندارد تصمیم بر تصویب مصوباتی داشته‌اند تا تایید نمونه کالاهای وارداتی آی‌تی را ساده کند، با لابی‌گری‌های خاص جلوی تصویب این مصوبات را می‌گرفته است.

انگشت اتهام به سوی یک آزمایشگاه

اظهارات برخی از واردکنندگان تجهیزات شبکه‌ و کالاهای آی‌تی در مورد مشکلات گرفتن تایید نمونه واردات‌شان بیشتر از اینکه در نقد آیین‌نامه تایید نمونه تجهیزات ارتباطی و فناوری اطلاعات رگولاتوری باشد، در نقد فعالیت آزمایشگاه مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک است.
برای نمونه حمید بابادی‌نیا، عضو هیات مدیره سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران و چهره شناخته‌شده بازار شبکه ایران، با انتقاد از اینکه تایید نمونه کالاهای وارداتی بخش آی‌تی به صورت انحصاری از سمت رگولاتوری تنها از طریق آزمایشگاه مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک ممکن شده، اعلام کرد که گزارش‌های این آزمایشگاه در مورد هیچ‌یک از کالاهای وارداتی حوزه آی‌تی مثبت نیست و از نظر این مرکز هیچ کدام از کالاهای وارداتی آی‌تی استاندارد نیستند. او در این زمینه گفت: «بسیاری از واردات مربوط به تجهیزات شبکه یا دیگر کالاهای کامپیوتری بین دو ماه یا بیشتر در آزمایشگاه این مرکز می‌مانند تا بررسی شوند و این در حالی است که تمامی این تجهیزات از استانداردهای بین‌المللی برخوردار هستند.» او افزود: «در گزارش‌هایی که از سوی آزمایشگاه این مرکز به رگولاتوری برای دریافت تایید نمونه ارسال می‌شود اکثر کالاهای وارداتی فاقد استاندارد لازم عنوان می‌شوند این در حالی است که این کالا‌ها از شرکت‌هایی مانند سیسکو و غیره آمده است. سوال من این است که اگر این کالاها این‌قدر غیراستاندارد هستند، چرا رئیس این مرکز با آماده کردن یک مطلب مشکلات این کالاها را به گوش جهانیان نمی‌رساند؟» بابادی‌نیا توضیح داد که فعالیت‌های آزمایشگاه تحقیقات صنایع انفورماتیک آن‌قدر غیرشفاف است که تاکنون هیچ آماری از سمت این آزمایشگاه درباره اینکه تاکنون چه تعداد شرکت وارد این آزمایشگاه شده و مراحل تست را پشت سر گذاشته یا مردود شده‌اند، منتشر نشده است.
اما ویدا سینا، مدیرعامل مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک، هرگونه قدرت‌نمایی آزمایشگاه این مرکز علیه صنف آی‌تی کشور را رد و تاکید کرد که تمام مراحل بررسی نمونه‌ کالاهای وارداتی حوزه آی‌تی در این آزمایشگاه طبق اصول و بر اساس استاندارد‌های جهانی صورت می‌گیرد.
سینا با رد طولانی بودن بررسی نمونه‌های کالاهای وارداتی حوزه آی‌تی در آزمایشگاه‌های مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک به پیوست گفت: «زمانی که صرف بررسی یک کالا می‌شود کاملاً طبیعی و بر اساس نرم جهانی است. اگر شرکت‌ها گواهی تاییدیه رسمی از شرکت خارجی تولیدکننده کالا نداشته باشند، طبیعی است که بررسی کالا در آزمایشگاه ما طولانی شود.» او تمام اعتراض‌های واردکنندگان کالا به این آزمایشگاه را بهانه‌ای برای فرار از بررسی‌های لازم روی محصولات وارداتی دانست و تاکید کرد که برند بودن یک کالای وارداتی به معنی مبرا بودن آن کالا از مشکل نیست.
سینا همچنین بر این باور است که اگر رگولاتوری این آزمایشگاه را به عنوان آزمایشگاه نهایی برای بررسی کالاهای حوزه آی‌تی انتخاب کرده، نه به خاطر انحصار در این زمینه که به دلیل مجهز بودن آزمایشگاه این مرکز نسبت به تمامی آزمایشگاه‌های موجود در کشور است.

