نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 73 ورودی صندوق پستی صفحه 18

نقش دولت در توسعه اقتصاد دیجیتالی

تحولات دیجیتالی تغییرات زیادی در کانال‌های فروش، فضای رقابتی، شیوه‌های ارتباط با مشتریان و سایر جنبه‌های کسب‌وکار ایجاد کرده است؛ به طوری که با وجود تهدیدهای جدی برای کسب‌وکارهای سنتی، در عین حال چنان چشم‌انداز اقتصادی وسیعی پیش ‌روی بخشی از کسب‌وکارها ترسیم کرده که نادیده گرفتن این بخش از اقتصاد توسط حاکمیت منطقی نیست. دولت/حاکمیت از یک سو به عنوان ارائه‌دهنده خدمات متنوع به کلیه اتباع کشور می‌تواند فرایندها و کانال‌های ارائه خدمات خود را نیز همپای این تحولات بهبود دهد (و چه بسا فرصت‌های درآمدی جدیدی به ‌صورت دریافت کارمزد خدمات در این شیوه‌های نوین برای خود ایجاد کند)، و از سوی دیگر می‌تواند بسترساز توسعه اقتصاد دیجیتالی باشد. در این یادداشت کوتاه تنها به یک محور از نقشی که دولت می‌تواند در این راستا ایفا کند اشاره شده است. در اقتصاد دیجیتالی شکل ارائه کالا و خدمت پیچیده‌تر شده و تعداد عناصر دخیل در هر داد و ستد دیجیتالی در مقایسه با معادل سنتی آن افزایش یافته است. به ‌عنوان نمونه، سامانه‌های ثبت سفارش غذای یکپارچه را در نظر بگیرید که به نوعی تجمیع و توزیع‌کننده خدمات محسوب می‌شوند. هنگام سفارش دادن یک وعده غذا در این سامانه‌ها، هر یک از این عناصر می‌توانند بر کیفیت ارائه

شماره 72 ورودی صندوق پستی صفحه 17

غایبان توسعه زیرساخت ارتباطی کشور

تاکنون اشکالات فراوانی بر وضعیت شبکه ملی اطلاعات و گزارش‌های پیرامونی آن گفته و نوشته شده است. عمده این ایرادات بر ابعاد خدمات، استقلال، مدیریت و امنیت شبکه بوده و کمتر توجهی به مباحث اقتصادی و اجتماعی آن شده است. اگرچه شبکه ملی اطلاعات بر اساس تعریف شورای ‌عالی فضای مجازی زیرساخت ارتباطی کشور بوده و از لایه‌های بالاتر (لایه خدمات و محتوا) جدا در نظر گرفته شده است، اما این موضوع باعث تقلیل معماری شبکه ملی اطلاعات به فیبر و سوئیچ نشده و توسعه آن نیز به معنای سیم و فیبر‌کشی صرف نخواهد بود. به ‌عبارت دیگر، زیرساخت ارتباطی فضای مجازی جمهوری اسلامی ایران دارای ویژگی‌هایی است که آن را از زیرساخت ارتباطی دیگر کشورها متمایز می‌کند و این ویژگی‌ها به طور شفاف در سند تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات ذکر شده است. توسعه شبکه ملی اطلاعات در نهایت باعث بهره‌مندی از مزایای اقتصادی صنعت و زیست‌بوم فضای مجازی کشور خواهد شد. اما توسعه اینترنت بازاریابی خدمات خارجی را تسهیل می‌کند، باعث جذب مخاطب داخلی به آنها می‌شود و در نهایت منجر به رشد اقتصاد دیگر کشورها خواهد شد. با تحقق شبکه ملی اطلاعات (مطابق سند تبیین الزامات) ارائه‌دهندگان خدمات به جای نگرانی در تامین زیرساخت‌های ارتباطی و اطلاعاتی،

سیدعباس مرادیکارشناس مسئول معاونت راهبردی فنی مرکز ملی فضای مجازی
شماره 72 ورودی صندوق پستی صفحه 18

تفاسیر متفاوت مشکل شبکه ملی اطلاعات

اولین قدم مجری برای اجرای یک طرح و دستیابی به یک هدف از پیش تعیین‌شده، ارائه یک تعریف واحد و دقیق از آن طرح و توافق همه ذی‌نفعان بر سر آن تعریف است. این موضوع وقتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که قرار است پروژه‌ای با پسوند ملی تعریف و اجرا شود. در این حالت ذی‌نفعان طرح تمام اقشار و گروه‌های یک جامعه هستند و اگر یک تعریف واحد مورد توافق در میان نباشد، آن‌گاه هر بخش از جامعه انتظار دارد برداشت خودش از پروژه خروجی نهایی کار باشد و این اولین نقطه افتراق ذی‌نفعان و مجری خواهد بود. به نظر می‌رسد آنچه امروز بیش از هر موضوع دیگری شبکه ملی اطلاعات را دچار حواشی پررنگ‌تر از متن کرده همین اختلاف تفاسیر از مفهوم شبکه ملی اطلاعات باشد. اختلاف تفسیری که بیش از ۱۴ سال اجرای این طرح را به تعویق انداخت، امروز نیز دامن تلاش بی‌وقفه مجریان را گرفته و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را که فارغ از هیاهوی سیاسی و رسانه‌ای مشغول اجرای تکالیف خود در لایه زیرساخت شبکه ملی اطلاعات است با چالش‌های هرروزه مواجه می‌کند. چنانچه هر قشری از اقشار جامعه توقع دارد پس از استقرار شبکه ملی اطلاعات خواسته‌های صنفی خودش برآورده شود. اهل فرهنگ

حمید فتاحیمعاون وزیر ارتباطات و رئیس شرکت ارتباطات زیرساخت
شماره 71 ورودی صندوق پستی صفحه 16

ارزیابی و شبکه ملی اطلاعات

مبحث «ارزیابی» که ماهنامه وزین پیوست در نظر دارد به آن اقدام کند، مبحث مهمی است و لکن ورود به آن مستلزم آن است که اولاً «مستقل» عمل کند و در ثانی بر مبنای رویه‌ای «علمی و تخصصی» به موضوعات بپردازد تا حاصل آن گشایش راه به‌ سوی پیشبرد برنامه‌ها و طرح‌های کشور از سویی و اصلاح فرایند مدیریت طرح‌ها در دستگاه‌ها و سازمان‌ها از سوی دیگر باشد. چنانچه «ارزیابی» در زمره «ارزیابی راهبردی» باشد که ارزیابی وزارتخانه‌ها و سازمان‌های متولی اجرا و پیاده‌سازی برنامه‌ها و طرح‌های راهبردی را شامل شود، اهمیت آن در تراز ملی قرار می‌گیرد و باید در سطح ویژه‌ای این ارزیابی انجام شود. لازمه ارزیابی «طرح‌های راهبردی» در حوزه فضای مجازی کشور، اسناد و گزارش‌های شفاف و مستندی است که مواردی چون نیازمندی‌ها، طراحی برنامه و سازمان طراحی، فرایند مدیریت، فرایند طراحی و پیاده‌سازی طرح، مستندات طراحی، خروجی‌های مورد انتظار و تحویل‌دادنی، میزان اثربخشی و میزان کارایی خروجی‌ها را در بر گیرد. در دست نبودن یا موجود نبودن هر یک از این مستندات و گزارش‌ها که باید بر مبنای استانداردهای مربوط تهیه شده باشند، ارزیابی را دچار مشکل و آن را ناممکن می‌کند. این بدان معناست که فعالیت‌های طرح راهبردی در یک نظام هماهنگ قرار ندارند

محمدحسن انتظاریعضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی
شماره 71 ورودی صندوق پستی صفحه 17

آقای وزیر، دو سال باقی مانده!

نقد عملکرد وزارت فاوا در بخش فناوری اطلاعات قاعدتاً باید متکی بر تعهدات برنامه‌ای و شاخص‌های هدف‌گذاری آن از یک سو و مقایسه با شاخص‌های عملکردی از سوی دیگر باشد. متاسفانه رسم نامیمون در کشور ما این است که اهداف برنامه‌ای شفاف و سنجش‌پذیر بیان نمی‌شوند و به همین دلیل در مقاطع زمانی مختلف اطلاعات عملکردی بیشتر پیرامون برخی موفقیت‌ها برجسته و امکان دسترسی به واقعیت‌های عملکردی و بیان نکات قوت و ضعف آن به شدت محدود می‌شود. آقای آذری جهرمی در مقطع ارائه برنامه پیشنهادی خود در تابستان ۹۶، تمرکزش را در حوزه آی‌تی بر هوشمندسازی دولت و توسعه دسترسی پهن باند به شبکه ملی اطلاعات، اقدامات مرتبط با توسعه دولت الکترونیکی و همچنین تحقق اقتصاد دیجیتالی و توسعه بازارهای هدف منطقه‌ای و بین‌المللی عنوان کرد. در عمل با افزایش سالانه حدود ۱۰ درصد خدمات الکترونیکی با اتکا به افزایش سطح دسترسی از ۳۲ درصد به ۶۷ درصد، جایگاه ایران در رتبه‌بندی کشورها از منظر دولت الکترونیکی با ۲۰ پله بهبود به رتبه ۸۶ ارتقا یافت و این البته توفیق قابل توجهی تلقی می‌شود. لیکن وقتی به کمیت خدمات ارائه‌شده تاکنون توجه می‌کنیم که حدود ۴۰ درصد از بالغ بر ۱۷۰۰ خدمت است، حتی با این آهنگ رشد نیز

پرویز رحمتیمدیرعامل شرکت مهندسی نرم‌افزاری رایورز
شماره 71 ورودی صندوق پستی صفحه 17

وزیر جوان

سال‌ها‌‌ پیش بود که وزارت پست و تلگراف و تلفن، نام خود را به وزارت فناوری و اطلاعات تغییر داد و همه امیدوار و چشم‌انتظار که مدیریت و سیاست‌گذاری فناوری اطلاعات در دولت آیا یکپارچه خواهد شد یا خیر. از آن پس این وزارتخانه سال‌ها نام فناوری اطلاعات را به همراه داشت؛ اما وزرای مختلفی که در آن نقش‌آفرینی کردند همیشه با فناوری اطلاعات فاصله زیادی داشتند و جای خالی وزیری که اول کاربر اینترنتی باشد- و نگرانی‌های این بخش را به درستی درک کرده- سپس به پست وزارت رسیده باشد در این وزارتخانه همیشه خالی بود. حضور آذری جهرمی در وزارت فناوری و اطلاعات به عنوان جوان‌ترین وزیر کابینه دولت دوم آقای روحانی حداقل امیدی به جوانان این کشور داد که شرط سن از حلقه خودی و غیرخودی دولت‌ها برداشته شده و می‌توان امید داشت روزی دولت از افرادی تشکیل شود که با دغدغه‌های دهه شصتی‌ها بیشتر آشنا باشند. متاسفانه سطح انتظارات ما از دولت آن‌قدر کاهش پیدا کرده که شاید همین یک دلیل را بتوان برای حمایت از جهرمی کافی دانست؛ اما کارنامه جهرمی چیست؟ به نظر من ایشان انسانی دقیق و ریزبین و باسیاست هستند و شاید بهترین تعریف این باشد که اصل اول برای ایشان انجام

شایان شلیلهدبیر انجمن صنفی کسب‌وکارهای اینترنتی
شماره 71 ورودی صندوق پستی صفحه 18

دو سال عملکرد وزیر جوان کابینه دوازدهم زیر ذره‌بین یک حامی منتقد

ماهنامه پیوست از بنده خواست که این یادداشت را در ارزیابی عملکرد وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت دوازدهم در حدود دو سال گذشته تقدیم کنم. کار سختی است؛ باید تلاش کنم که رعایت اعتدال را در ارزیابی داشته باشم و این امر در مورد یک وزیر با ویژگی‌های مهندس محمدجواد جهرمی که گذر زمان ایشان را بیشتر به ما می‌شناساند بسیار حساس است. امیدوارم خوانندگان محترم و شخص ایشان و علاقه‌مندان به ایشان و منتقدان از ایشان با بازخوردهای کارشناسی مستقیم (غیررسانه‌ای) یا غیرمستقیم (رسانه‌ای) ولی منصفانه بنده را ارشاد کنند. اجازه می‌خواهم از سه منظر اجرایی، دانشگاهی، و سیاست‌گذاری ارزیابی‌ام را تقدیم کنم. الف: از منظر اجرا و حرفه‌ای‌گری: مهم است که یک مدیر مراحل رشد خود را از پایین به بالا طی کرده و با بدنه سخت مدیریت خود زبان مشترک داشته باشد. آقای جهرمی از وسط مسیر «کارآموزی تا وزارت» به سمت بالا را تجربه کرده است و از این نظر تسلط خوبی بر بخشی از قلمرو موضوعات وزارتخانه متبوع خود داشته و دارد. اگر وزارت متبوع به دو بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات تقسیم شود، تجربه ایشان به حوزه ارتباطات برمی‌گردد و بر این اساس زبان و فهم مشترکی را با همکاران‌شان، پیمانکاران‌شان و صنعتگران

رسول جلیلیعضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف
شماره 70 ورودی صندوق پستی صفحه 16

هدف غایی از اعطای مجوزها چیست؟

سخن گفتن و قضاوت در مورد کلاف درهم‌تنیده مجوزها نیازمند آن است که پیش از هر چیز با بررسی شکل اصولی از نخستین لایه‌های آن آغاز شود و در وهله نخست به چون و چرای لزوم وضع مجوزها بپردازیم. در واقع موضوع را باید با طرح این سوال بنیادین آغاز کرد که اساساً فلسفه وجودی «مجوز» چیست؟ در پاسخ به این سوال علل متعددی ذکر شده است؛ از جمله تامین امنیت کسب‌وکارها، نظارت قانونی بر آنها، کمک به شفافیت اقتصادی و ایجاد نظام حقوقی شفاف و کارآمد و غیره، اما فارغ از اینکه تمام یا هر یک از این موارد و دیگر مواردی از این دست در زمره علل وجودی نیاز به مجوز به معنای عام آن در کسب‌وکار محسوب شود یا خیر، می‌توان محدوده نگاه به این بحث را وسعت بخشید و پاسخ را در سطوح دیگر نیز رصد کرد. در سطح جهانی برای اعمال مجوز و مقررات دو علت بنیادین لحاظ شده که در عین حال دو هدف غایی نیز قلمداد می‌شود: یکی حمایت از سرمایه‌گذار و دیگری سود رساندن به مصرف‌کننده. با این نگاه و با تمرکز بر حوزه فاوا باید افزود همواره بحث پیرامون مجوزهای این حوزه با ادعاهایی از جمله «تعدد مجوزها»، «عدم جامعیت آنها»،

شهاب جوانمردیمدیرعامل هلدینگ فناپ
شماره 70 ورودی صندوق پستی صفحه 17

پیشنهاد حقوقی به اپراتورها

دیرزمانی است که دارندگان پروانه فعالیت ارائه خدمات ارتباطی و فناوری اطلاعات با رگولاتوری برای افزایش تعرفه‌های خدمات در جدال هستند و رگولاتوری به‌عنوان نهاد تنظیم‌کننده روابط سه‌جانبه بخش عمومی، بخش خصوصی و مردم، فعلاً به طور کامل طرف مردم را گرفته و با هر گونه افزایش تعرفه‌ای مخالفت می‌کند و میلی به این افزایش ندارد و صدای لرزان اپراتورها شنیده نشده است. افزایش هزینه‌های خرید پهنای باند، تجهیزات، نیروی انسانی، اجاره دفاتر و امثالهم همگی دلیل محکمی برای اثبات تغییر بنیادین اوضاع‌ و احوال زمان اخذ پروانه و خروج طرح تجاری از توجیه اقتصادی است لیکن رگولاتور سال‌هاست بر اساس محاسبات کاغذی خود اعتقادی به زیان‌ده بودن صنعت ندارد و شرکت‌های دارنده پروانه تلفن همراه را شاخص پربازده بودن این حوزه می‌داند که نتیجه آن قرار گرفتن نام ایران در فهرست ارزان‌ترین ارائه‌کننده اینترنت است. بر اساس بند ج ماده ۵ قانون وظایف و اختیارات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات متولی تعیین سیاست نرخ‌گذاری بر کلیه خدمات در بخش‌های مختلف ارتباطات و فناوری اطلاعات و تصویب جداول تعرفه‌ها و نرخ‌های کلیه خدمات ارتباطی در چارچوب قوانین و مقررات کشور است و بر اساس بند ۵ ماده ۵۸ قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ قانون اساسی

رضا ایازیمشاور و پژوهشگر حوزه حقوق ارتباطات و فناوری اطلاعات
شماره 70 ورودی صندوق پستی صفحه 17

پول استریم باکیفیت می‌دهیم

وقتی از پیشروی در بهره‌گیری از تکنولوژی‌های روز صحبت می‌کنیم نمی‌توانیم تنها به پیشرفت در بهبود کاربری اپلیکیشن یا ارائه خدمات منحصربه‌فرد محدود شویم و از بستر اصلی بهبود کیفیت، یعنی اینترنت پرسرعت، حرفی نزنیم. تغییر کیفیت پهنای باند و افزایش سرعت به میانگین ۵۲ مگابیت بر ثانیه، که به وسیله نسل جدید اینترنت‌های پرسرعت یعنی VDSL فراهم می‌شود، برای سرویس استریم‌محوری چون فیلیمو یک دستاورد مهم محسوب می‌شود. فیلیمو در حال حاضر با بهره‌گیری از فناوری VP9 حجم فیلم‌ها و محتواهای ویدئویی را کاهش داده و باعث صرفه‌جویی ۳۵ درصدی در حجم ترافیک کاربران شده است. به‌کارگیری این فناوری در کنار افزایش سرعت اینترنت به کمک VDSL نه تنها خیال کاربر را از حجم مصرفی راحت می‌کند، بلکه کیفیت تماشا به ویژه در اسکرین‌های بزرگ را بالا می‌برد و تجربه کاربری جذاب‌تری را برای آنها رقم می‌زند. آن‌طور که بررسی‌های فیلیمو در سال ۹۷ نشان می‌دهد، بیشتر از ۲۱ درصد کاربران به تماشای فیلم‌ها روی تلویزیون هوشمند و بیشتر از ۲۶ درصد به تماشای فیلم روی لپ‌تاپ یا کامپیوتر خانگی علاقه دارند. اگر مجموع این ارقام را در تناظر با بهره‌گیری از اینترنت ثابت قرار دهیم، مشخص می‌شود که تا چه اندازه ظرفیت عظیمی برای بهبود خدمات اینترنت ثابت

شماره 70 ورودی صندوق پستی صفحه 18

پرهیز از خام‌فروشی اینترنت

این روزها اینترنت به عنوان زیرساخت زندگی، کسب‌وکار و دولت به حساب می‌آید. در همه کارها برای توسعه، هوشمندی و فراگیری به سمت استفاده از اینترنت و ارائه خدمات و محصولات بر بستر وب حرکت می‌کنند. از این لحاظ تعرفه‌گذاری اینترنت به عنوان زیرساختی ارزشمند و بسیار کاربردی برای کشور بسیار مهم است. زیرا تعرفه‌گذاری اینترنت یک موضوع چندوجهی است و افزایش و کاهش غیرمنطقی آن می‌تواند آسیب جدی‌ای به این اکوسیستم بزرگ بزند. با افزایش قیمت قاعدتاً مخاطبان برای کاهش هزینه‌های خود میزان مصرف خود را کاهش می‌دهند و این کاهش مصرف مانع پیشرفت بسیاری از کسب‌وکارها و پروژه‌های ملی مثل دولت الکترونیکی خواهد شد، زیرا کاهش میزان دسترسی مخاطبان به اینترنت را به همراه خواهد داشت. از طرفی کاهش بدون منطق قیمت اینترنت نیز سبب ایجاد مشکلات مالی در شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت در کشور خواهد و به تبع این موضوع کیفیت خدمات ارائه‌شده به مردم کاهش می‌یابد. در واقع پیشرفت اینترنت مستلزم پیشرفت شرکت‌های ارائه‌دهنده اینترنت است، زیرا این شرکت‌ها باید برای خرید تجهیزات مدرن سرمایه‌گذاری کنند. از این بابت باید وزارت ارتباطات با اعلام هزینه واقعی اینترنت بر اساس شرایط کشور، بر قیمت و شرایط ارائه اینترنت در کشور نظارت دقیق داشته باشد. قطعاً پایداری و ثبات

شماره 70 ورودی صندوق پستی صفحه 18

حمایت از کسب‌وکارهای نوپا؛ ادعا تا عمل

طرح نوآفرین با همه مزایا و موارد مثبت در برخی مواد و تبصره‌های مطرح‌شده قابل بحث است که در این یادداشت به برخی از آنها اشاره می‌شود. در ماده یک این آیین‌نامه، تعریفی از شرکت‌های مورد حمایت آمده که به نوعی تعریف استارت‌آپ از نگاه دولتی‌هاست. طبق این تعریف به هر شرکتی که کمتر از ۵۰۰ میلیون تومان در سال فروش داشته باشد، کمتر از سه سال فعالیت کرده باشد، سرمایه ثبتی کمتر از ۲۵۰ میلیون تومان داشته باشد، سهامداران در طول سه سال سود برداشت نکرده باشند و البته دستمزد بنیان‌گذاران آن بیشتر از سه برابر پایه حقوق نباشد،‌ استارت‌آپ گفته می‌شود. با این تعریف، برای هزینه‌های جاری استارت‌آپ از هیچ تسهیلات خارج از سامانه‌ای استفاده نمی‌شود و جذب سرمایه‌گذار و تقسیم منابع و تسهیم منافع برای خارج نشدن از تعریف استارت‌آپ در قالب نوآفرین، استارت‌آپ‌ها را کوچک نگه نمی‌دارد. ضمناً عنوان «درآمد» در بخش ۲ بند الف ماده ۱، ممکن است شائبه‌برانگیز باشد و بهتر است از عنوان فروش کالا/خدمات استفاده شود. با توجه به بند ۳ ماده ۱ به نظر می‌رسد راه دور زدن قانون زیاد است و می‌تواند شبهه ایجاد کند و امیدواریم در اطلاع‌رسانی و اجرای آیین‌نامه دقت عمل کافی لحاظ شود. نکته مهم این

شماره 69 ورودی صندوق پستی صفحه 17

بازار نوفروشان*

نسل‌های دهه‌های شصت و هفتاد و هشتاد هستند. جمعیت‌شان زیاد است. مدرسه‌ها برایشان ظرفیت عادی نداشت. قیف کنکور برایشان خیلی تنگ بود. در رقابتی سخت باید به دانشگاه راه می‌یافتند. رفاه بیشتری نسبت به بچه‌های دهه‌های پیش از خود داشتند. در کشور گذرکرده از دوران جنگ و روبه‌رشد و دست‌‌به‌خرج بزرگ شدند. کسی برای پس از دانشگاه‌شان و حضور مولد در جامعه، یا فکر و برنامه‌ای نداشت یا فکر و برنامه‌اش اجرایی نبود. ذوق و شوق تجربه‌های جدید، آنلاین بودن، تنوع‌طلبی و داشتن چیزی مال خود، برای این نسل که ادامه‌ دادن راه پدران برایشان اعتبار یا وظیفه فرض نمی‌شد و مهارت‌های فردی نویی مانند کدنویسی داشتند و دانستن زبان و دسترسی به اینترنت و فرصت سفر نیز، آنها را با دنیای بیرون مرتبط و نزدیک می‌کرد. فراموشی استخدام‌ در کارخانه و اداره و راه‌حل جدید زود بزرگ شدن و موفقیت جذاب‌‌تر بود. برخی به قصد ماجراجویی، عده‌ای با شوق یک تجربه موقت، جمعی با سودای ثروت فوری به دست آوردن، گروهی با هدف مدتی دور هم بودن و بعضی نیز با شوق تلاش برای ساختن و داشتن کسب‌وکاری نو، به استارت‌آپ علاقه‌ نشان دادند. ساختاری پیش روی کسی نبود. مرجعی برای راهنمایی نداشتیم. شنیده‌هایی که از آن سوی آب،

شماره 69 ورودی صندوق پستی صفحه 18

بالندگی استارت‌آپ‌ها در گرو هم‌افزایی اکوسیستم

حوزه استارت‌آپ‌ها بر پایه امید به شکل‌گیری و رشد کسب‌وکارهای نوآور و تحول‌آفرین بنا شده است تا با ارائه محصول/خدمت اثربخش با ظرفیت توسعه بالا و ایجاد بهبود در سطح و سبک زندگی در وجوه مختلف به ارزش‌آفرینی و خلق ثروت منجر شود. نوآوری تنها به حوزه فناوری محدود نمی‌شود بلکه در بیشتر موارد در زمینه‌ مدل کسب‌وکار و عرضه خدمتی جدید نمایان می‌شود. از سوی دیگر، شکل‌گیری یک سازوکار جدید ناشی از هم‌افزایی ذی‌نفعان، به منظور برآورده ‌کردن یک نیاز جدید یا پاسخ داده نشده، می‌تواند مد نظر باشد. وجود ایده اولیه، بخش مهم و کلیدی این کسب‌وکارها را تشکیل داده و طی مراحل کار امکان تکمیل و اصلاح مولفه‌های آن بر اساس شناخت بیشتر از فضای ذی‌نفعان کسب‌وکار و متناسب‌سازی با شرایط و فرصت‌ها وجود دارد. حال ‌آنکه علاوه بر این اصل، برای شکل‌گیری و رشد پایدار این‌گونه کسب‌وکارها، عوامل دیگری نیز دخیل و حتی ضروری است: زیرساخت‌های فنی، قانونی و اجتماعی لازم در داخل سازمان کسب‌وکار به ‌ویژه در جامعه مخاطب آن؛ شناخت عمیق و ارتباط موثر و هوشمندانه با جامعه ذی‌نفعان؛ تامین منابع مالی متناسب و بهنگام؛ سرمایه انسانی توانمند و متخصص، بینش و دانش هماهنگ با ابعاد و مراحل متنوع کسب‌وکار نوآور، نه تنها در

شماره 68 ورودی صندوق پستی صفحه 17

چالش‌های امنیت در نظام بانکی

استقرار امنیت اطلاعات نیاز به رویکرد استراتژیک و نهادینه‌سازی این رویکرد در تدوین و اجرای استراتژی‌های کلان بانک‌ها دارد. اتخاذ رویکرد آینده‌نگر در توسعه زیرساخت‌های امنیتی نظام بانکداری کشور و تامین، تضمین، نگهداشت و بهبود مستمر امنیت در سرویس‌ها و شبکه‌های بانکی و ملی در راستای حفظ منافع و اعتبار مشتریان مهمترین اصلی است که باید مورد توجه مسئولان در نظام بانکی قرار گیرد. در چند سال اخیر با توجه به ماهیت پویای بانکداری دیجیتالی، توجه به مقوله ریسک و امنیت به عنوان یک ضرورت جدی مد نظر قرار گرفته و با توجه به ماهیت فناوری‌های نوین، ره‌نگاشت مدیریت امنیت از کنترل‌های امنیتی ایستا به کنترل‌های مبتنی بر ریسک تغییر یافته است. اخبار متعدد از نشت اطلاعات، رخدادهای امنیتی، جرائم مرتبط با تقلب و پول‌شویی و نظایر آن، که نه فقط در کشور ما بلکه در سطح جهانی، هر روز منتشر می‌شود، این نکته را یادآوری می‌کند که صیانت از محرمانگی، صحت و یکپارچگی و دسترس‌پذیری اطلاعات مشتریان و کلیه ذینفعان بزرگ‌ترین چالش امنیت در شبکه بانکی است. در آماری از EMC پیش‌بینی شده است که تا سال ۲۰۲۰ حدود ۷/۱ مگابایت اطلاعات جدید به ازای هر فرد در ثانیه تولید خواهد شد و با توجه به توسعه سریع بانکداری

شماره 68 ورودی صندوق پستی صفحه 18

امنیت، مساله مهمی که معمولاً کسب‌وکارها به آن توجه نمی‌کنند

امروزه با همه‌گیر شدن استارت‌آپ‌ها و کسب‌وکارهای نوظهور در حوزه‌های B2C و B2B و ارائه خدمات به آحاد مردم، هر کسی ممکن است به این فکر بیفتد که کسب‌وکار خود را آغاز و با گردآوری یک تیم توانمند و خوش‌فکر، محصول جدیدی به بازار عرضه کند. معمولاً هنگام راه‌اندازی هر کدام از این کسب‌وکارها، سرمایه‌گذاران آنها به دنبال افراد توانمندی می‎گردند که در حوزه‌هایی چون محصول، تولید نرم‌افزار، مارکتینگ، UX، CX و غیره تخصص داشته باشند. موضوعی که در بیشتر موارد به آن توجه نمی‌شود، مساله امنیت است و سرمایه‌گذاران زمانی متوجه این نقصان می‎شوند که کسب‌وکار با موفقیت روبه‌رو شده و رشد سریعی را تجربه کرده، اما در این میان یک مساله ساده و پیش‌پاافتاده امنیتی ضربه‌ای جدی به آن کسب‌وکار وارد می‎کند؛ اتفاقی که نمونه‌هایی از آن را طی چند ماه گذشته در دو کسب‌‌وکار خوب و موفق داخلی شاهد بودیم. سوال این است که اصولاً برای جلوگیری از این اتفاقات چه باید کرد و چگونه می‌توان کسب‌وکار خود را در مقابل تهدیدات امنیتی تا حد زیادی مصون کرد؟ برای جواب دادن به این سوال ابتدا باید مساله امنیت را از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار داد. هنگامی که صحبت از امنیت به میان می‌آید، بسیاری به فکر

شماره 66 ورودی صندوق پستی صفحه 18

سایه انحصار

طی سال‌های گذشته، با توجه به بالا رفتن سرعت دسترسی کاربران اینترنتی و همچنین کاهش قیمت ترافیک مصرفی و دسترسی همیشگی کاربران به اینترنت بر بستر گجت‌های همراه، استفاده از محتوای ویدئویی به شدت بالا رفته و به تبع آن تولید و انتشار محتوای ویدئویی نیز رشد چشمگیری داشته است. این موضوع باعث ایجاد پلتفرم‌های ویدئویی اینترنتی مختلف در دنیا شده است. با توجه به این نیاز و همچنین موفقیت الگوهای خارجی، چندین پلتفرم ایرانی از جمله نماشا برای انتشار محتوای ویدئویی فارسی ایجاد و با استقبال بسیار خوب کاربران ایرانی مواجه شدند. هرچند این امر حرکت بسیار ارزنده‌ای در تقویت و تولید محتوا و دانش فارسی محسوب می‌شد اما این روند مثل همیشه به مذاق بعضی‌ها خوش نیامد. پلتفرم‌های ویدئویی اینترنتی با یک مشکل بزرگ مواجه شده‌اند و آن سیستم دولتی و کهنه‌ای به نام صداوسیماست؛ صداوسیمایی با ۵۰ هزار نیرو و بودجه سالانه چهار هزار میلیارد تومان. مشکل اصلی پلتفرم‌های ویدئویی اینترنتی نه بزرگی و بودجه این سازمان بلکه انحصار صداوسیما و ادعای مالکیت و در دست گرفتن کل فضای ویدئویی کشور بود. در این میان عدم شفافیت در قانون انحصار صوت‌وتصویر فراگیر باعث هجوم و حمله صداوسیما به سایت‌های ویدئومحور شد. ناتوانی صداوسیما با چندین هزار نیرو

شماره 65 ورودی صندوق پستی صفحه 17

فیلترینگ، پدیده‌ای که از نو باید شناخت

هم فرقی و هم زلفی، مفتاحی و هم قُلفی بی‌رنج چه می‌سُلفی، آواز چه لرزانی سخن گفتن در مورد فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی در ایران امری است سهل و ممتنع؛ موضوعی که از ذات و پیامدهای این پدیده ناشی می‌شود. روند فیلترینگ و عواقب آن در چند سال گذشته همواره تصویر و دورنمایی مبهم از این ابزار و شگرد ایجاد کرده و همین موضوع نظر دادن در مورد آن را به‌ طور کل تحت تاثیر قرار داده است. منظور از این سخن پرداختن به نتیجه‌بخش بودن فیلترینگ یا عدم اثربخشی آن نیست، بلکه پیش از هر چیز نحوه مواجهه با آن مورد تردید است. هر بار به محض مطرح شدن بحث احتمال فیلترینگ یک شبکه اجتماعی، یک کسب‌و‌کار اینترنتی یا امثال آن، اظهارنظرهای موافق و مخالف از راه می‌رسند، حال آنکه هیچ‌یک از آنها فیلترینگ را فی‌نفسه به بوته بحث نمی‌گذارد. قریب به اتفاق این نظرات از مضرات و مزایای احتمالی آن می‌گویند یا در بهترین حالت نسخه جایگزینی برای این رفتار سلبی پیشنهاد می‌دهند. حال آنکه فارغ از این نوع برخورد با فیلترینگ (که اینک به یک کلیشه تبدیل شده)، پیش از هر چیز باید آن را در ظرف زمان و مکان کشور سنجید. تعدد در اظهارنظرهای مقامات و مسئولان

شماره 65 ورودی صندوق پستی صفحه 18

صدای ما را بشنوید

فضای اقتصادی کشور در این سال‌ها بسیار پرنوسان بوده و تصمیم‌گیری برای یک فعال اقتصادی بسیار سخت‌تر هم شده است. در این شرایط قطعاً سرویس‌هایی مانند ارانیکو که بتوانند در سریع‌ترین زمان ممکن اطلاع‌رسانی مناسبی داشته باشند مورد استقبال مخاطب قرار خواهند گرفت. سایت ارانیکو، به عنوان اولین سرویس بازرگانی آنلاین (B2B) در ایران، در سه حوزه خرید و فروش مواد اولیه مورد نیاز صنایع مختلف، اخبار و مقالات اقتصادی و قیمت روز کالاها و پارامترهای اقتصادی فعالیت می‌کند. هدف آن در طول هشت سال فعالیتش ایجاد پلتفرمی برای تامین کلیه نیازهای تولیدکنندگان و بازرگانان در تصمیمات و فعالیت‌های اقتصادی آنها بوده است. در همه جای دنیا اعلام برابری نرخ ارزهای جهانی یکی از سرویس‌های پایه در حوزه فعالیت‌های اقتصادی به شمار می‌رود. در ایران و طی این سال‌ها مهم‌ترین پارامتر تصمیم‌گیری هر فعالیت اقتصادی نرخ ارز بوده و ارانیکو نیز با توجه به نیاز مخاطبان بخشی از سایت خود را به این امر اختصاص داد که با توجه به نوسانات شدید ارزی و رتبه بالای ارانیکو در موتورهای جست‌وجو، حجم بالایی از بازدیدها به مشاهده نرخ ارز تعلق گرفت. مدیران ارانیکو طی این سال‌ها برای دوری از فضای سیاسی یا کاهش التهابات بازار سعی کردند با مسئولان مختلف در

شماره 64 ورودی صندوق پستی صفحه 17

تحریم؛ تهدید و فرصت فناوری در سایه

در طول چهار دهه سابقه تحریم‌های مختلف سازمان ملل، اتحادیه اروپا، و مهم‌تر از همه تحریم‌های یک‌جانبه ایالات متحده شامل تحریم‌های کنگره و رئیس‌جمهوری این کشور، حوزه فناوری نه به شکلی مستقیم که به ‌واسطه جنبه‌های کاربردی به ویژه در ارتباط با حوزه هسته‌ای، موشکی، نظامی یا به واسطه تحریم‌های حوزه‌هایی همچون حمل‌و‌نقل یا انرژی، و به شکلی در سایه، آسیب دیده است. در همین حال پس از برجام برخی از این تحریم‌ها متوقف و تحریم‌های اروپایی نیز کمرنگ شدند، اما متعاقب استقرار دولت جدید در کاخ سفید، خروج یک‌جانبه آمریکا از برجام کلید خورد و بر آن اساس، در دو مقطع زمانی سیزدهم مرداد و سیزدهم آبان سال جاری، دو مرحله تحریم گسترده مجدداً علیه کشور اعمال شد. از آنجا که منع معاملات شرکت‌های آمریکایی با طرف ایرانی به ‌صورت داوطلبانه یا اجباری در زمره اقدامات تیم مدیریت تحریم آمریکایی قرار دارد، چندان عجیب به نظر نمی‌رسد که دسترسی به برخی از فناوری‌های شرکت‌های آمریکایی یا شرکت‌های غیرآمریکایی که بازارهای کلیدی‌ای در ایالات متحده دارند همچون گذشته سخت و از طریق واسط‌های مختلف و گران‌تر از معمول صورت پذیرد. اما در بین هیاهوی تحریم یک نکته نسبتاً جدید تامل‌برانگیز است. در تحریم‌های جدید ایالات متحده علیه ایران، علاوه بر

شهاب جوانمردیمدیرعامل هلدینگ فناپ
شماره 64 ورودی صندوق پستی صفحه 18

توصیه‌هایی برای اصلاح و بهبود طرح ساماندهی پیام‌رسان‌ها و فضای مجازی

سال ۲۰۱۸ میلادی سالی پر از چالش و رسوایی برای فضای مجازی و هوش مصنوعی بود. از ماجرای دخالت شرکت‌ها و سازمان‌های خارجی در انتخابات کشورهای دیگر گرفته تا رسوایی‌های مکرر شرکت فیس‌بوک در مسائلی چون حریم خصوصی، تحریک نسل‌کشی مسلمانان در میانمار و تبعیض‌های الگوریتمی تا فاش شدن همکاری شرکت گوگل با وزارت دفاع آمریکا برای ساخت سیستم‌های جدید شنود و نظارت، همه و همه منجر به طرح مسائل جدید و تغییر نگرش عمومی به فضای مجازی شد. این نگرانی نه تنها در دموکراسی‌های نوظهور و متزلزل بلکه در دموکراسی‌های پایدار و قدیمی‌ای چون آمریکا نیز دیده می‌شود. از مهم‌ترین درخواست‌های افکار عمومی تدوین قوانین شفاف برای قانونمند کردن موتورهای جست‌وجو، شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌هاست. خوشبختانه این موج از درخواست‌ها به ایران نیز سرایت کرد و بحث‌هایی در این خصوص در جامعه شکل گرفت. «سیاست‌ها و اقدامات ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی» مصوب شورای عالی فضای مجازی و «طرح ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی» مجلس شورای اسلامی گام‌های اولیه خوبی در این زمینه هستند که البته احتیاج به اصلاحات و تکمیل دارند. در این بین اما طرح پیشنهادی مجلس به دلیل وجود برخی موارد جدید و چالشی با انتقادات متعددی مواجه شده است. در این نوشتار قصد تکرار انتقادات مطروحه را ندارم و

شماره 63 ورودی صندوق پستی صفحه 18

حکمرانی اینترنت؛ تلاش برای حصول میراث مشترک

توسعه و پیشرفت روزافزون بشری د‌ر علوم و فنون باعث شد‌ه مفاهیم جد‌ید‌ی د‌ر این حوزه پا به عرصه وجود‌ بگذارد‌. حکمرانی اینترنت یکی از این مفاهیم بسیار مهم، ساد‌ه و د‌ر عین حال پیچید‌ه است. منظور از حکمرانی اینترنت اعمال قد‌رت سیاسی برای مد‌یریت امور مرتبط با اینترنت است به گونه‌ای که اینترنت د‌ر ید‌ اختیار یک حاکم نباشد‌ و تمامی ملل با پروتکل‌های تعریف‌شد‌ه بین‌المللی حقوقی، بخشی از این حاکمیت را د‌ر د‌ست گیرند‌. حکمرانی اینترنت شامل آن بخش از مد‌یریت اینترنت است که با استفاد‌ه از فناوری اطلاعات و ارتباطات برای رسید‌ن به حکمرانی مطلوب تلاش شود‌؛ به صورتی که مصرف‌کنند‌گان و بازیگران این عرصه قاد‌ر باشند‌ به صورت مطلوب د‌ر توسعه جوامع مشارکت و د‌ر خصوص اخذ تصمیمات نقشی فعال ایفا کنند‌. حکمرانی اینترنت موجب خواهد‌ شد‌ از طریق نهاد‌گرایی و ایجاد‌ روال‌های استاند‌ارد‌ و معماری حقوقی، روابط میان د‌ولت‌ها و ملت‌ها د‌ر تعاملات میان یکد‌یگر منظم و تعاملات سیاسی، اقتصاد‌ی و اجتماعی ساختارمند‌ شود‌. حکمرانی اینترنت با مسائلی چون د‌موکراسی، مشارکت، مبارزه با فساد‌، قانون‌مد‌اری، نظارت و حمایت از اتباع د‌ر فضای مجازی سر و کار د‌ارد‌ و می‌کوشد‌ علاوه بر صیانت از فعالان این عرصه، مبانی بنیاد‌ی توسعه را نیز د‌گرگون کند‌. بهبود‌ تعاملات

شماره 62 ورودی صندوق پستی صفحه 18

بازی با مفاهیم آینده‌ساز

دقت در سخنرانی‌های مدیران دولتی در باب فناوری اطلاعات و ارتباطات و تاثیرات شگرف آن در زندگی مردم و همچنین کسب‌وکارها عیان خواهد کرد که طی این سال‌ها تنها واژه‌هایی جدید در متونی ثابت جای واژه‌های قبل را گرفته‌اند و در ظاهر قرار است که از طریق دولت، آموزش، بهداشت و غیره الکترونیکی و بعد از آن موبایلی و سپس دیجیتالی به رستگاری برسیم! سوال این است که این انتظار تا چه حد رنگ واقعیت به خود گرفته است؟ این اتفاق در حالی رخ داده که عمدتاً سیر تطور و افزایش انتظارات از نفوذ فناوری در هر عرصه را چندان مورد کند‌و‌کاو قرار نداده و به آن اشراف نداریم. زمانی فناوری خود را به ‌واسطه جایگاه تسهیل‌گری و سرعت‌بخشی به صنایع و حوزه‌های مختلف عرضه کرده بود. در گام بعدی قدرت یکپارچه‌سازی و توسعه‌پذیری خود را اثبات کرد و سپس دسترسی‌پذیری بالا و امکان داده‌آمایی برای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری را رقم زد. همچنین اگر فناوری اطلاعات و ارتباطات روزی برای کمک به محاسبات قیمت تمام‌شده به کار گرفته شد، در گام بعدی خود به کمک کاهش قیمت تمام‌شده و افزایش بهره‌وری شتافت و توانش را در ارتقای شفافیت به رخ کشید. با این وجود، مستقل از کارکردهای ذاتی و علل

شهاب جوانمردیمدیرعامل هلدینگ فناپ
شماره 60 ورودی صندوق پستی صفحه 18

چرا نور با فیبر به منازل نمی‌رسد

فیبر نوری. این کلمه را زمان تحصیل در مدرسه برای اولین بار شنیدم، یکی از هم‌کلاسی‌ها که پدرش در شرکت مخابرات مشغول کار بود سعی می‌کرد با زبانی ساده نحوه عبور لیزر تا مسافت‌های طولانی را برای ما تشریح کند و انعطاف‌پذیری تارهای شیشه‌ای و عبور نور از آن برای چند صد کیلومتر را، که از منظر ما جادویی بس شگرف بود که بیشتر به حقه‌های شعبده‌بازان می‌ماند. خبر تولید این محصول عجیب در کشورمان و این موضوع که تنها چند کشور از تکنولوژی تولید آن بهره‌مند هستند باعث غرور و افتخار بود و این کلمه جادویی فیبر نوری را در ذهن‌هایمان جاودانه کرد. استفاده از فیبر نوری در تجهیزات Backbone شبکه از همان سال‌های پسین دهه ۶۰ در ایران شروع شد و با بسط تکنولوژی‌های دیجیتالی توسعه یافت به نحوی که متراژ فیبر نوری احداث‌شده جزء لاینفک گزارش‌های توسعه‌ای وزارت ارتباطات قرار گرفت. با شروع خصوصی‌سازی در صنعت ارتباطات و صدور پروانه نقطه دسترسی انتهایی – ندا (Private Access Provider – PAP) در ابتدا این مجوز به صورت یک مجوز کلی و امکان ایجاد دسترسی پرسرعت برای کاربران از طرق مختلف بود که شامل خطوط مخابراتی – فیبر نوری – بستر بی‌سیم و حتی بستر برق بود. بالطبع در

شماره 58 ورودی صندوق پستی صفحه 17

استارت‌آپ‌ها و چالش تامین مالی

استارت‌آپ‌ها یا شرکت‌های نوپا در ایران معضل‌های زیادی برای رشد دارند که یکی از این معضلات تامین مالی آنهاست. در جوامع پیشرو این معضل را شرکت‌های شتاب‌دهنده و شرکت‌های تامین مالی خطرپذیر (Venture Capital ) با سرمایه‌گذاری روی آنها حل می‌کنند. شرکت‌های نوپا برای اینکه یک نسخه از محصول یا خدمات‌شان را برای عرضه به سرمایه‌گذار آماده کنند نیاز به منابع مالی دارند و اکثراً سرمایه اولیه را هم ندارند و مجبورند فامیل یا دوستان‌شان را برای تامین آن قانع کنند. البته حتی اطرافیان هم احتیاج دارند اعتماد کنند که آیا محصول یا خدمتی برای عرضه در آینده وجود دارد. بنابراین نیاز است که شرکت‌های نوپا برای اثبات آن، محصول اولیه (Prototype) داشته باشند. برای این منظور به نظر می‌رسد اگر این امکان وجود داشته باشد که ایده شرکت نوپا را سرمایه فکری آن شرکت بدانیم تا بتواند آن را نزد بانک یا موسسات مالی به عنوان وثیقه بگذارد و نسخه اولیه محصول خود را بسازد، در نتیجه به عنوان حقیقت دارایی مشهود می‌تواند به‌منظور تامین مالی از شرکت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر و شتاب‌دهنده‌ها برای ساخت محصول خود درخواست کند. چالش فعلی این است که چگونه کسی که یک ایده دارد و می‌خواهد آن را به محصول تبدیل کند از پشتیبانی

شماره 58 ورودی صندوق پستی صفحه 18

سکه یا استارت‌آپ؟

افراد بسیاری از من در مورد اینکه آیا ارزش فلان استارت‌آپ واقعی است سوال می‌کنند، چه آن زمان که برای مثال شنیدند ارزش دیوار از ۱۰ میلیارد تومان گذشت و چه امروز که ارزش آن از ده‌ها میلیارد تومان می‌گذرد. در برخورد با پدیده ارزش‌گذاری استارت‌آپ‌ها همیشه سوالات زیادی در ذهن مخاطب است و افراد زیادی سعی می‌کنند با پذیرش قیمت و بعد توجیه معکوس آن تا حدی از ابهام بکاهند و رنگ واقعیت به آن بدهند. اینکه واقعاً روش ارزش‌گذاری استارت‌آپ‌ها در بازار ایران به چه میزان صحیح است و چرا همواره به دید شک به آن نگریسته می‌شود واقعاً ریشه در کجا دارد؟ چرا این موضوع در بازارهای دیگر و در کشورهای دیگر به این میزان مبهم و آلوده به شک نیست؟ برای بررسی این موضوع بهتر است به ریشه برگردیم و ببینیم چرا ارزش‌گذاری استارت‌آپ‌ها اصلاً مهم است. سال‌ها پیش که یک کارآفرین تصمیم به ایجاد شرکت یا کارخانه داشت باید طرح کسب‌و‌کار آماده می‌کرد و در آن طرح اثبات می‌کرد که فعالیت تجاری‌اش منجر به «سود» می‌شود. در غیر این صورت کسی حاضر نبود با او مشارکت کند و هیچ بانکی هم حاضر نبود طرح و ایده‌اش را فاینانس کند. در آن زمان و حتی همین

شماره 57 ورودی صندوق پستی صفحه 18

واقعیت ها را ببینیم

«امنیت سفر» یکی از بارزترین مزایای تاکسی‌های آنلاین است. مقایسه‌ای کوتاه بین این سامانه‌ها با سیستم‌های سنتی حمل و نقل نشان می‌دهد تاکسی‌های آنلاین بستری به مراتب امن‌تر را برای سفرهای درون‌شهری به مسافران ارائه می‌دهند. اولین و بارزترین اثر این سامانه‌ها در کشور ما ساماندهی تعداد زیادی از خودروهای شخصی است که پیش از این در عرصه حمل و نقل درون‌شهری فعالیت داشته‌اند. اکنون تک‌تک افرادی که به عنوان راننده در این سامانه‌ها در حال فعالیت‌اند مدارک شناسایی ثبت‌شده دارند و صلاحیت آنها با کمک پلیس امنیت مورد ارزیابی قرار گرفته است. این ساماندهی، علاوه بر اینکه احتمال وقوع جرم را به حداقل می‌رساند، سبب می‌شود در صورت بروز هرگونه اتفاق فرد خاطی در کوتاه‌ترین زمان قابل ردیابی باشد. از سوی دیگر امکاناتی که اپلیکشین‌های هوشمند درخواست خودرو در اختیار مسافران قرار می‌دهند، امنیت سفر را به شکل قابل توجهی افزایش می‌دهد. مسافر با استفاده از اپلیکیشن این امکان را دارد که مشخصات کامل راننده و خودرو را مشاهده کند و در پایان سفر با امتیاز دادن به راننده، خود نیز به عنوان ناظر، حضور فعال در فرایند گزینش راننده داشته باشد. بر این اساس چنانچه راننده‌ای از دید مسافران صلاحیت لازم را نداشته باشد از ادامه‌ فعالیت منع

شماره 52 ورودی صندوق پستی صفحه 18

پتانسیل‌ صنعت نرم‌افزارمان را بشناسیم

برای ترسیم وضعیت صنعت نرم‌افزار کشور شاید بد نباشد به خاطره‌ای از رئیس اتحادیه نرم‌افزار ایران درباره بلغارستان اشاره کنم، کشوری که از جهتی به ایران شباهت دارد و مانند ایران با مشکل مغزافزار و منابع انسانی دست و پنجه نرم می‌کند. برای مدتی طولانی کار توسعه نرم‌افزار برای توسعه‌دهندگان این کشور اروپای شرقی صرفه اقتصادی نداشت و پس از باز شدن مرزهای اروپای شرقی بیشتر آنها با یک پیشنهاد کاری خوب به غرب مهاجرت کردند. آنها اعتماد به نفس این را نداشتند که به عنوان یک کشور اروپای شرقی بتوانند با اروپای غربی، آمریکا و به طور کلی بازار جهانی نرم‌افزار رقابت کنند. رئیس اتحادیه نرم‌افزار ایران به نکته جالبی درباره علت بازگشت اعتماد به نفس صنف نرم‌افزار و فعالان حوزه فناوری اطلاعات بلغارستان اشاره می‌کرد. به گفته او همه ماجرا از یک گیم استراتژی، شامل یک سرور و چند بازیکن در داخل خود بلغارستان، شروع شد. به مرور تعداد بازیکن‌ها بالا رفت، سرورها در سطح اروپا و دنیا گسترش پیدا کردند و این بازی تبدیل به یک بازی بسیار پول‌ساز شد که موفقیت زیادی برای تولیدکننده آن به همراه داشت. این داستان موفقیت به ایشان نشان داد که ما هم چندان از بازار جهانی عقب نیستیم و هنوز

شماره 52 ورودی صندوق پستی صفحه 18

پرسش‌هایی که نمی‌پرسیم

نمی‌دانم کجا و از قول چه کسی خواندم که ما ایرانی‌ها پرسشگری را چندان خوش نداریم، اما آماده‌ایم همه جا و در برابر هر پرسشی پاسخ‌های خود را ارائه بدهیم. اگر این قضاوت درست باشد، بی‌گمان یکی از مصادیق آن معرکه‌ای است که مدت‌هاست بر سر صادرات نرم‌افزار برپا شده است. چند سالی است یک تشکل خاص، که نام و هویتش را از همین موضوع وام گرفته است، هرساله آمارهایی از صادرات نرم‌افزار کشور (یا اعضای همان تشکل) منتشر می‌کند. آمارهایی که هرساله فضایی‌تر و اغراق‌آمیزتر به‌ نظر می‌رسد. از سوی دیگر برخی نیز به نفی و انکار این آمارها برمی‌خیزند و احیاناً در این میان به قصد و غرض نهان در این آمارسازی‌ها می‌پردازند و «همچنان جنگ است تا حشر بشر – در میان جبری و اهل قدر». آنچه هر دو فرقه به‌ صورت ضمنی پذیرفته‌اند و بی‌گفت‌وگو مبنای استدلال‌های خود قرار می‌دهند مطلوبیت ذاتی و اولویت راهبردی صادرات نرم‌افزار به منظور توسعه این صنعت است. به‌ این ترتیب صادرات نرم‌افزار چنان در دایره «مشهورات» زمانه تثبیت شده است که به متن برنامه‌های توسعه هم راه یافته و دست‌اندرکاران نگارش این برنامه‌ها، تنها با کم و زیاد کردن مقدار هدف در هر برنامه‌ای، آن را در زمره اهداف توسعه

شماره 48 ورودی صندوق پستی صفحه 18

اعلان آرامش

با اضطراب به ساعتم نگاه می‌کنم، ۱۰ دقیقه دیگر به دفتر می‌رسم. برای چندمین بار به صفحه تلگرام خیره می‌شوم. عبارت …Connecting همچنان بالای لیست گفت‌وگوهای تلگرام دیده می‌شود و این بیش از هر چیز دیگری مرا آزار می‌دهد. مدام با خودم فکر می‌کنم ممکن است کسی کار ضروری‌ای با من داشته باشد، اما ارتباط برقرارشدنی نیست. به دفتر که می‌رسم صدای دینگ‌دینگ تلگرام خیالم را آسوده می‌کند و از اضطرابم کاسته می‌شود. این چهار ساعت بدون اینترنت مرا یاد سریال black mirror انداخته است. قسمتی که تراشه خاطرات دختری را دزدیدند و او به دردسر بسیاری افتاد، اما وقتی کمی گذشت با بی‌تفاوتی ‌گفت: «مدتی پس از گم شدن تراشه فهمیدم کم‌کم این شرایط را دوست دارم.» فکر می‌کنم شاید من هم در زمان نبود اینترنت باید کمی آسوده به خیابان و ماشین‌ها نگاه می‌کردم و از آسمانی آبی لذت می‌بردم اما… صحبت دور بودن از فناوری برای همه خوشایند و رویایی است. در محافل مختلف همه از نبود اینترنت و بازگشت به دوران گذشته با لذت سخن می‌گویند، اما در عمل وقتی از اخبار عقب باشیم یا نتوانیم برای کسی عکس آپلود کنیم و عکس و ویدئو دوستان‌مان را تماشا کنیم، کلافه می‌شویم. انگار همه باید این حقیقت

شماره 48 ورودی صندوق پستی صفحه 18

اگر موبایل نبود…

اغراق نیست بگوییم اگر موبایل نبود، صنعت بازی‌سازی ما هم وجود نداشت. تقریباً چهار پنج سال پیش، صنعت بازی‌سازی در ایران در حال ورود به یک بحران جدی بود. بحران نشر و توزیع فیزیکی بازی در کشور و رکود شدید در این حوزه (پس از یک بازه‌ نسبتاً پررونق) باعث شد بسیاری از بازی‌سازان که برای پلتفرم رایانه‌های شخصی بازی می‌ساختند با مشکلات جدی روبه‌رو شوند. هنوز که هنوز است بسیاری از بازی‌هایی که آن زمان تولید شدند ویترین مغازه‌ها را به خود ندیده‌اند. در چنین شرایطی که بسیاری از بازی‌سازان به فکر تغییر شغل بودند، ناجی جدید بازی‌سازان نمایان شد و آن چیزی نبود جز موبایل. با انتشار بسیار موفق تعدادی بازی موبایلی در آن زمان، کورسوی امید جدیدی برای بازی‌سازان پیدا شد. بازی‌هایی همچون «خروس جنگی» توانستند به‌ سرعت صدها هزار کاربر را به خود جذب و درآمد قابل توجهی کسب کنند. از آنجا که چرخه یا اکوسیستم تولید و نشر در حوزه موبایل تا حد زیادی کامل است، بازی‌سازان به ‌سرعت پلتفرم رایانه را رها کردند و به سراغ موبایل آمدند. این تغییر که بسیار سریع هم اتفاق افتاد، به ‌طور کلی تحولات گسترده‌ای پدید آورد. بازی‌سازانی که پیشتر تنها بازی‌های پولی و برای نشر فیزیکی می‌ساختند،

شماره 38 ورودی صندوق پستی صفحه 18

چرا زود دیر می‌شود

یکی از ویژگی‌های مدیران و مسئولان شرکت‌ها، سازمان‌ها و موسسات در مدت‌زمان مدیریت خود تحقق و به نتیجه رساندن طرح و پروژه‌های تدوین‌شده است. موقتاً این ویژگی مدیران را در ذهن خود نگه داریم و به معقوله طرح و پروژه‌ها بپردازیم تا شاید پاسخ «چرا زود دیر می‌شود» را پیدا کنیم. طرح‌ها و پروژه‌ها بر پایه زمان اجرا و تحقق آن به سه گروه «کوتاه‌مدت»، «میان‌مدت» و «بلندمدت» تفکیک می‌شوند؛ هر کدام از آنها به ترتیب یک تا دو سال، دو تا پنج سال و طرح‌های بلندمدت که تا ۲۰ سال نیز به طول می‌انجامند. بر اساس این تفکیک که در طرح‌ها و پروژه‌ها انجام شده، مدیران سازمان‌ها در مدت‌زمان تصدی‌گری خود، گرایش به اجرای طرح‌ها و پروژه‌ها پیدا می‌کنند که رابطه‌ مستقیمی به دوره مدیریت‌شان دارد. مدیرانی که مدت‌زمان طولانی‌تری را برای تصدی‌گری خود در سازمان متصورند طبیعتاً به سوی طرح‌ها و پروژه‌های بلندمدت گرایش پیدا می‌کنند و در غیر این صورت ذاتاً تمایل و گرایش به سوی طرح‌ها و پروژه‌های کوتاه‌مدت و نهایتاً میان‌مدت خواهند داشت. شاید ارائه یک تجربه شخصی که شاهد این‌گونه رفتارهای مدیریتی است، مناسب باشد و داستان را روشن‌تر کند. در سال‌های قبل اینجانب مسئول ایجاد یک سامانه نیروی انسانی در شرکت «الف» شدم

شماره 38 ورودی صندوق پستی صفحه 18

قصه چه زمانی به آخر خوبش می‌رسد؟

 مردم بانکداری الکترونیکی را با عابربانک می‌شناسند و اگر بخواهیم نمادپردازی بازی هم کنیم، عابربانک نماد خوبی از بانکداری الکترونیکی است. بر همین سیاق کارت و کارتخوان هم نماد پرداخت الکترونیکی است. مردم حوصله و وقت ندارند مثل کارشناس‌ها عمل کنند. آنها به جذاب‌ترین و تاثیرگذارترین نمونه که برمی‌خورند به‌صورت دسته‌جمعی آن را انتخاب می‌کنند و به ‌عنوان یک نماد پیش خودشان نگه می‌دارند. در نمودارهایی هم که برای نوآوری می‌کشند، نشان می‌دهند درصد کمی از مردم هستند که معمولاً حاضرند این نمادهایشان را رها کنند و به سراغ فناوری برهم‌زننده جدیدتری بروند؛ شاید زیر پنج درصد. همیشه در جمع‌ها کسانی که حاضرند پیش‌قدم شوند انگشت‌شمارند. در بین مردم نیز همه منتظر می‌مانند تا برخی بروند و از آخرین ابزار و فناوری استفاده کنند و بعد برای آنها تعریف کنند که چه شد. به‌ مرور سیل جمعیت به‌ سوی آن فناوری روانه می‌شوند و البته باید در نظر داشته باشیم در فراگیرترین فناوری‌ها و ابزارهای فناورانه هم جمعیتی هستند که بعد از همه به این سیل اضافه می‌شوند و حتی ممکن است کسانی باشند که با این تغییر همراهی نکنند. کسانی هم همین روزها هستند که مشکل مالی ندارند اما حاضر نیستند از تلفن‌های هوشمند استفاده کنند و هنوز از

شماره 39 ورودی صندوق پستی صفحه 18

بیا تا گل برافشانیم و فین‌تک را براندازیم

فین‌تک در شهریورماه به صدر خبرها آمد و طبق معمول زمانی یک سوژه جذابیت خبری پیدا می‌کند که یک اتفاق منفی باشد. تا امروز هر اتفاق مثبتی که درباره فین‌تک رخ داده کمتر مورد توجه قرار گرفته است اما بستن سرویس‌های پرداخت الکترونیکی به روی استارت‌آپ‌های فین‌تک حسابی مورد توجه قرار گرفت. ناگهان این سوال مطرح شد که با این استارت‌آپ‌های فین‌تک چه باید کرد و این در حالی است که تاکنون کمتر مقام رسمی‌ای اظهارنظر رسمی‌ای درباره استارت‌آپ‌های فین‌تک کرده است. استارت‌‌آپ‌ها به دلیل نوآوری‌ای که دارند معمولاً دارای مدل‌های کسب‌ و کار پیچیده‌ای هم هستند اما کسب‌ و کارهای فین‌تک از بقیه پیچیده‌ترند و ترکیبی از بحث‌های کسب‌ و کاری، فنی،‌ حقوقی و مالی به صورت همزمان‌اند؛ به همین دلیل درک آنها کمی سخت است. همین پیچیدگی باعث می‌شود تصور کنیم این فضای به شدت نوآورانه بستر خوبی برای انجام تخلفات مختلف است. خوشبختانه تا امروز اتفاقی در این فضا رخ نداده است وگرنه تاکنون ۱۰ بار همه مسئولان توپخانه‌شان را به این سمت گرفته بودند. فعلاً حداقل کسی نمی‌خواهد پیش‌قدم مبارزه با فین‌تک شود. شاپرک می‌گوید نماد و نماد می‌گوید شاپرک. برخی می‌گویند بانک مرکزی و هر کسی به جایی اشاره می‌کند. اما اتفاقی که می‌افتد مرگ

شماره 35 ورودی صندوق پستی صفحه 17

دولت ‌الکترونیکی ایرانی

فکر نکنم کسی این روزها به کنسرت یا تئاتر و سینما برود و اینترنتی بلیت نخرد. دیگر کسی در صف‌های طولانی خرید بلیت منتظر نمی‌ماند، همه پشت دستگاه‌های خود می‌نشینند و سینما یا سالن تئاتر یا کنسرت مورد علاقه خود را انتخاب می‌کنند و پرداخت بهای بلیت را الکترونیکی انجام می‌دهند و بلیت خود را دریافت می‌کنند. بلیت الکترونیکی برای افراد ارسال می‌شود. هر کدام از درگاه‌های خرید بلیت راهکار متفاوتی دارد؛ یکی نسخه الکترونیکی بلیت را ایمیل می‌کند، یک درگاه به صورت مستقیم بلیت را نمایش می‌دهد و کدی برای بازیابی آن در اختیارتان می‌گذارد یا در خلاصه‌ترین روش یک کد برایتان ارسال می‌کند. تمامی این مسیرها الکترونیکی طی می‌شود اما هنگامی که می‌خواهید پای خود را به سالن سینما و تئاتر بگذارید، مشکلی پیش می‌آید؛ همه از شما نسخه کاغذی بلیت را طلب می‌کنند، ترجیح می‌دهند نسخه پرینت گرفته‌شده بلیت دست‌تان باشد و بدون دردسر آن را پاره یا سوراخ کنند. این حکایت الکترونیکی کردن سرویس‌ها در بخش خصوصی است. حالا در مراسم روز ارتباطات، وزیر و معاون وزیر از درگاه ملی خدمات دولت پرده‌برداری کردند؛ پروژه‌ای که عمر آن به بیش از هشت سال می‌رسد.حال شناسنامه خدمات روی این درگاه قرار گرفته و طبق گفته مسئولان از

مهرک محمودیدبیر تحریریه
شماره 35 ورودی صندوق پستی صفحه 17

اختلافی که آخرین نبود

اختلاف شرکت مخابرات ایران و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات گویا به پایان خود رسیده است. احتمالاً زمانی که شما این یادداشت را می‌خوانید، تعرفه خدمات شرکت مخابرات ایران تغییر کرده و این شرکت می‌تواند امیدوار باشد سال ۹۵ مشکلات مالی کمتری داشته باشد؛ اما همین روزها که دو طرف ماجرا به هم لبخند می‌زنند و از تفاهم سخن می‌گویند، می‌توان انتظار داشت باز هم چنین مشکلاتی میان دولت و مخابرات ایجاد شود. این انتظار نه از سر بدبینی که با توجه به شواهد و قرائن است.بخش بزرگی از سهام شرکت مخابرات ایران تا سال ۸۸ از دولت جدا شد و فارغ از هویت خریداران سهام خرد و عمده این شرکت، اکنون دیگر مخابرات ایران دولتی محسوب نمی‌شود. با این وجود در اختیار داشتن حدود ۴۰ درصد از سهام مخابرات توسط دولت، همچنان این شرکت را به دولت پیوند داده است. از سوی دیگر حتی اگر این ۴۰ درصد نبود باز هم باید منتظر تلاش دولت برای اعمال حاکمیت بر مخابرات می‌بودیم. برای مدیران دولتی (بدون توجه به گرایش سیاسی دولت‌ها) سخت است در کار شرکتی که تا همین چند سال پیش یکی از زیرمجموعه‌هایشان بوده، دخالتی نداشته باشند. رابطه مخابرات خصوصی‌شده با دولت قبل هم چندان مناسب نبود و

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 35 ورودی صندوق پستی صفحه 18

سایت رفتنی است؛ پرداخت را به خاطر بسپار

ماجرای فیلتر شدن واسط‌های پرداخت که مدت آن به سومین ماه نزدیک می‌شود صرفاً داستان یک فیلترینگ ساده که مشابه آن بارها اتفاق افتاده بود، نیست. این داستان بیکار شدن چند نفر هم نیست. اتفاقاً ماجرای بلاتکلیفی هزاران مشتری و کسب و کار هم نیست. ماجرای نابودی یک بوم‌زیست است که مدت‌هاست آجر به آجر شکل گرفته و هر کس خشتی روی خشت آن گذاشته به این امید که به بنایی باشکوه تبدیل شود و حالا آن سازه، یک‌شبه مانند رویایی نیمه‌تمام دود می‌شود و به هوا می‌رود. آمار ۵۰ هزار مشترک از یک درگاه و ۲۵ هزار مشتری از سایت دیگر را هنگامی که در ۲۴ (تعداد درگاه‌های واسط پرداخت) ضرب کنیم، مساوی فرو ریختن یک مثلث مستحکم می‌شود. حاصل این رفتار حذفی، هرچند می‌گویند حافظه تاریخی ایرانی‌ها کوتاه است، یک تاثیر کوتاه‌مدت و یک خاطره زودگذر نیست. سایه شوم این فیلترینگ فله‌ای بر تمام کسب و کارهای مبتنی بر اینترنت افکنده خواهد شد. کسب و کارهای اینترنتی مانند هر فعالیت اقتصادی دیگری برای ادامه حیات خود احتیاج به امنیت و ثبات دارند و این امنیت بیش از آنکه حاصل ترفندها یا فرمول‌های پیچیده باشد، نتیجه نگاه نهاد حاکم و ناظر است. ساده‌تر بگویم امنیت یک حس درونی است

شماره 35 ورودی صندوق پستی صفحه 18

بعد از تو ای هفت سالگی…

قفل صفحه موبایلش را باز می‌کند و عکس صورت یک زن را نشانم می‌دهد که از شدت ورم و کبودی به سختی قابل تشخیص است. می‌گوید:«این عکس را دیده‌ای؟ این خبر حقیقت دارد؟» توضیحات زیر عکس درباره شکنجه و اتفاقاتی که بر سر زن و فرزندانش گذشته‌، تکان‌دهنده است. چهره‌ام در هم می‌رود:«بله انگار. از این اتفاقات زیاد می‌افتد، حالا این یکی رسانه‌ای شده. خدا را شکر که زود فهمیده‌اند و این بیچارها حداقل زنده مانده‌اند.» پایین همان خبر تلگرامی، خبر تجاوز معلم به یک دختربچه نوشته شده؛ دختر بچه ۹ ساله‌ای که مدت‌ها توسط معلم دیوانه‌اش مورد آزار قرار می‌گرفته و حالا آن‌قدر رنجور شده که حتی یک آزمایش خون ساده را هم نتوانسته‌اند از او بگیرند. اما پدرم هیچ چیز از این خبر از من نمی‌پرسد، خبر آن‌قدر تکان‌دهنده است که هر دو وانمود می‌کنیم چیزی نمی‌دانیم. از اینکه پدرم این خبرها را بخواند ناراحت می‌شوم. می‌دانم او هم هر روز چیزهایی می‌خواند که نمی‌خواهد من خوانده باشم. کودک که بودم پدرم گاهی قبل از اینکه روزنامه‌ها را به خانه بیاورد صفحه حوادث را جدا می‌کرد تا ما خبرهای قتل و تجاوز و جنایت را نخوانیم. تا مدت‌ها اصلاً نمی‌دانستم روزنامه چنین صفحه‌ای دارد؛ صفحه‌ای که عکس آدم‌ها

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 08

کار فن‌آفرینی در اقتصاد دانش‌بنیان

شاید بتوان اولین عامل مهم به عنوان محوریت توسعه صنعتی در ایران را راه‌آهن برشمرد که در نیمه اول قرن بیستم و در فاصله دو جنگ جهانی شکل گرفت و به عاملی برای توسعه تبدیل شد. پس از آن در نیمه دوم قرن بیستم، تلاش برای ایجاد ذوب آهن به عنوان عامل دیگری برای توسعه قابل توجه است و صنایع فولاد در نیمه دوم قرن بیستم محوریت توسعه را شکل داد. اکنون در دهه دوم قرن بیست و یکم چه عاملی را می‌توان به عنوان محور توسعه در ایران در نظر گرفت؟اقتصاد دانش‌بنیان عامل اصلی توسعه در اقتصاد فراگیر است. دوره کمیابی منابع ارزان فرا رسیده و انقلاب فناوری پاک بهینه‌سازی سیستم‌های گوناگون را نسبت به استفاده حداقل از منابع تجدیدناپذیر ضروری کرده است، از این رو است که محور اصلی توسعه در عصر اقتصاد دانش‌بنیان در ایران می‌تواند فناوری اطلاعات و ارتباطات در نظر گرفته شود. فرصت تاریخی ارزشمندی پیش روی ما قرار گرفته که باید به بهترین شکل ممکن از آن بهره گیریم. در عصر جدید، توسعه، فناوری‌محور است و بدون بهره‌گیری مناسب از فناوری‌های نو به ویژه فناوری اطلاعات و ارتباطات نمی‌توان به سطح مناسبی از توسعه دست یافت چراکه هم بستگی متقابل و هم وابستگی روزافزون

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 08

به‌روز شدن نسل صنفی

با گسترش فرهنگ استفاده از فناوری‌های نوین و بالا رفتن سرعت و کیفیت ارتباطات، مفهوم به‌روز بودن، امروز به یکی از مهم‌ترین جنبه‌های زندگی تبدیل شده است. طبیعی است این مفهوم برای مدیران صنف فناوری اطلاعات چه در اسلوب زندگی شخصی و چه در راهبرد نهاد تحت مدیریت خود جایگاه بالاتری داشته باشد. بدون تردید امروز شرکت‌ها و سازمان‌هایی که مدیرانی روزآمد را در اجرا یا بدنه مشاوره و کارشناسی خود به کار می‌گیرند، کارآمدتر و موفق‌تر عمل می‌کنند. اما آیا به همان اندازه که در محیط زندگی شخصی، اجزای خانواده یا محیط فعالیت اقتصادی تحت مدیریت خود، به‌روز شدن را با قبول همه هزینه‌هایش مد نظر قرار داده‌ایم، به این مفهوم در بخش فعالیت اجتماعی و به خصوص به بحث فعالیت جمعی حرفه‌ای یا همان پدیده‌ای که آن را تشکیلات صنفی می‌نامیم هم توجه داشته‌ایم؟ آیا این شاخصه غیرقابل اجتناب را می‌توانیم در مدیریت نهادهای صنفی متعددی که به انگیزه‌های مختلف و همه با بهانه ارتقای کسب و کار اعضای صنف به وجود آمده‌اند، نیز ببینیم؟ اگر چه در سال‌های اول ایجاد یک نهاد صنفی، معمولا مدیران موفق و مطرح صنف و افرادی که نقش و سهم تعیین‌کننده‌ای در گردش مالی صنف دارند، با امیدواری و حسن نیت داوطلب

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 09

سلامت و مهارت

خبر پیوستن «پیوست» به جامعه مطبوعاتی کشور جای مسرت و شادی دارد و این شادی از آنجا مضاعف می‌شود که موضوع این نشریه فناوری اطلاعات و ارتباطات است.فناوری که به‌رغم اهمیت و حساسیت فراوانش مظلوم و محجور مانده است.گرچه از گفت‌وگوها و وعده‌های مسوولان امر و شعارهای مطروحه حالتی خوش عاید می‌شود و برای لحظاتی حس می‌کنی که اینان به جای پرش‌های قورباغه‌ای بر بال پرندگانی تیزپرواز نشسته و به زودی بر قله‌های رفیع این فناوری فرود خواهند آمد ولی واقعیت به گونه‌ای دیگر است و انگار فرودی در کار نیست یا باید تو هم همچون آنان در هوا باشی یا چون به زمین فرود آیی  با رنج و درد بسیار عقب‌ماندگی را از پهنای تنگ باندی فیلترشده ناظر باشی. و در این شرایط که درک صحیحی از جایگاه این فناوری در جامعه ما وجود ندارد و مردم از اهمیت آن واقف نشده‌اند و مسوولان مشغول شعار و گاهی دعواهای بی‌فایده بوده و کاری آنچنانی از پیش نمی برند، پیوستن نشریه‌ای دیگر به خانواده محترم مطبوعات فاوا غنیمت است. چراکه مطبوعات قدرت دارند در نحوه دید مردم و مسوولان تاثیرگذار باشند.می‌توانند با طرح موضوعات مهم صنف و بررسی دقیق  و منصفانه آن اساس کار صنف را قوت بخشند.می‌توانند علاوه بر گزارش اتفاقات تحلیلی عمیق و صحیح

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 09

حمایت از تولید

مقام معظم رهبری برای پنجمین سال متوالی از عنوانی اقتصادی برای نامگذاری سال ۱۳۹۱ استفاده کردند. تداوم این موضوع حکایت از دغدغه و نگرانی ایشان از وضعیت اقتصاد ملی و جایگاه آن در بین کشورهای منطقه و جهان دارد. انتخاب نام تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی برای امسال در صورت پیاده‌سازی مناسب می‌تواند بسیاری از گلوگاه‌های اقتصادی نظیر اشتغال و تورم را مرتفع سازد. بدیهی است علمای اقتصادی و تحلیلگران و مدیران بسیاری هستند که می‌توانند درباره فواید آن نوشته، سخنرانی و انشاءالله اجرا کنند. اما آنچه موجب نگارش این یادداشت شد ترس از مصادره نامطلوب فرمایشات معظم‌له است. تجربه تاریخی نشان داده است به محض استفاده از کلمه تولید، بخش سخت‌افزاری و البته مونتاژی آن مورد توجه ویژه قرار گرفته، جنبه‌های فکرافزاری و نرم‌افزاری آن به محاق می‌رود. بلافاصله برای حمایت از تولید داخلی دست به دامان افزایش نرخ تعرفه‌های گمرکی شده و بار حمایت از تولید مونتاژی را به مصرف‌کنندگان تحمیل می‌کنند و در این میان هم دولت راضی به نظر می‌رسد و هم مدعیان تولید. تولیدکننده هم بدون اینکه از بخش‌های فکرافزاری و نرم‌افزاری برای افزایش سطح کیفی خود استفاده کند همان تولیدات را به قیمت بالاتری می‌فروشد. به دلیل اینکه اطلاعات دقیقی

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 09

نیاز به انسجام صنفی

باید خدا را شاکر بود که نشریه‌ای دیگر به جمع نشریات حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات پیوسته است. هر چه این جمع بزرگ‌تر شود و هر چه نگاه‌ها تیزبین‌تر و بررسی‌ها ریزبین‌تر باشد رشد بیشتری را در این عرصه شاهد خواهیم بود. خوشحالیم که این اتفاق با همت فردی کارآزموده از درون صنف و با همراهی آشنایان مجرب با مسائل صنفی حادث شده که این مهم می‌تواند تحلیلی واقع‌بینانه را به جمع تحلیل‌های موجود آن هم در حوزه مدیریت فناوری اطلاعات اضافه کند که سرعت و جهت رشد پیش‌گفته را بیشتر و مناسب‌تر می‌کند.حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات که راه رسیدن به توسعه پایدار با بهره‌گیری برنامه‌ریزی‌شده، عملی و مستمر به آن پیموده می‌شود، نیازمند توجه و دقت نظر بسیار بیشتری است. بررسی ابعاد مختلف لازم برای این توجه از حوصله این یادداشت خارج است و تنها به بعدی که می‌توان آن را تغییر و نوآوری نامید، اشاره‌ای گذرا می‌شود. به نظر می‌رسد برای تجمیع توجهات و برای تسریع حرکت هم به دلیل ضرورت نیاز و هم به خاطر جبران گذشته خوب است مسیرهای پیموده‌شده بازنگری، عقب ماندگی‌ها بررسی، اهداف تحقق‌یافته تحلیل، اهداف محقق‌نشده عارضه‌یابی شود و هدفگذاری مجدد صورت پذیرد، درک دقیقی از شرایط حال تصویر شده و بر

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 10

اینترنت بازی را عوض می‌کند

وقتی از تحریریه ماهنامه پیوست با من تماس گرفتند تا راجع به تجارت‌های نوین در اینترنت مطلبی بنویسم، گفتم به نظرم بهتر است در مورد روش نوین تجارت‌های قدیم در اینترنت چندسطری سیاه کنم و طبیعتا با خود فکر کردم بهترین کار این است که با نمونه جالب و واقعی سعی کنم موضوع را بیان کنم.یکی از تعاریف تجارت موفق، داشتن یک ایده یا نوآوری و به انجام رساندن و در آخر بازاریابی و فروش آن است. در طول تاریخ معمولا کسی که ایده‌ای تازه و استعداد انجام آن را دارد، جوانی بدون سرمایه و به دنبال سرمایه‌گذار ریسک‌پذیر (VC) است که در نتیجه به جای تمرکز بر روی انجام آنچه باور دارد، باید مشغول تهیه طرح توجیهی و امکان‌سنجی و نهایتا تهیه طرح جامع تجاری (business plan)  سه تا پنج‌ساله و دفاع از طرح در مقابل انواع تجارت‌هایی نامربوط که در زمان کوتاه‌تر سود بیشتری می‌دهند، شود تا بتواند سرمایه‌گذار را راضی به تامین سرمایه لازم کند.بعد از راضی شدن سرمایه‌گذار، چانه‌زنی بر سر حق سهم طرفین شروع و در پایان معمولا با نتیجه  بالای ۶۷ درصد برای سرمایه‌گذار و کمتر از ۲۰ درصد مشروط به موفقیت طرح تجاری برای صاحب ایده و بقیه هم برای روز مبادا که در اختیار سرمایه‌گذار خواهد بود،

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 10

دولت حداکثری یا صنف حداکثری

از دورانی که مفهوم جدیدی به نام حقوق اساسی ملت در ادبیات حکمرانی جهان مطرح شد همواره چگونگی استیفای آن محل مناقشه بوده است. بر این اساس دولت‌هایی تعریف و تشکیل شده‌اند که رسالت خود را برآورد کردن تمام نیازهای ملت دانسته و برای همه امور از جمله چگونگی و چرایی نوع تغذیه، پوشش، سفر، تحصیل، ازدواج، مسکن، کار، امنیت و سایر موارد روش‌هایی ارائه کرده اند. این دولت‌ها که به دولت‌های حداکثری معروف هستند خود را متولی تام و تمام امور مردم تلقی می‌کنند و با استفاده از ابزارهایی که در اختیار دارند برای لحظه لحظه زندگی مردم و برآورده کردن نیازهای آنان راه حلی ارائه می‌دهند.تشکیل بدنه بزرگ و رواج دیوان‌سالاری درون آنها که معمولا به فساد اداری و کاهش بهره‌وری منجر می‌شود، موجب شد تا دولت‌های دیگر با تمرکز بر اموری نظیر امنیت، روابط خارجی و تنظیم روابط کلان اقتصادی و اجتماعی، سایر امور را به خود ملت محول یا به تغییر امام راحل کار مردم را به مردم واگذار کنند. در این نگاه از حکمرانی، که به دولت‌های حداقلی معروف هستند مردم از طریق نمایندگان خود با دولت‌ها در حال تعامل هستند و اصولا دولت‌ها اموری را در دستور کار خود قرار می‌دهند که نمایندگان منتخب

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 11

دو تحلیل سخنان معاون اول رئیس‌جمهور

سخنان آقای رحیمی شوخی بود

همه کسانی که با کلام آقای رحیمی معاون اول محترم رئیس‌جمهور از نزدیک آشنایی دارند، نیک می‌دانند که ایشان روحیه‌ای طنزگونه در گفتار دارند و البته بعضا برخی حقایق را از همین شیوه مطرح می‌کنند. در این یادداشت قصد تحلیل نشانه‌شناختی یا جامعه‌شناختی سخنان نامبرده در تریبون‌های مختلف را نداریم اما به دو تحلیل از سخن ایشان در مراسم معارفه سرپرست وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات می‌پردازیم که گفتند:«ای کاش مخابرات را نمی‌فروختیم.» تحلیل جامعه‌شناختی بنده عمیقا معتقدم که این صحبت آقای رحیمی یک نوع شوخی بود. البته از نوعی که در پس آن یک تصمیم جدی به نام ادغام وزارتخانه از طرف دولت نهفته بود. اما همین شوخی بازتاب‌های مختلفی از طرف افراد مخالف خصوصی شدن مخابرات در رسانه‌ها داشت. تحلیل جامعه‌شناختی این سخن این بود که رسانه، مدیران، کارشناسان مخابراتی و بسیاری دیگر از اندیشمندان حوزه ارتباطی تا قبل از خصوصی‌سازی مخابرات، انحصار را تکفیر و خواهان حضور بخش خصوصی در همه عرصه‌های اقتصادی به ویژه مخابرات بودند. تحلیل محتوای رسانه‌ها قبل از خصوصی‌سازی نشان می‌دهد که مخالفان دولتی بودن، آنقدر زیادند که دولت به راحتی می‌تواند اصل ۴۴ قانون اساسی را پیاده‌سازی کند و امور اجرایی را به دیگران بسپارد اما بلافاصله بعد از عملی شدن این

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 11

پیش به سوی تشکل فراگیر

امروزه گسترش و عمق‌بخشی به فعالیت‌های جمعی با هدف مشارکت گروهی فعالان اقتصادی در بهبود فرآیندهای مرتبط و افزایش توانمندی‌ها در راستای ارتقای کیفیت خدمات به عنوان یک اصل شناخته‌شده و بدیهی مورد اهتمام همه صاحبنظران و دست‌اندرکاران است و کمتر بنگاه اقتصادی را می‌توان یافت که در پیوستن به تشکل حرفه‌ای مرتبط با حوزه فعالیت خود تردید داشته باشد. اما موضوع تعامل تشکل‌های تخصصی با یکدیگر و همراهی و همگرایی آنها در نقاط مشترک و مبتنی بر رویکردهای فراگیر نیز مبحثی است که در شرایط فعلی اقتصاد کشور ضروری است بیش از گذشته به آن پرداخته و از ظرفیت‌های نهفته در فعالیت‌های جمعی مبتنی بر تشکل فراگیر بهره‌برداری بیشتر شود. این موضوع در رابطه با کسب و کارهایی نظیر فناوری اطلاعات و ارتباطات، IT ، ICT و… که تولد و بلوغ‌شان در دنیای فرامدرن امروز اتفاق افتاده است و رشد و توسعه روزافزون آنها موجب ایجاد شاخه‌های مختلف تخصصی مانند: تولید نرم‌افزار، تولید تجهیزات الکترونیک سخت‌افزاری، طراحی شبکه‌های مخابراتی، خدمات نرم‌افزاری و رسانه‌های دیجیتالی، سرویس و خدمات فنی الکترونیکی و سخت‌افزاری، نشر الکترونیکی، واردات و عرضه‌ تجهیزات و لوازم مصرفی، ارتباطات و خدمات اینترنت، آموزش و سرویس‌های آموزشی، صادرات نرم‌افزار و خدمات و محصولات تولید داخلی، استانداردسازی و خدمات کنترل کیفی

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 12

مزه سیب

«آقای عبدالحمید منصوری به بانک (ص) خوش آمدید.مبلغ۲۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال از حساب قرض‌الحسنه جاری شما به آقای (م) پرداخت شد.شهریه ترم سوم دانشگاه پسرتان فرنام نیز پرداخت شد.بیمه شخص ثالث اتومبیل سهند شما به شماره ۳۵۴ ص ۵۹ تهران ۱۱ تمدید شد.قسط پانزدهم وام مسکن به شماره ۱۰۰-۲۰۰-۱۳۴ شما نیز پرداخت شد.۱۰۰۰ سهام شرکت (ب) به قیمت ۳۴۰،۰۰۰،۰۰۰ برایتان خریداری شد.پس از بررسی مشاوران این بانک، پیشنهاد خدمات زیر را برایتان دارند: فروش سهام شرکت (ج) خرید اوراق مشارکت سد (ع)افتتاح حساب برای دخترتان فرناز و…» محاوره فوق یک توقع از سامانه یکپارچه بانکی (سیب) است، زمانی مشتری وارد یک درگاه و دریچه ارائه خدمت یک بانک می‌شود. یک سامانه یکپارچه بانکی (سیب) باید قدرت انجام نیازهای تاییدشده مشتری را در زمان خاص و تشخیص نیازهای آتی مشتری و ارائه آن را داشته باشد تا بتواند سناریوی فوق تحقق یابد. لذا سامانه یکپارچه بانکی باید از زیرساخت و معماری خدمت‌گرا (Service Oriented Architecture) استفاده کند و خدمات به گونه‌ای باید پیاده‌سازی شوند که تمام مولفه‌ها حتی توسط کاربردهای مشتریان با حفظ امنیت استفاده شوند. همچنین زیرساخت و معماری به کار گرفته‌شده باید چند لایه باشد و جهت افزایش و کارایی آن از یک نرم‌افزار میانی (Middle transaction Server) استفاده کند. هوش

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 12

مشتری در مرکز کسب و کار بانکی

گفته می‌شود آینده از امروز آغاز می‌شود. برای پرداختن به بانکداری آینده‌گریزی از نگاه کردن به وضعیت امروز بانکداری نیست.پیش‌بینی تعریف بانکداری آینده منوط به در نظر گرفتن پارامترهای متعددی در حوزه‌‌ای گسترده اعم از پارامترهای اجتماعی، رفتار و خواست مشتریان و روند پیشرفت فناوری در حوزه‌های متعدد وابسته به بانکداری است. در پیش‌بینی آینده همواره درصدی از عدم قطعیت وجود دارد ولی با توجه به روشن بودن پارامترهای موجود در زمان حاضر که در شکل‌دهی به بانکداری آینده تاثیرگذار هستند این امر غیرممکن نیست. ضمن اینکه بازیگران اصلی یک صنعت می‌توانند با آینده‌نگاری به جای آینده‌نگری، نقش موثری در ساختن آینده‌ مطلوب داشته باشند.در اینجا تلاش می‌کنیم تا به مهم‌ترین و تاثیرگذارترین عوامل موثر بر شکل دادن به آینده بانکداری اشاره کنیم. در نگاهی کلان، دو عامل نیاز مشتری و فشار پیشرفت فناوری، بیشترین تاثیر را بر شکل و شمایل بانکداری در آینده خواهند داشت. مشتری بانکداری آینده مجهز به فناوری‌های جدیدی است که از زمان بیدار شدن تا به خواب رفتن او همواره همراه او هستند. درخواست مشتری آینده از بانک خود، یکی از مهم‌ترین عوامل شکل دادن به بانکداری آینده است. به همین دلیل است که گفته می‌شود مشتری در مرکز کسب ‌و کار بانکی قرار می‌گیرد

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 13

تراکنش‌های آنلاین خطر خلق پول دارند

همه از پرداخت‌های آنلاین صحبت می‌کنیم و انتقال تمامی تراکنش‌ها روی این بستر اما آیا تا کنون به مخاطرات آن نیز اندیشیده‌ایم؟ آیا فکری برای رفع این مخاطرات کرده‌ایم؟ یکی از این مخاطرات خلق پول است. روش پرداخت وجه در نوع تسویه‌های مالی بسیار تاثیرگذار است. روش سنتی پرداخت، پرداخت با پول نقد است. در این روش، مالکیت فیزیکی پول از خریدار به فروشنده منتقل می‌شود. به عنوان مثال وقتی من کیفی می‌خرم مابه‌ازای آن پول پرداخت می‌کنم. این پول دیگر در جیب من نیست، به جیب فروشنده می‌رود و تسویه‌حساب انجام می‌شود اما هنگامی‌که از دیگر ابزارهای پرداخت همانند چک استفاده می‌کنیم، چه اتفاقی می‌افتد؟ تا زمانی‌ که فروشنده چک را به حساب نگذارد از حساب خریدار پولی کم نمی‌شود و وقتی چک به حساب گذاشته شد، وجه از حساب خریدار کسر و به حساب فروشنده منتقل می‌شود.حال وقتی با ابزار الکترونیکی کار می‌کنیم این تاخیر علی‌القاعده نباید دیگر صورت بگیرد. بنابراین وقتی با ابزار الکترونیکی پول پرداخت می‌کنیم، وجه بلافاصله از حساب خریدار کسر می‌شود. فرض می‌کنیم من از حساب بانک خودم به حساب بانک فروشنده پول پرداخت کرده‌ام. آیا باید حساب آن بانک هم بدهکار و حساب بانک فروشنده بستانکار شود؟ در این فاصله اگر یک پرداخت

شماره 1 ورودی صندوق پستی صفحه 13

شبکه ملی اطلاعات و متولی اجرا

اولین‌بار در قانون برنامه پنجم توسعه بود که نام شبکه ملی اطلاعات بر زبان‌ها افتاد و طرحی روی میز وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات قرار گرفت که در طول دو سال گذشته بارها شائبه قطعی اینترنت بین‌المللی را به ذهن مردم متبادر کرد؛ طرحی که پیشتر با نام اینترنت ملی شهرت یافته بود.زمانی ‌که این پروژه در قانون برنامه پنجم به‌ تصویب رسید هنوز شورای عالی فضای مجازی متولد نشده بود اما بعدها و خصوصا پس از اجرای فاز نخست شبکه ملی اطلاعات در شهریورماه سال جاری بحث بر سر چگونگی اجرا و نقشی که شورا در ایجاد این شبکه ایفا خواهد کرد، بالا گرفت. در حکم تشکیل شورای عالی فضای مجازی آمده است این شورا باید در خصوص پروژه‌های مهمی همچون شبکه ملی اطلاعات تصمیم‌گیری کند. این بدین ‌معناست که وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات علاوه بر داشتن مصوبه مجلس برای اجرای شبکه ملی اطلاعات لازم است این پروژه را در شورای عالی فضای مجازی هم به تصویب برساند. هم‌اکنون بررسی این پروژه در دستور کار این شورا قرار دارد و بیشترین وقت شورا طی شش ماه گذشته صرف آن شده است تا جایی‌ که به ‌زودی بسته پروژه‌های مربوط به شبکه ملی اطلاعات نهایی می‌شود؛ چراکه شبکه ملی

شماره 29 ورودی صندوق پستی صفحه 13

حتی از شما دوست عزیز

اسپم در ایران از مرحله اعصاب‌خردکن به مرحله خنده‌دار بودن رسیده بود ولی حالا مساله واقعاً در حال ورود به مرحله تراژدی شدن است. سیم‌کارت‌هایی که در زمان حقوق ۱۷۰ هزار تومان به قیمت ۴۰۰ هزار تومان فروخته شده‌اند، در گوشی‌هایی هستند که به قیمت واقعی میلیون ‌تومانی خریده شده‌اند و برای تک‌تک سرویس‌های استفاده‌شده پول پرداخت می‌شود اما هنوز شاهد اپراتورهایی هستیم که فکر می‌کنند اجازه دارند برای کسب درآمد بیشتر انواع پیامک‌های تبلیغاتی را برای ما ارسال کنند. بعضی از این پیام‌های کوتاه آن‌قدر عجیب یا حتی وقیح هستند که دیدن‌شان منطقاً باید غیرقابل باور باشد. مثلاً تبلیغ اینکه فلان مرد خدا چه دعایی را برای فلان مشکل تجویز کرده با ارسال عدد ۳ ممکن است و اگر می‌خواهیم زن‌مان عاشق‌مان شود لازم است عدد ۵۰ را به فلان سامانه بفرستیم. تا اینجای داستان می‌توان لبخند زد.راه‌حل؟ ارسال عدد فلان به شماره بهمان به منظور اعلام اینکه «اپراتور عزیز اسپم نفرست». این کار احتمالاً چند ساعتی باعث شادمانی روح شما خواهد بود تا اینکه زنگ موبایل ورود پیامک جدیدی را اعلام می‌کند. پیامک جدید می‌گوید «گزارشی از نمایشگاه تلکام با حضور همراه اول» و بعد «رویاهای دست‌نیافتنی برای کلیه مشترکین دائمی و اعتباری » و این داستان در

شماره 29 ورودی صندوق پستی صفحه 13

مردان عمل جامعه متن‌باز

برای ۱۰ سالگی تهران‌لاگ دنبال این بودیم که فرد یا کسانی را پیدا کنیم که لایق تشویق و تمجید باشند، دنبال آمار و ارقام مربوط به فعالیت‌های موجود در حوزه متن‌باز رفتیم. از آمار سایت‌های مختلفی مثل گیت‌هاب، استک و غیره نتوانستیم با دقت خوبی مشخص کنیم که بهترین و برترین فرد ممکن در زمینه‌ای به نام برنامه‌نویس خوب یا فعال متن‌باز یا هر عنوان دیگری در این جامعه کیست. به قول بزرگی اگر نتوانیم در رابطه با موضوعی آن را با اعداد برشماریم یا اندازه بگیریم، پس نظر دقیق و درستی هم در مورد آن موضوع نخواهیم داشت. به هر حال با پرس و جو از افراد سرشناس و فعال، چند نفری را انتخاب کردیم. شروع کردیم به امتیاز دادن به فعالیت‌های آنها و در نهایت با تعجب، اسمی ناآشنا‌تر برای جمع انتخاب کردیم.بردیا دانشور کسی بود که به هر قیمتی و در هر حالتی تلاش می‌کرد به صورت متن‌باز کدنویسی کند. او با هر شرکتی در قرارداد اولیه شرط می‌کرد که کارهایش در گیت‌هاب قرار بگیرند و با مجوز آزاد منتشر شوند. او در واقع تمام زحماتش را با دیگران به اشتراک می‌گذاشت و برای جامعه عرضه می‌کرد. او به فکر این نبود که از کدهایش چطور بیشتر

شماره 29 ورودی صندوق پستی صفحه 14

فرصت‌آفرینی از محدودیت‌ها

گاهی کاری را به آسانی انجام می‌دهیم، غافل از اینکه برای دیگران انجام همان کار بسیار سخت و دشوار است، آن‌قدر که حاضرند برای انجامش هزینه‌های گزاف بپردازند. گاهی به جای توجه به دستاوردها و فرصت‌ها، نگاه‌مان را معطوف به مشکلات و کاستی‌ها می‌کنیم و نیمه خالی لیوان را می‌بینیم. اگر به جمعیت دریافت‌کننده خدمات بانکی در ایران نگاه دقیقی بیندازیم، خواهیم دید که یکی از بالاترین ضرایب نفوذ این سرویس‌ها از آن ماست. همچنین اگر به زمان لازم برای انتقال وجه نگاه ‌کنیم، می‌بینیم که یکی از سریع‌ترین کشورها در ارائه این خدمات هستیم. ما حتی به نسبت جمعیت،‌ بالاترین میزان شعبه در یک بانک را داریم (برخی بانک‌های ایران بیش از سه هزار شعبه دارند). موارد ذکرشده نشانگر توان مدیریتی تثبیت‌شده و قدرتمند است و اینکه بانک‌های ما به ‌صورت ۲۴ساعته میلیون‌ها تراکنش را پردازش می‌کنند، حاکی از ظرفیت و توان فنی بالای بانک‌های ایرانی است. برخی امکانات و روش‌هایی که ما به آسانی به آن خو گرفته‌ایم، برای بانک‌های دنیا چالش هستند. برای مثال کارت‌های بانکی در ایران از ابتدا به همراه رمز بوده‌اند و در جهان به تازگی به این روش روی آورده شده یا انتقال آسان و سریع پول در جهان، یک کسب و کار

شماره 7 ورودی صندوق پستی صفحه 14

ضلع چهارم مثلث

روزگاری هم بر مردم این سرزمین گذشت که ۴۰۵ سوارهایش به خاطر نقص‌ کوچکی در سیستم سوخت‌رسانی خودرو، یکی‌یکی در آتش می‌سوختند و کارخانه‌ تولید‌کننده، در حالی مسوولیت فاجعه را بر عهده نمی‌گرفت که تقریبا در همان زمان، همکار ژاپنی کارخانه‌ داخلی، به خاطر نقص کوچک‌تر و بی‌اهمیت‌تری، تا کمر مقابل خبرنگاران خم می‌شد و از مردم عذرخواهی می‌کرد. این قصه، برای مدیریت‌خوانده‌ها یک مورد کلاسیک انتخاب بین ارزش‌هاست: وقتی مشکلی پیش می‌آید، طرف کدام را می‌گیرید؟ مشتری، کارکنان یا سهامداران (همان سود)؟پای حرف که به میان می‌آید، ادعای اغلب مدیران، توجه ویژه به مشتری است؛ انگار توجه کردن به کارکنان یا سهامداران سازمان، عیبی دارد! اما واقعیت این است که گرفتن طرف هر کدام از این سه ضلع، لااقل تا زمانی که منطق مشخصی داشته باشد، ایرادی ندارد هیچ، تکلیف سازمان را هم در مواقع بحرانی مشخص می‌کند. به عبارت دیگر، اینکه سازمان بداند توالی ارزشگذاری بین این سه عامل چگونه است، برایش مهم‌تر است تا اینکه از ارزش مشتری در سازمان داد سخن سر بدهد و بعد برخلاف آن عمل کند.سازمانی که در آن مشغول به کارم (شرکت فناپ، هلدینگ فناوری اطلاعات بانک پاسارگاد) هم از این قاعده مستثنی نیست. شاید در نگاه اول به نظر برسد به‌

شماره 7 ورودی صندوق پستی صفحه 14

فرصت‌سوزی در بازاریابی سازمانی اپراتورها

این نوشته حاصل ملاقات اتفاقی نگارنده با یکی از عزیزان ماهنامه پیوست است که البته هیچ ارتباطی به موضوع نوشتار ندارد و صرفا برای ورود به بحث با پیشزمینهای از رابطه علت و معلولی به آن اشاره شده است.در دنیای امروز بازاریابی علمی از تقاضا در بازار (به عنوان علت) الهام گرفته و محصولات و خدمات متناسب با آن را طراحی و عرضه می‌کند. این قاعده در بازارهای سازمانی نیز صادق است. این نوشتار کوتاه نیز در پی تحلیلی مختصر از میزان موفقیت ارائه‌دهندگان خدمات مختلف در حوزه فناوری ارتباطات و اطلاعات است. هر چند مقوله‌ ورود به بازار سازمانی در سازمان‌های مورد بحث (اعم از اپراتورهای تلفن همراه، ارائه‌دهندگان خدمات وایمکس و تلفن ثابت) موضوع جدیدی نیست اما میزان موفقیت این سازمان‌ها در جذب بازار، از موفقیت مشابه با بازار مصرف‌کنندگان برخوردار نبوده است. این یادداشت عوامل زیر را به عنوان شاخص‌های توفیق در بازار سازمانی مورد اشاره قرار خواهد داد:۱- آمادگی ساختار برای ورود به بازار سازمانی۲- شناخت ابتدایی از نیازهای بازار سازمانی ۳- چیدمان مناسب تیم برای بازاریابی در بازار سازمانی۴- همکاری با سایر دست‌اندرکاران بخش‌های مختلف بازار سازمانی۵- ارائه‌ راه‌حل متناسب با نیاز سازمان۶- توانایی پاسخگویی متناسب با نیاز سازمان در خدمات پس از فروش. به

شماره 28 ورودی صندوق پستی صفحه 15

عقب‌ماندگی به قیمت اینترنت

همواره تاکید شده اینترنت شاهرگ حیاتی توسعه نه‌تنها فناوری اطلاعات کشور بلکه روزنه امید توسعه کل اقتصاد دانش‌محور ایران است. متاسفانه در عمل طی سال‌های اخیر، سیاست‌های قیمت‌گذاری متشتت از سوی بازیگران متعدد این بازار، باعث شده چارچوب مصرف کاربران اینترنت ایرانی در نهایت نه‌تنها به ضرر خودشان عمل کند بلکه نوآوری را نیز در صنایع داخلی مبتنی بر اینترنت کشور خفه کند. قیمت‌گذاری‌ها در بسیاری از ISPها به جای ارائه خدمات محتوایی صرفاً به سمت فروش پهنای باند رفته و محدودیت‌های ترافیکی تعیین‌شده فاصله‌ بسیاری از استفاده‌ منصفانه‌ کاربران در پهنای باند تعریف‌شده دارد و قیمت‌های بسیار بالا (۱۹۰۰ تا ۳۶۰۰ تومان به ازای هر گیگابایت) کاربران را به صرفه‌جویی هرچه بیشتر در مصرف اینترنت تشویق می‌کند تا اینترنت را برای ایشان همانند منابعی محدود چون آب (که کم است) متصور باشد. اشتباه بودن الگوی فعلی وقتی مشخص‌تر می‌شود که به تفاوت ماهوی خدمات حیاتی با اینترنت توجه کنیم. مثلاً اگر شیوه‌ قیمت‌گذاری این شرکت‌ها با منطق جلوگیری از ازدحام شبکه از سوی کاربران پرمصرف و ارائه‌ سرویس بهتر به کل کاربران بود، شاید باید این قیمت‌گذاری بر اساس زمان‌های اوج مصرف صورت می‌گرفت، همان‌طور که مثلاً در صنعت برق شاهد چنین روش‌هایی بوده‌ایم. با توجه به رشد روزافزون

شماره 28 ورودی صندوق پستی صفحه 16

یاری کنید

با توجه به بازار آشفته خدمات پس از فروش و کارت‌های تقلبی موجود در بازار که سال‌هاست مصرف‌کننده را با مشکل مواجه کرده، اتحادیه فناوران رایانه تصمیم گرفت به‌منظور برطرف کردن این مشکل شرایطی برای ساماندهی و قانونمندی این واحدها به وجود آورد. اتحادیه صنف فناوران رایانه از حدود چهار سال قبل جهت حفظ حقوق مصرف‌کننده کالاهای ‏آی‌تی با همکاری و حمایت سازمان حمایت از مصرف‌کننده موفق به تصویب آیین‌نامه خدمات پس از فروش شد. طبق این قانون افرادی که به مصرف‌کننده گارانتی و خدمات پس از فروش ارائه می‌کنند باید ابتدا توسط کارگروه خدمات پس از فروش اتحادیه بررسی و ممیزی شوند و پس از طی مراحل قانونی و کسب مجوز، اقدام به این کار کنند. این واحدها می‌بایست ابتدا شرایط مربوطه را مهیا سازند، سپس کارگروه اقدام به بازرسی کرده و در صورت تایید مجوز گارانتی به واحد صنفی ارائه شود.شرایط اولیه عبارت است از: دارا بودن پروانه کسب از اتحادیه فناوران رایانه تهران در رسته تعمیر و فروش دارا بودن فضای استاندارد و مناسب جهت انتظار مراجعان دارا بودن حداقل چهار مرکز خدماتی در شهرستان‌ها که به تایید اتحادیه آن شهرستان رسیده باشد. متقاضی با توجه به درخواست ارائه خدمات می‌بایست به صورت مشخص مارک کالای مورد

شماره 28 ورودی صندوق پستی صفحه 16

این فقط یک بازی نیست!

بسیاری از ما وقتی عبارت «گیمیفیکیشن» (Gamification) به گوش‌مان می‌خورد فوراً به واژهGame توجه می‌کنیم و احتمالاً چیزی شبیه یک فضای بازی پر از رنگ و لعاب با چندین مرحله که می‌تواند سرگرم‌مان کند، در ذهن‌مان پدیدار خواهد شد. البته این واکنش ذهنی چندان عجیب نیست چراکه واقعاً بحث ما بر سر بازی است. اما یک بازی جدی!باید عرض کنم اگر جزو افرادی هستید که قبلاً با گیمیفیکیشن آشنایی داشته‌اند، همین الان به سراغ صفحات بعدی مجله بروید چرا که در این یادداشت قصد دارم فقط تصویری از این کیک چندطبقه را به خواننده‌هایی که تاکنون طعم آن را نچشیده‌اند، نشان دهم و احتمالاً شما یا قبلاً به اندازه کافی شیرینی‌های مختلف نوش جان کرده‌اید یا اینکه خودتان در پخت و پز راهکارهای جدید تجربه و تخصص دارید.خب گفتیم بحث ما بر سر بازی است! البته با کمی تفاوت نسبت به تمامی تصورات بازی‌گونه‌ای که پیشتر تبدیل به کلیشه‌های ذهنی ما شده‌اند. این بار ما به نوعی بازی دعوت می‌شویم که با تحریک تمایلات درونی ضمن دستیابی به اهداف خود آن بازی، نیازها و اهداف بیرونی ما و طراحان بازی را نیز به صورت ناخودآگاه تامین می‌کند.بیایید ساده‌تر به قضیه نگاه کنیم تا متوجه شویم هر کدام از ما در

شماره 17 ورودی صندوق پستی صفحه 15

آواربرداری، همراه با گرد و غبار محلی

همانند هر نهاد انتخابی دیگری در کشور ما، در پایان هر دوره هیات‌مدیره سازمان نظام صنفی رایانه‌ای و هم‌هنگام با اوج‌گیری فضای انتخاباتی در صنف، بازار نقد – و گاه نفی- عملکرد و جایگاه سازمان به‌ ناگاه گرم می‌شود. این بازارگرمی اگر از منظر مشارکت‌جویی اعضای سازمان و رقابت زنده و واقعی نامزدان ورود به هیات‌مدیره نگریسته شود، نه‌تنها مذموم نیست، بلکه – حتی اگر اندکی نیز از حدود نقد منطقی و منصفانه به قلمرو نفی و نادیده‌انگاری دستاوردها و بزرگنمایی اشکالات بلغزد – می‌تواند لازمه شور و شوق و هیجان سالم انتخاباتی به ‌شمار آید. اما آیا آنچه بر داوطلبان ورود به هیات‌مدیره سازمان و همیاران انتخاباتی‌شان مباح است، از تحلیلگران و ناظران رسانه‌ای – عموما بی‌طرف انگاشته‌شده – نیز پسندیده و پذیرفته خواهد بود؟عنوان روی جلد شماره ۱۶ نشریه پیوست و مجموعه مطالبی که در پرونده این شماره درج شده بود (مشتمل بر دو یادداشت در ابتدای نشریه، گزارشی به قلم نویسندگان دو یادداشت مذکور، مصاحبه با روسای سابق و لاحق سازمان و فهرستی از کاندیداهای احتمالی دور چهارم هیات‌مدیره سازمان نصر تهران) نویدبخش توجه ضروری – و هرچند قدری دیرهنگام- دوستان رسانه‌ای به وضعیت و سرنوشت این نهاد مهم و تاثیرگذار در آستانه انتخابات پیش ‌رو بود.

شماره 17 ورودی صندوق پستی صفحه 16

آیا دولتی‌ها می‌توانند موتور محرک ICT باشند

رشد شتابان تکنولوژی در دو سه دهه اخیر در همه حوزه‌ها به ویژه در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) و تغییرات مداوم و پیوسته در این حوزه حتی عرصه را بر شرکت‌های چابکی همچون مایکروسافت و نوکیا و زیمنس و بسیاری از اپراتورها و شرکت‌های معروف مخابراتی تنگ کرده است و خیلی از شرکت‌های تراز اول در این حوزه، گاهی با همه هوشمندی و چالاکی‌شان از قافله عقب می‌افتند و مدتی طول می‌کشد تا خود را به رقبا برسانند و گاهی حتی دیگر چنان دیر شده که توان جبران عقب ماندن خود را از دست می‌دهند.واقعیت این است که سرعت تحول تکنولوژی در حوزه ICT و به همراه آن الزامات مدیریتی و فرهنگی و سرمایه‌ای و نیروی انسانی‌ای که هر تکنولوژی با خود به همراه می‌آورد، آنچنان شتابان است که گاهی همه را غافلگیر می‌کند و تنها شرکت‌هایی توان ماندن در صحنه را خواهند داشت که ساختار سازمانی‌ای منعطف و پویا، مدیریتی هوشمند و به غایت چالاک و در حد استانداردهای جهانی و نیروی انسانی بسیار ماهر و خلاق و باانگیزه داشته باشند. حال سوال اینجاست که آیا به راستی شرکت‌ها و سازمان‌های دولتی و عمومی و نیمه‌دولتی که در ایران متولی بسط و توسعه و به حرکت درآوردن

شماره 22 ورودی صندوق پستی صفحه 22

سفر بی‌بازگشت

اسفند ماه عجیبی است. حال و هوایش با تمام ماه‌های دیگر سال فرق می‌کند. حالا این تفاوت وقتی عجیب‌تر می‌شود که در اوج شلوغی‌های کار و زندگی، فازی متفاوت گریبانگیر شود و باعث شود کمی از زمین فاصله بگیری. فازی متفاوت که برای من از خواندن یک خبر نشأت می‌گیرد؛ خبری با تیتر«سه ایرانی در بین صد نامزد سفر بی‌بازگشت به مریخ»؛ پروژه‌ای غیرانتفاعی تحت عنوان «مارس وان» که از سال ۲۰۱۱ با هدف مسکونی کردن مریخ آغاز شده است و برای انتخاب ساکنان آینده مریخ، از بیش از ۲۰۰ هزار نفر ثبت‌نام به عمل آورده که در پایان سومین مرحله انتخابی‌اش، نام ۱۰۰ نفر از کشورهای مختلف دنیا را اعلام کرده است. این یک سفر با حداقل امکانات است. هشت ماه طول می‌کشد تا فضا را بپیمایید. طی این مدت حمامی در کار نیست و تنها می‌توانید با حوله خیس استحمام کنید، غذای تازه‌ای وجود ندارد و برای مدت‌ها باید مواد کنسرو شده بخورید. با تمام این محدودیت‌ها اما یک چیز وجود دارد: اینترنت. حالا شما هستید و ماه‌ها معلق ماندن در منظومه و یک اینترنت که تنها دلخوشی شماست. تصور کنید چه اتفاقی روی می‌دهد؟ شما از جامعه حقیقی جدا شده‌اید و اینترنت بعد از مدتی تبدیل به

مسعود شفیعی برزیعضو تحریریه
شماره 22 ورودی صندوق پستی صفحه 23

انتهای جعبه پاندورا

«هفائستوس»، «پاندورا» را به دستور «زئوس» از آب و گل ساخت تا «پرومتئوس» را که با انسان‌ها دوستی می‌کرد و ساختن آتش را به انسان آموخته بود، مجازات کند. خدایان به او نعمت‌های فراوانی بخشیدند: «آفرودیته» به او زیبایی بخشید، «آپولو» موسیقی و «هرمس» اعتقادات دینی؛ از این رو در پایان «هرمس» نام «پاندورا» به معنی تمام نعمت‌ها را روی او می‌گذارد. سپس جعبه‌ای را که تمام پلیدی‌ها و بلایا در آن محبوس بود، به او هدیه می‌دهند، با این هشدار که مبادا در جعبه را بگشاید. اما سرانجام حس کنجکاوی پاندورا بر عقل او چیره می‌شود و در جعبه را می‌گشاید و به این ترتیب بیماری و اندوه و لشکری از بلایای مخوف که تا امروز گریبانگیر انسان است از جعبه بیرون می‌آید و فقط «امید» در ته جعبه می‌ماند تا نوع بشر را در برابر زیانباری آن همه درد و تباهی تسکین بدهد.» امیدی که پس از هشت سال دشواری در سال ٩٢ با آمدن دولت امید، در دل همه ایجاد شد، بیش از هر چیز مرا به یاد قصه پاندورا می‌اندازد. اگرچه امید خود نیز بخشی از شرهای موجود در جعبه پاندورا بود اما به ما این امکان را می‌دهد تا بتوانیم در کنار همه مصیبت‌ها زندگی

شماره 22 ورودی صندوق پستی صفحه 23

رسانه‌ها محرک فعالیت صنفی‌اند

بی‌تردید انتخابات نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران یکی از اتفاقات مهم حوزه آی‌تی در سال ۹۳ بود. تصمیم هیات مدیره چارگون برای وقت گذاشتن در صنف و حضور در این انتخابات به واسطه دریافت مجموعه‌ای اطلاعات درست و منصفانه در فضای رسانه‌ای به ویژه مجله پیوست بود که برای من محرک اصلی افزایش فعالیت‌های صنفی‌ام شد. به عنوان کسی که ۱۵ سال است در یک شرکت نرم‌افزاری کار می‌کنم، همواره یکی از مهم‌ترین ارکان ایجاد تغییر و پیشرفت در هر صنف را حضور رسانه‌های قدرتمند، منصف و پیگیر می‌دانم و معتقدم پیشرفت محیط کسب و کار حوزه نرم‌افزاری کشور، با وجود استعدادهای توانمند و باهوش از طریق انعکاس درست اطلاعات و آمار در رسانه‌هاست که می‌تواند توسعه و ترویج پیدا کند. این‌‌ همان روندی است که خوشبختانه مجله پیوست آن را با کیفیتی نو و تازه و صدالبته خوب در پیش گرفته است و مانند یک رهبر پیشرو در حوزه رسانه‌ای طوری عمل می‌کند که سازما‌ن‌های دولتی و خصوصی فراوانی آن را پیگیری می‌کنند. پیوست رسانه‌ای است که در همه بخش‌های حوزه آی‌تی به موقع حضور دارد، می‌بیند و روایت می‌کند و با پشتوانه علمی و توان حرفه‌ای نیروی انسانی خود از ابزارهای این حوزه به بهترین شکل برای اطلاع‌رسانی

شماره 22 ورودی صندوق پستی صفحه 24

نقاط اتصال

آشنایی من با پیوست و سردبیر فوق‌العاده‌ آن آرش برهمند، به اواخر سال ۹۱ و سخت‌ترین روزهای فعالیت کافه بازار بازمی‌گردد؛ روزهایی که فروش کافه‌بازار به دلیل مسائل داخلی متوقف شده بود ولی شاید مشتریان از مسائل و سختی‌ها کماکان بی‌خبر بودند و خدمات رایگان را بی‌دغدغه دریافت می‌کردند. پیوست برای اولین نسخه‌ خود در آن شرایط بدون اطلاع از مشکلات موجود، کافه‌بازار را برای بخش استارت‌آپ انتخاب کرده بود و در یک روز سرد زمستانی من در شرکتی خالی از پرسنل میزبان تیم تازه تشکیل‌شده‌ پیوست بودم. نمی‌دانم آرش برهمند و همکارانش آینده پیوست نوزاد را چگونه در ذهن خود ترسیم می‌کردند ولی من در وضعیتی بودم که از ادامه‌ راه کافه‌بازار که در حین رشد خیره‌کننده با مشکلاتی مواجه شده بود، اطمینانی نداشتم. صحبت‌های مفصلی انجام شد و عکس‌هایی از دفتر خالی ما گرفته شد تا اینکه ساعاتی بعد کم‌کم سر و کله‌ پرسنل ما پیدا شد و کافه‌بازار واقعی با ساعت کاری انعطاف‌پذیرش معنای روشن‌تری در ذهن آرش و همکارانش پیدا کرد. ماه گذشته در حاشیه‌ تهیه‌ ویژه‌نامه‌ رویداد پنجشنبه‌بازار که برای توسعه‌دهندگان برنامه‌های جانبی اندروید برگزار شد، از آرش شنیدم تا آخرین لحظات در مورد معرفی کافه‌بازار به عنوان اولین استارت‌آپ پیوست با وضعی که مشاهده

شماره 22 ورودی صندوق پستی صفحه 24

آب و فناوری اطلاعات

ما دست‌اندرکاران فناوری اطلاعات و ارتباطات همه از این می‌نالیم که به‌رغم نقش و جایگاهی که این فناوری در جوامع صنعتی و توسعه‌یافته دارد، هنوز در کشور ما به‌عنوان یک فناوری لوکس و غیرضروری شناخته می‌شود و هنگامی که می‌شنویم در شرایط سخت بحران اقتصادی در کشورهای پیشرفته غربی، این فناوری رشد ۱۴ درصدی دارد، سهم ناچیز آن از تولید ناخالص ملی برایمان تداعی می‌شود و آه از نهادمان برمی‌خیزد. همه‌جا هم در صدر برنامه‌ها، تبیین جایگاه فناوری اطلاعات در دولت و صنایع و ارتقای آن به ‌چشم می‌خورد. واقعا علت این بی‌توجهی چیست و چرا چنین است؟ چرا در کشور ما راه رفته کشورهای صنعتی، طی نمی‌شود و ما از مزایای این فناوری در کلان‌کشور بهره نمی‌بریم؟ با خود اندیشیدم شاید دلیل آن این است که ما ظرفیت به‌کارگیری این فناوری را در حوزه‌هایی که در کشور با چالش‌های جدی مواجه هستیم، نداریم. به‌ راستی اگر فناوری اطلاعات و ارتباطات راه‌حل‌هایی برای مشکلات جدی و دارای اولویت کشور در دست داشت، مگر می‌توانستند از آن استفاده نکنند؟  تلاش کردم به‌ عنوان نمونه به ‌سراغ یکی از مصادیق این موضوع بروم. کشور ما یکی از کشورهای نیمه‌خشک محسوب می‌شود و آب یکی از چالش‌های اساسی ماست. بنا بر اعلام مسئولان

شماره 22 ورودی صندوق پستی صفحه 24

فرصت‌سازی

همیشه از خود فکر می‌پرسیدم چرا بعضی از خواسته‌ها تبدیل به واقعت می‌شود و بعضی نمی‌شود. واقعیت این است که اگر فکری یا حرکتی در زمان درست اتفاق بیافتد، تبدیل به یک کار ارزشمند و تاریخی می‌شود. دو واقعه با همین ظرفیت را می توانم مثال بزنم: اول شروع پیوست با فکر و ایده خوب همراه با افراد باهوش و کارآزموده در زمان مناسب برای رسیدن به یک نتیجه دلخواه و ارزشمند. این شروع ماهنامه پیوست را در جایگاه عالی آن قرار داد و دیگر در این صنعت نمی توان آن را نادیده گرفت. دومین مورد را انتخاب سازمان و توجه اهالی آن به فرصت سازی در شرایط موجود دانست. در شرایطی که ظاهرا رکود در بازار و ورشکسته شدن و یا با سیلی سرخ کردن صورت شرکت‌ها شرایط برای کار و رشد آنها با سختی روبرو کرده است، فرصت وجود دولت آقای روحانی و وزارتخانه‌ها که ادعا بر حمایت از صنعت و بخش خصوصی دارد فضایی را ایجاد کرده که سازمان نظام صنفی و صنعت فناوری اطلاعات بتوانند از این بستر استفاده کرده و جایگاه خود را متحول کنند. در این شرایط انتخابات تهران، با قدرت هرچه تمام برگزار شد و حضور عالی آحاد صنف و نتیجه خوب برگزاری

شماره 22 ورودی صندوق پستی صفحه 25

تراکنش‌های ساکت

ظهور فناوری‌های نوین، هجوم اصطلاحات و عبارات جدیدی را با خود به همراه دارد و این مفاهیم، برای جاری شدن در زبان مردم باید راه پرفراز و نشیبی را پشت سر بگذارند اما واژه‌ «تراکنش» خیلی زود با مردم آشنا شد. چندان که شاید به یادمان نیاید نخستین بار چه زمانی بود. حالا «تراکنش» با مردم است؛ با آنها به خیابان قدم می‌گذارد، به خرید می‌رود، حساب و کتاب‌هایشان را روشن می‌کند و با تمام وجود سعی می‌کند «موفق» باشد اما بعضی وقت‌ها نمی‌شود!مساله‌ تراکنش‌های ناموفق را که نتیجه‌ عدم تناسب حجم تقاضای مربوط به انجام تراکنش با ظرفیت‌های زیرساختی و نرم‌افزاری بانک‌ها و موسسات مالی و همچنین، سوئیچ مرکزی «شتاب» است، باید به ‌عنوان یک پدیده‌ تظاهری مورد ارزیابی قرار داد. در این راستا و به ‌منظور کاهش حجم این نوع تراکنش‌ها، بانک مرکزی در تاریخ هفتم مهرماه ۱۳۸۷، بخشنامه‌ای به کلیه‌ بانک‌ها و موسسات مالی متصل به «شتاب» ابلاغ کرد که بر اساس آن، بانک‌هایی که روزانه دارای پنج تا ۱۰ درصد تراکنش‌ ناموفق صادرکنندگی بودند، به‌ ازای هر تراکنش ناموفق، با جریمه‌ای معادل ۵۰۰ ریال روبه‌رو می‌شدند. این رقم برای بازه‌های بین ۱۰ الی ۱۵درصد و بالاتر از ۱۵ درصد برابر هزار ریال و ۱۵۰۰ ریال بود.

شماره 22 ورودی صندوق پستی صفحه 25

غروب سال ۱۳۹۳، طلوع سال ۱۳۹۴

غروب سال ۱۳۹۳ در راه است و چه غروب مبارکی است که توام با دوسالانه‌ ماهنامه پیوست در حوزه فناوری اطلاعات شده است.نوزاد دوساله‌ای که در صنف رسانه‌های این گروه جایگاهی ویژه پیدا کرده است و دوش به دوش پیشکسوتان این صنعت قدم برمی‌دارد و درود به گروهی که این پیوست را جاری و ساری می‌کنند و امید است این جریان همچون نامش دائمی و همیشگی باشد.انسان در غروب نگاهی به کارهایی که از طلوع شروع کرده می‌اندازد تا توشه و تجربه‌اش را برای طلوعی دیگر پربار کند.طلوع سال ۱۳۹۴ در صنعت بانکداری را با قوام شاپرک شروع می‌کنیم تا مردم با آرامش، خریدهای سال نو را با کارت‌های بانکی خود انجام دهند و این حاصل مدیریت خوب در هدایت و همکاری و همدلی تمام اعضای صنعت پرداخت کشور خواهد بود. ولی در مورد برگشت کارمزد که جزء اصل خدمات‌رسانی (چه دولتی چه خصوصی) است، توفیقی نداشتیم و به گونه‌ای عمل کردیم که فروشندگان دارای کارتخوان در مقابل سامانه بانکی قرار گرفتند و امید دارم این مورد یعنی اخذ کارمزد تراکنش‌ها در این سال با مشارکت، همدلی و یک مدیریت خوب تحقق یابد تا صنعت پرداخت بتواند خدمات جدید و نوآوری داشته باشد و همچنین با حفظ شاپرک در این

شماره 18 ورودی صندوق پستی صفحه 20

چرایی شورای عالی فضای مجازی

شورای عالی فضای مجازی، نهاد به نسبت تازه‌تاسیسی است و هنوز حتی در میان سیاستگذاران و کارشناسان این حوزه، سوالات و ابهامات زیادی درباره‌ جایگاه، نقش، ضرورت تشکیل، حوزه‌های مداخله، وظایف شورا و… وجود دارد. در این نوشتار تلاش شده است به اختصار پاسخ برخی از این پرسش‌ها و ابهامات نه از منظر متولیان امر، بلکه بر اساس یک تحلیل و بررسی مستقل و بی‌طرف داده شود. شورای عالی فضای مجازی قرار است چه‌کاری انجام دهد؟ برای پاسخ به این سوال، به مرور چهار ضرورت اشاره‌شده در حکم ابلاغی رهبر معظم ایران می‌پردازیم:۱- گسترش فزاینده‌ فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی، «به ویژه شبکه‌ جهانی اینترنت»۲- آثار چشمگیر «اینترنت» در ابعاد زندگی فردی و اجتماعی۳- سرمایه‌گذاری وسیع و هدفمند در جهت بهره‌گیری حداکثری از «فرصت‌های ناشی از اینترنت»۴- برنامه‌ریزی و هماهنگی مستمر به منظور صیانت از «آسیب‌های ناشی از اینترنت».لازم به ذکر است برجسته کردن برخی عبارات یا قرار دادن آنها در گیومه، اضافات نویسنده است تا به این مهم توجه شود که هر چهار محور به «اینترنت» و از نگاهی کلان‌تر «شبکه» مربوط می‌شود. از این توضیح استفاده می‌شود؛ «فضای مجازی» معنای مخصوص به خود و متفاوت از حوزه‌ کلی‌تر «ارتباطات و فناوری اطلاعات» دارد. وجه تمایز این فضا، تحولات فکری،

شماره 21 ورودی صندوق پستی صفحه 20

پژواک رمز

صحنه: سوپر مارکت امیران – خ نلسون ماندلا – خ یزدان – پ۱۲ساعت ۱۷ – یک روز سرد زمستانی حاضران: مشتری ۱: خانم جواهری – خانه‌دار – ۵۵ ساله – در حال بررسی قوطی‌های کنسرومشتری ۲: مینا، خواهرزاده خانم جواهری – حسابدار- ۳۰ ساله – در حال بررسی شیشه‌های مربامشتری۳: آقای سالمی- معمار- ۴۴ ساله- در صف صندوق ۲مشتری۴: خانم شاکری- بازنشسته- ۵۱ ساله- در صف صندوق ۱مشتری۵: آقای سماواتی- کارمند بانک- ۳۴ ساله- در حال خرید لوازم جشن تولدمشتری۶: سارا، دختر آقای سماواتی- چهارساله- همراهی پدر با شیطنت فراوانآقای تابان: مسئول صندوق۱خانم شاهپور: مسئول صندوق ۲ خانم جواهری به همراه مینا پس از انتخاب اقلام مورد نیاز، به سمت صندوق ۱ می‌رود و در صف، بعد از خانم شاکری می‌ایستند. در صندوق ۱: آقای تابان پس از اسکن اجناس توسط اسکنر، مبلغ قابل پرداخت را اعلام می‌کند.آقای تابان: خانم قابلی ندارد.خانم شاکری: خیلی ممنون از لطف‌تون.آقای تابان: ۵۳ هزار و ۵۰۰ تومان لطفا، نقد پرداخت می‌کنید؟خانم شاکری: خیر، کارت می‌کشم.آقای تابان کارت را به دستگاه می‌کشد و رمز مربوط به فروشگاه و مبلغ را وارد می‌کند.آقای تابان: رمزتون چنده خانم؟خانم شاکری: نمی‌دونم. یادم نمی‌مونه. صبر کنید تو گوشیم ذخیره‌ش کردم، الان می‌خونم براتون.و خانم شاکری با صدای متوسط شروع

شماره 20 ورودی صندوق پستی صفحه 19

فناوری اطلاعات چالشی برای انحصار دولتی

با گسترش نفوذ و دامنه کنترل دولت‌ها به ویژه با بهره گرفتن از ابزارهای آی‌تی برای کنترل بیشتر جوامع گاهی احساس می‌شود فناوری به تحکیم هر چه بیشتر دولت‌ها و انحصار آنها کمک کرده است اما اگرچه این موضوع تا حدی درست است از طرف دیگر شواهد و نمونه‌هایی وجود دارد که بر عکس، حاکی از آن است که فناوری و به ویژه فناوری اطلاعات چالش‌های عمده‌ای فراروی انحصار دولت‌ها قرار داده و می‌دهد و این روند با وجود افراد نوآور و کارآفرین نخبه در این حوزه روند افزایشی دارد. به عنوان مثال یکی از مصادیق و ابزارهای انحصار که در دست دولت‌ها قرار دارد، پول است که هر طور که دوست دارند با آن بازی می‌کنند و ارزش و حجم آن را دستکاری می‌کنند و مردم گزینه و اختیار چندانی ندارند اما مثلا با ظهور پول‌های الکترونیکی که اصطلاحا به آنها پول رمزگذاری‌شده (Crypto currency) می‌گویند -مانند بیت کوین- عملا ممکن است در آینده پول که ابزار انحصاری مهمی در دست دولت‌هاست تا حد زیادی از دست دولت خارج شود و مردم با پول‌های نوظهور معاملات و نیازهای خود را برآورده کنند.یا مثلا مقوله امنیت تقریبا همه‌جا در انحصار دولت‌هاست اما با وجود فناوری خدماتی مانند اپلیکیشن (peacekeeper) پدید

شماره 20 ورودی صندوق پستی صفحه 19

آیا بانکداری شکست می‌خورد؟

تاثیر فناوری اطلاعات بر بانکداری بسیار شگفت‌انگیز است. روی کاغذ بانکداری، ارتباط زیادی با نوآوری ندارد اما در عمل، بانک‌های جهان در نوآوری پیشرو شده‌اند و اکنون جنگ عظیمی بین بانک‌ها و شرکت‌های نوآور جهان مثل گوگل، فیس‌بوک و اپل شروع‌ شده است. برخی تصور می‌کنند سیلیکون‌ولی بانکداری را تهدید می‌کند و بانکدارها در آینده نزدیک شکست خواهند خورد؛ هرچند تحلیلگران منطقی‌تر می‌گویند بانکداری برای اهالی سیلیکون‌ولی جذابیت ندارد و کسل‌کننده است. پس بانکدارها به بانکداری‌شان ادامه خواهند داد و شرکت‌های نوآور واسط بین مردم و بانک‌ها می‌شوند. با تمام این حرف‌ها در چند سال گذشته به‌ مرور مطالب بیشتری درباره نوآوری در بانک‌ها منتشر شده است. کمتر کسی تصور می‌کرد حجم تولید محتوا برای فناوری‌های بانکی اینچنین افزایش یابد، به‌گونه‌ای که در نشریات و رسانه‌های مطرح اقتصادی و فناوری دنیا فصل مشترکی به نام بانکداری و پرداخت الکترونیکی تعریف شود. با این ‌حال هر چه می‌گذرد، جای پای قدیمی‌ها محکم‌تر می‌شود و جدیدترها فعلا فقط تهدیدی بالقوه برای جایگاه قدیمی‌ترها به شمار می‌روند. جالب است حوزه فناوری‌های نوین بانکداری و پرداخت، آن‌قدر اهمیت دارد که همه آن‌ کسانی که درگیر راه‌اندازی پی‌پال بودند و معروف به پی‌پال مافیا هستند، امروز تاثیرگذارترین افراد سیلیکون‌ولی هم محسوب می‌شوند. جمله‌ای درباره پی‌پال