سختگیری‌هایی که بی‌نتیجه مانده است

هدف اصلی‌ای که برای دریافت تایید نمونه کالاهای آی‌تی اعلام می‌شود نظام‌مند کردن واردات این کالاها به کشور و راهی برای جلوگیری از ورود کالاهای قاچاق به این بازار بوده است. هدفی که به گفته واردکنندگان کالای حوزه آی‌تی به دلیل غیرمعقول بودن مراحل تایید نمونه و غیراصولی بودن آیین‌نامه تجهیزات ارتباطی و فناوری اطلاعات به بیراه کشیده شده است.
احسان زرین‌بخش، عضو کمیسیون شبکه سازمان نظام صنفی رایانه‌ای، توضیح داد که اعمال روش‌های سختگیرانه در فرایند واردات تجهیزات شبکه و آیین‌نامه تایید نمونه تجهیزات ارتباطی و فناوری که از سوی کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات در سال ۸۷ تصویب شده و همچنین طولانی بودن مراحل بررسی نمونه تجهیزات آی‌تی در آزمایشگاه مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک، فعالیت شرکت‌های واردکننده رسمی را از روند قانونی خارج کرده است. او در این زمینه به پیوست گفت: «مشکلی که وجود دارد این است که روال قانونی موجود برای تایید نمونه تجهیزات آی‌تی بسیار پرهزینه و زمان‌بر است، به همین دلیل بسیاری از تجهیزاتی که وارد کشور می‌شوند از مجاری قانونی عبور نمی‌کنند. در این بستر تجهیزات خیلی سریع‌تر و با قیمت پایین‌تر به دستگاه‌های متقاضی که عموماً دولتی هستند می‌رسد و در این میان شرکت‌هایی که قانونمند کار می‌کنند امکان رقابت خود را از دست می‌دهند.» او از تاثیرات منفی آیین‌نامه تایید نمونه تجهیزات ارتباطی و فناوری اطلاعات در یک دهه گذشته بر صنعت واردات کالاهای آی‌تی گفت و اینکه در نهایت سازمان نظام صنفی توانست با رایزنی‌ و گفت‌وگوهای مختلف رگولاتوری را مجاب به تغییر این آیین‌نامه کند اما باز هم در آیین‌نامه‌ای که مورد بازبینی قرار گرفته، نه تنها شرایط تایید نمونه کالاهای آی‌تی بهبود پیدا نکرده، بلکه نظرات بخش خصوصی هم برای تغییرات بند‌های این آیین‌نامه مورد توجه قرار نگرفته است.
در همین زمینه آزاد معروفی، رئیس کمیسیون شبکه و مراکز داده نصر تهران، در گفت‌وگو با پیوست درباره اینکه کدام پیشنهاد نصر کشور در پیش‌نویس جدید آیین‌نامه تجهیزات ارتباطی و فناوری اطلاعات رگولاتوری وجود ندارد اعلام کرد: «ما بارها به رگولاتوری اعلام کردیم که روش صحیح تایید تجهیزات شبکه این است که به جای تست پیشین، تست پسین انجام شود؛ به این معنا که شرکت‌هایی که کالاهای تجهیزات شبکه خریداری می‌کنند و عمدتاً این تجهیزات در زیرساخت ملی کشور مانند اپراتورها، FCPها، سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها و بانک‌ها استفاده می‌شود، خرید تجهیزات‌شان را بر اساس ضوابطی که از سوی بخش‌های درون سازمانی خود تعیین می‌شود وارد کنند.» او معتقد است انجام تست پیشین معمولاً باعث می‌شود کالا طی دو تا سه ماه پشت درهای آزمایشگاه مخصوص تست تجهیزات باقی بماند. بنابراین مفید‌ترین کار این است که تست پیشین به تست پسین تبدیل شود و تجهیزات واردشده تنها در زمانی که کارفرمایی دچار مشکل شد مورد آزمایش قرار گیرد.
در مقابل اعتراض صنف رایانه و مخصوصاً کمیسیون شبکه سازمان نصر به آیین‌نامه جدید تایید نمونه کالای آی‌تی، رگولاتوری اعلام می‌کند که سعی کرده در آیین‌نامه جدید تمام نگرانی‌های فعالان این صنعت را مورد پوشش خود قرار دهد.

بدون تایید، ممنوع

سازمان تنظیم مقررات هم موضع سفت و سخت خودش را درباره کل این اعتراضات دارد. نسترن محسنی، معاون امور رادیویی رگولاتوری، می‌گوید بعد از اعتراض‌های سازمان نظام صنفی به آیین‌نامه مورد بازبینی شده، آنها نشست‌هایی با اعضای کمیسیون شبکه این سازمان داشته‌اند و سعی کرده‌اند با تعاملْ ایرادات مطرح‌شده در این آیین‌نامه پیشنهادی را برطرف کنند. او با اعلام اینکه نمی‌توان تایید نمونه و بررسی کالا‌های وارداتی آی‌تی به کشور را حذف کرد، در گفت‌وگو با پیوست توضیح داد: «تمام خواسته واردکنندگان کالای آی‌تی از ما این است که هیچ بررسی و تایید نمونه‌ای در کار نباشد که چنین خواسته‌ای اصلاً قابل قبول نیست، چرا که ما برای ارائه سرویس و کالای باکیفیت به کاربران پاسخگو هستیم.» او همچنین در واکنش به این اظهارات فعالان بخش خصوصی در مورد طولانی بودن مراحل تایید نمونه کالاهای بخش آی‌تی اعلام کرد: «این مراحل اصلاً طولانی نیست و مطابق با استانداردهای جهانی عمل می‌کنیم، اما در آیین‌نامه جدید سعی کرده‌ایم باز به این خواسته صنف توجه و مراحل اضافه برای تایید نمونه را حذف کنیم.» محسنی در مورد تغییر مراحل تایید نمونه گفت: «تا الآن وضعیت به این صورت بود که برای بررسی وضعیت استاندارد یک کالا یک نمونه از یک بار را انتخاب و به آزمایشگاه ارسال می‌کردیم اما در صورت تصویب آیین‌نامه جدید در این زمینه قرار است نمونه‌ها به روش رگولاتوری پسین مورد ارزیابی قرار بگیرند؛ یعنی تنها یک نمونه از یک بار را بررسی و اظهارات فرد وارد‌کننده مبنی بر استاندارد بودن کالای وارداتی را قبول می‌کنیم، اما طی یک یا دو ماه بعد با سرکشی در بازار اگر با یک عارضه مشکوک و مشکل‌دار در محصولی برخورد کنیم، در نهایت واردکننده کالا باید جبران
خسارت کند.»
اظهارات واردکنندگان کالاهای آی‌تی نشان می‌دهد ممکن است در شرایط فعلی با تغییر در بند‌هایی از آیین‌نامه تایید نمونه تجهیزات ارتباطی و فناوری اطلاعات اختلاف در این زمینه به پایان برسد اما این تغییرات احتمالی در آیین‌نامه تایید نمونه تنها یک مسکن مقطعی برای فرو نشاندن درد یک زخم قدیمی است که تا زمانی که مشکلات بین سازمان نصر و مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک حل نشود، نمی‌توان تسکین کاملی برای آن تصور کرد

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz