نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

نقش فناوری 5G در انقلاب صنعتی چهارم

پاشنه آشیل Industry 4.0

امروزه شاهد نمونه‌های کاربردی زیادی هستیم که تولیدکنندگان به طور موفقیت‌آمیز دیجیتالی‌سازی را در تولید و عملیات زنجیره تامین خود به کار می‌گیرند تا بتوانند ارزش تجاری ملموسی ایجاد کنند. بخشی از این مساله به دلیل ظهور فناوری‌های نو و بلوغ فناوری‌های موجود است که به‌ روش‌های نوآورانه و جدید به کار گرفته می‌شوند. فرایندهای کنترل دستی و آنالوگ در مدیریت پیچیدگی‌های زنجیره تامین مدرن کافی نیستند و به این ترتیب صنعت به سمت اتکا به فناوری‌های خودکار می‌رود. تاکنون با اتکا به شاخص‌های عملکرد و اندازه‌گیری عملیات، فهمی از عملکرد کلی و وضعیت زنجیره‌های تامین تولید به دست آمده است. متاسفانه این شاخص‌های سنتی دقت کافی را ندارند. در این میان، دیجیتالی‌سازی از طریق فناوری‌های اینترنت اشیا دو مزیت بنیادین به دست می‌دهد: اطلاعات عدم اطمینان را کاهش می‌دهد و باعث می‌شود نحوه عملکرد ارتقا یابد. هنگامی که تجربه و وضعیت کارخانه یا شرکت با استفاده از این داده‌ها و اطلاعات بررسی می‌شود دانش به دست می‌آید و با استفاده از این دانش، هوشمندسازی رقم می‌خورد. اگر بتوان هوش دیجیتالی را در کل زنجیره تامین تقریباً همزمان ایجاد کرد، دقت و صحت زیادی فراهم می‌آید. می‌توان این زنجیره‌های تامین را با توجه به هزینه، ارزش و ریسک بهینه‌سازی کرد.

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 109

تحول دیجیتالی از مسیر اینترنت اشیای صنعتی می‌گذرد

تغییر ارزش‌ها

آیا برای موفقیت در انقلاب صنعتی چهارم آماده‌اید؟ تسریع استفاده مشتریان از فناوری‌های جدید و پیشرفت‌های فنی در زمینه‌هایی مثل شبکه پهن‌باند، محاسبات ابر و ذخیره‌سازی ابر، فناوری سنسورها و غیره، تغییرات بنیادینی در بازار پدید آورده و موج جدیدی از تحول دیجیتالی را رقم زده است؛ ارزش‌ها تغییر کرده‌اند و داده‌ها اهمیت زیادی یافته‌اند، زیرا بینش‌های داده‌محور توجه‌ها را به خود جلب کرده‌ است. همچنین بهره‌وری در تولید صنعتی اهمیت یافته است. رهبران برای افزایش بهره‌وری از طریق اتوماسیون باید از فناوری به شیوه‌های جدید استفاده کنند. از آنجا که فناوری اینترنت اشیا کم‌کم تبدیل به فناوری‌ای می‌شود که در همه‌ جا و همه‌ وقت حضور دارد، سازمان‌های B2B باید محصولات و خدمات خود را مورد بازبینی قرار دهند تا بتوانند در فضای انقلاب صنعتی چهارم دوام بیاورند و تهدید حذف شدن یا عقب ماندن از همتایان و رقیبان خود را از بین ببرند. بسیاری از رهبران می‌دانند که باید با الگوی کسب و کاری جدید انقلاب صنعتی چهارم سازگار شوند، اما نمی‌دانند چگونه. تحقیق اخیر طی مصاحبه با دو هزار مدیر ارشد جهانی، سه چالش را در زمینه تعییر استراتژی برای برطرف کردن نیازهای انقلاب صنعتی چهارم شناسایی کرده است؛ مساله اول نبود بینش دقیق و واضح، مساله

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 110

گفت‌وگو با نیک‌رایت در زمینه صنایع تولیدی

برنده‌ها و بازنده‌های بازی جدید

نیک رایت (Nick Wright) مدیر بخش صنایع تولیدی (Manufacturing Industries) دیجیتال کاتاپولت (Digital Catapult) است. دیجیتال کاتاپولت، آژانس دولت بریتانیا در زمینه صنعت دیجیتالی و نرم‌افزاری است که با دانشگاه‌های بریتانیا همکاری می‌کند و سعی دارد به شرکت‌های استارت‌آپی کمک کند. می‌توان گفت عملکرد این آژانس تفریباً شبیه انکوباتور است. حوزه‌های تحقیقاتی این آژانس هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، اینترنت اشیا را شامل می‌شود. در گفت‌وگوی حاضر با نیک رایت، در مورد تاثیر اینترنت اشیا و انقلاب صنعتی چهارم بر تولید تمرکز کرده‌ایم تا بتوانیم تاثیرات این انقلاب را از چشمان یکی از مدیران ببینیم. چرا اینترنت اشیا برای بسیاری از سازمان‌ها حیاتی است؟ اینترنت اشیا می‌تواند مدل‌های کسب و کاری منحصربه‌فردی را ایجاد کند. سوپرمارکت آنلاین اکادو (Ocado)‌ یکی از این نمونه‌هاست که از سیستم سنتی وارد سیستم‌های فناوری لجستیک و اتوماسیون شده است؛ اکادو همچنان خواربار ارائه می‌دهد، اما بیشتر کسب و کارش حول محور اتوماسیون در جریان است. از آنجا که پیچیدگی فرایندهای مختلف از جمله کنترل کیفیت، به صورت بالقوه در حال افزایش و سطح جزئیات داده در حال تغییر است، کسب و کارها می‌توانند با استفاده از فناوری، پایدارتر شوند و بهره‌وری بیشتری داشته باشند. از سوی دیگر، هزینه فناوری‌های اینرتنت اشیا از جمله سنسورها و

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 130

آیا صنعت 5.0 انقلابی واقعی خواهد بود؟

ارزش افزوده انسانی

چهارمین انقلاب صنعتی که اغلب با نام صنعت ۴ شناخته می‌شود، تکنولوژی‌هایی مانند اینترنت اشیا، روبات‌ها و هوش مصنوعی را به دنیای تولید عرضه کرد. اگرچه صنعت ۴٫۰ در بین انقلاب‌های صنعتی تا اینجا پیشرفته‌ترین فناوری‌ها را در اختیار داشته، آخرین سرحدات را فتح نکرده است. اگر به افق دورتر نگاه کنیم، صنعت ۵٫۰ در حال طلوع است. افزایش سطح پیشرفت فناوری و نیز روندهای جامعه‌شناختی، محرک انقلاب‌های صنعتی بوده‌اند. در حالی که صنعت ۴٫۰ به طور عمده با ضرورت دیجیتالی شدن به شیوه هنری شناخته می‌شود، صنعت ۵٫۰ بیشتر درباره تغییری در چگونگی تعامل انسانی با این فناوری‌های جدید است. آیا صنعت ۵٫۰ انقلابی واقعی است؟ به طور مشخص صنعت ۵٫۰ بیشتر بر همکاری بین انسان و ماشین تمرکز دارد. برای سامانه‌های هوشمند با فناوری پیشرفته، این همکاری محیطی با زمینه‌های انسان‌گرایانه بیشتر خلق خواهد کرد. این صنعت، با ایجاد اتحاد بین انسان و ماشین، مزایای آمیختن دقت سریع فناوری خودکار و مهارت‌های تفکر انتقادی، مهارت‌های شناختی و خلاقیت انسانی را از آن خود خواهد کرد. اما آیا صنعت ۵٫۰ می‌تواند انقلابی واقعی قلمداد شود؟ بله و خیر. صنعت ۵٫۰ از آنجا که بیشتر چارچوبی برای به هم پیوستن ذهن و زمینه‌سازی‌های فناوری صنعتی است، احتمالاً راهگشای توسعه ماشین‌ها

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 129

آیا صنعت 4.0 حبابی است که خواهد ترکید؟

جیب‌های پرپول

صنعت۴٫۰ که با عنوان انقلاب چهارم صنعتی هم شناخته می‌شود در اصل به نسل تازه‌ای از انواع اتصالات بین انسان و ماشین به ویژه در عرصه‌های خودکارسازی و تولید اشاره می‌کند. این صنعت شامل اینترنت اشیا (IOT)، محاسبات ابری، محاسبات شناختی و هوش مصنوعی است که همگی دسترسی بلادرنگ به داده‌های معنادار و عملی را فراهم می‌کنند. صنعت ۴٫۰ به کارآفرین‌ها و مدیران کاربردهای بی‌شمار و گسترده‌ای در بخش‌های مختلف بازار اعطا کرده است و از این منظر تاثیری عمده بر شیوه زندگی و کار ما گذاشته است. یا دست‌کم در حال حاضر نقشی مهم در پشت‌پرده بازار ایفا می‌کند. با افزایش تعداد مصرف‌کنندگان فناوری، شاهد ظهور روندهای فناوری‌ها و نوآوری‌های مختلف بوده‌ایم. برخی از این فناوری‌ها پیشرفت و تحولاتی مهم داشته‌اند، در حالی که موارد دیگر کامل از بین رفته‌اند یا دچار افت شده‌اند. برای هر پلتفرم ابری که نیازهای مصرف‌کنندگان را ارضا می‌کند، هزاران گذار دیجیتالی هنوز در خط‌مشی‌های مدیریتی دیده می‌شود. بنابراین آیا صنعت ۴٫۰ هم جزو آن موارد چرخه بازاریابی است که قرار است زود از بین برود و حبابش بترکد؟ یا همچنان قرار است در کنار ما باقی بماند؟ برندگان بازی صنعت ۴٫۰ امروزه نوعی فضای فیزیکی-سایبری است که ماشین‌ها، کامپیوترها و انسان‌ها را به‌

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

پارادوکس‌های انقلاب صنعتی چهارم

فرصت‌های نامحدود

مطالعه دیلویت درباره این موضوع که شرکت‌ها چطور در حال سرمایه‌گذاری روی صنعت ۴٫۰ برای ایجاد تحولاتی دیجیتالی هستند در حوزه‌های مختلف از جمله راهبرد، زنجیره تولید، استعداد و سرمایه‌گذاری پارادوکس‌هایی را مطرح می‌کند. در چهارمین انقلاب صنعتی شامل فرصت‌هایی نامحدود و احتمالاً گزینه‌هایی نامحدود برای سرمایه‌گذاری‌های فناورانه هستیم. از آنجا که عمده سازمان‌ها به ‌دنبال تحولات دیجیتالی هستند، باید سوالات مختلفی را برای انتخاب بهترین گزینه‌ها در نظر بگیرند: آنها دقیقاً به دنبال ایجاد تحول در چه چیزی هستند؟ در کدام گزینه‌ها قرار است منابع‌شان را سرمایه‌گذاری کنند؟ کدام فناوری‌های پیشرفته بهتر به نیازهای راهبردی آنها پاسخ می‌دهند. افزون بر این، تحول دیجیتالی نمی‌تواند در خلأ رخ دهد؛ صرفاً با پیاده‌سازی فناوری‌های تازه و اجرای آنها هم کار به اتمام نمی‌رسد. تحول دیجیتالی معمولاً پیامدهای مهمی برای یک سازمان داشته و بر راهبرد، استعدادها، مدل‌های تجاری و حتی شیوه سازمان‌بندی شرکت نیز اثر می‌گذارد. در حالی که دیلویت به دنبال درک چندوچون سرمایه‌گذاری شرکت‌ها در صنعت ۴٫۰ به ‌منظور تحول دیجیتالی بوده است، ما یک نظرسنجی در سطح جهانی شامل ۳۶۱ مدیر اجرایی در ۱۱ کشور انجام داده‌ایم. در حالی که تعریف این مفهوم نسبت به قبل گسترده‌تر شده، صنعت ۴٫۰ ریشه‌هایی در امر تولید دارد. به این ترتیب،

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

فناوری‌هایی که انقلاب صنعتی چهارم را رقم خواهند زد

سناریوهای واقعی

ماشین‌هایی که به طور خودکار نیاز به قطعه‌های مورد نیاز در طی تولید را تشخیص می‌دهند، سیستم‌های تولید که طی عملیات خودشان کیفیت را کنترل می‌کنند و هزینه‌های بررسی را کاهش می‌دهند، روبات‌هایی که به طور خودکار اجزا و قطعات را شناسایی و جابه‌جا می‌کنند؛ همه اینها سناریوهایی هستند که به‌ تدریج تبدیل به واقعیت در تولید صنعتی می‌شوند. فناوری‌هایی مثل هوش مصنوعی (AI) و رایانش لبه (edge computing)‌ فرصت‌های منحصربه‌فردی را برای صنابع مختلف فراهم می‌آورند، چون مدل‌های کسب و کاری جدیدی ایجاد می‌کنند و قابلیت بهره‌وری را افزایش می‌دهند. این امر باعث می‌شود وجود و استفاده این فناوری‌ها در رقابت آینده صنایع ضروری باشد. داده: بنیان فناوری‌ها فناوری‌های آینده بر بنیان داده استوار خواهند شد. این داده‌ها به ‌وفور در صنایع قابل دسترسی هستند. البته در حال حاضر راه‌حل‌های دیجیتالی مثل استفاده از دوقلوی دیجیتالی (digital twin) در هر مرحله از تولید صنعتی- از طراحی محصول گرفته تا تولید و استفاده از آن- به کار گرفته می‌شوند. علاوه بر این، چنین گام‌هایی روزبه‌روز بهتر می‌شوند و به صورت دیجیتالی با یکدیگر پیوند می‌خورند تا داده‌های بیشتری را ارائه دهند. در حال حاضر فناوری‌های آینده امکان تحلیل و استفاده از این استخرهای داده را به روش‌های کاملاً جدید فراهم

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

ارتباط ارزش‌های اخلاقی و استفاده از فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم

چه کسی اخلاقیات ما را جابه‌جا کرد

امروزه رهبران به طور مداوم اشاره می‌کنند که می‌خواهند سازمان‌هایشان با انجام کارهای خوب و عقلانی کار خود را به‌ درستی انجام دهند. عمل خوب می‌تواند به نفع کسب و کار باشد، به ‌ویژه در وضعیت سخت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی‌ای که سازمان‌ها را به چالش می‌کشد. پونیت رنجن (Punit Renjen) به عنوان یکی از سخنران‌های کنفرانس سال جاری مجمع جهانی اقتصاد اشاره کرد که رهبران امروزه حوزه فناوری، تمرکز بیشتری بر پیشرفت اجتماعی دارند. در واقع، رهبران عامل «تاثیر اجتماعی» (از جمله نابرابری در درآمد، تنوع جنسیتی و قومیتی و محیط کار) را مهم‌ترین اولویت در بررسی و اررزیابی عملکرد سازمان خود می‌دانند. آنها عملکرد مالی، تجربه مشتری و رضایت کارکنان را، بعد از عامل تاثیر اجتماعی، اولویت قرار می‌دهند. این رویکرد در اقدامات شرکت‌ها واضح است؛ سال قبل (۲۰۱۸)بیش از ۳۷ درصد از سازمان‌های بررسی‌شده محصولی را تغییر یا توسعه دادند تا تاثیر اجتماعی مثبتی را از طریق فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم ایجاد کند. اما سازمان‌هایی که تلاش می‌کنند با راه‌حل‌های فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم پیش بروند، غالباً با انبوهی از مسائل اخلاقی مواجه می‌شوند که می‌تواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی داشته باشد. این روزها نمونه‌های خطاها و رسوایی‌های اخلاقی شرکت‌ها در رسانه‌ها زیاد به چشم می‌خورد. یکی

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

تترا پک صنعت تولید موادغذایی را متحول می‌کند

بسته‌بندی سوئیسی نسخه ۴٫۰

تترا پک (Tetra Pak) شرکت چندملیتی بسته‌بندی سوئیسی با استفاده از فناوری دیجیتالی، روش تولید در کارخانه‌های مواد غذایی را متحول کند. این شرکت به روش کار خود factory of the future می‌گوید که در آن ماشین‌ها می‌توانند با یکدیگر و همچنین سیستم‌های دیجیتالی کل عملیات ارتباط برقرار کنند و وظایف به صورت کاملاً خودکار انجام شوند؛ همچنین مشکلات سیستم به صورت خودکار شناسایی می‌شود و مهندسی که برای تعمیر یا ارائه خدمات مناسب باشد اطلاع پیدا می‌کند. این شرکت که راه‌حل‌های بسته‌بندی و پردازش غذا را ارائه می‌دهد، برای دیجیتالی‌سازی تولید مواد غذایی با غول‌هایی مثل مایکروسافت، ABB، SAP و Elettric 80 ـ ارائه‌دهنده راه‌حل‌های لجستیک خودکار- همکاری کرده است. هدف تترا پک ایجاد تحول دیجیتالی در تولید غذا و پشتیبانی از مشتریان در عصر دیجیتالی است. با پشتیبانی این راه‌حل‌های هوشمند، نیروی کار انسانی قادر خواهد بود بر فرایند مدیریت در کارخانه، تصمیم‌گیری‌های سریع و آگاهانه و فزایش سرعت تولید، کاهش خطاها و کاهش پسماندها متمرکز شود. یوهان نیلسون (Johan Nilsson) مدیر ارشد دیجیتالی‌سازی و Industry 4.0 تترا پک در این زمینه می‌گوید: «مقررات و مشتریان خواهان روش جدیدی در زمینه تولید مواد غذایی‌اند که کارآمدتر و سالم‌تر باشد. ما باور داریم که انسان‌ها باید همچنان در مرکز

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

نگاهی به وضعیت بازار انقلاب صنعتی چهارم

آمار چه می‌گوید

بر اساس گزارش موسسه IoT Analytics با عنوان «انقلاب صنعتی چهارم و تولید هوشمند در سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳»، بازار انقلاب صنعتی چهارم و خدمات آن تا سال ۲۰۲۳ حدود ۳۱۰ میلیارد دلار ارزش خواهد داشت. رقم پیش‌بینی‌شده بر اساس صنایع مختلف در زمینه تولید و استفاده آنها از فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم ارائه شده است. همچنین شش حوزه سخت‌افزار، اتصال، پلتفرم ابر و تحلیل، اپلیکیشن‌ها، امنیت سایبری و یکپارچه‌سازی در نظر گرفته شده است. در این تحقیق هفت منطقه آمریکای شمالی، اروپا، آسیا، خاورمیانه و افریقا، اقیانوسیه، آمریکای جنوبی و دیگر مناطق بررسی شده‌اند. به این ترتیب می‌توان بازار انقلاب صنعتی چهارم را با توجه به سه مساله منطقه، بازارهای عمودی و فناوری دسته‌بندی کرد. بازار از نظر فناوری به بخش‌های بزرگ‌داده، روباتیک، امنیت سایبری، اینترنت اشیا، چاپ سه‌بعدی، واقعیت مجازی و واقعیت افزوده، پهپادها و وسایل نقلیه خودران تقسیم شده است. از سوی دیگر، انقلاب صنعتی چهارم بخش‌های مختلفی مثل صنعت نفت و گاز، بهداشت و درمان، حمل و نقل، الکترونیک، هوافضا، کشاورزی، انرژی و دیگر حوزه‌ها را در بر می‌گیرد. افزایش استفاده از اینترنت در برنامه‌های مختلف صنعتی یکی از عوامل اصلی در رشد این بازار است؛ در واقع انقلاب صنعتی چهارم قلب هر تحول دیجیتالی است

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

چگونگی آمادگی نیروی کار برای انقلاب صنعتی چهارم

ابزاری به بزرگی دانش

وقتی در مورد انقلاب صنعتی چهارم یا کارخانه‌های هوشمند حرف می‌زنیم، چیزهایی مثل اینترنت اشیای صنعتی (IIoT)، روبات‌ها، چاپ سه‌بعدی و غیره سریعاً به ذهن‌مان می‌رسند. متاسفانه در دنیای صنعتی در حال ظهور به نیروی کار توجه کافی نشده است، مگر اینکه در مورد نگرانی‌هایی درباره از دست دادن مشاغل بوده باشد. کارشناسان معتقدند این تحول در نهایت منجر به ایجاد اشتغال بیشتر خواهد شد و به ضرر انسان‌ها نیست. آنها همچنین باور دارند مهارت‌های متفاوتی مورد نیاز خواهد بود و در مجموع، نیروی کار باید مهارت‌های بیشتری کسب کنند. تعداد شغل‌های معمولی یا شغل‌هایی که به فعالیت فیزیکی نیاز دارند کاهش خواهد یافت، در حالی که تعداد مشاغلی که به پاسخ‌ها یا واکنش‌های انعطاف‌پذیر، حل مساله و شخصی‌سازی نیاز دارند، بیشتر خوهد شد. کلید اصلی در حمایت از توسعه این مهارت‌ها در بین نیروی کار، فراهم آوردن دسترسی افراد به اطلاعات و ایجاد فرهنگ یادگیری است. واقعیت هوشمند هنگامی که رایانه‌ها در Industry 3.0 ارائه شدند، از آنها استقبال زیادی شد. امروز رایانه‌ها به یکدیگر متصل‌اند و با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند تا بتوانند فرایند تصمیم‌گیری را بدون دخالت انسان انجام دهند. ترکیب سیستم‌های فیزیکی‌ سایبری، اینترنت اشیا و اینترنت سیستم‌ها، Industry 4.0 را ممکن کرده و کارخانه هوشمند

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

گفت‌وگو با مارتین والدر درباره انقلاب صنعتی چهارم

شکاف مهارت‌ها مهم‌ترین مساله است

اشنایدر الکتریک شرکت تجهیزات الکتریکی فرانسوی است که در زمینه تولید تجهیزات الکترونیکی و الکتریکی، مهندسی برق، تجهیزات تولید، توزیع و انتقال انرژی الکتریکی فعالیت می‌کند. این شرکت در سال ۱۸۳۶ تاسیس شد و در سال ۱۹۸۱ توسعه یافت. اشنایدر الکتریک جزئی از لیست فورچون جهانی ۵۰۰ است و در فهرست ۵۰۰ شرکت بزرگ دنیا جای دارد. در این گفت‌وگو نظرات مارتین والدر (Martin Walder)، معاون صنعتی اشنایدر الکتریک، را در مورد انقلاب صنعتی چهارم جویا شده‌ایم. درباره صنعت ۴٫۰ زیاد نوشته و گفته‌اند. نظر شما درباره وضع کنونی و آینده آن چیست؟ خیلی از شرکت‌ها و دولت‌ها به ‌ویژه دولت آلمان کارهای مفیدی در زمینه هدایت داستان صنعت ۴٫۰ انجام داده‌اند. کمپین‌های آنها حداکثر شفافیت را در زمینه تغییرات کنونی داشته و روایتی مشخص ساخته است. لیکن خیلی از مفاهیم پشت‌ این فناوری جدید نیستند. اشنایدر الکتریک از دهه ۹۰ در واقع در خط مقدم آوردن «کارخانه شفاف» به بازار بوده است. ما در حال پر کردن شکاف بین مدیریت ساختمان، آی‌تی و برق هستیم تا تضمین کنیم اینها همگی ذیل یک بستر متصل کار می‌کنند. سرانجام به دنبال این هستیم که فضای پیوندی بیشتری بسازیم که پیش از این شاهد نبودیم و البته در مسیر درستی هم قرار

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

کارخانه هوشمند چگونه کار می‌کند

از مونتاژ تا حمل و نقل

در کارخانه غذای دریایی در نروژ، دستگاه‌ها یا ماشین‌ها کارها را انجام می‌دهند نه انسان‌ها؛ ماشین‌ها کیفیت ماهی را بررسی می‌کنند، میزان وزن را تعیین می‌کنند و محصولات را به بخش‌های مختلف تولید می‌فرستند. این ماشین‌ها به‌ زودی این قابلیت را خواهند داشت که میزان یخ مورد نیاز برای حمل و نقل ماهی‌ها به مقصد را نیز مشخص کنند. هزاران مایل دورتر از نروژ، ماشین‌ها پی‌ال‌سی یا کنترل‌گر منطقی برنامه‌پذیر (Programmable Logic Controller) را در کارخانه‌ای در آلمان تولید می‌کنند که باعث می‌شوند ماشین‌آلات از جمله اتومبیل‌ها، تجهیزات مزرعه و کل مراکز تولید اتوماتیک شوند. محصولات تولیدشده در این کارخانه ۹۹.۹ درصد بدون نقص هستند. در دو نمونه اکوسیستم «کارخانه هوشمند» که در بالا توصیف شد، زیرساخت فیزیکی از فناوری اطلاعات و ارتباطات بهره می‌گیرد؛ فناوری‌ای که بینش‌های خود را بر اساس داده‌ها ایجاد می‌کند. اتوماسیون بر اساس این بینش‌ها نیرو می‌گیرد و می‌تواند فرایندهای کسب و کار و ارائه محصولات را با حداقل مداخله انسانی اجرا و پیاده‌سازی کند. چنین فضایی با اتکا به اینترنت اشیای صنعتی (IIoT) ایجاد شده است؛ در واقع اینترنت اشیای صنعتی بنیان انقلاب صنعتی چهارم محسوب می‌شود که «هوش» را وارد حوزه تولید کرده است. تولید ناب* انقلاب صنعتی چهارم روش کار کارخانه‌ها در

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112
شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 111

مروری بر روندهای فناوری در تولید

فراتر از تصور

از اختراع چرخ بگیرید تا تولد انقلاب‌ دیجیتال، نوآوری مهم‌ترین نیروی محرکه در توسعه صنایع تولیدی مدرن بوده است. فناوری‌های نوین با عبور از هر دوره به دنیای صنعت معرفی شدند و بخش تولید را همواره در وضعیت متغیر قرار داده‌اند. با تغییر در فناوری‌های مختلف، تسهیلات و کارخانه‌هایی که از آنها بهره می‌گیرند هم دستخوش تحول خواهند شد. در حالی که پیش‌بینی کامل درباره شکل و کارکرد کارخانه‌های آینده کاری ناممکن است، روند فناوری‌های تازه به ما درباره مسیری که در راه است اطلاعاتی می‌دهند؟ جریان ثابت داده کارخانه‌های آینده با بهره‌گیری از حسگرهای مختلف می‌توانند همه امور کارخانه از ماشین‌های منفرد رفته تا سیستم‌های خط تولید تا عوامل محیط‌زیستی را رصد کنند و درباره آنها گزارش بدهند. این نوع داده‌ها در فضای ابری ذخیره شده و می‌تواند توسط نرم‌افزارهای خاص تحلیل شود. ارتباطات ماورایی کارخانه‌های آینده تقریباً از هر جهت به یکدیگر متصل هستند و امکان انجام عملیات بی‌حدومرز را در سناریوهای مختلف زیر فراهم می‌کنند: رایانش ابری- استفاده از فناوری‌های ابری به شرکت‌ها امکان می‌دهد در هر زمان و مکان به داده‌ها دسترسی پیدا کنند. از آنجا که همه اطلاعات در دسترس همه افراد قرار دارد و محدود به یک ماشین فیزیکی خاص نیست، تصمیم‌ها فارغ از

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 105

پرونده‌ای در زمینه انقلاب صنعتی چهارم

انقلاب‌ها فرزندان خود را می‌بلعند؟

انقلاب صنعتی تاکنون به چهار نسخه تقسیم شده و دگرگونی‌های بزرگی را در بر می‌گیرد که در حوزه صنعت و تولید رخ داده است. صنعتی شدن به معنای استفاده از نیروی ماشین به جای نیروی انسانی است. در واقع ماشین‌ها در آغاز انقلاب صنعتی اول کم‌کم جای نیروی کار را گرفتند؛ مثلاً دستگاه ریسندگی جایگزین هزاران فردی شد که در کارگاه‌های ریسندگی مشغول کار بودند. تولید روندی فنی و انبوه به خود گرفت و به این ترتیب، صنعت ۱٫۰ با سرعت زیادی مراحل ترقی را طی کرد و صنعت ۲٫۰ مجال بروز یافت که مهم‌ترین عامل ظهورش انرژی الکتریسیته بود. صنعت ۲٫۰ جای خود را به صنعت ۳.۰ داد که با اختراع و تولید دستگاه‌های متنوع الکترونیکی مانند ترانزیستور و مدارهای اتوماتیک یکپارچه، به میزان قابل ملاحظه‌ای کار فیزیکی انسان را کمتر کرد. در نهایت این تحول‌ها انقلاب صنعتی ۴٫۰ یا انقلاب صنعتی چهارم را رقم زدند. انقلاب صنعتی چهارم یا Industry 4.0 که به آن تولید ۴.۰ (manufacturing 4.0) هم گفته می‌شود ترکیب فناوری اطلاعات و عملیات تولید و استفاده از فناوری دیجیتالی در تولید است و با بهره‌گیری از اینترنت اشیای صنعتی و فناوری‌هایی مثل دوقلوی دیجیتالی، بزرگ‌داده، ابر، تحلیل داده، هوش مصنوعی و یادگیری ماشین تولید را

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

هفت نمونه واقعی از تولید دیجیتالی

قابی از یک کارخانه متصل

در دنیای امروز، صنعت ۴٫۰، اینترنت اشیا و دیجیتالی ‌شدن از جمله داغ‌ترین مباحث در دنیای تولید هستند اما اغلب مورد کژفهمی قرار می‌گیرند. ابهام در زمینه صنعت ۴٫۰ هنوز زیاد است اما امروز به بررسی برخی فناوری‌های کلیدی می‌پردازیم که زیربنای صنعت ۴٫۰ و همچنین تولیدات واقعی را تشکیل می‌دهد. صنعت ۴٫۰ در یک نگاه صنعت ۴٫۰، اسم رمزِ تحول در محیط تولید سنتی است. صنعت ۴٫۰ که با عنوان انقلاب صنعتی چهارم نیز شناخته می‌شود، دارای سه گرایش فناوری در پشت این تحول است: ارتباط، اطلاعات و خودکارسازی انعطاف‌پذیر. صنعت ۴٫۰، فناوری اطلاعات و فناوری عملیاتی را درهم‌می‌آمیزد تا محیط سایبری فیزیکی را خلق کند. در نتیجه‌ی پیدایش راه‌حل‌های دیجیتالی و فناوری‌های پیشرفته که اغلب با صنعت ۴٫۰ شناخته می‌شود، یکپارچه‌سازی محیط سایبری و فیزیکی امکان‌پذیر شده است. اینترنت اشیای صنعتی، بزرگ‌داده، رایانش ابر، تولید افزایشی (Additive manufacturing)، روباتیک پیشرفته و واقعیت مجازی و واقعیت افزوده (VR/AR) برخی از این راه‌حل‌ها و فناوری‌ها هستند. این فناوری‌ها تحول دیجیتالی در صنعت تولید را از طریق یکپارچه‌سازی سامانه‌ها و فرایندهای پراکنده و همچنین ترکیب سامانه‌های کامپیوتری در طول زنجیره تامین و ارزش‌گذاری شکل داده‌اند. تولید دیجیتالی و ارتباطات چندجانبه در صنعت ۴٫۰، طیفی از مزایا و گزینه‌ها را برای شرکت‌ها

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

چالش‌ها و اولویت‌های صنعت هتلداری در دنیای دیجیتالی

واژه‌های مبهم و مد روز

با ظهور و رشد ناگهانی روش‌های زندگی دیجیتالی، تجربه مشتری به امری بسیار پیچیده تبدیل شده است و باعث شده هتلداران استراتژی‌های بازاریابی و سازمانی خود را مورد بازبینی قرار دهند؛ علاوه بر این فناوری مورد استفاده هتل‌ها نیز در معرض تغییر است. امروزه هتلداری بدل به صنعتی دیجیتالی شده است و از ابزارها و اپلیکیشن‌های فضای آنلاین، موبایل، ابر، اینترنت اشیا، هوش مصنوعی و بلاک‌چین استفاده می‌کند. فناوری دیجیتالی راه خود را به هر جنبه‌ای از صنعت گشوده است: عملیات هتل، خدمات مهمان‌ها، ارتباطات، مدیریت درآمد، مدیریت روابط با مشتری و بازاریابی. هتلداران می‌دانند که راه‌حل‌های فناوری دیجیتالی در محیط هرروزه آنها چگونه کار می‌کند و از این راه‌حل‌ها استفاده می‌کنند تا با ارزیابی، بررسی، پیشنهاد و ارتقای سیستم‌های خود رضایت مشتری را افزایش دهند، باعث کارایی عملیات شوند، میزان بهره‌وری را بالا ببرند، خدمات بهتری به مشتری ارائه و در نهایت درآمد خود را بیشتر کنند. OTAها در مقابل هتلداران اگر عملیات سنتی هتل‌ها، دفتر و پذیرش و فناوری منابع انسانی و فناوری‌های مربوط به زیرساخت هتل را کنار بگذاریم، می‌توانیم بگوییم مشتری یا مهمان در این صنعت به دو شکل با فناوری دیجیتالی مواجه می‌شود. فناوری‌های مربوط به جذب و حفظ مشتری: این برنامه‌های فناوری بر مهمان

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

آیا فناوری هتلداری از سایر صنایع عقب افتاده است؟

نمی‌خواهند اول باشند

وب‌سایت تخصصی هاسپیتالیتی‌نت با این پرسش که آیا فناوری هتلداری از سایر صنایع عقب افتاده است، سراغ متخصصان و مدیران مختلف صنعت هتلداری رفته است تا چالش‌های این صنعت در زمینه استفاده، پیاده‌سازی و پیشروی در فناوری را از دریچه دید این افراد بررسی کند. لیل ورتینگتن، رئیس سابق و مشاور و مجری فناوری اتحادیه جهانی متخصصان فناوری و مالی هتلداری (HFTP Global) بیش از یک دهه است که کارشناسان، مشاوران و سایر متخصصان فناوری می‌گویند صنعت هتلداری در ابداعات، سرمایه‌گذاری و پذیرش فناوری‌های جدید از سایر صنایع جا مانده است. آیا این امر واقعاً درست است؟ اگر بله، موانع، چالش‌ها و مناقشاتی که منجر به این موقعیت شده چه چیزهایی است؟ چه کاری باید انجام دهیم؟ صنعت هتلداری جا مانده است، نه در فناوری، بلکه در شیوه‌ای که به فناوری می‌نگرد و ارزشی که برای آن قائل است. با فناوری‌های پیشرفته‌ای که وجود دارد ایده‌های بزرگ کم نیستند و استارت‌آپ‌ها برای پیاده‌سازی آنها مشتاق‌اند. اگرچه در این صنعت وقتی پای فناوری مدرن و پیشرفته در میان است، تعداد زیادی مخالف خطر کردن هستند. سال‌ها شنیده‌ام که مدیران (حتی مدیران اطلاعات) شکایت می‎کنند: «ما در تجارت فناوری اطلاعات جایی نداریم.» بیشتر اوقات مدیران اجرایی هتل‌ها هستند که تصمیم می‌گیرند چقدر

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 125

اتاق‌های سنتی هتل‌ها در حال تغییرند

مرگ میزهای پذیرش

عصر اتاق‌های سنتی هتل‌ها به ‌سر آمده است. انواع اتاق مانند تک‌تخته، دوتخته و سوییت انگار از ازل وجود داشته‌اند. آمادئوس (Amadeus) و مجموعه هتل‌های اینترکانتیننتال (InterContinental Hotels Group (IHG)) به ‌تازگی نتایج تحقیقی را منتشر کرده‌اند که در زمینه روش‌های جدید فناوری است که جایگزین روش‌های قدیمی در صنعت هتلداری شده است. تحقیق ادامه می‌دهد که هتل‌ها برای افزایش درآمد خود باید خدمات‌شان را (شاید به همان شیوه‌ای که شرکت‌های هواپیمایی این کار را انجام ‌داده‌اند)، با در دسترس ‌گذاشتن فهرست قیمت‌ها و تجربیات منحصربه‌فرد تفکیک کنند. تحقیق با داده‌هایی از ۷۵۰۰ مشتری و متخصص این حوزه در سراسر جهان، آینده صنعت هتلداری را در سطوح چندگانه‌ای بررسی می‌کند. افق نگاه مهمانان، بهینه‌سازی فناوری و توانایی بهره‌گیری از شخصی‌سازی مفرط از مواردی است که این تحقیق به آنها می‌پردازد. برای رفع نیازهای مصرف‌کنندگان آینده، صنعت باید برای همه این روندهای نوظهور پاسخی بیاید. این آینده به چه شکل خواهد بود؟ بر مبنای این تحقیق مهمانان آینده قادر خواهند بود برای خود کلاس یوگا رزرو کنند، محتوای مورد نظر خود را از طریق تلویزیون‌های داخل اتاق‌ها پخش کنند یا اتاق طبقه سوم را درخواست کنند تا منظره‌ای را که همیشه دوست داشته‌اند ببینند. در این تحقیق می‌خوانیم: «وقتی پای موسیقی،

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

نگاهی به اهمیت فناوری اطلاعات بر اساس داده‌های کاربران

وای‌فای رایگان، صبحانه رایگان

وقتی به هتل‌ها می‌اندیشید یاد زنگ‌های میز پذیرش، تخت‌ها و خدمات اتاق می‌افتید اما چیزهایی هست که نمی‌بینید؛ مثل زیرساخت فناوری اطلاعات که اغلب همان‌قدر مهم است. همان‌طور که فناوری پیشرفت می‌کند، فناوری اطلاعات (IT) مهم‌تر می‌شود؛ نوآوری‌هایی اضافه شده است که امکانات جدیدی برای نرم‌افزارهای مدیریت هتل فراهم می‌سازد یا اپلیکیشن‌هایی ایجاد شده که پذیرش را برای مهمانان آسان‌تر می‌کند. در واقع فناوری در این نوآوری‌ها خود را بیشتر نشان می‌دهد. در ادامه بعضی از مهم‌ترین آمار استفاده از فناوری اطلاعات در صنعت هتلداری را گردآوری کرده‌ایم. این ارقام می‌تواند به شما کمک کند اهمیت فناوری اطلاعات در صنعت را درک کنید. دوسوم مهمانان می‌خواهند مراحل پذیرش را از طریق موبایل انجام دهند این روزها همه کارهایمان را با گوشی‌های هوشمند انجام می‌دهیم، پس چرا پذیرش هتل را از طریق این گوشی‌ها انجام ندهیم؟ فناوری وجود دارد و به نظر می‌رسد مردم آن را واقعاً می‌خواهند: بر اساس مطالعه‌ای که شرکت فناوری اطلاعات زبرا (Zebra Technologies) منتشر کرده، ۶۸ درصد مهمانان مایل‌اند با استفاده از گوشی‌های هوشمندشان مراحل پذیرش را سرعت دهند. مهمانان می‌توانند از طریق گوشی‌هایشان در اتاق‌ها پذیرش شوند. کلید را از میز پذیرش دریافت کنند و مستقیم به اتاق‌شان بروند، بدون اینکه لازم باشد وقتی متصدی

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123
شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

گفت‌وگو با سه مدیر گروه هتلداری در مورد نقش فناوری در صنعت

مدی زودگذر یا روندی بنیادین

فناوری همه جنبه‌های صنعت هتلداری از سیستم‌های تشخیص چهره تا رزروها و غیره را در بر گرفته است. در HITECH- کنفرانس و نمایشگاه فناوری در صنعت هتلداری- که در اواسط ژوئن سال ۲۰۱۹ در شهر مینیاپولیس آمریکا برگزار شد، کن گرین (Ken Greene) مدیر گروه هتلداری بین‌المللی Radisson Hotels، گرگ مانت (Greg Mount) مدیرعامل مجموعه هتلداری RLH Corporation و پیتر استربل (Peter Strebel) مدیر شرکت هتلداری Omni Hotels and Resorts. به سوالات ویلیام راجرز مدیرعامل گروه تجاری American Hotel and Lodging Association در حوزه نقش فناوری، مزیت‌ها و چالش‌ها و امنیت پاسخ دادند. در ادامه این مصاحبه را به صورت ویرایش‌شده و خلاصه می‌خوانیم. مهم‌ترین فناوری‌ای که صنعت هتلداری را طی پنح سال اخیر تغییر داده چیست؟ گرین: با مرور ۲۵ سال گذشته فکر می‌کنم شرکت‌ها واقعاً بر ایجاد پلتفرم‌های راهبردی تمرکز دارند. با افزایش دستگاه‌های موبایل و دیگر ابزار جدید، بزرگ‌ترین تغییر پنح سال اخیر مختص شرکت‌هایی بوده‌ که به دنبال ایجاد پلتفرم‌های استراتژیکی هستند که روش‌های مختلفی را برای ارتباط با مشتریان فراهم می‌آورند. مانت: جهان موبایل که ما در حال حاضر در آن زندگی می‌کنیم، فرصتی را برای اتصال ۲۴ساعته در هفت روز هفته برای صنعت هتلداری فراهم کرده؛ این اتصال را هیچ‌وقت پیش از این تجربه

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

نگاهی به نقش روبات‌ها در صنعت مهمانداری

چه کسی جای انسان‌ها را می‌گیرد

خودکارسازی و استفاده از روبات‌ها در بسیاری از صنایع امروزی از جمله مهمان‌پذیری باب شده‌ است. جان بوئن (John Bowen) و کریستین موروسان (Cristian Morosan) پژوهشگران کالج مدیریت هتل‌ها و رستوران‌های هیلتون از دانشگاه هوستون، به‌ تازگی مطالعه‌ای درباره ویژگی‌های منحصربه‌فرد فناوری‌های روباتیک در صنعت هتلداری و مهمان‌پذیری منتشر کرده‌اند. موروسان می‌گوید: «متخصصان پیش‌بینی می‌کنند تا سال ۲۰۳۰، نزدیک به ۲۵ درصد از وظایف معمول (در صنعت هتلداری) توسط روبات‌ها انجام می‌گیرند.» او می‌افزاید این ماجرا باعث تحول در این صنعت و ایجاد مدل‌های خدماتی تازه خواهد شد. موروسان همچنین می‌گوید: «روباتیک در عین حال فرصت‌های قابل توجهی برای کارکنان خدماتی فراهم می‌کند و به خلاقیت بیشتر و ارائه مدل‌های خدماتی جدید در جهت خدمت‌رسانی بهتر و افزایش ارزش برای آنها می‌انجامد.» آیا روبات‌ها جای انسان را در این صنعت می‌گیرند؟ موروسان چنین باوری ندارد. او دراین‌باره گفت: «صنعت مهمان‌پذیری اکنون و در آینده شاهد فقدان نیروی کار است. بنابراین معرفی مشاغل هتلداری بخشی از این مشکل را حل خواهد کرد.» ضمن اینکه روبات‌ها نوع جدیدی از مشاغل مثل تعمیر و نگهداری از فناوری‌ها را مهیا می‌کنند. موروسان پیش‌بینی می‌کند در آینده مدل‌های مهمان‌پذیری بر اساس چندوچون تطابق شرکت‌ها با تحولات روباتیک شکل می‌گیرد. او اضافه کرد: «رضایت‌مندی در انواع

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

وضعیت بازار و وندورهای نرم‌افزار صنعت هتلداری

آمار چه می‌گوید

سال ۲۰۱۷، ۱۰ وندور نرم‌افزار هتلداری و فراغت تقریباً ۵۱ درصد از بازار اپلیکیشن‌های هتلداری و فراغت را به خود اختصاص دادند. در سال ۲۰۱۸، آمادئوس- شرکت چندملیتی و اسپانیایی فعال در صنعت گردشگری- با سهم ۷/۱۰ درصدی از سهم بازار پیشتاز بود و NCR Corporation، اوراکل، Adobe و SABRE Corp. به‌ ترتیب بعد از آمادئوس قرار گرفتند. چه کسی اپلیکیشن‌های هتلداری و فراغت را می‌خرد؟ بر اساس پیش‌بینی‌های ما بازار اپلیکیشن‌های هتلداری و فراغت تا سال ۲۰۲۲ به ۲/۸ میلیارد دلار خواهد رسید. این رقم در سال ۲۰۱۷، ۱/۷ میلیارد دلار بوده است. در نمودار یک سهم بازار اپلیکیشن‌های هتلداری و فراغت را مشاهده می‌کنید. وندورهای برتر نرم‌افزارهای هتلداری و فراغت اپلیکیشن‌های ابر و موبایل در هتل‌ها گسترش خواهد یافت و اقامتگاه‌های تفریحی و ورزشی نیز تجربه‌های شخصی‌سازی‌شده بیشتری را فراهم خواهند آورد. ۱۰ وندور برتر نرم‌افزار جهان در زمینه هتلداری و فراغت در سال ۲۰۱۷ به این ترتیب بوده‌اند: آمادئوس، NCR Corporation، اوراکل، Adobe، SABRE Corp، Salesforce Intuit Inc.، مایکروسافت SAP و Pegasus Solutions. همان‌طور که گفته شد آمادئوس در این سال رشد ۶/۲۱ درصد نسبت به سال ۲۰۱۶ رشد کرد. بازار اپلیکیشن‌های سازمانی در بخش عمودی* بر اساس ترجیح خریداران و تمایل مشتری به سرمایه‌گذاری روی نرم‌افزارهای

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 115

صنعت هتلداری چگونه از علم داده و هوش مصنوعی استفاده می‌کند

از تنظیم دما تا دریافت غذا از روبات‌ها

روزهایی که داشتن رایانه یا تلفن هوشمند متصل به اینترنت به نظر خودنمایانه می‌آمد گذشته است. امروزه فناوری دیجیتالی بیشتر در دسترس قرار دارد و بر روش کار، استراحت و برنامه‌ریزی‌های سفر افراد تاثیر می‌گذارد. انتظارات مردم از صنعت هتلداری بالاتر رفته است و هتلداران باید بتوانند هم‌گام با نوآوری‌های فناوری پیش روند. بیایید تصور کنیم شما باید از دو هتل که اتاق‌ها را به قیمت یکسان ارائه می‌دهند یکی را انتخاب کنید. هتل اول امکان ورود با تشخیص چهره و چت‌باتی را فراهم می‌آورد که به سوالات‌تان در عرض چند ثانیه پاسخ می‌دهد. هتل دوم صرفاً اتاق‌های راحتی دارد. کدام هتل را رزرو می‌کنید؟ پاسخ روشن است. چنین ویژگی‌هایی مبتنی بر هوش مصنوعی و دانش داده‌اند. ما برای فهم اینکه هتل‌ها چگونه از هوش مصنوعی و علم داده استفاده می‌کنند تا عملکرد خود را ارزیابی کنند و تجربه نوآورانه و جدیدی را به مهمان ارائه ‌دهند، علاوه بر بررسی تحقیقات و گزارش‌ها، با چند متخصص داده، استارت‌آپ و هتلدار گفت‌وگو کرده‌ایم. مدیریت درآمد مدیریت درآمد (Revenue management) در واقع قیمت محصول را بهینه‌سازی می‌کند و کسب بیشترین درآمد را ممکن می‌سازد. به عبارت دیگر، متخصص مدیریت درآمد به دنبال روش‌هایی است که محصول (مثلاً یک اتاق) را از طریق

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

راه مناسب و مشابه برای همه وجود ندارد

تعادل از دست رفته

پیشرفت‌های اخیر در هوش مصنوعی در صنعت مهمان‌پذیری وعده تحول، سفارشی‌سازی قابل ‌توجه، اتصال و تولید درآمد بیشتر می‌دهد. اما برخی متخصصان فناوری همچنان می‌پرسند: آیا مردم هنوز قادر به ایجاد تغییر هستند یا اینکه در حال ورود به دنیایی جدید هستیم که در آن پلتفرم‌ها و سرویس‌های خودکار هوشمند جای آنها را می‌گیرند؟ فناوری‌هایی از جمله ابر، تحلیل پیچیده داده و هوش مصنوعی وارد دنیای صنعت مهمان‌پذیری شده‌اند و سیستم‌های سنتی‌ای را که در واقع این صنعت تعریف می‌کرد متحول ساخته‌اند. هتلداران امروز مجهز به فناوری‌های مختلفی هستند که برای عملیات معمول راهکارهای مختلفی ارائه داده و به بهبود تجربه مشتریان کمک کرده است. برای نمونه، بسیاری از هتل‌ها از واقعیت افزوده برای دسترسی به اطلاعات اضافی درون هتل و در مناطق قابل بازدید محلی استفاده کرده‌اند. این پدیده‌ای جذاب است و رهبران صنایع همچنان به شیوه‌های مختلف در حال بررسی پتانسیل‌های فناوری در آینده مهمان‌پذیری هستند. اما آیا می‌توان گفت دیجیتالی‌ شدن بیش از حد ما را از اصول تماس‌های انسانی در صنعت مهمان‌پذیری دور می‌کند؟ این موضوعی است که بحث توازن بین فناوری و تماس انسانی را مطرح می‌کند. در حالی که فناوری هرگز نمی‌تواند جایگزین خدمات مطلوب باشد، مقاومت در برابر پیشرفت آن هم راهکار مطلوبی

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 110

فناوری هوشمند صنعت هتلداری را بازتعریف می‌کند

استثنایی وجود ندارد

فناوری‌‌های هتلداری هوشمند، از عملیات مختلف گرفته تا تجربه مهمان و بازاریابی، باعث صرفه‌جویی بسیاری در وقت و هزینه می‌شوند و فرصت‌های درآمدزای بی‌نظیری فراهم می‌کنند و به هتلدارها امکان می‌دهند به سطح تازه‌ای از سود برسند. فناوری‌های هوشمند همه ‌چیز را از خانه‌هایی که در آنها زندگی می‌کنیم تا چندوچون مدیریت شهرها تغییر داده‌اند. صنعت مهمان‌نوازی نیز از این قاعده مستثنی نیست. صنعت مهمان‌نوازی از بسیاری جهات در راستای استفاده از فناوری‌های هوشمند تجاری حرکت می‌کند. در اینجا به ۱۰ مساله‌ای اشاره می‌کنیم که این فناوری‌ها از طریق آنها صنعت هتلداری را در آینده‌ای نزدیک بازتعریف می‌کنند: ۱- مدیریت هوشمند انرژی ترموستات‌های هوشمند و حسگرها قادر به رصد و پاسخگویی به نوسانات در محل‌های مختلف هتل هستند. به همین ترتیب، سیستم‌های مدیریت انرژی هم از الگوریتم‌های پیشرفته یادگیری ماشین برای رصد مداوم سیستم‌های ترمودینامیک، الگوهای آب‌وهوای محلی و ساعات اوج مصرف برای بهینه‌سازی مصرف انرژی استفاده می‌کنند. ذخیره انرژی از این طریق صرفاً حدس و گمانی بی‌پایه ‌و اساس نیست. سیستم‌های مدیریت انرژی واقعاً قادرند هزینه‌های مصرفی هتل را تا ۲۰ درصد کاهش دهند و منجر به برخی دوره‌های بازپرداخت سریع (بین ۱۲ تا ۲۴ ماه) در صنعت شوند. آنها همچنین می‌توانند ارزش فروش دوباره هتل را تا اندازه

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

نگاهی به تکامل صنعت هتلداری از دیرباز تاکنون

پرسه‌زنی اجدادمان روی زمین

صنعت هتلداری از آغاز همواره در مسیر تکامل بوده و اینک به تامین‌کننده نیازهای متغیر مسافران تبدیل شده ‌است. صنعت همواره در حال نوآوری بوده اما پیشرفت‌های اخیر در فناوری تغییرات بی‌سابقه‌ای در صنعت پدید آورده است. صنعت هتلداری از زمانی که به‌ عنوان ضرورتی برای مسافران سرگردان شروع به ‌کار کرد، به ‌یقین راه زیادی طی کرده است. گذشته خدمات مهمانداری از زمانی که پرسه‌زنی نیاکان ما در زمین شروع شد ارائه شده است. اگرچه تجربه مسافرت در قرن‌های گذشته با تجربه امروز ما بسیار متفاوت است؛ در قرن‌های قبل از میلاد مسیح «هتل»ها بیشتر خانه‌های مردم شهر بود که مسافران خسته را در خود می‌پذیرفت. مسافران اغلب یک شب می‌ماندند و صبح روز بعد به سفرشان ادامه می‌دادند. در روستاهای یونان باستان حمام‌های گرم برای مسافران ساخته شده بود که مفاصل و عضلات‌شان را استراحت دهند. این مسافران شب را نمی‌ماندند، حمام رمق تازه‌ای را که نیاز داشتند به آنها می‌داد. تازه در قرن ۱۲ میلادی هتل‌های دائمی‌تری ساخته شد. این هتل‌ها اگرچه ساختمان‌های ساده‌ای بودند، سنگ بنای تسهیلات پیچیده هتل‌های امروزی را رقم زدند. قرن پانزدهم پیشرفتی غیرمنتظره در صنعت هتلداری را به چشم خود دید. قانون فرانسه مدیران هتل‌ها را ملزم کرد از طریق ثبت اسامی،

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

فناوری‌های جدید انقلابی در صنعت مهمان‌نوازی

کدهایتان را اسکن کنید

از آنجا که نوآوری‌های فناوری‌ هر روز تحولی در صنایع و مشاغل مختلف در ایالات متحده ایجاد می‌کنند، صنعت خدماتی نیز از این قاعده مستثنی نیست. در واقع، گارتنر معتقد است هوش مصنوعی (AI) تا سال ۲۰۲۰ منجر به ایجاد ۳/۲ میلیون شغل می‌شود در حالی که تنها ۸/۱ میلیون شغل از دست می‌رود و به این ترتیب نیم‌ میلیون شغل خالص به آمار مشاغل آمریکا افزوده خواهد شد. صنعت مهمان‌نوازی و فروش‌های عمودی، نوآوری‌های فناوری شامل مدیریت ارتباط با مشتری (CRM) و ابزارهای نقطه فروش (POS) تاکنون پیشرفت‌های زیادی کرده‌اند. قبل از اینکه اصطلاح CRM ابداع شود، فروشندگان مجلات را برای بررسی فعالیت مشتریان‌شان و تایید فروش از طریق یادداشت‌های تشکر نزد خود نگه می‌داشتند. قبل از فراگیر شدن سیستم‌های POS، صندوق‌های واریز نقدی داشتیم که به ‌دنبال آن صندوق‌های پول‌شمار، سپس بارکدها و بعد پرداخت موبایل و اکنون فناوری‌های ابری آمده‌‌اند. هر صنعت برای رسیدن به موفقیت ناگزیر به تکامل، ادغام و فناوری‌های مختلف نیاز دارد. AI نوآوری بعدی است که تاثیری عمده بر صنعت مهمان‌نوازی می‌گذارد. تا سال ۲۰۲۰ بسیاری از کسب‌وکارها از خودکارسازی هوش ماشینی استفاده خواهند کرد و گارتنر پیش‌بینی کرده است که یک نفر از هر پنج کارمند برای اجرای کارهایش به هوش مصنوعی

شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 107

فناوری‌های روز دنیا در خدمت صنعت مهمان‌پذیری و هتلداری

هتل سوفیا

عده‌ای معتقدند آن چیزی که در سفر اهمیت دارد گشت‌وگذار در مقصد و تجربه اجتماعی مسافر از آن شهر است و هتل فقط جایی است برای استراحت شبانه و آماده شدن برای یک روز ماجراجویانه دیگر. اما دسته دیگر می‌گویند اقامت هرچند کوتاه‌مدت در هتل نیز بخشی از آن سفر است و باید در آن لحظات راحت و باکیفیتی را پشت سر گذاشت. پیداست که دسته اول مایل نیستند بخش قابل توجهی از هزینه خود را صرف اقامتگاه‌شان کنند، به همین دلیل یا به دلایل اقتصادی به پلتفرم‌های مهمان‌پذیرهای آنلاین مانند ایربی‌ان‌بی (Airbnb) روی می‌آورند. حتی در بسیاری از کشورها عده‌ای به شبکه اجتماعی کاوچ‌سرفینگ (Coachsurfing) می‌پیوندند و مهمانخانه‌های مردم می‌شوند و البته خود نیز در منزل‌شان مهمان می‌پذیرند. این نوع اقتصادهای مشارکتی و همچنین پلتفرم‌های رزرو بلیت و هتل هر یک به تنهایی ظرفیت یک پرونده جداگانه را دارند که شاید وقتی دیگر در پیوست جهان به آنها پرداختیم. اما در این پرونده به علاقه دسته دومی خواهیم پرداخت که مشتری هتل‌ها، آن هم از نوع مدرن‌شان، هستند. هتل‌هایی که زمانی وقتی وارد اتاق‌شان می‌شدیم و با روشن کردن تلویزیون اسم خود را روی آن می‌دیدیم از تکنولوژی روز به وجد می‌آمدیم، حالا در راه استفاده از آخرین روندهای

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 72 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112

مروری بر روندهای ارتباطی برتر سال ۲۰۱۹ در فناوری هتل‌ها

کلیدهای موبایلی

زمان‌های قدیم، هتل‌ها، مسافرخانه‌ها و دیگر کسب و کارهای مهمانداری فضایی ساده را در زندگی مردم اشغال کرده بودند و مکان‌هایی برای مهمان‌ها بودند تا دور از خانه به سر ببرند. اما هر کس که طی چند سال اخیر زمانی را صرف صنعت مهمانداری هتل‌ها کرده باشد، می‌داند که نقش فناوری در کسب و کارهای مهمان‌پذیری بسیار توسعه یافته است. در بسیاری از موارد این کسب و کارها بدل به هاب‌ها شده‌اند. بیشتر فعالیت‌شان وابستگی مستقیم یا غیرمستقیم به فناوری دارد و این امر باعث اهمیت زیاد فناوری اطلاعات در عملیات هتلداری و تجربه مهمان بیشتر از هر زمان دیگری شده است. فناوری‌های صنعت ارتباطات به طور کلی در حال تحول هتلداری است؛ از استفاده از فناوری NFC در کلیدهای در اتاق‌ها گرفته تا ارائه اینترنت وایرلس. در ادامه به روندهای مهمان‌پذیری امروز در زمینه فناوری‌های ارتباطی می‌پردازیم. موبایل به مثابه‌ کلید در بسیار جالب است که کارکرد ساده‌ای مثل کلید در می‌تواند چنین تکاملی را تجربه کند. ابزاری که ابتدا در قالب قطعه‌ فلزی با‌دقت تراشیده‌‌شده‌ای مورد استفاده قرار می‌گرفت، امروزه به کارت‌های الکترونیکی بدل شده است. تکامل بعدی در تحول کلید هتل‌ها، تغییر آن به داده در دستگاه موبایل مهمان خواهد بود. تکامل بعدی در تحول کلید هتل‌ها،

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 105

پرونده‌ای برای بحران‌های روابط عمومی در استارت‎آپ‌ها

کپسول‌های خالی اطفا‌ی حریق

فلسفه وجودی استارت‌آپ‌ها در سرعت، شتاب و رهایی از ساختارهای سازمانی رایج در شرکت‌های بزرگ است. پس دور از انتظار نیست که بسیاری از فرایندهای کاری در آنها با سازوکاری متفاوت با یک شرکت سنتی رخ دهد. حتی بعضی واحدها یا موقعیت‌های شغلی به شکل سنتی‌‌شان در چنین شرکت‌های نوپایی تعریف نمی‌شوند. یکی از این بخش‌ها روابط‌عمومی است که معمولاً در مسیر رشد و توسعه چنین کسب‌وکارهایی مورد توجه قرار نمی‌گیرد. البته اگر نگاه به روابط‌عمومی به عنوان یکی از ارکان برندسازی وجود داشته باشد، شاید یکی از مورد نیازترین بخش‌های هر شرکتی از جمله یک شرکت نوپا همین بخش باشد. اما معمولاً استارت‌آپ‌ها رشد می‌کنند و جلو می‌روند و اندازه مجموعه کاربران‌شان بزرگ می‌شود و وقتی با بحرانی مواجه می‌شوند یاد روابط‌عمومی می‌افتند. حتی در اکوسیستم استارت‌آپی کشورمان دیده می‌شود گاهی کسب‌وکارهایی که مدت‌هاست از مرز نوپایی عبور کرده‌اند و تبدیل به یک شرکت عریض و طویل شده‌اند، همچنان به روابط عمومی به عنوان ابزار رفع مشکل هنگام وقوع بحران یا به عبارتی همان آتش‌ خاموش‌کن نگاه می‌کنند. چیزی که امکان‌پذیر نیست، چراکه روابط عمومی اگر به عنوان یک فرایند مداوم بر پایه هدف‌گذاری، استراتژی و برنامه تعریف نشود، نه تنها کمکی به خوشنامی و اعتبار برند نمی‌کند، حتی

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 106

مروری بر نقش روابط عمومی در استارت‌آپ‌ها

تب رسانه

روابط‌عمومی (PR) هنر ایجاد اعتبار برای شرکت و حفظ این اعتبار نزد مردم است. این کارکرد باعث می‌شود روابط عمومی به صورت آگاهانه، برنامه‌ریزی‌شده و پایدار تلاش کند تا بتواند درکی متقابل بین سازمان و مخاطبانش ایجاد کند. داستان‌های متفاوت اغلب این‌طور به نظر می‌رسد که نقش روابط عمومی در استارت‌آپ‌ها شبیه دیگر شرکت‌هاست. با این حال تفاوت‌های بنیادینی بین استارت‌آپ‌ها و شرکت‌ها از نظر استراتژی‌ها و مدیریت وجود دارد. کارآفرینان نمی‌توانند استراتژی‌های نایک یا اپل را کپی کنند و انتظار داشته باشند منجر به نتایج مشابه شود. این امر بدان معنا نیست که آنها نمی‌توانند از نحوه کار سایر روابط‌عمومی‌ها الهام بگیرند، اما باید بتوانند نیازها و چالش‌های منحصربه‌فرد استارت‌آپ‌شان را با استفاده از استراتژی روابط عمومی خود، اجرا کنند. استارت‌آپ‌ها در آغاز مثل لوحی نوشته‌نشده‌اند و هیچ آگاهی‌ای نسبت به برندشان وجود ندارد. به این ترتیب، تمرکز کانونی کارآفرین و روابط عمومی باید معطوف به یک یا چند هدف خاص باشد. این اهداف به این ترتیب است: تبیین و توضیح محصول یا خدمات یا ایده جدید به مردم جذب سرمایه برای رشد کسب‌وکار آزمایش محصولات یا خدمات جدید، جذب مشتریان جدید جذب استعدادهای برتر بهبود جایگاه خود با رقابت. هر کدام از این اهداف مستلزم داستانی متفاوت در

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 107

روابط عمومی نامناسب می‌تواند قاتل سازمان باشد.

چرخه تکراری

در حال حاضر میلیون‌ها دلار پول هزینه کارمندان، سرمایه‌گذاران و بنیان‌گذاران شرکت‌های استارت‌آپ می‌شود و ظاهراً آنها متوجه این مساله نیستند. در دنیای رسانه‌ای رو به موت که کیفیت پوشش رسانه‌ای برای استارت‌آپ‌های تازه‌کار غیرقابل‌ تخمین است، موسسه‌های روابط عمومی برای ارائه خدمات، ماهانه بین ۱۰ هزار تا ۱۰۰ هزار دلار از استارت‌آپ‌ها دریافت می‌کنند. متاسفانه این خدمات طوری طراحی شده‌اند که استارت‌آپ‌ها را فریب می‌دهند. در دنیای استارت‌آپی که پیشروی به اندازه کافی دشوار است، هر دلار ارزش زیادی دارد. بنابراین موسسه‌های روابط عمومی با گرفتن این پول‌ها از استارت‌آپ‌های جوان به جای اینکه فرصتی را برای آنها فراهم آورند، باعث مرگ آنها می‌شوند. برای درک این وضعیت، باید روش کار این موسسه‌های ناکارآمد روابط عمومی را مرور کرد. وقتی مساله استارت‌آپ‌های تازه‌تاسیس‌شده در میان است، موسسه‌های روابط عمومی مثل کوسه‌های بزرگ سفید عمل می‌کنند: لحظه‌ای که استارت‌آپ بودجه یا سرمایه جدیدی دریافت می‌کند، همان لحظه‌ای است که خون در آب پخش می‌شود. موسسه‌های روابط عمومی در آب به ‌سرعت شنا می‌کنند و به دنبال فرصت می‌گردند تا تکه‌ای از گوشت سهم آنها شود. هنگامی که این موسسه‌ها بازی را برنده می‌شوند، عموماً قراردادی ماهانه با استارت‌آپ می‌بندند (رقمی معادل ۲۰ هزار دلار در ماه). موسسه آغاز به کار

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

بررسی موردی بحران‌های اوبر با اتکا به آمار و ارقام شبکه‌های اجتماعی

دلارهای غصب‌شده

گسترش اوبر چیزی کم از ظهور یک شهاب‌سنگ نداشت. در آوریل ۲۰۱۷ بلومبرگ گزارشی منتشر کرد که نشان می‌داد اوبر در سال ۲۰۱۶ از رقم ۲۰ میلیارد دلار سود ناخالص سالانه فراتر رفته است؛ این رقم در سال ۲۰۱۳ کمتر از یک میلیارد دلار بود. اوبر با این افزایش درآمد آرزوهای سرمایه‌گذاران بلندپروازش را برآورده کرد و در بیش از ۶۰۰ شهر در سراسر دنیا گسترش یافت. سال ۲۰۱۷ اوبر با بحران‌هایی در روابط عمومی روبه‌رو بود که توجه زیادی را به خود جلب کرد، اما اینکه واقعاً کدام بحران تجارت اوبر را مختل کرد، سوالی نیست که بتوانیم به راحتی پاسخ دهیم. برای اوبر مساله صرفاً مدیریت بحران نیست، بلکه تخصیص منابع و برنامه‌ریزی‌های بلندمدت را می‌طلبد. توانایی پاسخگویی هوشمند و سریع به بحران‌ها، به این بستگی دارد که اوبر بفهمد واقعاً کدام موضوعات و تاثیرگذاران بیشتر از بقیه سودش را تحت تاثیر قرار می‌دهند، و چرا؟ این بحران‌ها به سودآوری اوبر آسیب رساندند. در بررسی‌ها مشخص شد به طور عمومی کاهش سود اوبر با رفتار تراویس کالانیک، مدیراجرایی قبلی، مرتبط بود، اما این دعوت به تحریم در رسانه‌های اجتماعی از سوی طرفداران اتحادیه‌های رانندگی بود که در نیمه اول ۲۰۱۷ به اوبر آسیب رساند. شگفت‌انگیز است که چگونه

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 111

از کابوس اوبر چه می‌توان آموخت؟

تیترها همه‌ چیز نیستند

اوبر تنها طی شش ماه از سال ۲۰۱۷ حدود ۱۵ بحران داشت. از هشتگ «اوبرت را پاک کن» تا ویدئوی منتشرشده از مدیرعامل این شرکت که یکی از رانندگانش را با لحنی بی‌ادبانه نقد می‌کند، بحران شرکت برجسته‌تر شد و تصویر عمومی خود را خدشه‌دار کرد. در حالی که این شرکت پیشرو اولین شرکتی نیست که شهرتش از دست رفته، با بحران‌هایی مواجه بوده که هم تصویر عمومی و هم اعتبار بلندمدتش را از بین برده‌اند. از کابوس اوبر چه می‌توان آموخت؟ در اینجا برخی درس‌ها را که می‌توان از این بحران فرا گرفت با هم مرور می‌کنیم: برنامه داشته باشید اولین گام برای هر شرکت خواه در زمان بحران خواه در شرایط دیگر، توسعه یک برنامه پاسخگویی برای شرایط بحرانی است. استقرار یک واحد ارتباطی بحرانی پاسخ فوری به مشکلات به محض وقوع و کمک به آسیب بلندمدت به شهرت سازمان را به همراه دارد. برای اوبر، این به معنی داشتن استراتژی مشخص برای پاسخ به مسائل در زمان وقوع و توسعه استراتژی‌های پاسخی است که به حل مسائل کمک می‌کنند. اقدام فوری حرف زدن و حرف زدن کافی نیست. مشتریان از شرکت‌ها انتظار دارند به محض وقوع مشکلی خاص آنها را برطرف کنند و معیارهایی پیاده کنند که

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112

بحران روابط‌عمومی اوبر چگونه به فاجعه بدل شد؟

مجوز عبور آزاد برای سیلیکون‌ولی

شرکت اوبر که نرم‌افزار شناخته‌شده سفرهای شهری است در سال ۲۰۱۷ با بحران روابط‌عمومی مواجه بوده است. در حالی که برخی رخدادهای واحد عامل اصلی بحران‌هایی از این دست هستند، لیست بزرگی از اتفاقات موجب به ‌دردسر افتادن اوبر شده است: تجاوزهای مکرر جنسی توسط رانندگان، اتهامات تبعیض جنسیتی، رفتن مدیران اجرایی سطح بالا، اتهاماتی که مبنی بر آنها اوبر حقوق ثبت اختراع گوگل را به سرقت برده است، نرم‌افزارهایی که از اطلاعات مشتریان و رانندگان سوءاستفاده کرده‌اند، و گزارش‌های مربوط به مسائل حمل‌ونقل و ایمنی. در نهایت تراویس کالانیک، مدیرعامل و موسس همکار اوبر، تحت فشارهای مکرر در زمینه روابط عمومی استعفایش را تقدیم هیات مدیره این شرکت کرد. زمانی برای بازسازی فرهنگ سازمانی تحلیلگران در آن زمان تاکید داشتند که واکنش در برابر مسائل روابط عمومی تنها در بستر بهبود تصویر عمومی اوبر قابل قبول خواهد بود. این شرکت برای حفظ شهرت خود باید فرهنگ سازمانی‌اش را بازسازی کند. اوبر بعد از این اتفاقات، پاسخ‌های مطلوبی مثل عذرخواهی فوری و وعده برای بازرسی‌های دقیق داد که مطابق با استانداردها بود. اما حتی بهترین تیم روابط عمومی هم نمی‌تواند فقدان احترام به قانون در فرهنگ سازمانی را عوض کند. اوبر از زمان تولد قواعد شناور زیادی داشته است. مزیت‌های

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 113
شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه

چه کسی حذف می‌شود

Airbnb وب‌گاهی برای کرایه مکان‌های اقامتی است که بیش از دو میلیون مکان فهرست‌شده در ۳۳ هزار شهر و ۱۹۱ کشور دارد. این استارت‌آپ به افراد امکان می‌دهد اتاق‌های خانه‌شان یا خانه خود را در اختیار مهمان‌ها قرار دهند. این امر می‌تواند ریسک‌های بسیاری برای مهمانان و میزبان‌ها پدید آورد، زیرا هیچ‌وقت نمی‌توان از شخصی که میزبان یا مهمان است، به طور کامل مطمئن بود. این امر منجر به آن می‌شود که با هر بحران، هیاهوی زیادی به پا شود. تقریباً همه بحران‌های اتفاق‌افتاده در Airbnb توجه زیادی را در رسانه‌های اجتماعی به خود جلب کرده است. یکی از جدیدترین اتفاق‌ها این بوده است که اول ژوئن ۲۰۱۹، میزبانی در نیویورک، یکی از کاربران و دوستانش را با ادبیات نژادپرستانه و بی‌ادبانه نیمه‌شب از خانه بیرون کرده است. کاربر مهمان این مساله را در توییتر خود مطرح کرد. Airbnb به ‌سرعت واکنش نشان داد و پاسخ اولیه‌اش عذرخواهی در مورد اتفاق پیش‌آمده بود. روابط عمومی Airbnb همچنین به خط‌مشی ضدتبعیض این شرکت اشاره و بر آن تاکید کرد. در نهایت Airbnb تصمیم گرفت میزبان را از پلتفرم خود حذف کند و به مهمان‌ها کمک کند مکان جدیدی برای ماندن پیدا کنند. این استارت‌آپ در دوم ژوئن ۲۰۱۹ توییت کرد: «این

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

نگاهی به واکنش Airbnb نسبت به بحران‌ روابط‌عمومی

نقطه پایان

بحران‌های روابط‌عمومی برای بسیاری از شرکت‌ها می‌تواند نقطه پایان کار باشد. برای برایان چسکی (Brian Chesky)‌ مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار Airbnb این بحران‌ها به مثابه زنگ هشدار بود و باعث شد آنها راه‌حل‌های بهتری ارائه دهند. اعتماد اعتماد هسته اصلی تجربه مشتری در Airbnb است. این شرکت پیش از سرقت‌های سال ۲۰۱۲ برنامه ۵۰ هزار دلاری بیمه را به میزبان‌ها ارائه می‌داد. Airbnb بعد از بحران سرقت‌ها ضمانت یک میلیون دلاری را نیز برای میزبان خود در نظر گرفت. این امر برای این شرکت معقول و ساده بود اما تضمین پوشش بیمه آسان نبود. Airbnb برای ارائه چنین تضمینی با Lloyd همکاری کرد. لویدز لندن (Lloyd’s of London) شرکت خدمات مالی بریتانیایی است که به‌ عنوان یک کارگزار بیمه، در زمینه ارائه خدمات بیمه، بیمه اتکایی، بیمه عمر، مبادلات اوراق قرضه و مدیریت ریسک فعالیت می‌کند و به ارائه خط‌مشی‌های بیمه‌ای با ریسک بالا از جمله آدم‌ربایی مشهور است. علاوه بر این، Airbnb بازه خدمات مشتری خود را گسترش داد و آن را ۲۴ساعته کرد. فرهنگ مشتری‌محور برایان چسکی و جو گبیا (Joe Gebbia) هم‌بنیان‌گذار دیگر Airbnb از روز اول می‌دانستند که می‌خواهند استارت‌آپی کاربرپسند راه بیندازند. تمرکز Airbnb بر مشتری نه‌ تنها باعث شده است طرفداران زیادی داشته باشد، بلکه

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 115

اشتباهات روابط‌عمومی که ایربی‌ان‌بی همچنان مرتکب می‌شود

نشان دادن چهره مطلوب‌تر

ایربی‌ان‌بی در سال ۲۰۱۸ با تهدیدی وجودی مواجه شد و احتمال این می‌رفت که مدل درآمدی خودش را از اساس از بین ببرد. این شرایط برای یک شرکت، بحرانی در روابط عمومی است که هر کارآفرین و حرفه‌ای بازار باید دقیق نظارتش کند. ایر‌بی‌ان‌بی با حملات مقامات محلی دست‌وپنجه نرم می‌کند. امروزه در شهرهای کوچک و بزرگ هزاران دلار جریمه به دلیل استفاده از سرویس اشتراک خانگی ایربی‌ان‌بی صادر شده‌اند. در نیویورک فردی به دلیل کرایه‌دادن خانه‌اش روی ایربی‌ان‌بی ۱۸۵ هزار دلار جریمه شد. شگفت اینکه ایربی‌ان‌بی مقابله به مثل نمی‌کند. در اینجا پنج مورد از اشتباهات ایربی‌ان‌بی و دلیل تاثیر آن بر درآمد ۱۰۰ میلیون دلاری‌اش مطرح می‌شوند. اتفاقی نیست که قوانینی که ایربی‌ان‌بی را ممنوع اعلام کرده‌اند همگی شبیه هم هستند. این قوانین احتمالاً توسط لابی‌گر‌هایی نوشته شده‌اند که بعد از کمپین‌های کمک ملی در صنعت هتلداری شکل گرفتند. با وجود این، هنوز ظاهراً کسی از این ماجرا درسی نگرفته است. چرا؟ چون ایربی‌ان‌بی چیزی از روایت خودش نمی‌گوید. بلکه در عوض از اخباری که هر روز به خدماتش می‌تازند جلو می‌زند. اگر از چنین روایت‌هایی پیشی نگیرید، آنها هستند که شما را تعریف می‌کنند و این درسی است که هر کارآفرین باید بداند. اسکات استرینجر، بازرس حسابداری

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

مروری بر تحلیل استیون کالندر درمورد خطاهای Airbnb

سرمایه‌گذار نمی‌تواند همدل باشد

مدیرعامل استارت‌آپ Airbnb روز اول آگوست سال ۲۰۱۱ به طور رسمی و عمومی از واکنش شرکت به کاربری که از خانه‌اش سرقت شده بود، عذرخواهی کرد. برایان چسکی همچنین از ابزارهای اندازه‌گیر امنیتی جدیدی استفاده کرد و علاوه بر این به ضمانت ۵۰ هزار دلاری شرکت برای هر مشتری‌ای که با ضرر مالی مواجه شود، اشاره کرد. اما آیا عذرخواهی چسکی کمی دیر اعلام نشد؟ بیش از یک ماه از پست وبلاگی این مشتری که اسم مستعار EJ داشت، می‌گذشت؛ پستی که باعث پیدایش هشتگ توییتری #ransackgate (غارت) شد. Airbnb طی این زمان گام‌های اشتباهی را برداشت و به نظر می‌رسید به بحران توجه چندانی ندارد. در همان روز اول آگوست، پیش از عذرخواهی چسکی، ۱۰ رسانه از جمله سی‌ان‌ان، رویترز و واشینگتن‌پست به این مساله پرداختند و این تنها آمار روز اول اگوست است؛ پیش از این نیز در روزهای قبل، بسیاری از وب‌سایت‌های مشهور در حوزه فناوری نیز به این بحران اشاره کردند. استیون کالندر (Steven Callander) استاد دانشگاه استنفورد و مدیر برنامه رهبری و مدیریت بحران این دانشگاه در این زمینه می‌گوید: «فکر می‌کنم واکنش چسکی پاسخی صحیح بود، اما کمی طول کشید تا به این نقطه برسد و این امر آسیب زیادی به شرکت وارد کرد…

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

بایدها و نبایدهای روابط عمومی

سلاح مخفی استارت‌آپ‌ها

اغلب، عملکرد روابط عمومی (Public Relations) یا PR در استارت‌آپ‌ها کم‌ارزش تلقی می‌شود یا فهم درستی از آن وجود ندارد. موسسان و مدیران فکر می‌کنند کار روابط عمومی پخش اخبار در مورد وضعیت بودجه و سرمایه‌گذاری، راه‌اندازی محصول یا فعالیت‌های مربوط به ادغام یا مالکیت است. مساله این است که مدیران به جای اینکه روابط عمومی را چرخه‌ فعالیت مدام و مداوم در نظر بگیرند، آن را وسیله‌ای می‌دانند برای زمانی که می‌خواهند خبری را به اشتراک بگذارند. اکثر استارت‌آپ‌ها باید بتوانند در هیاهوی شبکه‌های اجتماعی که هر کس به نوبت خود، در این فضا گزارشگر است، صدای خود را به گوش مخاطبان برسانند اما بیشتر اوقات پوشش خبری استارت‌آپ‌ها ارزشی ایجاد نمی‌کند و به آن توجه نمی‌شود. روابط‌عمومی دو کار انجام می‌دهد؛ اول اینکه باعث حضور سازمان در رسانه‌ها با استفاده از کانال‌های سنتی PR مثل تلویزیون، مطبوعات، شبکه‌های آنلاین و شبکه‌های اجتماعی، موبایل و غیره می‌شود. دوم اینکه از برند و شهرت و اعتبار سازمان محافظت می‌کند. روابط‌عمومی می‌تواند به پنج روش مختلف عمل کند و تاثیرگذار باشد. فروش روابط عمومی می‌تواند فروش را افزایش دهد. در مدل B2C پوشش صحیح در وبلاگ مناسب، ایستگاه رادیویی یا مصاحبه تلویزیونی می‌تواند باعث شود هزاران یا حتی میلیون‌ها نفر اپلیکیشن

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

ماجرای بحرانی سال 2011 Airbnb چگونه حل شد؟

اشتباه‌ها پیش می‌آیند

در اواسط سال ۲۰۱۱ همه جهان محو تماشای کند شدن حرکت قطار سریع‌السیر Airbnb بود. هنگامی که وسایل آپارتمان یکی از کاربران Airbnb دزدیده شد، احساس کرد پشتیبانی چندانی از کارکنان Airbnb دریافت نمی‌کند، پست وبلاگی‌ای منتشر کرد که سریعاً توجه‌ها را به خود جلب کرد. در پست بعدی این کاربر، همه چیز بدتر شد: او در این پست مسائلی را که به نظرش در بیانیه رسمی Airbnb نادرست می‌آمد تحلیل کرده بود. وبلاگ‌های فناوری و رسانه‌های غالب به این داستان در صدر اخبار خود پرداختند و Airbnb نیز در این میان دست‌وپا می‌زد تا بتواند پاسخی معنادار و منسجم به بحران شکل‌گرفته بدهد. این امر دقیقاً بحران روابط عمومی‌ای است که شرکت‌ها و به ‌ویژه استارت‌آپ‌ها با آن مواجه‌اند. مساله اصلی ترس است؛ داستانی زیان‌آور توجه‌ها را به خود جلب می‌کند، بین سایت‌ها و مجله‌ها دست‌به‌دست می‌شود و سوالات جدی‌ای در مورد مدل تجاری شرکت مطرح می‌شود؛ سوالاتی که انگار قرار نیست تمام شوند. البته بخشی از این مساله که Airbnb نتوانست در وهله اول بحران را مدیریت کند، به این دلیل است که داستان مثل زامبی راه افتاده و کنترلش از دست خارج شده است. اما اکثر بحران‌های روابط عمومی همین‌طورند. برایان چسکی، مدیرعامل Airbnb، نیز بعدها به

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

گفت‌وگو با هیلی گریفیس در مورد نحوه کار روابط عمومی بافر:

حرف‌های مشتریان یکی از بهترین منابع است

هیلی گریفیس از متخصصان روابط‌عمومی‌ای است که می‌توان گفت نقطه قوت کارش، ایجاد روابط مستحکم با رسانه‌هاست. او عموماً نقش سخنگوی شرکت را ایفا می‌کند و مصاحبه‌ها و سخنرانی‌هایی را ترتیب می‌دهد. او در حال حاضر مدیر روابط عمومی بافر است و ۸۵ کارمند در تیم خود دارد. در گفت‌وگوی خود با هیلی گریفیس (Hailley Griffis)، مدیر روابط عمومی بافر، در مورد شغل او در بافر و توصیه‌هایش در زمینه تصمیم‌گیری‌های حوزه کسب‌وکار از جمله استخدام کارمندان و رقابت پرسیدیم و او تجربه‌های خود را با ما در میان گذاشت. کارمندان فوق‌العاده را چگونه می‌یابید؟ ما از همان اول ارزش‌های خود را در بافر مشخص کردیم؛ این ارزش‌ها نقش بزرگی در استخدام ما دارند، زیرا از نامزدهای شغلی در مورد ارزش‌ها سوال می‌کنیم و در مصاحبه‌هایمان این ارزش‌ها را در نظر می‌گیریم. مصاحبه‌ها به ما کمک می‌کنند افرادی را بیابیم که هماهنگ با اهداف، ارزش‌ها و عملیات بافر هستند. این مساله نقشی بزرگ در استخدام داشته و باعث شده است افراد فوق‌العاده‌ای در بافر مشغول کار شوند. چه چیز کسب‌وکار شما را در حوزه رقابت مشهور می‌کند و نشان‌دهنده عملکرد بهتر است؟ ما اهمیت زیادی به پشتیبانی مشتری می‌دهیم و عموماً به طور مرتب می‌شنویم که مجموعه‌های پشتیبانی مشتری ما

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

نگاهی به ماجرای بحران روابط‌عمومی بافر

چه کسی اطلاعات مشتریان ما را دزدید

استارت‌آپ بافر (Buffer) یکی از ابزارهای مدیریت و تحلیل شبکه‌های اجتماعی مانند توییتر، فیس‌بوک، لینکدین و گوگل‌پلاس است که به ‌کمک تولید محتوا توانست رشد کند. بافر امکان زمان‌بندی پست‌ها را نیز فراهم می‌کند و کاربران می‌توانند پست‌های مربوط‌به شبکه‌های اجتماعی خود را از طریق این اپلیکیشن زمان‌بندی کنند تا در زمان مد نظر به‌‌ طور خودکار منتشر شوند. بافر ۲۶ اکتبر سال ۲۰۱۳ یکی از چالش‌برانگیزترین بحران‌های روابط‌عمومی خود را تجربه کرد. این پلتفرم هک شد و جزئیات حساب‌های شبکه‌های اجتماعی هزاران مشتری به سرقت رفت. هکرها از اطلاعات دزدیده‌شده برای ارسال پیغام در شبکه‌های اجتماعی استفاده کردند. این مساله تا حدی جدی بود که بافر پلتفرم خود را تعطیل کرد تا بررسی‌هایش را انجام دهد. جوئل گاسکوین (Joel Gascoigne)، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار بافر، در واکنش به این بحران پستی وبلاگی نوشت و مساله را توضیح داد. او ابتدا عذرخواهی و تایید کرد که بافر هک شده است. علاوه بر این اطمینان داد که هیچ اطلاعات پرداختی دزدیده نشده و تنها تهدید مربوط به صفحه‌های رسانه‌های اجتماعی کاربران است. مشتریان از همان پاسخ اول و فوری او متوجه شدند که اقدامات برای مدیریت بحران صورت‌ گرفته و ادامه دارد. بافر با حضور مداوم در فیس‌بوک، خدمات وب آمازون (AWS)

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

از تیم روابط عمومی بافر چه درس‌هایی می‌توان آموخت

به نفع همه

هنگامی که یک بحران رخ می‌دهد روش‌هایی برای کاهش اثرات بحران وجود دارد و روش‌هایی برای بدتر کردن اوضاع. بهترین برندها می‌دانند چگونه طی بحران واکنش نشان دهند و در عین توجه به بحران، حواس‌شان به تاثیری که بر مردم می‌گذارد باشد. بحران هک شدن بافر یکی از نمونه‌های فوق‌العاده در زمینه روابط عمومی است. هراس و اضطراب ناشی از هجوم پیغام‌های اسپم در حساب‌های رسانه‌های اجتماعی برای مدیر یک شرکت که مسئولیت شرکت را بر عهده دارد، بسیار بالاست. هرچند این بحران نتیجه هک شدن بود، نه خطای انسانی، اما همچنان مسئولیت ماجرا بر عهده شرکت بود. حمله‌ سایبری‌ای مثل هک بافر، می‌تواند باعث ویران شدن کامل اعتماد کاربران شود، اما بافر با اتکا به مدیریت بحران تیم خود، نه ‌تنها اعتماد کاربران خود را دوباره به دست آورد، بلکه نشان داد تیمش قابلیت‌های فوق‌العاده‌ای دارد. واکنش بافر نسبت به هک، شگفت‌انگیز بود. قبل از بحران، ارتباط برقرار کنید اگر پیش از پیدایش بحرانی خاص با کاربران‌تان در ارتباط باشید، ارتباط طی بحران آسان‌تر خواهد شد و می‌توان ساده‌تر توجه کاربران را جلب کرد. عذرخواهی و پذیرش مسئولیت بافر نمی‌خواست هک شود، اما به عنوان ارائه‌دهنده خدمات مسئولیت اتفاق را عهده‌دار است. اولین خط ایمیل بافر عذرخواهی بود. در

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

لئو ویدریچ شفافیت تیم خود را کلید حل بحران می‌داند

می‌خواستیم همه بدانند

لئو ویدریچ (Leo Widrich) هم‌بنیان‌گذار و مدیر ارشد بازاریابی بافر در پاسخ به سوال وب‌سایت خبری searchenginewatch در مورد نحوه مدیریت روابط عمومی در بحران هک شدن بافر، پاسخ داد: «من معتقدم ما صرفاً در این بحران از ارزش‌های بافر پیروی کردیم و هسته اصلی ارزش‌هایمان شفافیت است… ما ساختار چندانی در بافر نداریم، به همین دلیل توانستیم چابک باشیم و به ‌سرعت به مساله بپردازیم بدون اینکه با تحلیل و بررسی بیش از حد فلج شویم.» بایدها و نبایدها بافر در مورد استراتژی مدیریت بحران تیم روابط عمومی بافر می‌گوید: «دیدن اینکه افراد تیم چطور سعی می‌کردند از طریق توییتر، فیس‌بوک یا ایمیل راهی بیابند که به کاربران‌مان کمک کنند واقعاً باورنکردنی بود…» علاوه بر داشتن تیمی عالی، چگونه یک برند می‌تواند بحران را مدیریت کند و تقریباً از آن جان سالم به در ببرد؟ بارها در شرکت‌ها شاهد این بوده‌ایم که بحران‌های روابط عمومی به فاجعه‌ای رسانه‌ای ختم شده‌اند. عموماً دلایلی که منجر به چنین فجایع رسانه‌ای می‌شوند ناشی از برداشتن چند گام اشتباه‌اند: درک نکردن مشتریان خود حتی در سطح پایه‌ دوری از رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی نداشتن ارتباط صادقانه و گشوده با کاربران (مثل سکوت چهارروزه سونی در مورد هک شدن در آوریل ۲۰۱۱) شکست خوردن

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

نگاهی به ماجرای بحران روابط عمومی اسلک

بازی برد – برد

اسلَک (Slack) ابزار همکاری تیمی مبتنی بر ابر است که توسط استوارت باترفیلد تأسیس شده‌است. نام استارت‌آپ اسلک مخفف Searchable Log of All Conversation and Knowledge به معنی لاگ قابل جست‌وجوی مکالمه‌ها و دانش است. شرکت اسلک در سال ۲۰۰۹ راه اندازی شد و مقر اصلی این استارت‌آپ در کالیفرنیای ایالات متحده آمریکاست. در روز بیست و سوم نوامبر سال ۲۰۱۵، کاربران اسلک نسبت به مشکل داشتن سرویس این استارت‌آپ در توییتر دست به اعتراض زدند. آنها در اعتراض خود از هشتگی با عنوان #Slackdown استفاده کردند. چند ساعت بعد، تیم اسلک متوجه اعتراض توییتری کاربران خود شد و سعی کرد مساله را با پیغامی برای هر کاربر توییتر که در توییت‌هایش هشتگ Slackdown بود، توضیح دهد. آنها در مجموع، ۲۳۰۰ پیغام شخصی برای هر مشتری اسلک فرستادند. در نهایت، این بحران که با واکنش‌ها و تاثیرات منفی آغاز شده بود، ختم به خیر شد و همان روز، سه هزار فالوور جدید به دنبال‌کنندگان حساب توییتر اسلک اضافه شد؛ این آمار افزایش کاربر هفت برابر روزهای معمولی اسلک بود. منبع: پرس‌فارم

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

رویکرد اسلک در حل بحران‌ها

مرگ بر اسلک!

کاربران اسلک روز بیست و چهارم دسامبر با پایان سناریوی اعتراض خود مواجه شدند و بیست و سوم نوامبر ۲۰۱۵ بی‌شک به تاریخ فولکلور فناوری اضافه خواهد شد. کاربران ناراضی اسلک در توییتر شروع به انتقاد و تمسخر شرایط بحرانی اسلک کردند. با نگاهی به حساب کاربری توییتر اسلک در همان زمان، می‌شد حدس زد که تیم روابط عمومی اسلک با برنامه‌ای مدون در توییتر حضور دارند و می‌خواهند پاسخ تک‌تک کاربران را بدهند. این امر بدان معناست که اسلک مجموعه‌ای از افراد را در اختیار دارد که به‌موقع می‌توانند وارد عمل شوند و با فشار دادن کلیدهای صفحه‌کلید لپ‌تاپ یا رایانه‌شان ماجرا را مدیریت کنند. حساب کاربری رسمی اسلک طی چند ساعت بیش از ۲۳۰۰ بار به کاربران خود پاسخ داد. نتیجه این بود که اکثر کاربران در مواجهه با پیغام‌های شخصی که انسان‌های واقعی تایپ می‌کردند، نه بات‌ها، راضی شدند. این واقعیت که اسلک ۳۳۰۰ فالوور در آن روز جذب کرد، همین موضوع را نشان می‌دهد. این میزان جذب فالوور، هفت برابر روز مشابه در هفته گذشته آن بود. در واقع، تیم روابط عمومی اسلک موفق شد با این حرکت سریع و اندیشمندانه، نه‌تنها ماجرا را ختم به خیر کند، بلکه بازی را به بازی برد-برد بدل کند.

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

بنیان‌گذار اسلک از نقش روابط عمومی در پیشرفت شرکت می‌گوید

مابقی اهمیتی ندارد

اسلک یکی از استارت‌آپ‌های فناوری‌ است که رشد بی‌سابقه‌ای را در مدت زمان کوتاهی تجربه کرده است. نرم‌افزار این شرکت در سال ۲۰۱۵ از سوی بیش از سی هزار تیم استفاده شد و ارزش بیش از یک میلیارد دلار را از آن خود کرد، در حالی که تنها دو سال از تاسیسش می‌گذشت. اسلک تیم بازاریابی یا کمپین ویژه‌ای ندارد، آنها نه استراتژی ایمیلی خاصی دارند و نه از بیلبوردهای تبلیغاتی میلیون‌دلاری استفاده می‌کنند. تفاوت اسلک این است که تیم روابط عمومی‌اش واقعی است؛ کافی است نگاهی به توییت‌های حساب کاربری این استارت‌آپ بیندازید. چگونه این شرکت توانست به‌سرعت رشد کند و رضایت مشتریان را افزایش دهد؟ استوارت باترفیلد (Stewart Butterfield) ‌بنیان‌گذار اسلک می‌گوید موفقیت شرکت به دلیل تمرکز شرکت بر بازخورد مشتریان است. مهم‌ترین مساله به نظر او محصول و بازخوردهای مشتری است. قدرت رسانه‌های سنتی کار روی اپلیکیشن اسلک در پایان سال ۲۰۱۲ آغاز شد و تا مارس ۲۰۱۳ افراد تیم از محصول استفاده کردند. بعد از این مرحله آنها اپلیکیشن را در اختیار دوستان‌شان گذاشتند و از آنها خواستند که بازخورد خود را بگویند. در این زمان تیم اسلک متوجه شد که هنگام استفاده از محصول در شرکت‌های بزرگ‌تر، تفاوت‌هایی دیده می‌شود. یکی از این شرکت‌ها Rdio

شماره 71 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

گفت‌وگو با جولیا جگورووا درباره ضرورت حضور روابط عمومی

داستانی برای روایت کردن

جولیا جگورووا (Julija Jegorova) بنیان‌گذار موسسه روابط عمومی Black Unicorn PR است. او طی یک دهه اخیر با شرکت‌های مختلفی همکاری کرده و به آنها کمک کرده است کسب و کارهایشان را توسعه بدهند و به عنوان پیشتازان جهانی، خود را در بازار مطرح کنند. در این گفت‌وگو به توصیه‌های او به استارت‌آپ‌ها در زمینه روابط عمومی، نقش روابط‌عمومی برای کسب و کارهای B2B و غیره می‌پردازیم. چرا روابط عمومی برای شرکت‌های B2B مهم است؟ روابط عمومی بر تصویر کلی شرکت تمرکز دارد و نقش اصلی‌اش اطمینان یافتن از این است که شرکت در نظر عموم اعتبار دارد و مورد اعتماد است. روابط عمومی به معنای جست‌وجوی اعتبار و ایجاد ادراک است. روابط عمومی باید بخشی ضروری از استراتژی بازاریابی یکپارچه هر شرکتی باشد، زیرا می‌تواند تجربه مشتری را بهبود بخشد، آگاهی نسبت به برند ایجاد کند و میزان فروش را افزایش دهد. اما قدرت واقعی روابط عمومی ایجاد و حفظ اعتبار و تصویر مثبت است. تفاوت روابط عمومی و بازاریابی چیست؟ فکر می‌کنم اکثر مردم تفاوتی بین روابط عمومی و تبلیغات نمی‌بینند. به رغم اینکه اینها زیر یک چتر قرار دارند، رویکرد کاملاً متفاوتی با یکدیگر دارند و نیازهای مختلفی را برطرف می‌کنند. کار روابط عمومی روایت کردن داستان

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 102

چرا شرکت‌های فناوری بزرگ باید از اروپا بترسند

بازگشت به سرزمین رهاشده

«تولد دنیای جدید نزدیک است.» از زمانی که توماس پین در سال ۱۷۷۶ این جمله را بیان کرده‌ آمریکا خودش را سرزمینی جدید دیده و اروپا قاره‌ای بوده که در گذشته گیر افتاده است. این مساله در هیچ حوزه‌ای به اندازه صنعت فناوری صحیح نیست. آمریکا خانه ۱۵ شرکت فناوری ارزشمند جهان از ۲۰ شرکت است. اروپا فقط یک شرکت فناوری بزرگ دارد. سیلیکون‌ولی نوآورانه‌ترین ایده‌ها را دارد. آمریکا همچنین جایی است که بحث‌های پرهیاهو در مورد غلبه بر غول‌های فناوری در آن در گرفته است. غول‌های فناوری به دلیل خطاهای شرکتی در زمینه حریم شخصی، با دعوا‌های کنگره مواجه‌اند. الیزابت وارن- سناتوری که از کاندیداهای ریاست جمهوری ۲۰۲۰ آمریکاست- می‌خواهد فیس‌بوک تقسیم و شاید منهدم شود. اما قدرتمندترین صنعت در کجای جهان قرار دارد؟ واشینگتن و کالیفرنیا نه، بلکه بروکسل و برلین. در حالی که صنعت فناوری آمریکا دستخوش تغییرات و هیاهوهاست، اتحادیه اروپا به پیش می‌رود. اروپا می‌تواند به‌ سرعت مساله قوانین کپی‌رایت دیجیتالی را حل کند. اسپاتیفای از اپل، به علت سوءاستفاده‌های آنتی‌تراست، به اتحادیه اروپا شکایت برده است. هدف اتحادیه اروپا کنترل افراد بر اطلاعات‌شان و بهره بردن از این اطلاعات است؛ به همین دلیل است که رقابت باز و آزاد را تشویق می‌کند. اگر این

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 103

نگاهی به مساله جنسیت در حوزه فناوری

اتاقی از آن همه

اگر شکسپیر خواهری داشت که همان‌قدر مستعد و خوش‌ذوق بود، چه؟ ویرجینیا وولف توضیح می‌دهد که هیچ. آب از آب تکان نمی‌خورد. چون او نه اتاقی از آن خود داشت و نه فضایی برای رشد. هر موجود دوپایی نیاز به فضایی دارد که دیده شود، حرف بزند، هیاهو راه بیندازد، امتحان کند، زمین بخورد و احتمالاً بایستد. گاه این روایت‌ها لای صفحه‌های تاریخ گم شده‌اند. این ماجرا همان اتفاقی بود که برای نخستین برنامه‌نویس‌های زن رخ داد. مشاغل حوزه محاسبات الکترونیکی در ابتدا با زنان پیوند خورده بود. این نوع حرفه‌ها از این بابت زنانه شده بودند که مهم قلمداد نمی‌شدند. با ظهور کامپیوتر در عرصه‌های مختلف دولتی و صنعتی، شرایط تغییر کرد و زنان برنامه‌نویس کم‌کم موقعیت‌ خود را به رغم مهارت‌هایشان از دست دادند. آنها همچنان به برنامه‌نویسی ادامه دادند اما از حمایت موسسه‌های بزرگ بی‌نصیب ماندند. استفان شرلی نمونه‌ای از این زنان است که برای عبور از سد تبعیض جنسیتی، از اسم «استیو» به عنوان نام مستعار مردانه استفاده کرد. او وقتی فهمید نمی‌تواند در عرصه‌ دولتی و صنعتی کاری از پیش ببرد، همچنان «استیو» ماند و شرکت برنامه‌نویسی فریلنس‌ی راه‌اندازی کرد که بر اساس تلاش و تخصص زنان شکل گرفت و به شرکتی میلیون‌ دلاری تبدیل

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 104

چرا مساله تبعیض جنسیتی در فناوری موضوع تازه‌ای نیست

دور زدن موانع

دهه‌ها بعد از اینکه زنان را از عرصه برنامه‌نویسی بیرون کردند، سیستم استخدام هوشمند آمازون همچنان میراث این سوگیری‌ها در صنعت را حفظ کرده است. بر اساس گزارشی که به تازگی صورت گرفته، فناوری هوشمند استخدام آمازون نوعی سوگیری نسبت به استخدام زنان در خود دارد، چراکه عمدتاً یادگیری آن مبتنی بر رزومه‌های مردان بوده است. اگرچه آمازون پروژه را متوقف کرده، این نوع تبعیض جنسیتی ماشینی متداول بوده و همچنان در حال گسترش است و این موضوع به هوش مصنوعی محدود نمی‌شود. فیس‌بوک امکان هدف‌گیری مشاغل بر اساس جنسیت را فراهم می‌کند و همین امر به تبعیض در تبلیغات مشاغل از حرفه‌های مردانه گرفته تا ساخت‌وساز و سیاست‌گذاری‌ها منجر می‌شود. این شیوه در بستر رسانه‌های سنتی و چاپی غیرقانونی محسوب می‌شد، اما ابزارهای هدف‌گیری فیس‌بوک آن را ترغیب می‌کنند. این موضوع نه تنها باعث می‌شود زنان نتوانند تبلیغات مربوط را ببینند بلکه باعث می‌شود مردانی هم که به دنبال شغل هستند و سن بالاتری دارند کمتر از سوی کارفرمایان دیده شوند. فیس‌بوک به دلیل روش‌های تبلیغات غیرفانونی در گذشته با مشکلات زیادی مواجه بوده است: به‌ طور خاص در یک مورد هزاران دسته خرده‌تبلیغ را پس از انتشار گزارشی از پروپابلیکا از سیستم خود حذف کرد؛ در این گزارش

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 104

روش‌هایی برای کاهش شکاف جنسیتی در شرکت‌ها

زمان تغییر

زنان در حوزه‌ فناوری آن‌قدرها هم نایاب نیستند، اما حضور در صنعتی که مردان در آن حکمفرمایی می‌کنند چالش بزرگی برای زنان است. وضعیت حوزه‌ فناوری از نظر حضور زنان در دسته‌ بدترین‌ها قرار دارد. کمتر از ۲۰ درصد افراد فعال در این حوزه را زنان تشکیل می‌دهند. شرکت‌ها، رهبران و دانشگاه‌ها برای پر کردن این شکاف در حال تشویق زنان هستند تا در رشته‌های علوم، فناوری، مهندسی یا ریاضی تحصیل کنند. دانشگاه‌های شناخته‌شده‌ای همچون استنفورد یا برکلی گزارش داده‌اند که تقریباً ۵۰ درصد از دانشجویان علوم کامپیوتر مقدماتی این دانشگاه‌ها را زنان تشکیل می‌دهند. با این حال در سال ۲۰۱۸، مرکز آمار ایالات متحده اعلام کرد که تعداد مردان مشغول به کار در این رشته‌ها دو برابر زنان است. زنانی که شایستگی‌های یکسانی دارند وارد فضای کاری نشده‌اند. الیزابت ونگ مدیر عملیاتی آدیا (Adia)، می‌گوید: «استخدام زنان یکی از مشکلات است، اما اگر شرکت‌ها فضای کاری فراگیر نداشته باشند تلاش برای رسیدن به آمار متوازن تلاشی بیهوده خواهد بود.» موسسه Time Recruitment به مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۵ اشاره می‌کند که بر اساس آن بیش از نصف زنانی که وارد حوزه‌ فناوری شده‌اند در نهایت از این حوزه خارج شده‌اند و به سمت حوزه‌ دیگری رفته‌اند. این افراد اعلام کرده‌اند

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 107

شکاف جنسیتی دستمزدها در صنعت فناوری کمتر است

استعداد فناوری مثل رهبری مهم است

روز دستمزد برابر در سال ۲۰۱۹ دوم آوریل بود؛ روزی برای یادآوری شکاف جنسیتی در پرداخت دستمزد به مردان و زنان. در مجموع، زنان در کل صنایع حقوق کمتری نسبت به مردان دریافت می‌کنند؛ این مساله در مورد صنعت فناوری نیز صدق می‌کند. اما خبر خوب اینکه این شکاف در صنعت فناوری نسبت به دیگر صنایع کمتر است. بر اساس داده‌های جدید Hired- وب‌سایتی که بر مشاغل فناوری از جمله مهندسی نرم‌افزار، مدیریت محصول و دانشمند داده تمرکز دارد- زنان در شغل یکسان و شرکت یکسان در حوزه فناوری در سال ۲۰۱۸ سه درصد حقوق کمتری دریافت کرده‌اند. این رقم در سال ۲۰۱۷ چهار درصد بوده است. از آنجا که Hired روند استخدام‌ها را در سایت مشاهده می‌کند، در زمینه میزان حقوق پرداخت‌شده و حقوق درخواستی اطلاعات دارد. زنان رنگین‌پوست شرایط بدتری دارند. به زنان سیاه‌پوست و لاتین ۹۱ سنت و ۸۹ سنت پرداخت می‌شود، در حالی که برای همین شغل و در همین شرکت، مردان یک دلار دریافت می‌کنند. یکی از دلایل شکاف دستمزدها در حوزه فناوری این است که زنان به ‌ویژه زنان رنگین‌پوست در مجموع، حقوق کمتری درخواست می‌کنند؛ آنها حقوق کمتر می‌خواهند، زیرا طی تاریخ به آنها کمتر پرداخت شده است و به‌ اندازه و سرعت

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

نگاهی به تفاوت‌های جنسیتی در نحوه استفاده از شبکه‌های اجتماعی سازمانی

از مشارکت تا رقابت

شبکه‌های اجتماعی دیجیتالی نقش مهمی را در سازمان‌ها بازی می‌کنند. شبکه اجتماعی سازمانی (ESN) به کاربران امکان می‌دهد تا گروه‌هایی را شکل دهند و برای تبادل پیغام‌ها به گروه‌ها ملحق شوند. گفته می‌شود ESN ارتباطات و همکاری را بهبود می‌بخشد و باعث افزایش جریان اطلاعات و تولید دانش می‌شود. در تحقیقی که سال ۲۰۱۷ در ریسرچ‌گیت- ‌شبکه اجتماعی استادان و پژوهشگران- منتشر شده مساله جنسیت و تفاوت‌های ناشی از آن در شبکه‌های اجتماعی سازمانی بررسی می‌شود. بر اساس این تحقیق، تفاوت‌هایی بین کاربردان مرد و زن در زمینه فعالیت‌ کلی، تعامل، سبک ارتباط و ساختار شبکه وجود دارد. نقش شبکه اجتماعی سازمانی در ارتباطات شبکه اجتماعی سازمانی (ESN) بستری مدرن برای تعاملات درون‌سازمانی است. در سه دهه گذشته، شرکت‌های سراسر جهان همواره از بسترهای الکترونیکی برای ارتباطات داخل سازمان و بیرون سازمان استفاده کرده‌اند. افزایش استفاده از نرم‌افزار ESN اهمیت این فناوری‌ها را برای شرکت‌های دانش‌محور نشان می‌دهد. می‌توان گفت ESN معادل شبکه‌های اجتماعی آنلاین در یک سازمان است. ESNها امکان ایجاد پروفایل کاربری، لایک کردن پست‌ها و دنبال کردن افراد را فراهم می‌آورند. پیاده‌سازی و استفاده از ESN می‌تواند بر ساختار کار تیمی و ارتباط افراد تاثیر بگذارد و رضایت کارمند را افزایش دهد. علاوه بر این، ESN تاثیری

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 109

آیا فناوری‌های دیجیتالی می‌توانند نابرابری‌های جنسیتی را از بین ببرند؟

دنیاهای فراموش‌شده

۵۵ درصد از کسب‌وکارهای کنونی اینترنتی را زنان چینی راه‌اندازی کرده‌اند. در اندونزی ۳۵ درصد از درآمد بزرگ‌ترین بازار آنلاین کشور در اختیار کسب‌وکارهایی با مالکیت زنان است- دو برابر بیشتر از سهم بازار تجارت آفلاین. در آسیا – اقیانوسیه یعنی جایی که نابرابری جنسیتی بالاتر است، فناوری‌های دیجیتالی می‌توانند به زنان فرصت و انعطاف برای کسب درآمد بیشتر و همزمان نگهداری از خانواده به همراه رشد اقتصادی بدهند. بر اساس آخرین گزارش از موسسه جهانی مک‌کینزی در رابطه با نابرابری جنسیتی در آسیا-اقیانوسیه، اقتصاد منطقه می‌تواند با تسریع برابری‌های جنسیتی GDP خود را تا سال ۲۰۱۵ به اندازه چهار و نیم هزار میلیارد دلار افزایش دهد. فناوری دیجیتالی می‌تواند حیات زنان را به شکل‌های مختلف و با سرعتی مضاعف متحول کند؛ مثلاً دسترسی به حساب‌های بانکی برای بسیاری از زنان را برای اولین بار فراهم کرده است. امروزه تقریباً ۵۷ درصد از زنان در جنوب آسیا، ۵۴ درصد در چین و ۴۹ درصد در جنوب شرقی آسیا به امکانات مالی دسترسی ندارند. اما به دلیل اینکه هزینه امور مالی دیجیتالی ۸۰ تا ۹۰ درصد کمتر از پرداخت‌های فیزیکی است، می‌توان دسترسی بیشتری در این زمینه ایجاد کرد. در حالی که زنان نیمی از جمعیت آسیا-اقیانوسیه را تشکیل می‌دهند، سهمی

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 110

مروری بر گزارش انجمن جهانی موبایل در زمینه شکاف جنسیتی در حوزه تلفن همراه

از عدم توانایی مالی تا سنت‌های بازدارنده

گزارش سال ۲۰۱۹ GSMA، که معتبرترین انجمن جهانی موبایل است، در زمینه شکاف جنسیتی بر اساس یافته‌های تحقیقات پیشین این انجمن طی سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ شکل گرفته است. رشد اخیر در صنعت تلفن همراه باعث شده است که کشورهای کم‌درآمد و کشورهایی با درآمد متوسط در حوزه دیجیتالی روندی افزایشی را تجربه کنند. تلفن‌های همراه به ابزاری قدرتمند تبدیل شده‌اند که اطلاعات، خدمات و فرصت‌هایی را به میلیون‌ها نفر ارائه می‌دهند که پیشتر به آنها دسترسی نداشته‌اند. با وجود این رشد، مالکیت تلفن همراه هنوز در سطح جهانی دچار مشکل است. در کشورهای کم‌درآمد حدود ۱۵ درصد از بزرگسالان موبایل ندارند و از افرادی که تلفن همراه دارند ۴۵ درصد از اینترنت همراه استفاده می‌کنند. این افراد که به تلفن همراه یا اینترنت آن دسترسی ندارند، گروه‌هایی حاشیه‌ای‌اند که در مناطق دوردست زندگی می‌کنند، یا گروه‌هایی‌اند که سواد ندارند و از نظر سنی در رده میانسالان قرار می‌گیرند. همچنین اکثر آنها زن هستند. از سوی دیگر، در حالی که مالکیت تلفن همراه و استفاده از اینترنت همراه در بین زنان رشد بسیاری داشته است، هنوز شکاف جنسیتی در این حوزه حس می‌شود. میزان مالکیت زنان نه ‌تنها نابرابری‌های جسنیتی را منعکس می‌کند بلکه نشان می‌دهد زنان در اقتصاد و

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 113

نگاهی به تلاش‌های بنیاد Girls Who Code برای رفع شکاف جنسیتی

کدنویسی شکست خوردن است

تخصص کامپیوتری یکی از پرتقاضاترین مهارت‌ها در بازار کار آمریکاست. طبق آمار موجود ضریب رشد شغلی در بازار کامپیوتر سه برابر متوسط ضریب رشد ملی ایالات متحده است و با این حال زنان در این فضا عقب مانده‌اند. فقط یک جایگاه شغلی از هر پنج جایگاه شغلی حرفه‌ای در زمینه‌ کامپیوتر توسط زنان اشغال شده است. به رغم اینکه زنان ۵۷ درصد از مدارک کارشناسی را به خود اختصاص داده‌اند، تنها ۱۹ درصد از آنها در سال ۲۰۱۶ با مدرک کامپیوتر یا دانش اطلاعات (Information Science) فارغ‌التحصیل شده‌اند. چرا زنان در حوزه‌ فناوری عقب مانده‌اند؟ ملیندا گیتس، از بنیاد بیل و ملیندا گیتس، در مصاحبه‌ای با سی‌ان‌بی‌سی عنوان می‌کند: «باید راه‌های جدیدی برای ورود زنان به حوزه‌ فناوری ایجاد کنیم. اینکه زنان برای اولین بار در کالج با کلاس‌های کامپیوتر آشنا شوند، بسیار دیر است.» به همین دلیل است که سازمان‌هایی از جمله Girls Who Code(دخترانی که کد می‌نویسند) کدنویسی را به دختران کم‌سن و سال آموزش می‌دهند، دخترانی که تازه به کلاس سوم ابتدایی رفته‌اند. رشما ساجانی (Reshma Saujani)، بنیان‌گذار و مدیرعامل اجرایی Girls Who Code، به سی‌ان‌بی‌سی می‌گوید: «باید هر قدر که می‌توانیم از سنین پایین‌تری این آموزش را شروع کنیم چون می‌دانیم که در دوران راهنمایی است

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

نگاهی به اقدامات شرکت‌های فناوری برای رفع شکاف جنسیتی

قرار نیست متخصص شوید

براساس گزارش تازه‌ای از AnitaB.org، از هر ۱۰ شرکت هشت شرکت برنامه‌های آموزش تنوع جنسیتی دارند و این روند از سه سال گذشته رشد بالایی داشته است. پس از انتشار گسترده هشتگ‌های TimesUp و MeToo، شرکت‌ها در حال مواجهه با موج فزاینده‌ای از انتقادات از سرمایه‌گذاران، کارکنان و عموم مردم برای مقابله با این مسائل هستند. افزون بر این، نظر به اینکه جنگ استعدادها آن‌قدر شدید شده است، شرکت‌ها به این مساله اولویت بیشتری می‌دهند. آنها می‌خواهند شبکه‌ای گسترده بسازند که با آن بتوانند کارمندانی با پس‌زمینه‌های مختلف را جذب کنند. شرکت‌ها دیگر نمی‌توانند فرهنگی محدود بسازند که شامل همه گروه‌ها نیست. گرایش به سمت آموزش بیشتر به مطالعات مختلفی انجامیده که نشان می‌دهند این برنامه‌ها معمولاً جواب نمی‌دهند. با این حال همچنان شرکت‌ها و متخصصان فناوری معتقدند آموزش تنوع جنسیتی مزایای خودش را دارد و برنامه‌های دقیقی که حامی طرح‌های دیگر تنوع جنسیتی و شمول کارکنان هستند مزیت‌هایی برای شرکت دارند. در همین حال، شرکت‌ها متوجه شده‌اند که باید بالاخره از جایی شروع و تغییراتی ایجاد کرد. آمار و ارقام مربوطه ماجرا را بهتر توضیح می‌دهند. احتمال می‌رود که شرکت‌ها برای مشاغل زنان بیشتری را نسبت به مردان گزینش کنند. بر اساس مطالعه‌ای از مک‌کینزی و leanLn.Org، به ازای

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

فیس‌بوک و گوگل چطور می‌توانند با نابرابری جنسیتی مبارزه کنند؟

فراتر از دیروز

شرکت‌های بزرگ فناوری در طول پنج سال گذشته پیشرفت‌هایی حاشیه‌ای در عرصه برابری جنسیتی داشته‌اند. هنوز کارهای زیادی باقی مانده است. سال ۲۰۱۴، برخی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری شامل گوگل، فیس‌بوک و اپل، اولین گزارش تنوع جنسیتی و نژادی خود را منتشر کردند. این شرکت‌ها برای نخستین بار بحث همگن بودن تیم‌ها از منظر جنسیتی را در این گزارش مطرح کردند. همگی گزارش دادند که زنان ۳۰ درصد از کل مشاغل‌شان را تشکیل می‌دهند و این میزان برای مشاغل فناوری خاص به ۱۵ تا ۲۰ درصد می‌رسد. در آن زمان خیلی از روزنامه‌نگارانی که اخبار صنعت فناوری را پوشش می‌دادند انتشار این نوع گزارش‌ها را مثبت قلمداد کردند. من این موضوع را خوب به یاد دارم چون خودم هم یکی از آن روزنامه‌نگاران بودم. البته این گزارش‌ها آنچنان که انتظار داشتیم نبود، اما همین شفافیت گامی رو به جلو محسوب می‌شد؛ مبنایی ضروری برای بهبود نابرابری جنسیتی گسترده در فناوری. به هر حال نمی‌توانید بدون اذعان به وجود یک مشکل در پی حل آن باشید. اکنون پنج سال از آن زمان می‌گذرد و همچنان چیزی بهتر از قبل به نظر نمی‌رسد. شرکت گوگل در آخرین گزارش تنوع جنسیتی و نژادی که در سال ۲۰۱۸ منتشر کرد نوشت ۹/۳۰ درصد از

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

آیا موفقیت در حوزه فناوری بر اساس روابط و امتیازها تعریف می‌شود یا شایسته‌سالاری

این همه ماجرا نیست

خیلی از سازمان‌ها از جمله شرکت‌های فناوری، از فرصت‌هایی مثل روز زن استفاده می‌کنند تا زنان را محترم بشمارند؛ از جمله برگزاری مراسم و تقدیر از زنان برتر. از این اقدامات مسلماً استقبال زیادی می‌شود اما نکته آشکار چیزی است که زیاد عنوان نمی‌شود: شکاف جنسیتی همچنان در دنیای فناوری یک معضل محسوب می‌شود. بر اساس گزارش‌های اخیر، زنان هنوز هم در اکثر شرکت‌های فناوری، به ویژه در نقش‌های رهبری و فناورانه، کم‌برآورد می‌شوند. برای نمونه، در فضای کاری گوگل، در حال حاضر ۹/۳۰ درصد زنان حضور دارند که در این بین ۹/۲۱ درصد در پست‌های فناورانه و ۲۵ و نیم درصد در پست‌های رهبری مشغول فعالیت‌اند. زنان در فیس‌بوک ۳۶ درصد از کل پرسنل در سطح جهانی را تشکیل می‌دهند، ۲۲ درصد از آنها نقش فناورانه و ۳۰ درصد نقش رهبری دارند. اعداد و ارقام توییتر هم مشابه فیس‌بوک است؛ ۳۳ درصد زنان که ۱۷ درصدشان شغل فناورانه و ۳۳ درصدشان شغل رهبری دارند. اکثر شرکت‌های فناوری آمار و ‌ارقام نزدیکی را طی سال‌های اخیر منتشر کرده‌اند. این اعداد مسلماً نسبت به چند سال گذشته بهتر است، اما افزایش صرفاً در بهترین حالت در حاشیه‌ها دیده می‌شود. این مساله موضوع اصلی بحث قسمتی از ۶۰ دقیقه (۶۰ Minutes) را،

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

کارآفرین ایرانی با Persian Women In Tech در پی حل مشکل نبود تنوع نیروی کار سیلیکون‌ولی است

می‌توانیم کارهای زیادی انجام دهیم

سیلیکون‌ولی دچار مشکل نبود تنوع در نیروی کار است، مشکلی که به خوبی نیز مستند شده است. سپیده نصیری که به نام «سپی» شناخته می‌شود کارآفرینی ایرانی است. او حدود سه سال پیش Persian Women In Tech (PWIT) را راه‌اندازی کرد، مجموعه‌ای که قصد دارد آمار ناامیدکننده‌ بنیان‌گذاران و مهندسان زن فعال در فضای فناوری را تغییر دهد و روی نیروی کار زن ایرانی تمرکز دارد. Persian Women In Tech، بنیادی غیرانتفاعی در سیلیکون‌ولی است و نصیری در جایگاه مدیرعامل اجرایی این سازمان به فعالیت می‌پردازد. ماموریت این سازمان ارتقای جایگاه زنان ایرانی در حیطه‌ فناوری، قدرت بخشیدن به آنها و تامین منابع از طریق شبکه‌ این سازمان است. این شرکت اخیراً وسعت فعالیت خود را افزایش داده است تا از زنان فعال فناوری در منا (خاورمیانه و شمال آفریقا) نیز حمایت کند. اولین کنفرانس این سازمان نیز با نام «زنان منا در فناوری» در سانی‌ویل کالیفرنیا برگزار شد. نصیری فرد پرهیجانی است که در اواسط دهه چهارم عمرش به سر می‌برد و زندگی حرفه‌ای‌اش با فناوری گره خورده است. شاید این بخشی از سرنوشت او بوده که پس از مهاجرت از مسیر آلمان به سمت آمریکا، هنگامی که کلاس یازدهم بوده است، در کوپرتینوی کالیفرنیا، با فاصله‌ کوتاهی از

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

نگاهی به گزارش سازمان ملل درباره سوگیری‌های جنسیتی دستیاران دیجیتالی

درخواست‌های عجیب

طبق گزارش یکی از موسسات سازمان ملل، تخصیص صدای زنانه به دستیاران دیجیتالی، از جمله سیری اپل و الکسای آمازون، در حال تشدید سوگیری‌های آسیب‌رسان جنسیتی است. گزارش منتشرشده توسط یونسکو ادعا می‌کند پاسخ‌های سلطه‌پذیر و عشوه‌گرانه‌ سیستم به بسیاری از درخواست‌ها، از جمله درخواست‌های توهین‌آمیز، باعث تشدید ایده‌ فرمانبرداری زنان می‌شود. این گزارش می‌گوید: «زنانه بودن صدای بیشتر دستیاران صوتی باعث ایجاد احساس آماده به خدمت، مطیع و چاپلوس بودن زنان می‌شود که با فشار یک دکمه یا صدای خشن و گفتن کلمه‌ای مثل «هی» یا «اوکی» می‌توانید این دستیاران صوتی را در اختیار داشته باشید… دستیار مجازی هیچ عاملیتی ندارد و باید دستور را بی چون و چرا اجرا کند. این دستیار صرف نظر از لحن یا خشونت موجود در صدا به درخواست‌ها پاسخ می‌دهد. در بسیاری از جوامع این موضوع باعث تشدید دید فرمانبردارانه و تحملگر زنان در مواجهه با رفتارهای بد می‌شود.» گزارش یونسکو اعلام می‌کند که این مساله زمانی واقعاً نگران‌کننده می‌شود که دستگاه‌ها جواب‌های نامناسبی به آزارهای جنسی زبانی می‌دهند. گزارش یونسکو، با عنوان «اگر می‌توانستم سرخ می‌شدم»، می‌گوید این شرکت‌ها «تیم‌های مهندسی غالباً مردانه‌ای» دارند که سیستم‌های هوش مصنوعی را به گونه‌ای ساخته‌اند تا پاسخ عشوه‌گرانه‌ای به آزارهای کلامی بدهند. این گزارش اضافه

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

نگاهی به نقش هوش مصنوعی در زمینه سوگیری‌های جنسیتی برای استخدام

رهبران ناشایست

هوش مصنوعی در حال متحول کردن جنبه‌های مختلفی از زندگی ماست. در حال حاضر سازمان‌ها نیز برای پیدا کردن استعدادهای مورد نیاز خود از این فناوری استفاده می‌کنند. شرکت‌ها می‌دانند در صورت پیدا کردن شخص مناسب، بازگشت سرمایه‌ بسیار خوبی خواهند داشت. شرکت مک‌کینزی پیش‌بینی کرده است که در شغل‌های بسیار پیچیده، شخص مناسب می‌تواند تا ۸۰۰ درصد تولید بیشتری نسبت به یک فرد معمولی داشته باشد. یکی از مطالعات اخیر مدرسه‌ کسب‌وکار هاروارد نشان داده است که اجتناب از کارمندان نامناسب مزایای بیشتری با خود به همراه دارد. با وجود این نقش ضروری استعداد، سازمان‌ها هنوز هم نمی‌توانند فرد مناسب را پیدا کنند و به جای تکیه بر روش‌های مبتنی بر داده برای تشخیص استعداد، به درک شهودی خود اکتفا می‌کنند و این اتفاق را به خصوص می‌توان در رده‌های شغلی بالاتر دید که این انتخاب‌ها حتی از اهمیت بیشتری برخوردارند. البته بسیاری از رهبران بر اساس تخصص فنی، نفوذ سیاسی و عملکردشان در مصاحبه انتخاب می‌شوند. بیشتر شرکت‌ها روی خصوصیات اشتباهی تمرکز می‌کنند و به جای شایستگی روی اعتمادبه‌نفس، به جای تواضع روی کاریزما و به جای صداقت روی خودشیفتگی افراد تمرکز می‌کنند که می‌توان آن را علت وجود تعداد زیادی از رهبران بی‌صلاحیت دانست. نتیجه این است

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

آیا اتوماسیون شغل‌ها را می‌سازد یا حذف می‌کند

مردها یا زن‌ها

درحالی که عصر اتوماسیون و در افق نزدیک فناوری‌های هوش مصنوعی (AI) فرصت‌های جدید شغلی و راه‌های پیشرفت اقتصادی را نوید می‌دهند، زنان با چالش‌های جدیدی مواجه‌اند که بر چالش‌های تثبیت‌شده قدیم استوارند. تا سال ۲۰۳۰ احتمالاً ۴۰ تا ۱۶۰ میلیون زن در جهان نیاز دارند نقش‌های حرفه‌ای‌تر و تخصصی‌تری را بر عهده بگیرند. برای گذر از این تحول و پیشرفت در بازار کار، زنان و مردان نیاز دارند تخصص بیشتری کسب کنند و پشتیبانی هدفمند داشته باشند. گزارش جدید موسسه جهانی مک‌کینزی (MGI) با عنوان «آینده زنان در بازار کار: تحول در عصر اتوماسیون» شرح می‌دهد چگونه زنان این گذار را انجام می‌دهند. آنها می‌توانند در مسیر کار مولدتر باشند و دستمزد بیشتر دریافت کنند. اگر این اتفاق نیفتد، ممکن است با افزایش شکاف دستمزدی مواجه شوند یا با سرعت کندی که برابری جنسیتی دارد، به طور کلی عقب بمانند. این تحقیق جدید الگوهای بالقوه برای زنان در «مشاغل از دست‌رفته» (کارهایی که با اتوماسیون جایگزین شده‌اند)، «مشاغل به‌دست‌آمده» (شغل‌هایی که با رشد اقتصادی، سرمایه‌گذاری، تغییرات‌ جمعیت‌شناسی و نوآوری‌های تکنولوژیکی ایجاد شده‌اند) و «مشاغل تغییریافته» (کارهایی که بخشی از فعالیت‌ها و نیازهای مهارتی‌شان به وسیله اتوماسیون تغییر یافته است) را بررسی می‌کند. با بررسی چندین سناریو تبیین می‌کنیم که

شماره 70 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128
شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 104

چین چگونه می‌تواند اپل، تسلا و بوئینگ را ویران سازد

تاس انداختن‌های بیهوده

۲۷ سال قبل بود که دنگ ژیائوپینگ* متوجه شد «عربستان نفت دارد؛ چین، زمین‌های نایاب». رهبر چین در اوایل دهه ۱۹۹۰، هیچ اطلاعاتی در مورد آی‌فون‌ها، اتومبیل‌های تسلا، پهپادها و روبات‌ها نداشت. تسلط فعلی چین بر این مسائل بسیار حیاتی، بیشتر از هر دلیل دیگری در ارتباط با جنگ تجاری است. یکی از دیدگاه‌های غالب این است که دولت رئیس‌جمهور چین- شی جین‌پینگ ـ در مقایسه با دونالد ترامپ، قدرت کمتری دارد. پس چرا از جنگ دور نمی‌شود؟ ترامپ هر روز بیشتر از پیش در مورد پیروزی در سطح جهانی ناامید می‌شود و چین به‌ راحتی می‌تواند از مخمصه بگریزد. تیم شی جین‌پینگ ممکن است متوجه نباشند و صرفاً جنگ را به صلح ژئوپلیتیک ترجیح دهند. پکن می‌گوید کارت‌های بیشتری در این بازی دارد که هنوز استفاده نکرده است. شی جین‌پینگ در ماه مه به طور منظم از زمین‌های کانی نادر چین بازدید کرده است. ذخیره عظیم عناصر حیاتی در چین برای محصولات فناوری بسیاری ضروری‌اند و این امر اهرم مهمی برای پکن در سیلیکون‌ولی است. اما این یکی از مواردی است که چین می‌تواند با استفاده از آن در مقابل ترامپ بایستد. کارت‌های دیگر شی جین‌پینگ چه هستند؟ لوئیس گیو از Gavekal Research به یکی از جالب‌ترین کارت‌ها اشاره

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 105

پرونده‌ای در مورد نقش فناوری در تغییرات اقلیمی

هوایی که نفس نمی‌کشیم

در سال‌های اخیر تمرکز بر تغییرات اقلیمی و بحران‌های ناشی از آن اندکی بیشتر شده است. تغییر اقلیمی به هر تغییر قابل توجهی گفته می‌شود که در طولانی‌مدت در منطقه‌ای خاص یا در کل اقلیم زمین رخ بدهد و عوامل مختلفی مانند تغییر در تابش خورشید و گازهای گلخانه‌ای بر تغییر اقلیم تاثیرگذار هستند. تغییر اقلیم اثرات منفی‌ای بر کره زمین و زندگی جانداران می‌گذارد. افزایش دمای کره زمین، آب شدن یخ قطب‌ها، افزایش توفان‌ها و سیل‌هایی نظیر سونامی نمونه‌هایی از اثرات مخرب تغییر اقلیم هستند.  این بار انگشت اتهام به سوی چه کسی است؟ انسان: موجود عجیبی که به خاطر زیست آسوده‌تر، بی‌محابا، دست به تخریب محیط زندگی خود می‌زند. در میان این هیاهو، نقش فناوری به نوبه خود، جالب توجه است. فناوری از سویی با استفاده از هوش مصنوعی و بزرگ‌داده سعی دارد راه‌حل‌هایی ارائه دهد که مبتنی بر داده‌هاست. استارت‌آپ‌ها با ارائه ایده‌های نو درصددند از میزان گازهای گلخانه‌ای بکاهند یا روش‌هایی را ارائه دهند که جایگزین روش‌های صنعتی و مصرفی‌ پیشین شود. از سوی دیگر شبکه‌های اجتماعی در سال‌های اخیر به عنوان تریبون‌هایی نسبتاً آزاد در فرهنگ‌سازی در زمینه تغییرات اقلیمی تاثیرات مثبت و گاه منفی داشته‌اند. سوال‌ اصلی‌ای که مطرح می‌شود این است که آیا فناوری-

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 106

نگاهی به 12 اقدام فعلی فناوری در زمینه تغییرات اقلیمی

چه کسی واقعیت را وارونه کرده است؟

بیل گیتس و مارک زاکربرگ یک میلیارد دلار روی Breakthrough Energy سرمایه‌گذاری‌کرده‌اند تا پشتوانه‌ای برای راه‌حل‌های مقابله با تغییرات اقلیمی فراهم آورند. اما تهدید بزرگی که وجود دارد این است که هر نوآوری موفقی، در سریع‌ترین حالت ممکن، در سال ۲۰۳۰ وارد بازار خواهد شد. ما می‌دانیم که کاهش تهدید تغییرات اقلیمی خطرناک به معنای نصف شدن میزان گازهای گلخانه‌ای منتشرشده است. شاید گیتس، زاکربرگ و دیگر غول‌های فناوری باید به طور برابر روی نوآوری‌ها سرمایه‌گذاری و از تغییر در رفتار اجتماعی پشتیبانی کنند. در هر حال غول‌های فناوری بر تصمیم‌گیری‌های چهار میلیارد کاربر به طور روزانه تاثیر می‌گذارند. زمان آن رسیده است که قراردادی اجتماعی بین فناوری و جامعه بسته شود. اخیراً گزارشی در World Economic Forum منتشر شد که در آن به ۱۲ روش اشاره می‌شود که فناوری می‌تواند با استفاده و اجرای آنها از اهداف اجتماعی برای ایجاد ثبات اقلیمی کره زمین حمایت کند. در ادامه به طور خلاصه به این اقدامات اشاره می‌کنیم. ۱- رهبران: نگهبان‌های واقعی سیاره غول‌های فناوری تلاش‌ زیادی می‌کنند تا نشان دهند که در مورد کاهش گازهای گلخانه‌ای منتشرشده جدی‌اند. اما مساله عجیب و ناهماهنگ به نظر می‌آید. گوگل و مایکروسافت با شرکت‌های نفتی همکاری می‌کنند تا ابزارهای هوش مصنوعی را توسعه

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

به‌دنبال راه‌حل تغییرات اقلیمی

نقشه اول شکست خورده است

نقشه اول شکست خورده است. هیچ معامله جهانی موثری برای مدیریت تهدیدهای تغییرات اقلیمی صورت نگرفته است. نقشه دوم چیست؟ کنترل یا کاهش تهدیدهای تغییرات اقلیمی پس از ۲۵ سال کنفرانس، گزارش، ملاقات‌ها و جلسه‌ها، بحث‌های عمومی و ارائه مهم‌ترین مدارک در زمینه تغییرات اقلیمی با شکست مواجه شده است. زمان آن رسیده که دوباره در مورد پیمان پاریس فکر کنیم.* واقعیت ساده و مسلم است: هیدروکربن همچنان حدود ۸۰ درصد از انرژی جهانی را، که طی هر روز مورد نیاز است، تامین می‌کند همان‌طور که ۱۰، ۲۰ سال قبل این‌طور بود. بر اساس آمار ارائه‌شده از سوی آژانس بین‌المللی انرژی، در نتیجه کربن منتشرشده، گازهای گلخانه‌ای (CO2) ۴۰ درصد بیشتر از سال ۲۰۰۰ منتشر می‌شوند. مجموعه‌ای گزارش در هفته‌های آخر سال ۲۰۱۸- از جمله «چشم‌انداز جهانی انرژی» آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، «ارزیابی ملی آب‌وهوا»ی آمریکا و و جدیدترین تحقیق منتشرشده از هیات بین‌دولتی تغییر اقلیم (IPCC)- این مساله را تایید کردند. مساله جدی است و اوضاع بدتر می‌شود. هیچ دولت جهانی‌ای وجود ندارد و ملی‌گرایی نیرومندترین سیاست زمانه ماست؛ بنابراین هیچ راهبرد همکاری سازنده‌ای برای حل کردن مسائل جهانی وجود ندارد. ما در مسیر دشواری قرار داریم که در آن کربن اتمسفر به سطحی رسیده که دما را تا

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 109

رویکرد استراتژیک برای اقدامات اقلیمی

شهرهایی که دوست می‌داریم

اکنون این موضوع در جامعه جهانی به رسمیت شناخته شده است که تعهدات انجام‌شده توسط دولت‌های ملی ذیل توافقنامه اقلیمی پاریس در سال ۲۰۱۵ بدون هماهنگی شهرها با یکدیگر به دست نخواهد آمد. خوشبختانه تعداد زیادی از شهرداران تعهدی قوی نسبت به مقابله با تغییرات اقلیمی دارند و همکاری برای رسیدن به این هدف را نشان داده‌اند. پروژه شهرهای C40، که در اصل شبکه‌ای است برای مواجهه با تغییرات اقلیمی، از شهرداران شهرک‌های بزرگ جهانی تشکیل شده و در واکنش به توافقنامه اقلیمی پاریس گزارشی را منتشر کرده است؛ در این گزارش به راهکارهایی برای کاهش آلاینده‌های شهری و نگهداری دمای میانگین جهانی در محدوده «امن» (زیر یک و نیم درجه سانتی‌گراد) پرداخته شده است. با افزایش انگیزه برای اجرای برنامه‌های اقلیمی، گزارش جدید ما با عنوان «شتاب‌افزایی متمرکز: رویکردی استراتژیک برای اقدامات اقلیمی شهرها تا سال ۲۰۳۰»، گامی دیگر در جهت تحلیل فرصت‌های شهری برای تسریع کاهش آلاینده‌های کربن محسوب می‌شود. در حالی که اکنون فناوری‌ها و متخصصانی برای جلوگیری از افزایش دما به ‌کار گرفته شده‌اند، این مساله همچنان پابرجا و جدی است. حالا که بسیاری از شهرها در عرصه رقابتی اولویت‌هایی را در نظر دارند، بهتر است مدیران شهری اقداماتی حیاتی مشخص کنند که مسیر انتشار گازها

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112

استارت‌آپ‌ها چگونه با تغییرات اقلیمی مقابله می‌کنند

نسخه جدید فوکوشیما

اوایل دسامبر سال ۲۰۱۸، دفتر ملی ارزیابی تغییرات اقلیمی در سازمان ملل چهارمین گزارش سالانه‌اش را درباره تغییرات اقلیمی منتشر کرد. همان زمان بود که آتش‌‌سوزی در جنگل‌های کالیفرنیا رخ داده بود و دست‌کم یافته‌های این گزارش چندان شگفت‌آور نبودند. چشم‌انداز کلی ماجرا خوب نیست. تغییرات اقلیمی نه‌تنها محیط طبیعی را از بین می‌برد، بلکه بر جوامع و اقتصاد هم اثرگذار است. به ‌تنهایی در ایالات متحده، شرایط آسیب‌زای آب‌وهوایی موجب شده هزاران نفر از خانه‌هایشان خارج شوند و این موضوع از سال ۲۰۱۵ بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار هزینه تحمیل کرده است. این پیامدها صرفاً ناشی از آتش‌سوزی‌های بزرگ کالیفرنیا نیست، بلکه توفان‌هایی که به سواحل شرقی حمله‌ کرده‌اند نیز در بروز آنها نقش داشته‌اند. افرادی که در جوامع روستایی زندگی می‌کنند، تقریباً ۱۵ درصد از جمعیت ایالات متحده را تشکیل می‌دهند. آنها به شکلی نامتناسب تحت ‌تاثیر شرایط اقلیمی هستند و برداشت محصولات‌شان تحت‌تاثیر تغییرات گسترده آب‌وهوایی است. لیکن گزارش اخیر به ویژگی‌های برجسته‌ای اشاره می‌کند که افراد شهری را هم متاثر خواهد کرد. استانداردهای کنونی زیرساخت‌های شهری توجهی به روند آینده تغییرات اقلیمی ندارند، تغییراتی که انتظار می‌رود تا سال ۲۰۲۵ حدود ۹/۳ تریلیون دلار صرفاً برای آمریکا هزینه در بر داشته باشد. پیشرفت بشر در عرصه

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

بیل گیتس و دیگران روی استارت‌آپ‌های انرژی سرمایه‌گذاری می‌کنند

بازی نامشخص

اغلب این اتفاق رخ نمی‌دهد که ثروتمندترین انسان‌ها گرد هم بیایند، در مورد هدفی که به نفع عموم است با همدیگر توافق کنند و روش‌هایی را برای دستیابی به آن مشخص سازند. اما این رویداد چیزی است که بیل گیتس با Breakthrough Energy Ventures (BEV) به آن رسید. هدف BEV سرمایه‌گذاری یک میلیارد دلاری روی استارت‌آپ‌های انرژی برای کاهش ‌دی‌اکسیدکربن است. این پول از منابع میلیاردرهایی مثل موکش آمبانی هندی، جف بزوس از آمازون، مایکل بلومبرگ شهردار سابق نیویورک و ریچارد برنسون از Virgin، جک ما از علی‌بابا و ماسایوشی سان از سافت‌بانک کسب می‌شود. BEV با دو سرمایه‌گذاری کار خود را آغاز کرد: Form Energy که به توسعه دو نوع جدید از باتری‌ها مربوط است که می‌تواند ماه‌ها و هفته‌ها انرژی را ذخیره کند و Quidnet Energy که فناوری‌ای را توسعه می‌دهد که از مزیت‌های نیروی هیدروالکتریک استفاده می‌کند. شرکت‌هایی که BEV روی آنها سرمایه‌گذاری کرده است به ترتیب زیرند. باید اشاره کرد که بر اساس گفته‌های کارمیشل روبرتز، مدیر سرمایه‌گذاری BEV، برخی شرکت‌ها نمی‌خواهند نامی از آنها برده شود، مگر در مرحله آخر کار. از این رو لیستی که در ادامه می‌آید کامل نیست. کوانتوم اسکیپ: استارت‌آپی که باتری‌ای می‌سازد که متخصصان باور دارند جزء اصلی ماشین‌های الکتریکی

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 115

گفت‌وگو با بیل گیتس در مورد تغییرات اقلیمی

انرژی پاک افراد را فریب می‌دهد

بیل گیتس و همسرش ملیندا گیتس هر سال نامه‌ای می‌نویسند و در آن به موضوعاتی اشاره می‌کنند که می‌توانند باعث نگرانی، خوشحالی یا شگفتی شوند. موضوعات پرداخته‌شده در این نامه‌ها برگرفته از تجربیات آنها در مواجهه با فقر، بیماری، تغییرات اقلیمی و دیگر مشکلات است. بیل گیتس هم‌اکنون در تلاش است از طریق برنامه‌هایی که بودجه‌شان توسط بنیاد بیل و ملیندا گیتس و همچنین صندوق سرمایه‌گذاری یک میلیارد دلاری Breakthrough Energy Ventures تامین شده (که افرادی نظیر جف بزوس، ریچارد برنسون، جک ما و مگ وایتمن در آن عضویت دارند) با تغییرات اقلیمی مقابله کند. در ادامه بخشی از گفت‌وگوی بیل گیتس با تاد بیشاپ، سردبیر گیک‌وایر، را در مورد تغییرات اقلیمی می‌خوانیم. سوالاتی در مورد حمایت شما از انرژی هسته‌ای در ذهن افرادی نقش بسته که به جای انرژی هسته‌ای از انرژی سبز و غیره مانند انرژی باد و خورشید پشتیبانی می‌کنند. آیا شما این مساله را با رویکرد «یا این یا آن» در نظر دارید یا نه؟ آیا این مساله به نظر شما رقابتی بین مدافعان انرژی هسته‌ای و دیگران است؟ چگونه به انتقاد دیگران درباره حمایت‌تان از انرژی هسته‌ای پاسخ می‌دهید؟ در بیشتر مواقع، اگر مقدار مناسب باد یا نور خورشید داشته باشید، منبع انرژی قابل توجهی

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

چالش‌های اقلیمی و راه‌حل‌های استارت‌آپی

به خاطر نسل‌های آینده

اجلاس جهانی اقدامات اقلیمی طی ۱۲ الی ۱۴ سپتامبر سال ۲۰۱۸ در سان‌فرانسیسکوی کالیفرنیا برگزار شد. تغییرات اقلیمی این روزها مساله‌ای مهم است. رهبران دولت‌ها، کسب‌وکارها، سرمایه‌گذاران و شهروندان سراسر جهان در این اجلاس پنج چالش را مطرح کردند که باید حل شود: سیستم‌های انرژی سالم، رشد اقتصادی جامع، جوامع پایدار، نظارت بر خشکی و اقیانوس و سرمایه‌گذاری‌های متحول‌کننده اقلیمی. علاوه بر چنین اجلاس‌ها و افرادی که دغدغه تغییر شرایط اقلیمی را دارند، استارت‌آپ‌هایی هم در سراسر جهان هستند که از نوآوری‌هایشان استفاده می‌کنند تا تاثیر اقدام‌های کسب‌وکارهای سنتی را، که با آسیب زدن به سیاره‌مان سود می‌برند، کاهش دهند. این استارت‌آپ‌ها هم برای سود خود تلاش می‌کنند و هم برای مبارزه با تغییرات اقلیمی. در کنار پنج چالشی که در اجلاس مطرح شد و در ادامه توضیح داده می‌شوند، به پنج راه‌حل استارت‌آپی نیز می‌پردازیم که مشکل را حل می‌کنند. سیستم‌های انرژی سالم شاید این مساله به ذهن افراد خطور نکند، اما واقعیت این است که بسیاری از افراد هم در کشورهای توسعه‌یافته و هم در کشورهای در حال توسعه هنوز به منابع قابل اطمینان انرژی مثل باد و الکتریسیته دسترسی ندارند. یکی از چالش‌ها در این میان سیستم‌های انرژی سالم است که بر حرکت جهان به سوی سیستم‌های

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

نقش شبکه‌های اجتماعی در گفتمان تغییرات اقلیمی

شکاف دانش

ارتباط بین استفاده از شبکه‌های اجتماعی و ارائه نظر در زمینه تغییرات اقلیمی، دانش و رفتارهای مربوط به آن، حاکی از تاثیرات مثبت این شبکه‌هاست. رسانه‌های اجتماعی دانش گسترده‌ای در مورد تغییرات اقلیمی و فعالیت‌های مناسب ارائه می‌دهند و فضایی را برای بحث در مورد این موضوع با دیگران مهیا می‌کنند. از سوی دیگر، شبکه‌های اجتماعی در کنار این تاثیرات مثبت می‌توانند نگاه شکاکانه‌ را به تغییرات اقلیمی و مباحث علمی تقویت کنند. استفاده از شبکه‌های اجتماعی در زمینه ارتباط بسیار موثر است. تعریف اصلی و محبوب شبکه‌های اجتماعی، این فضا را به عنوان ساختاری آنلاین معرفی می‌کند که افراد در آن از پروفایل‌های خود استفاده و با دیگر افراد ارتباط برقرار می‌کنند. محققان شبکه‌های اجتماعی معتقدند مبحث تغییرات اقلیمی موضوعی است که در مورد آن در شبکه‌های اجتماعی بسیار حرف زده می‌شود. اطلاعاتی که از طریق این شبکه‌ها ارائه می‌شود می‌تواند اطلاعات یا تجارب شخصی باشد یا به سمت نقطه‌نظرهای علمی برود. باید اشاره کرد که شبکه‌های اجتماعی را می‌توان با ارائه منابع موثق سازمان‌ها غنی‌تر کرد؛ این شبکه‌ها و ارائه اطلاعات از طریق آنها راه موثری در فرهنگ‌سازی، افزایش آگاهی و مدیریت رفتارهای مخرب محیط‌زیستی است. محققان بسیاری این ایده را مطرح کرده‌اند که اینترنت شکاف دانش را

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

نگاهی به تجربه استارت‌آپ‌ها در زمینه سرمایه‌گذاری برای مبارزه با تغییرات اقلیمی

آنها ریشه‌هایشان را فراموش کرده‌اند

مت راجرز با پولی که از فروش استارت‌آپش به گوگل به دست آورد، روی شرکت‌هایی سرمایه‌گذاری می‌کند که می‌خواهند با تغییرات اقلیمی مبارزه کنند. راجرز یکی از موسسان شرکت نست (Nest) است که در حوزه ترموستات‌های دیجیتالی فعالیت دارد. او میلیون‌ها دلار صرف استارت‌آپ‌هایی کرده که هدف‌شان حذف دی‌اکسید کربن از اتمسفر زمین بوده است. فناوری حذف کربن چیزی است که دانشمندان معتقدند از طریق آن می‌توان با افزایش جدی دمای جهانی مقابله کرد. لیکن راجرز کشفی ناامیدکننده داشته است: با وجود پول زیاد سیلیکون‌ولی، سرمایه‌گذاران کمی قصد دارند در حمایت از شرکت‌ها برای مقابله با شرایط تغییر اقلیم دست یاری به سوی او دراز کنند. راجرز می‌گوید: «چیزی که امروز نیاز داریم یک برنامه اشتراک عکس یا استارت‌آپ زنجیره بلوکی دیگر نیست، ما باید سراغ بحران کربن برویم. اما خیلی‌ها دنبال پولی هستند که ساده به ‌دست بیاید به‌ جای اینکه مسئولیت اقدامات اصلی و مهم را بر عهده بگیرند.» بعد از اینکه راجرز شرکت خود را به گوگل فروخت، شروع به سرمایه‌گذاری در استارت‌آپ‌هایی کرد که هدف‌شان حذف کربن از اتمسفر بوده است. او استدلال‌ها را می‌شناسد: آخرین باری که سرمایه‌گذارها بودجه‌ای را صرف فناوری‌های محیط‌زیستی کردند، یعنی دوران حباب فناوری در دهه ۲۰۰۰، بخش بسیاری از پول‌شان

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

اینتل از فناوری‌های در حال ظهور در برابر تغییرات اقلیمی استفاده می‌کند

پیوستن به دیگری

براساس گزارش تازه‌ای از سازمان ملل متحد در زمینه محیط‌زیست، ملت‌ها باید تلاش خود را برای حفظ دمای زمین تا زیر دو درجه سانتی‌گراد و جلوگیری از بروز اثرات فاجعه‌بار اقلیمی افزایش دهند. در حالی که هنوز امکان تغییر در شرایط آب‌وهوایی وجود دارد، به سرعت زمان را از دست می‌دهیم. سازمان ملل پیشنهاد می‌کند که برای متوقف کردن انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۳۰ وقت داریم. بخش خصوصی مکلف است تلاش‌ها و همکاری‌هایش را در زمینه راهبردهای صنعتی گسترده افزایش دهد تا شکاف‌های موجود پر شوند. شرکت اینتل باور دارد که تغییرات اقلیمی مساله و چالش جدی محیط‌زیستی، اقتصادی و اجتماعی است که به واکنش‌های جدی دولتی و خصوصی نیاز دارد. سیاست‌های تغییرات اقلیمی اینتل، مسیری را مشخص می‌کند که در آن نهایت تلاش بابت کاهش ردپای خودمان و همکاری با دیگران برای توسعه سیاست‌های عمومی به کار گرفته می‌شود. افزون بر این، فناوری‌های در حال ظهوری مثل هوش مصنوعی، نسل پنجم ارتباطات و اینترنت اشیا پتانسیل‌هایی شگفت در جهت مقابله با چالش‌های محیطی مثل مصرف بهینه انرژی تا مدیریت منابع و پیش‌بینی‌های تحلیلی دارند. مادامی که هدف شرکت‌های فناوری کاهش ردپاهای اقلیمی در محیط‌زیست است، فناوری‌ هم به کاهش چنین ردپاهایی در سطح جامعه کمک می‌کند. همین اواخر

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

گفت‌وگو با ماریا ریو درباره اقدامات تاثیرگذار برای بهبود وضعیت شهرها

از چه مسیری بگذریم؟

آلخاندرو کاربونل و خوزه میگل فرر، Green Urban Data را سال ۲۰۱۷ در والنسیای اسپانیا تاسیس کردند؛ استارت‌آپی که از فناوری بزرگ‌داده و ماهواره در ارائه «ابزارها برای مبارزه با تغییرات اقلیمی» به شهرداری‌ها، شرکت‌های مشاوره و شهروندان استفاده می‌کند و سعی دارد بهداشت و کیفیت زندگی را در شهرها بهبود بخشد. این ابزارها چه از طریق محصولات SaaS یا اپلیکیشن ارائه شوند و چه در ارتباط با مدیریت اجرایی شهرها یا شهروندان قرار بگیرند، می‌توانند در فرایندهای تصمیم‌گیری با توجه به اقدام‌های صورت‌گرفته و استراتژی‌های در حال اجرا به کار گرفته شوند. تاکنون پنج شهر اسپانیا فناوری Green Urban Data را به کار گرفته‌اند و بیش از یک میلیون نفر از خدمات این استارت‌آپ بهره می‌برند. در این گفت‌وگو ماریا ریو، مدیر بازاریابی Green Urban Data، درباره فعالیت‌های این استارت‌آپ توضیح می‌دهد. لطفاً توضیح دهید که Green Urban Data چگونه و چه زمانی تاسیس شد؟ Green Urban Data در سال ۲۰۱۷ تاسیس شد، درست بعد از اینکه همسر آلخاندرو بر بیماری خود چیره شد. آنها عادت داشتند بچه‌هایشان را به پارک‌های شهری ببرند، دوچرخه‌سواری کنند و زیر نور خورشید خوش بگذرانند. اما بعد از این بیماری متوجه شدند شهر آن‌قدرها هم مهربان نیست: سروصدای زیاد و آلودگی. در این

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

هوش مصنوعی چگونه به نجات زمین کمک می‌کند؟

از انسان‌دوستی تا زمین‌دوستی

زمان تاریخی برای هوش مصنوعی (AI) فرا رسیده است. همه قطعات حضور دارند: بزرگ‌داده (big data)، پیشرفت‌ در سخت‌افزار، ظهور الگوریتم‌های قدرتمند هوش مصنوعی و جامعه‌ای از منبع باز در ارائه ابزارهایی که موانع را کاهش می‌دهند. نتیجه: هوش مصنوعی از آزمایشگاه‌ها خارج می‌شود و وارد زندگی‌های هرروزه ما می‌شود، از هدایت شهرها گرفته تا اشتراک تاکسی، شبکه‌های انرژی و جهان آنلاین‌مان. در سال ۲۰۱۸ هر نوع کسب‌وکاری متوجه ارزش هوش مصنوعی شد. میزان استفاده از AI هر سال بیشتر از پیش می‌شود و این فناوری هر قدر که می‌گذرد از نظر کاربرد و استفاده قدرتمندتر، مستقل‌تر و گسترده‌تر می‌شود. مساله حل‌نشده در این میانْ قابلیت بالقوه خطرناک هوش مصنوعی است که اهمیت زیادی دارد؛ تعصب، تصمیم‌گیری ضعیف، شفافیت کم، کاهش مشاغل و استفاده بدخواهانه از هوش مصنوعی (مثل سلاح‌ها) از جمله ریسک‌های این فناوری به شمار می‌رود. در هر حال چالش فراتر از «هوش مصنوعی انسان‌دوستانه» است تا اطمینان در مورد «هوش مصنوعی زمین‌دوستانه» حاصل شود. میزان و ضرورت تاثیرات محیط‌زیست آلوده ما بر سلامت انسان و اقتصاد در حال افزایش است، و هوش مصنوعی می‌تواند به تحول سیستم‌ها و بخش‌های سنتی کمک کند و برای مشکلات تغییرات اقلیمی، آماده‌سازی غذا و سلامت آب، ساختن شهرهای پایدار و حفاظت

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 125

ایده جلوگیری از تغییرات اقلیمی تا چه میزان عملی است

مشکلات محیط‌زیستی

استفاده گسترده از فناوری انرژی‌های جدید برای حذف ‌دی‌اکسید کربن از جو می‌تواند مشکلات محیط‌زیستی بسیاری را رقم بزند. دانشمندان مختلف طی مقاله منتشرشده در نشریه علمی Nature Climate Change انتقادی جدید مطرح کرده‌اند که یکی از روش‌های بشر برای کاهش تاثیر تغییرات اقلیمی را با دیده شک می‌نگرد. فناوری بیوانرژی (Bioenergy)*، که تحت عنوان زیست‌انرژی با گیراندازی و ذخیره‌سازی کربن (BECCS) (BECCS) شناخته می‌شود، تنوع بالایی دارد. این فناوری از کربنی استفاده می‌کند که به طور طبیعی توسط گیاهان (یا بیومس) در طول فرایند فتوسنتز ذخیره شده است. با سوزاندن بیومس برای تولید انرژی پیش از اینکه تجزیه شود و سپس با گیراندازی مقدار کربن آزادشده در طول فرایند احتراقِ بیومس و ذخیره‌سازی آن در زیرزمین، فرایند ذخیره‌سازی دی‌اکسید کربن در اتمسفر حذف می‌شود. اگر در فرایند ذخیره‌سازی حجم نسبتاً اندکی از دی‌اکسید کربن حذف شود، می‌تواند مانند یک ابزار کاهنده در نظر گرفته شود. تاکنون BECCS چندان مورد استفاده قرار نگرفته است اما امید به استفاده گسترده از این فناوری، در عین مبارزه با تغییرات اقلیمی، حجم زیادی از انرژی را تولید خواهد کرد. این فناوری به ‌ویژه زمانی مهم است که جهان هدف خود را مبنی بر کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای از یاد ببرد. در این سناریو،

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

فناوری تا چه میزان می‌تواند مساله تغییرات اقلیمی را حل کند؟

جهان به معجزه نیاز ندارد

ایالات متحده آمریکا در حال حاضر دو نیروگاه سوخت زغال‌سنگ دارد که از انتشار دی‌اکسید‌کربن به هوا جلوگیری می‌کنند. پترا نووا (Petra Nova) در تگزاس و کمپر (Kemper) در میسیسیپی از فناوری استفاده می‌کنند تا قبل از احتراق مانع ورود CO2 به هوا شوند. متاسفانه این فقط دو مورد از ۴۰۰ نیروگاه ایالات متحده آمریکاست که هرساله حدود ۴/۱ میلیارد متر مکعب گاز گلخانه‌ای بی‌رنگ و بو را وارد جو می‌کنند. حتی کمپر و پترا نووا همه CO2 را که از سوختن ایجاد می‌شوند جذب نمی‌کنند و CO2 گرفته‌شده برای این استفاده می‌شود که نفت بیشتری را از زمین بیرون آورد و به این ترتیب بعد از اینکه سوخته شد، CO2 بیشتری را وارد اتمسفر می‌کند. مساله کربن هرساله پیچیده‌تر و خطرناک‌تر می‌شود. در جهانی که در آن هزاران نیروگاه با سوخت زغالی کار می‌کنند، در جهانی که حدود دو میلیارد اتومبیل و کامیون دارد و در جهانی که میلیاردها تن زغال‌سنگ، نفت و گاز طبیعی استخراج و مصرف می‌شود، جای تعجب نیست که حدود ۴۰ میلیارد متر مکعب ‌دی‌اکسیدکربن به صورت سالانه وارد فضا می‌شود. اقیانوس‌ها و گیاهان جهان برخی از این کربن‌ها را جذب می‌کنند، با این حال جمع شدن CO2 در اتمسفر به طور بی‌وقفه هرساله بیشتر

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

نگاهی به اقداماتی که طی تحول دیجیتالی مورد نیاز است

شجاع باشید

به‌‌رغم فراوانی تحولات دیجیتالی و تحلیل در چشم‌انداز کسب‌وکارها، شرکت‌های معدودی به نتایج پیش‌بینی‌شده دست یافته‌اند. جدیدترین تحقیق جهانی مک‌کینزی نشان می‌دهد میزان موفقیت به طور هشداردهنده‌ای پایین است. از هر ۱۰ پاسخ‌دهنده به نظرسنجی مک‌کینزی، هشت نفر می‌گویند سازمان‌هایشان در سال‌های اخیر تحول دیجیتالی را آغاز کرده‌اند، اما فقط ۱۴ درصد می‌گویند تلاش‌های آنها باعث بهبود عملکرد شده است. علاوه بر این تنها سه درصد از موفقیت کامل و پایدار در مورد تغییرات ایجادشده گزارش داده‌اند. این مساله که موفقیت در زمینه تحول دیجیتالی دشوار است، جای تعجب ندارد، زیرا ما می‌دانیم که درک و اجرای تحولات دیجیتالی دشوارتر از اقدامات سنتی در سازمان‌ها هستند. اما با نگاهی به ساختار تحول‌های تحلیلی و دیجیتالی متوجه پنج اقدام کلیدی در مراحل تحول می‌شویم که باعث می‌شود کوشش‌ها موفقیت‌آمیز باشد. این اقدامات روش‌هایی را پیشنهاد می‌دهند که سازمان‌ها می‌توانند بر اساس آنها برنامه‌ریزی کنند و تحول دیجیتالی خود را با موفقیت رقم بزنند. برای شروع، پاسخ‌دهندگان که بیشترین سطح موفقیت را در دنبال کردن تحول دیجیتالی عنوان کرده‌اند، گفته‌اند سازمان‌هایشان بر چند مساله دیجیتالی تمرکز زیادی داشته‌اند که مرتبط با عملکردشان بوده است. این سازمان‌های موفق برای تعریف دامنه تحول خود به صورت گسترده و سازمانی تلاش کردند و کسب‌وکارهای جدیدی

شماره 69 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 132
شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 101

پرونده‌ای در زمینه داده تاریک

جلوی پایت را نگاه کن!

عموماً «تاریکی» ما را می‌ترساند؛ از همان بچگی این‌طور بوده است. احساس می‌کنیم همه شرارت‌ها، بدی‌ها و سیاهی‌های مطلق در تاریکی پنهان شده‌اند و معطل‌اند که به سمت ما حمله‌ور شوند. برق که می‌رود، دنبال شمع یا چراغ‌قوه می‌دویم. چشم‌هایمان دیر به تاریکی عادت می‌کند. عبارت «داده تاریک» هم ممکن است احساس مشابهی را در ما برانگیزد: در وهله اول مکث می‌کنیم، ابروهایمان توی هم می‌رود، فکر می‌کنیم و همان‌طور که کلمه تاریک یا Dark می‌نشیند توی ذهن‌مان، سعی می‌کنیم بفهمیم اوضاع از چه قرار است و چه چیزی در دنیای بشری‌مان مورد تهدید واقع شده است. دارک‌دیتا یا داده تاریک، داده‌هایی‌‌اند که معمولاً در روند تصمیم‌گیری سازمان‌ها از آنها استفاده نمی‌شود. این داده‌ها اطلاعات حسگرها، گزارش‌ها یا هر داده‌ تراکنشی دیگری را شامل می‌شوند و بزرگ‌ترین حجم داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط سازمان‌ها را تشکیل می‌دهند. سازمان‌ها برای انجام کارهای عادی خود در طول یک سال، با ده‌ها و بلکه صدها هزار انسان سروکار دارند و به نوعی اطلاعات آنها را در جایی ذخیره می‌کنند؛ اما در بسیاری از موارد، به غیر از همان استفاده اولیه از این اطلاعات، هیچ‌گونه استفاده دیگری از این داده‌ها صورت نمی‌گیرد. یکی از دلایل عدم استفاده این است که این داده‌ها مثل عکس، ویدئو و

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 102

داده‌ تاریک چیست

گسترش امکان‌ها

داده‌های تاریک داده‌هایی هستند که معمولاً در روند تصمیم‌گیری سازمان‌ها از آنها استفاده نمی‌شود. این داده‌ها می‌توانند شامل داده‌های حسگرها، گزارش‌ها یا هر داده‌ تراکنشی دیگری باشند که در دسترس هستند اما نادیده گرفته می‌شوند. داده‌های تاریک بزرگ‌ترین حجم داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط سازمان‌ها را تشکیل می‌دهند. داده‌های تاریک معمولاً تحلیل نمی‌شوند، چون سازمان‌ها پهنای باند یا توانایی فنی مورد نیاز برای چنین تحلیلی را ندارند و همچنین فکر نمی‌کنند که این داده‌ها بتوانند باعث تولید ارزش برای سازمان شوند. با این حال در جهان امروز، با وجود پیشرفت‌های فناوری و توانایی دسترسی، ذخیره‌سازی و تحلیل حجم‌های بزرگی از داده‌ها و برقراری ارتباط بین آنها و دیگر منابع داده‌ای، مهم است که سازمان‌ها بتوانند از این داده‌های بی‌استفاده‌ خود بهره ببرند. در گذشته سازمان‌ها بر این باور بودند که می‌توانند تمام داده‌های خود را به طور سیستماتیک در انبار داده جمع‌آوری و سپس شناسایی، تطبیق و توجیه کنند و پس از آن خلاصه‌سازی و گزارش‌نویسی کنند. این روش به صرف زمان و انرژی زیادی نیاز دارد و توانایی تحلیل داده‌های تاریک را بسیار محدود می‌کند. گزارش‌ها و تحقیقات فعلی نشان می‌دهند ۹۰ درصد تمام داده‌های سازمان‌ها را داده‌های تاریک تشکیل می‌دهند. با توجه به این موضوع که در حال حاضر سازمان‌ها

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 103
شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 104

چالش‌های کاوش در داده‌های تاریک چیست

در جست‌وجوی نکات ازدست رفته

تقریباً تمام شرکت‌های بزرگ از ارزش جمع‌آوری، ذخیره و تحلیل داده‌ها مطلع‌اند اما می‌دانیم که فقط کسری از داده‌های تولیدشده مورد استفاده قرار می‌گیرند. طبق تحقیقات منتشرشده توسط Forrester، بیش از ۶۰ درصد داده‌هایی که در کسب‌وکارها جمع‌آوری و ذخیره‌سازی می‌شود هیچ استفاده‌ای به جز ثبت و ضبط شدن ندارد. داده‌های تاریک به ندرت تحلیل می‌شوند و می‌توانند باعث ایجاد شکاف‌های بزرگی در استراتژی سازمان شوند. وقتی هر تعامل و تراکنشی ثبت می‌شود شرکت‌ها باید اولویت‌بندی‌های خود را مشخص کنند و تشخیص دهند که چه داده‌هایی باید به سرعت استفاده شوند و چه داده‌هایی باید برای ثبت و ذخیره در درجه دوم اهمیت قرار گیرند. چنین موضوعی بدان معنی است که بیشتر اوقات داده‌های غیرساختارمند یا نیمه‌ساختارمند مانند گزارش‌های سرور، شبکه، تاریخچه‌ تماس‌ها، داده‌های دستگاه‌ها یا بازخوردهای متنی مشتریان آرشیو می‌شوند و برای مواقع نیاز در آرشیو باقی می‌مانند. قالب‌ها یا سیستم‌های قدیمی نیز داده‌ها را در تاریکی نگه می‌دارند، چون توانایی متصل شدن به ابزارهای مدرن تحلیلی را ندارند و خودشان نیز کارایی‌شان را از دست داده‌اند. سوال این است که چرا باید در داده‌های تاریک کاوش کنیم؟ بسیاری از متخصصان بر این باورند که استفاده‌ عملی از داده‌های تاریک به عنوان عاملی رقابتی در سال‌های آینده مطرح خواهد

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 105

نگاهی به مفهوم داده‌های تاریک

حکایت سرنخ‌ها

داده‌های تاریک اطلاعاتی دیجیتالی است که مورد استفاده قرار نمی‌گیرد. این مساله بسیار پیش می‌آید که سازمانی داده‌های تاریک خود را به دلایلی کنار بگذارد؛ به خاطر قدیمی بودن‌شان یا وقت‌گیر بودن استفاده از آنها و… در چنین سناریویی اطلاعات، پرونده‌ها یا اسناد ممکن است شامل اطلاعات ناقص یا قدیمی‌ای باشند که به اشتباه تحلیل شده‌اند یا در فرمت‌های فایل یا روی ابزارهایی ذخیره شده‌اند که قدیمی‌اند و دیگر از آنها استفاده نمی‌شود. عبارت «داده تاریک» روزبه‌روز بیشتر استفاده می‌شود و بیشتر در ارتباط با بزرگ‌داده و داده عملیاتی قرار می‌گیرد؛ مثلاً فایل‌های server log می‌توانند سرنخ‌هایی در مورد رفتار بازدیدکننده سایت ارائه دهند که داده ساختارنیافته است، و داده موقعیت جغرافیایی تلفن همراه می‌تواند الگوهای ترافیکی را نشان دهد که به برنامه‌ریزی کسب‌وکار کمک می‌کند. داده تاریک می‌تواند در ایجاد منابع درآمدی جدید، حذف و کاهش هزینه‌های اضافی موثر واقع شود. بسیاری از سازمان‌ها امروزه در حال استفاده از هدوپ هستند تا بتوانند داده‌های تاریک مفید را شناسایی کنند و از آنها در کسب‌وکار خود بهره ببرند. منبع: تک‌تارگت

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 107

نقش سیستم‌های بزرگ‌داده در استفاده از داده‌های تاریک

معدن‌های طلا

مفهوم «داده‌های تاریک» در سیستم‌های فناوری اطلاعات سال‌هاست وجود دارد، اما افزایش استفاده از Hadoop و دیگر فناوری‌ها باعث شده این مفهوم بیشتر و بیشتر آشکار شود. هدوپ یک فریم‌ورک کلی پردازشی است که برای اجرای پرس‌و‌جوها و دیگر عملیات تکراری روی مجموعه‌های داده‌ای عظیم با حجم‌های ترابایت و حتی پتا‌بایتی طراحی شده است. در این نرم‌افزار داده‌‌ها در یک سیستم فایلی مخصوص و توزیع‌یافته با عنوان HDFS (Hadoop Distributed File System) ذخیره‌سازی و بارگذاری می‌‌شوند. موسسه گارتنر داده‌های تاریک را «دارایی‌های اطلاعاتی» می‌خواند «که سازمان‌ها طی فعالیت کسب‌وکار روزانه خود جمع‌آوری، پردازش و ذخیره می‌کنند، اما نمی‌توانند برای اهداف دیگر از این داده‌ها بهره ببرند». در حال حاضر قابلیت‌های خوشه‌های هدوپ (Hadoop) و پایگاه داده‌های NoSQL برای پردازش حجم عظیمی از داده به کار می‌رود که در طولانی‌مدت نادیده گرفته می‌شدند و اکنون ارزش کسب‌وکاری این داده‌ها مشخص می‌شود. NoSQL مخفف not only sql، به معنای «نه تنها اس‌کیوال»، نامی است فراگیر برای رده گسترده‌ای از سامانه‌های مدیریت پایگاه داده که با نوع سنتی پایگاه‌های داده رابطه‌ای تفاوت‌های آشکار دارند. روشن‌ترین این تفاوت‌ها عدم استفاده از اس‌کیوال به عنوان زبان پرسش نخستین در noSQL است. شرکت‌های بزرگ اینترنت از جمله گوگل (BigTable)، آمازون (Dynamo)، لینکدین (Project Voldemort)، فیس‌بوک (Cassandra

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 106

نگاهی به تغییراتی که داده‌های تاریک ایجاد کرده‌اند

فرصت‌های مخفی

داده‌ تاریک اطلاعاتی است که شرکت جمع‌آوری، ذخیره‌سازی و در طول فعالیت‌های روزانه‌اش پردازش می‌کند اما معمولاً از این داده‌ها برای رسیدن به اهدافی سودمند استفاده نمی‌کند. داده‌ تاریک به شیوه‌های متفاوتی در حال تاثیرگذاری بر روش‌های تحلیل و استفاده از داده‌هاست. در ادامه به بررسی پنج تغییری می‌پردازیم که از داده‌های تاریک نشأت گرفته‌اند. امکان استفاده از داده‌های تاریخی برای تحقیقات علمی داده‌های تحقیقاتی که در آمریکا و برخی از کشورهای دیگر با بودجه‌ دولتی انجام می‌گیرند باید در پایگاه‌های داده‌ای عمومی به ثبت برسند. تحقیقی در این زمینه انجام شده است که نشان می‌دهد داده‌های جمع‌آوری‌شده در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ میلادی درباره‌ زئوپلانکتون‌ها در نبود فناوری‌های مورد نیاز برای عمومی کردن این داده‌ها منتشر شده‌اند. دانشمندان بر این عقیده‌اند که چنین داده‌های تاریکی می‌توانند اطلاعات ارزشمندی را درباره‌ تغییرات اقیانوس‌ها بر اثر تغییرات آب‌وهوایی در اختیارمان قرار دهند. به همین دلیل تلاش جدیدی شکل گرفته است تا از این داده‌های تاریک در تحقیقات فعلی استفاده شود. توجه کسب‌وکارها به مقررات عمومی حفاظت از داده‌ اتحادیه اروپا در ماه مه ۲۰۱۸ مقررات عمومی حفاظت از داده‌ اتحادیه اروپا اجرایی شد. بر اساس این مقررات، تمام کسب‌وکارهای فعال در اتحادیه‌ اروپا که به ذخیره‌سازی داده‌ها می‌پردازند یا شرکت‌هایی که

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

فرصت‌های روشنایی در داده‌های غیرساختاریافته پنهان است

به روشنایی مجال دهید

در عصر فناوری داده به منزله پول است. اطلاعات خام تولیدشده در حجم‌های زیاد که از طریق رسانه‌های اجتماعی، سیستم‌های تراکنشی، موتورهای جست‌وجو و تکنولوژی‌های بی‌شمار دیگر مدفون شده و بعد از تحلیل، آشکار می‌شود، می‌تواند فرضیه‌هایی برای تصمیم‌گیری و ایجاد مسیرهای جدید در آینده ارائه دهد. تا همین اواخر رویکرد منفعلانه به تحلیل و داده اقدامی رایج بود. سازمان‌ها با هدف ارائه گزارش، از قابلیت‌های تحلیل برای محدود کردن نمونه‌های داده ساختاریافته استفاده می‌کردند. اما مسائل مربوط به کیفیت در زمینه داده‌ها و نبود پیچیدگی کاربر و ناتوانی برای یکپارچه‌سازی داده‌ها در سیستم‌های سازمانی منجر به ایجاد بینش‌هایی می‌شد که در بهترین حالت محدود و در بدترین حالت گمراه‌کننده بودند. امروزه مدیران ارشد اطلاعات از ابزارهای مختلف مثل یادگیری ماشین، بصری‌سازی، پردازش زبان طبیعی و تحلیل‌های شناختی برای پاسخ دادن به سوالات و شناسایی بینش‌ها و الگوهای ارزشمند استفاده می‌کنند؛ کاری که چند سال قبل غیرممکن به نظر می‌آمد. در واقع تحلیل در حال حاضر بر حوزه فناوری اطلاعات و سرمایه‌گذاری غلبه دارد. تحلیل تاریک در درجه اول روی داده‌های خام مبتنی بر متن تمرکز دارد که تحلیل نشده‌‌اند و تاکید آنها بر داده‌های غیرساختاریافته یا ساختارنیافته است که امکان دارد شامل چیزهایی مثل پیام‌های متنی، اسناد، ایمیل، فایل‌های

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 110

نگاهی به وضعیت بازاریابی در دنیای داده‌ها

در تاریکی

بر اساس تحقیق ایکانسلتنسی، ۸۰ درصد از کل داده‌هایی که تحت مالکیت شرکت‌ها هستند داده‌های تاریک‌اند؛ یعنی داده‌های ساختارنیافته و تحلیل‌نشده که طی عملیات و کانال‌های مختلف از جمله شبکه‌های اجتماعی، خدمات مشتری و غیره ایجاد شده‌اند. این یافته نتیجه تحقیق ایکنسالتنسی (Econsultancy) طی همکاری با IBM در گزارش «بازاریابی در تاریکی» است که بیش از هزار بازاریاب را پوشش داده است. چگونه سازمان‌ها در این دنیای تاریک پیش می‌روند؟ در اینجا به چند نکته و نمودار کلیدی اشاره می‌کنیم که حاصل تحقیق بالاست. رویکرد استراتژیک به داده سازمان‌ها برای کسب مزیت رقابتی باید رویکردی استراتژیک نسبت به داده داشته باشند. یکی از روش‌های آغاز این رویکرد تعیین مدیر ارشد دیجیتال (CDO) و پیاده‌سازی فرهنگ تصمیم‌گیری داده‌محور است. به نظر می‌آید اکثر شرکت‌ها هنوز در مراحل اولیه توسعه استراتژی داده هستند. تنها شش درصد از شرکت‌ها در تحقیق ایکانسلتنسی گفتند که «استراتژی توسعه‌یافته و جامع دارند» و ۱۶ درصد اعلام کردند صرفاً استراتژی را پیاده کرده‌اند. وضعیت شرکت‌های رهبر در بازار چندان تفاوتی ندارد و خیلی جزئی، بهتر است. ۱۰ درصد می‌گویند که در حال حاضر استراتژی جامعی دارند، در حالی که ۹ درصد می‌گویند استراتژی‌ای دارند که به طور مرتب بازبینی می‌شود. اقدام بر اساس بینش‌های مشتری وقتی نوبت

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112

گفت‌وگو با ناچو لافونته، موسس داتومیز

داده‌های تاریک و مزیت رقابتی شرکت‌ها

ناچو لافونته موسس شرکت داتومیز و مدیرعامل آن از سال ۲۰۱۴ تاکنون بوده است. این استارت‌آپ در اصل سازنده و مالک فناوری‌ای است که امکان جمع‌آوری داده‌های تاریک و بهینه‌سازی عملکرد تجاری شرکت‌ها را فراهم می‌کند. پروپوزال این نرم‌افزار در دسته محتوا و کانال، برنده مسابقات سامیت جنوبی (South Summit) شد؛ مسابقاتی که در آن ۳۵۰۰ پروژه برای رقابت ثبت شده بودند. داده‌های تاریک درباره چه چیزهایی هستند؟ داده‌های تاریک داده‌هایی موجود هستند که شرکت‌ها نمی‌توانند از آنها استفاده کنند چرا که یا آنها را از دست داده‌اند یا نمی‌توانند ذخیره یا تحلیل‌شان کنند. داتومیز از این داده‌ها استفاده می‌کند تا به شرکت‌ها مزیتی رقابتی بدهد. چند درصد از داده‌ها از نوع تاریک هستند؟ تقریباً ۶۵ درصد از کل داده‌ها در یک شرکت می‌تواند از نوع تاریک باشد. این داده‌ها در ماشین‌ها، فعالیت افراد، شبکه‌ها و غیره ذخیره شده‌اند. می‌‌توانید مثالی برایمان بزنید؟ شرکت‌ها تمایل دارند محصولی واحد را از طریق کانال‌های مختلفی به ‌فروش برسانند؛ مثلاً از طریق اینترنت، نرم‌افزار، دفتر کار و غیره. وقتی تراکنش تمام می‌شود شرکت‌ها فروش را ثبت می‌کنند اما مراحلی را که قبل از آن رخ داده‌اند در نظر نمی‌گیرند. مردم تمایل دارند به محصولات چند باری نگاه کنند، درباره قیمت و دسترس‌پذیری آن

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 113

نگاهی به نظر متخصصان در مورد داده‌های تاریک

رهایی از تکرار

هنگامی که موضوع، داده باشد سناریو‌های کسب‌وکار جدی‌تر می‌شوند. در حالی که بزرگ‌داده توجه زیادی را به خود جلب کرده، داده تاریک کمتر در مکالمه‌های تجاری حضور دارد. در ادامه نظر برخی متخصصان را در مورد داده تاریک پرسیده‌ایم. رایان اوربان، مدیرعامل و موسس BounceX: یکی از بزرگ‌ترین روندهایی که ما طرفدار مسلم استفاده از آن هستیم، داده تاریک است. شرکت‌ها روی معدن طلایی از اطلاعات غیرفعال نشسته‌اند و نمی‌توانند برای بینش‌های مشتری و تعاملات تاثیرگذار از این داده‌ها استفاده کنند. وانسا تامپسون، متخصص تجربه مشتری در Bluewolf: کسب‌وکارها برای فهم بیشتر در مورد اینکه مشتری چه می‌خواهد، چگونه می‌خواهد با شما ارتباط برقرار کند و خدمات را به چه شکلی باید به او ارائه داد، می‌توانند از داده تاریک استفاده کنند. ترکیبی از این نکات است که می‌تواند مساله تجربه فوق‌العاده برای مشتری را حل کند. ویندور موتوکریشنان، مدیرعامل Cloudcherry: دانستن اینکه به طور همزمان تجربه چگونه شکل می‌گیرد می‌تواند بر تراکنش، رفتارها و پیش‌بینی اقدام‌های بعدی تاثیر بگذارد. این مسائل نکات اصلی در سازمان‌های بازاریابی آینده خواهند بود. گارت دیویس، موسس و مدیرعامل AdBrain: هوش مصنوعی این قدرت را دارد که ارزش زیادی از داده تاریک و داده ساختاریافته ایجاد کند، اما بزرگ‌ترین مزیت آن برای مردم خواهد

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

چرا شرکت‌های مخابراتی به داده‌های تاریک نیاز دارند؟

فرصت‌ها و تهدیدها

دلایل زیادی وجود دارد که کسب‌وکارهای بخش‌های ارتباطات و مخابرات زودتر از بقیه کسب‌وکارها سراغ داده‌های تاریک بروند. شرکت‌های مخابراتی مثل بسیاری از شرکت‌های بزرگ دیگر روی معدن طلای داده‌ها نشسته‌اند که باید تحلیل شوند تا در رقابت پیش بروند. International Data Corporation تخمین می‌زند که تا ۹۰ درصد داده‌های تولیدشده شرکت‌ها، داده‌های تاریک‌اند. با این حال ناکامی در استفاده از قابلیت بالقوه داده‌های تاریک و بینش‌های مرتبط با آن مثل ترجیح کاربران، موقعیت و زمان می‌تواند باعث شود شرکت‌های مخابراتی نتوانند از این پتانسیل استفاده کنند یا تاثیر جدی‌ای بر جای بگذارند. فرصت‌ها و تهدیدها داده‌های تاریک بر اساس گزارش گارتنر، دارایی‌های اطلاعاتی‌ای است که سازمان‌ها طی فعالیت‌های کسب‌وکارشان جمع‌آوری، پردازش و ذخیره می‌کنند اما از آنها بهره نمی‌برند. به عبارت دیگر، داده در دسترس قرار دارد اما ابزارهایی که برای استفاده از داده‌ها و ارائه تصویر کامل‌تر مورد نیازند و می‌توانند به تصمیم‌گیری‌ها در کسب‌وکار کمک کنند، بخشی از عملیات روزمره نیستند. کریستوفر توزی، نویسنده کتاب «تاریخ انقلاب نرم‌افزار آزاد و متن‌باز» و متخصص مدیریت داده، می‌گوید: «داده‌های تاریک به‌ سرعت در حال رشدند.» ابزارهای بسیار و لایه‌های زیرساخت نرم‌افزارمحور و امثال اینها به معنی داده ماشینی بیشتر هستند که منجر به ایجاد منبعی از داده تاریک می‌شوند.

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 115

مروری بر ارتباط داده‌های تاریک و اینترنت اشیا

چیدمان قطعه‌های پازل

گارتنر پیش‌بینی می‌کند که نزدیک به ۲۶ میلیارد ابزار- از حسگرها گرفته تا ابزارهای تشخیص بیماری، ترموستات‌ها و اتومبیل‌ها- تا سال ۲۰۲۰ به اینترنت متصل خواهند شد. در این حوزه اینترنت اشیا (IoT)، حجم زیادی از اطلاعات که توسط این ابزارها تولید می‌شوند منجر به چالش‌های جدی‌ای برای سازمان‌ها در هر صنعتی در سطح جهان خواهند شد؛ یکی از این چالش‌ها مدیریت داده‌های تاریک است. حتی امروزه، در مراحل اولیه اینترنت اشیا، اکثر شرکت‌ها (اگر نگوییم همه شرکت‌ها) با داده‌های تاریک دست‌وپنجه نرم‌ می‌کنند. گارتنر و IDC تخمین می‌زنند که ۸۰ درصد از داده‌های شرکت‌ها داده‌های تاریک هستند و منجر به چالش‌های بازیابی اطلاعات می‌شوند و بسیاری از سازمان‌ها را مجبور می‌کنند که تصمیم‌گیری‌های کسب‌وکار خود را بر اساس اطلاعات ناقص یا ازدست‌رفته بگیرند. ما در نقطه‌ تکامل راه‌حل‌های مدیریت محتوای سازمانی (ECM) برای مدیریت داده ماشینی تولید‌شده، به‌اشتراک ‌گذاشته‌شده و ذخیره‌شده قرار داریم. سیستم‌های ECM پیشتاز با پلتفرم‌های متادیتامحور یا فراداده‌محور روشی برای مدیریت موثر داده‌های تاریک ارائه می‌دهند که ارزش کسب‌وکار را از اطلاعات پیشتر استفاده‌نشده استخراج می‌کند. مفهوم متادیتا جدید نیست اما برای بسیاری از شرکت‌ها مساله‌ای تازه است، به ‌ویژه هنگامی که دغدغه ECM باشد. ارزش مدیریت محتوای سازمانی یا ECM متادیتامحور در مدیریت اطلاعاتی است

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

گفت‌وگو با دو متخصص درباره مزایای داده‌های تاریک برای سلامت و درمان

نباید هیچ داده‌‌ای را دور بیندازید

از زمان ظهور وسایل پوشیدنی IoT تا دستگاه‌های ردیابی تناسب اندام، معرفی تصویربرداری‌های با وضوح بالا و اطلاعات دیجیتالی بیماران، موضوع سلامت دچار تحولات گسترده‌ای شده است. با توجه به این مساله، تصمیم گرفتیم با دو تن از متخصصان- چارلین وان (Charlene Wan) مدیر برنامه‌های بازاریابی و لیندا ژو (Linda Zhou) مدیر پژوهش‌ها و علوم زیستی- در زمینه سلامت و وعده‌های هوش مصنوعی و شخصی‌سازی مضاعف گفت‌وگو کنیم. نقش داده‌های تاریک در عرصه سلامت چیست؟ لیندا ژو: وقتی به مطالعات علوم زیستی نگاه می‌کنید حجم گسترده‌ای از داده‌های تاریک در موسسات پژوهشی، آزمایشگاه‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات مختلف می‌یابید. این داده‌ها شامل نظرسنجی، مقالات، مطالعات تجربی و دیگر پروژه‌ها هستند اما بدون اطلاعات بافتاری که به تفسیر آنها کمک می‌کنند ذخیره شده‌اند. اطلاعات بافتاری یعنی اینکه روش آنها چه بوده است. از چه جمعیتی نظرسنجی کرده‌اند. پژوهشگر چه سوالاتی در ذهنش داشته است. این داده‌ها را داده‌های تاریک می‌نامند. اینها در واقع داده‌هایی ارزشمندند که حجم گسترده‌ای دارند و برای استخراج و طبقه‌بندی آنها به یادگیری ماشین نیاز داریم. مدیریت چنین داده‌هایی یکی از روندها و چالش‌های کلیدی یادگیری ماشین است. در نهایت هدف اصلی استفاده از این داده‌های تاریک برای یافتن الگوها، همبستگی‌ها و دیگر راه‌ها برای استفاده از آن

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

مدیران ارشد داده چه نقشی در تحلیل داده‌های تاریک دارند

چه داده‌ای در چنته دارید؟

با توجه به حجم فراوان داده‌های سازمانی، جای شگفتی نیست که اکثر سازمان‌ها از ارزش‌های داده‌ای بهره کافی نمی‌گیرند. در واقع روز‌به‌روز این موضوع آشکارتر می‌شود که خیلی از این شرکت‌ها نمی‌دانند کدام نوع و چه اندازه از داده‌ها را تحت کنترل گرفته‌اند. در اینجا این سوال مطرح می‌شود که اگر شرکت‌ها نمی‌دانند چه داده‌ای دارند و کجا آن را ذخیره کرده‌اند، چطور می‌توانند از مزایای همه داده‌ها بهره‌مند شوند؟ اگر به ‌عنوان یک سازمان نتوانید روابط بین داده‌ها را بفهمید، قادر نیستید از طریق آنها کسب درآمد کنید و برای تصمیم‌گیری دقیق و درست یا رشد تجاری و کسب مزیت رقابتی از داده‌هایتان بیشترین بهره را ببرید. یک سازمان از اطلاعاتی، که گارتنر آنها را «اینفونومیکز یا داده‌های اقتصادی» (infonomics) می‌نامد، استفاده بیشتری می‌کند. بهره‌گیری از این نوع اطلاعات به‌ معنی ظرفیت برای اندازه‌گیری، مدیریت و کسب درآمد از داده‌هاست که چارچوبی برای سازمان‌های میان‌رده فراهم می‌کند. گارتنر همچنین توصیه می‌کند مدیران ارشد اطلاعات در شرکت‌های میان‌رده باید در فکر استخدام یک مدیر ارشد داده‌ باشند، چرا که «چنین اقدامی برای بهبود خروجی‌های تجاری از طریق داده‌ها ضرورت دارد». اهداف اولیه مدیر ارشد داده، مدیریت دارایی‌های اطلاعاتی، انتقال بینش به فعالیت‌های تجاری برای بهبود تصمیم‌گیری‌ها و تولید ارزش افزایشی

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

مساله داده‌های تاریک در حوزه سلامت به راه‌حلی اساسی نیاز دارد

هزاران نسخه جنگ و صلح

سازمان‌های سلامت از طریق AI می‌توانند گستره‌ای از برنامه‌های سلامت توسعه دهند که از مزیت IoT در بهره‌گیری از داده‌های تاریک استفاده می‌کنند. با این شرایط می‌توان درک تازه‌ای از حوزه پزشکی و سلامت به دست داد. زیستن در جهانی که بیشتر از همیشه به هم متصل است مزایایی اجتناب‌ناپذیر و کم‌نظیر دارد. این فرصت‌ها در زمینه پزشکی و سلامت تقریباً پایانی ندارند. اما با نزدیک‌تر شدن ما به جهانی متصل، سیلی از اطلاعات وجود دارد که به ‌زودی از درک انسان فراتر می‌رود. این بدان معنی است که بینش‌های مهمی در عمق داده‌های تاریک و دست‌نیافتی از دست می‌رود، مگر اینکه به AI متوسل شویم. چطور به اینجا رسیده‌ایم؟ در سال‌های اخیر زیرپردازنده‌ها سریع‌تر، ارزان‌تر و کوچک‌تر شده‌اند. ما اکنون می‌توانیم یک کامپیوتر را هر کجا بخواهیم با هر دستگاه دیگری متصل کنیم. اینترنت اشیا تقریباً همه چیز را از خودروها گرفته تا دستگاه‌های قهوه‌ساز به هم متصل کرده است و زندگی خیلی ساده‌تر از قبل به ‌نظر می‌رسد اما این مساله همزمان حجم وسیعی داده می‌سازد که نمی‌دانیم چطور از آن استفاده کنیم. استفاده از IoT و دستگاه‌های هوشمند تقریباً در هر صنعت فراگیر شده است. بر اساس پیش‌بینی بیزینس اینسایدر، تعداد دستگاه‌های متصل به یکدیگر تا سال

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

هوش مصنوعی طلای تاریک استخراج می‌کند

تمرکز بر خروجی‌ها

ما نمی‌دانیم چه حجمی از داده‌ها «تاریک‌»اند اما تنها چیزی که می‌دانیم این است که حجم زیادی از آنها چنین است. کرستن گیلون (Kirsten Gillon)، مدیر فنی بخش آی‌تی ICAEW، هشدار می‌دهد که هزینه عملیاتی داده‌های تاریک در صورت مدیریت نکردن آنها بسیار بالاست: «مساله، کمک به سازمان‌ها در جهت تمرکز بیشتر روی کاربردهای این داده‌هاست.» یکی از این اهداف خلاقانه استفاده از داده‌های قدیمی و ساختارنیافته برای پیشگویی امور با استفاده از یادگیری ماشین یا هوش مصنوعی است. در حال حاضر، موسسه پژوهشی تجارت ملی گزارش کرده است ۶۱ درصد از کسب‌وکارها گفته‌اند از سال ۲۰۱۷ از هوش مصنوعی برای پردازش داده‌هایشان استفاده می‌کنند. داتومیز، استارت‌آپی که در زمینه داده‌های تاریک کار می‌کند، تخمین زده است دوسوم داده‌های یک شرکت تاریک هستند (ای‌بی‌ام، پا را فراتر گذاشته و اعلام می‌کند ۹۰ درصد از کل داده‌ها تاریک یا ساختارنیافته‌اند و این مقدار تا سال ۲۰۲۰ به ۹۳ درصد می‌رسد). کارلوتا فلیو (Carlota Feliu)، مدیر بازاریابی، می‌گوید یکی از کابردهای آن کنترل ریسک و بهینه‌سازی عملکرد با رصد تحرک مردم و دارایی‌های آنهاست: «تصور کنید که یک شرکت انبارداده‌ای هستید. با داشتن اطلاعاتی درباره کلیه حرکت‌های کارکنان و دارایی‌های آنها می‌توانید مسیرهای بهینه را تعریف کنید یا سازمان فضایی‌تان را بهبود

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

آیا داده‌های ساختارنیافته به نقض امنیتی و مقرراتی می‌انجامد؟

ریسک غرق‌شدن

براساس مطالعه‌ای از تیم مدیریت کراون رکوردز (Crown Records Management) نیمی از شرکت‌ها از نقص امنیتی و مقرراتی ناشی از داده‌های ساختارنیافته می‌هراسند. مدیران ارشد اطلاعات بریتانیا به ‌تازگی از تهدیدهای بالقوه داده‌های «تاریک» و ساختارنیافته که در سازمان‌های متوسط و بزرگ فراگیر شده‌اند پرده برداشته‌اند. ۹ نفر از ۱۰ پاسخ‌دهنده در مطالعه‌ای توسط کراون رکوردز گفته‌اند «اقیانوس داده‌ها»- یعنی حجمی از داده که مشاهده، دسترسی و ایمن‌سازی آن دشوار است- معضلی است که ریسک‌های امنیتی و چالش‌هایی با مقررات داده به همراه دارد. تقریباً ۵۹ درصد از داده‌ها در سازمان‌های بریتانیایی ساختارنیافته هستند، در حالی که ۴۰ درصد از داده‌ها «تاریک» یا بلااستفاده محسوب می‌شوند. با توجه به مطالعه‌ IDC، ۹۰ درصد از داده‌های ساختارنیافته هرگز تحلیل نمی‌شوند و وقتی بحث مدیریت ریسک یا ایفای درخواست اطلاعات شخصی به میان می‌آید، سازمان‌ها در جریانی از اقیانوس‌های داده‌ای قرار می‌گیرند. بنا بر این مطالعه، ۵۱ درصد از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند داده‌های ساختارنیافته ریسکی امنیتی هستند و ۴۹ درصد آنها را خطری در برابر مقررات داده قلمداد کرده‌اند. داده‌های ساختارنیافته در صورت مدیریت موثر موفقیت یک کسب‌وکار را تضمین می‌کنند، ۶۴ درصد گفته‌اند با مدیریت این داده‌ها کارایی عملیاتی و بهره‌وری افزایش می‌یابد، ۶۴ درصد گفته‌اند میزان فروش افزایش می‌یابد، ۳۲ درصد

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

مروری بر روش‌های معنادار کردن داده‌های تاریک

فرصتی برای رهبران پیشتاز

به‌عنوان پدر بچه‌ای که کلاس ششم ابتدایی است، همیشه غرق در سیلاب ایمیل‌هایی هستم که درباره فعالیت‌های مدرسه و اطلاعات مربوط به آن است. برای مثال، اگر بخواهم هر رویداد تولد پسرم را سازمان‌دهی کنم و برنامه را به‌ خوبی پیش ببرم، باید ایمیل‌ها، پیام‌های متنی، تقویم‌های مدرسه، دعوت‌نامه‌های سال گذشته، لیست گوگل از تدارکات محلی و تعهدهای مربوط به تقویم کاری‌ام را طبقه‌بندی کنم. بخشی از مشکل این است که داده‌ها در مکان‌های مختلف و فرمت‌های متفاوت قرار دارند؛ در کل ایجاد ارتباط اتوماتیک بین آنها و استفاده از این ارتباط دشوار است. شرکت‌ها نیز با چنین چالشی مواجه‌اند. بسیاری از سازمان‌ها کوهی از داده‌های تاریک را در اختیار دارند: اطلاعات ایمیل‌ها و پیام‌های متنی، اطلاعات قراردادها و فاکتورها، پی‌دی‌اف‌ها و اسناد Word که دسترسی خودکار و استفاده از آنها با اهداف توصیفی، تشخیصی، پیشگویانه، تجویزی و غیره دشوار است. تخمین زده می‌شود که ۸۰ درصد از داده‌های سازمانی «تاریک»اند. سه روش وجود دارد که شرکت‌ها می‌توانند این چالش را حل کنند: استفاده از هوش مصنوعی برای آشکار کردن داده‌های ساختارنیافته، پیاده‌سازی فناوری‌های دیجیتالی تعامل‌پذیر و مدولار، و ایجاد قابلیت ردیابی در اصول بنیادین طراحی. هوش مصنوعی: آشکارسازی داده‌های ساختارنیافته اولین کلید موفقیت تبدیل داده‌های تاریک به داده‌های ساختاریافته

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

بینش‌های استخراج داده برای کسب‌وکارهای کوچک

خارج از دید، خارج از ذهن

فرض کنید صدها نفر را به مهمانی در خانه‌تان دعوت کرده‌اید. هر مهمان با اطلاعاتی درباره خودش، که در جعبه‌ای قرار دارد، وارد خانه می‌شود. آیا می‌خواهید داخل جعبه را ببینید؟ اکثر مردم جواب می‌دهند «بله». با این حال صاحبان کسب‌وکارهای کوچک- با تحلیل نکردن داده‌های تاریک‌شان- می‌گویند «نه». این جعبه استعاری برای صاحبان کسب‌وکارهای کوچک ظرفی از داده است که انتظار می‌رود بینش‌های مفید و عملی را در مورد شرکت‌ها ارائه دهد. داده‌های تاریک کسب‌و‌کار کوچک چیست تصور کنید جعبه را در خانه‌تان رها می‌کنید و همسایه‌ فضول روبه‌رویی جعبه را برمی‌دارد. یا بدتر، دزدی می‌آید و جعبه را می‌دزدد. شما هیچ‌وقت فرصت نخواهید داشت که بدانید داخل جعبه چه بوده است. این جعبه برای کسب‌وکار کوچک شما پر از فرصت است. مدت‌زمان ذخیره‌سازی اطلاعات و میزان داده‌های جمع‌آوری‌شده با توجه به اندازه کسب‌وکار شما متفاوت است؛ یک جعبه داده می‌تواند تا صدها هزار جعبه و ستون جعبه‌ای رشد کند و اجازه ندهد از خانه‌تان بیرون بروید. ستون جعبه‌ها، مشکل‌ساز است؛ چون شما از نظر قانونی مسئول همه داده‌هایی هستید که جمع‌آوری می‌کنید، چه از آنها استفاده کنید چه نه. بر اساس تحقیق Ponemon Institute در سال ۲۰۱۷، هر سند سرقت‌رفته که اطلاعات حساس یا محرمانه دارد، باعث کاهش

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 125

آیا شکاف‌ها پر خواهند شد

موسسه اسپلانک (Splunk) 30 آوریل ۲۰۱۹ تحقیقی منتشر کرد که نشان می‌دهد سازمان‌ها ارزش داده را نادیده می‌گیرند و منابع مورد نیاز برای استفاده از مزیت داده‌ها را ندارند. این تحقیق نشان می‌دهد که به رغم آگاهی مدیران در مورد ارزش همه انواع داده‌هایی که در سازمان‌شان وجود دارد، بیش از نیمی از داده‌های کل سازمان (۵۵ درصد) داده‌های تاریک‌اند؛ یعنی یا مدیران نمی‌دانند این داده‌ها وجود دارند یا نمی‌دانند چگونه آنها را بیابند و تحلیل کنند و از آنها بهره برند. گزارش «وضعیت داده‌های تاریک» که توسط اسپلانک و TRUE Global Intelligence انجام شد، نظرات بیش از ۱۳۰۰ مدیر کسب‌وکار جهانی و رهبر فناوری اطلاعات را در مورد چگونگی جمع‌آوری داده، مدیریت و استفاده از داده در سازمان‌هایشان بررسی کرده است. در عصری که داده با سرعت رشد بی‌سابقه‌ای دستگاه‌ها، سیستم‌ها و افراد را به هم متصل می‌کند، نتایج نشان می‌دهند برخلاف اینکه داده مهم‌ترین اولویت ذهنی است، اقدام‌های مرتبط با آن بسیار کند هستند. ۷۶ درصد از پاسخ‌دهندگان ساکن در ایالات متحده آمریکا، بریتانیا، فرانسه، آلمان، چین، ژاپن و استرالیا با این گزاره موافق بوده‌اند: «سازمانی که بیشترین داده را دارد پیروز خواهد شد.» ۶۰ درصد از پاسخ‌دهندگان گفتند که بیش از نیمی از داده‌های سازمان‌شان داده‌های تاریک

شماره 68 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

آیا کار قانونی برابر با کار اخلاقی است

راه رفتن روی لبه

بررسی داده غیرساختاریافته یا ساختارنیافته برای کسب بینش در زمینه نکات جزئی زندگی افراد روی لبه‌های امنیت و حریم شخصی گام برمی‌دارد و این امر باعث می‌شود برندها در هدف‌ قرار دادن مشتریان به‌ سادگی از این مرز عبور کنند و به هیولاهایی ترسناک بدل شوند. هر تصویری که در رسانه‌های اجتماعی پست می‌شود، هر خطی که توییت می‌شود و هر حرکت در خرید، می‌تواند مورد تحلیل قرار گیرد و برای تبلیغات استفاده شود. پیش از این «رضایت» در مورد حفظ حریم شخصی مشتری ایده‌ای ازمدافتاده بود. الگوریتم‌های یادگیری ماشین و راه‌حل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، این قابلیت را دارند که هر حرکتی را در هر فعالیت آنلاین پی بگیرند و کل پروفایل را بررسی کنند؛ این فناوری می‌تواند مشخص کند که یک برند چگونه باید مشتری را هدف قرار دهد. این امر تحلیل تاریک است و دیلویت آن را این‌گونه تعریف می‌کند: «بررسی و کشف جان گسترده غیرساختاریافته و تاریک داده، با هدف از زیر خاک درآوردن جزئیات و بینش‌های مربوط به کسب‌وکار، مشتری و عملیات، که به دارایی‌های داده‌ که تحت مالکیت سازمان‌ها یا شرکت‌هاست، ساختار می‌بخشد.» نمونه‌های تحلیل تاریک متنوع‌اند؛ از تحلیل‌های بی‌خطر گرفته تا تحلیل‌های شرورانه. در سمت روشن تحلیل، تحلیل داوطلبانه مصرف‌کنندگان رسانه‌های اجتماعی برای

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 103

پرونده‌ای برای دوقلوهای دیجیتالی به عنوان یکی از مهم‌ترین روندهای فناوری از دید گارتنر

هر چیز، یک همتا

آنهایی که در یک دهه اخیر در رشته مهندسی نرم‌افراز تحصیل کرده‌اند به احتمال خیلی زیاد دروس هوش مصنوعی و شبیه‌سازی را گذرانده‌اند هرچند شاید تصور اینکه کاربردهای این شاخه‌های نرم‌‌افزار تا چه میزان و با چه سرعتی عملیاتی شود برایشان دور از ذهن به نظر می‌رسید. در کنار بسیار سریع‌تر شدن قدرت محاسباتی کامپیوترها یکی از مهم‌ترین دلایل رشد انفجاری این کاربردها همه‌گیر شدن اینترنت پرسرعت و به دنبال آن عملیاتی شدن مفهمومی به نام اتصال (Connectivity) است که زیربنای اینترنت اشیا تلقی می‌شود. حالا و به ویژه با عملیاتی شدن زیرساخت‌های ۵G با شبکه‌ای از میلیاردها دستگاه متصل به اینترنت که به طور مداوم در حال ارسال و دریافت اطلاعات به ابرها هستند مواجهیم. این ساز و کار اجازه می‌دهد تا مفهوم سنتی شبیه‌سازی دستخوش تغییری اساسی شده به یکی از ۱۰ روند مهم فناوری از دید گارتنر تبدیل شود. دوقلوهای دیجیتالی (Digital Twins) که در یک کلام معرف مدل مجازی از یک دستگاه، ماشین پیچیده یا پدیده‌ای در دنیای واقعی است این اجازه را می دهد تا با دریافت مداوم اطلاعات از طریق اینترنت اشیا نه تنها همواره شرایط و عملکرد آن دستگاه یا پدیده تحلیل و کنترل شود بلکه مبتنی بر الگوریتم‌های یادگیری ماشین، اتفاقات، خطاها

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 104

درباره فناوری دوقلوهای دیجیتالی

کپی برابر اصل

دوقلوهای دیجیتالی یا همانند دیجیتال یا همزاد دیجیتالی (Digital twin) ، ماکت یا نسخه دیجیتالی از یک موجود زنده یا غیرزنده واقعی و فیزیکی است. داده با پل زدن بین دنیای فیزیکی و دنیای مجازی انتقال می‌یابد و این امکان را برای موجود مجازی فراهم می‌آورد که همزمان با موجود فیزیکی وجود داشته باشد. دوقلوهای دیجیتالی به ماکت دیجیتالی دارایی‌ها و اشیای فیزیکی، فرایندها، افراد، مکان‌ها، سیستم‌ها و ابزارهایی گفته می‌شود که برای اهداف مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند. نماینده دیجیتالی، عناصر و پویایی‌های چگونگی عملکرد ابزارهای اینترنت اشیا و زندگی آنها را در چرخه حیات نشان می‌دهد. تعاریف دوقلوهای دیجیتالی در تحقیقات پیشین بر دو ویژگی مهم تاکید می‌کند. اول اینکه هر تعریف بر ارتباط و اتصال بین مدل فیزیکی و مدل مجازی مشابه یا همتای مجازی مشابه تاکید دارد. دوم اینکه این اتصال با استفاده از سنسورها یا حسگرهایی صورت می‌گیرد که در زمان واقعی، داده تولید می‌کنند. دوقلوهای دیجیتالی اینترنت اشیا، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و تحلیل نرم‌افزاری را با گراف‌های هندسی یکپارچه می‌سازند تا مدل‌های شبیه‌سازی‌شده دیجیتالی و زنده بسازند که به‌روز می‌شوند و با تغییر همتایان فیزیکی خود تغییر می‌کنند. دوقلوی دیجیتالی به طور مداوم یاد می‌گیرد و خودش را از طریق منابع متعدد به‌روزرسانی

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه
شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

نگاهی به تفاوت بین شبیه‌سازی و دوقلوی دیجیتالی

واقعیت نزدیک

مدل‌های دیجیتالی در کاربردها و جریان‌های کاری مختلفی استفاده می‌شوند و از نظر سطح مطابقت با دستگاه فیزیکی متفاوت‌اند. مدل‌ها را می‌توان به عنوان دوقلوی دیجیتالی یا شبیه‌سازی مورد استفاده قرار داد. مدل کَد (CAD) یا طراحی به کمک رایانه، ارائه شیء یا موجودیت فیزیکی است و معمولاً در توصیف اینکه یک شیء فیزیکی به چه شکلی است به کار می‌رود که مدل معماری یک ساختمان یا وسیله‌ای مثل اتومبیل را در بر می‌گیرد. مدل کَد ابعاد و امکان توصیف موادی را ارائه می‌دهد که در ساخت به کار گرفته می‌شود. دوقلوی دیجیتالی الگوی کَد است که به جدیدترین حسگر داده مجهز است، حسگری که در ارتباط با ابزار یا دستگاه فیزیکی قرار دارد. دوقلوی دیجیتالی اغلب در کنترل فرایند و مدیریت چرخه حیات محصول (PLM) استفاده می‌شود تا به نظارت یا کنترل سیستم از راه دور کمک کند. این الگو یا مدل لزوماً نیاز ندارد که دستگاه یا ابزار فیزیکی را دقیقاً بازنمایی کند. این مدل می‌تواند حتی ارائه‌ای دوبعدی باشد اما معمولاً در ترکیب با دیگر مدل‌ها متنی را برای اطلاعات ارائه می‌دهد که می‌تواند آزمایش یا عرضه شود. بیشتر سیستم‌های کنترل-فرایند که داده‌های حسگر را برای کنترل برنامه ارائه می‌دهند الگوی دیجیتالی محدودی از جزئیات سیستم را

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 109

مهندسان در مورد فناوری دوقلوی دیجیتالی چه فکر می‌کنند

داده‌های زنده

دوقلوهایدیجیتالی یا همزادهای دیجیتالی طی چند سال گذشته یکی از بزرگ‌ترین پیشرفت‌ها در توسعه محصول و مدیریت بوده‌اند. یک دوقلوی دیجیتالی الگوی کامپیوتری یک روند یا محصول است و به اندازه نمونه واقعی آن از نظر روابط بین اجزا، طراحی و مواد، جزئیات را شامل می‌شود. یک دوقلوی دیجیتالی مناسب که در معرض ورودی‌های تجارب واقعی است به شرکت‌ها امکان می‌دهد تا ببینند یک قطعه یا محصول در بازار یا کارخانه چگونه کار می‌کند و به این ترتیب باعث می‌شود شرکت‌ها بتوانند تحلیل کنند که اگر فلان اتفاق بیفتد، چه می‌شود. دوقلوهای دیجیتالی قبلاً از جانب شرکت‌های تولیدی مثل اتومبیل‌سازان و شرکت‌های ساخت و ساز استفاده می‌شدند تا عملکرد را ارزیابی کنند و توسعه‌ها و بهبودهایی را که می‌شد صورت داد شناسایی کنند. موسسه بازاریابی Reboot Online برای دانستن نظرات مهندسان در مورد فناوری دوقلوهای دیجیتالی، آخرین یافته‌های تحقیق از ۱۵۰ مهندس در صنایع مختلف را تحلیل کرده است. از این مهندسان پرسیده شده که به نظرشان ضروری‌‌ترین مساله در زمینه تاثیر فناوری دوقلوی دیجیتالی چیست. بر اساس تحقیق صورت‌گرفته، «دارایی فیزیکی» (۷۱ درصد) جزئی است که مهندسان فکر می‌کنند برای دوقلوهای دیجیتالی ضروری‌ترین به شمار می‌رود. ضرورت مهم دوم (۵۲ درصد) مجموعه داده‌های زنده و سومین ضرورت مهم (۴۵

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 110

نگاهی به موارد کاربردی قدرتمند برای دوقلوی دیجیتالی

قلب کارخانه

فناوری‌های امروز از جمله اینترنت اشیا، یادگیری ماشین و دیگر اشکال هوش مصنوعی صنعتی در حال همگرا شدن هستند و قرار است چندوچون جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها را متحول کنند. این مساله در هیچ جای دیگر به‌ اندازه صنعت همزاد دیجیتالی یا دوقلوی دیجیتالی و کاربردهای آن نمود پیدا نمی‌کند. دوقلوی دیجیتالی مدت‌هاست که در صنعت فناوری ظهور یافته است. ناسا برای آپولوی ۱۳ خود اولین نسخه‌های این فناوری را برای شبیه‌سازی شرایط این سفینه توسعه داد و امروز هم از دوقلوی دیجیتالی برای رصد مرکز فضایی خود بهره می‌گیرد. در حالی که عرصه تولید قادر نیست بدون استخدام فضانوردان استاندارد موارد کاربردی‌اش را به رخ بکشد، استفاده از دوقلوی دیجیتالی هم در زمینه نوع محصول و هم خود فرآیند تولید مسائل تجاری عمده‌ای را حل می‌کند و پیشرفتی کمّی در بخش صنعت محسوب می‌شود. دوقلوی دیجیتالی چیست؟ یک دوقلوی دیجیتالی در اصل بازنمایی مجازی از سیستمی فیزیکی است که همزمان می‌تواند به‌ صورت نهادی جداگانه روی پای خودش بایستد. این نسخه دیجیتالی در واقع «دوقلو یا همزادی» از یک بستر فیزیکی است که کلیه اجزای آن را پوشش می‌دهد. یک همزاد دیجیتالی با ظهور اینترنت اشیا می‌تواند داده‌ها را از طریق حسگرهایی خاص مدام جمع‌آوری کند و اطلاعات را

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 111

دوقلوهای دیجیتالی به جریان غالب بدل می‌شوند

فرصت تغییر

«دوقلوی دیجیتالی»… همان‌طور که این عبارت نشان می‌دهد، دوقلوی دیجیتالی نسخه دوم یا المثنای دیجیتالی یک شیء فیزیکی است. این شیء می‌تواند محصول، شخص، مکان یا سیستم باشد. گارتنر (Gartner) دوقلوی دیجیتالی را به الگوی نرم‌افزاری‌ای تعریف می‌کند که ابژه‌ای فیزیکی را با هدف درک وضعیت آن، عکس‌العمل به تغییرات، بهبود عملیات کسب‌وکار و افزایش ارزش نشان می‌دهد. ارتباط این فناوری با اینترنت اشیا (IoT) واضح است: دوقلوهای دیجیتالی می‌توانند چگونگی عملکرد یک دستگاه اینترنت اشیا و چرخه حیات آن را نشان دهند. دوقلوهای دیجیتالی جریان‌ساز می‌شوند در حال حاضر بر اساس تحقیقات گارتنر، ۱۳ درصد از سازمان‌هایی که پروژه‌های اینترنت اشیا را پیاده‌سازی می‌کنند قبلاً از دوقلوهای دیجیتالی استفاده کرده‌اند، در حالی که ۶۲ درصد از این سازمان‌ها در حال پیاده‌سازی فناوری دوقلوهای دیجیتالی‌اند یا تصمیم به این کار دارند. بنویت لورکس، معاون ارشد تحقیق در گارتنر، می‌گوید: «نتایج، به ‌ویژه هنگامی که در قیاس با تحقیقات پیشین قرار می‌گیرند، نشان می‌دهند دوقلوهای دیجیتالی به طور تدریجی وارد جریان اصلی می‌شوند… ما پیش‌بینی می‌کنیم که تا سال ۲۰۲۲ بیش از دوسوم از شرکت‌هایی که اینترنت اشیا را پیاده‌سازی کرده‌اند حداقل یک دوقلوی دیجیتالی را در تولید خود توسعه داده باشند. شاید هم طی یک سال به این رقم برسیم.»

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112

انقلاب صنعتی چهارم و دوقلوی دیجیتالی

هیچ عقب‌گردی نمی‌تواند رخ دهد

از آنجا که روند تولید به طور روزافزون در حال دیجیتالی شدن است، دوقلوی دیجیتالی با فراهم آوردن اطلاعات مربوط به محصولات به شرکت‌ها این امکان را می‌دهد که مشکلات ابزارها و دستگاه‌ها را سریع‌تر شناسایی کنند، نتایج را دقیق‌تر پیش‌بینی کنند و محصولات بهتری بسازند. دوقلوی دیجیتالی چیست هیچ عقب‌گردی نمی‌تواند رخ دهد. فرایندهای تولید به طور روزافزون در حال دیجیتالی شدن هستند. با گسترش این روند بسیاری از شرکت‌ها سعی دارند تعیین کنند که چه کاری باید انجام دهند تا ارزش واقعی را از نظر عملکرد و استراتژی برای شرکت خود به ارمغان بیاورند. در واقع راه‌حل‌های دیجیتالی وعده ارزش قابل توجهی را به سازمان‌ها داده است، ارزشی که هیچ‌گاه بدون فناوری‌های هوشمند و متصل قابل درک نبود. یکی از فناوری‌های شگفت‌انگیز اخیر دوقلوی دیجیتالی است: تصویر دیجیتالی near-real-time از ابژه فیزیکی یا فرایند که به بهبود عملکرد کسب‌وکار کمک می‌کند. تا همین اواخر دوقلوی دیجیتالی و حجم عظیم داده‌های پردازش‌شده عموماً به دلیل محدودیت‌های قابلیت‌های فناوری دیجیتالی و همچنین هزینه بالای محاسبات و پردازش، ذخیره‌سازی و پهنای باند در انحصار شرکت‌ها بود. این موانع در سال‌های اخیر به طور چشمگیری کاهش یافتند. هزینه‌های پایین و قدرت و قابلیت‌های توسعه‌یافته منجر به تغییراتی شده که به رهبران امکان

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

چالش ایجاد دوقلوهای دیجیتالی در انقلاب صنعتی چهارم

فراتر از شبیه‌سازی

تغییرات در صنعت تولید طی ۱۰ سال اخیر شگفت‌انگیر بوده است. اما این تغییرات بر تولیدکنندگان فشار آورده است که هزینه‌ها را کاهش دهند، کیفیت را افزایش دهند، انعطاف بیشتری در مقابل نیازهای مشتریان‌شان داشته باشند و رویکرد جهانی‌تری در زمینه بازار اتخاذ کنند. مدیران ارشد شرکت‌ها در منطقه آسیا-اقیانوسیه به این مساله اشاره دارند که باید بهره‌وری را افزایش دهند، هزینه‌ها را کاهش دهند، وارد بازارهای جدید شوند و نیازهای مشتری را در عین حفظ نوآوری و ارائه محصولات برطرف کنند. امروزه، تولیدکنندگان از فناوری استفاده می‌کنند تا جنبه‌های مختلف عملیات‌شان را پشتیبانی کنند. اکثر فرایندهای تولید نیاز به پشتیبانی فناوری دارد. در واقع بر اساس گزارش IDC هزینه‌های صرف‌شده برای اینترنت اشیا در بخش عملیات تولید در کشورهای آسیا-اقیانوسیه به استثنای ژاپن به ۱۵۶ میلیارد دلار تا سال ۲۰۲۱ می‌رسد. مقیاس و ماهیت این فناوری‌ها در اکوسیستم‌های شرکت‌ها بسیار متفاوت است. در حالی که برخی از تولیدکنندگان از جدیدترین فناوری‌ها اطلاع دارند و به محض اینکه این فناوری‌ها در دسترس قرار می‌گیرند این مدیران برای کسب‌وکار خود از آنها استفاده می‌کنند، برخی دیگر با سیستم‌های مقررات مواجه‌اند که انعطاف و نوآوری چرخه حیات محصول را محدود می‌کند. IDC در کنار دیگر تحلیلگران بازار تایید می‌کند که جهان در

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

راه‌حل‌هایی که مسائل تولید را حل و پیش‌بینی می‌کنند

از نظارت تا تعمیر

دوقلوهای دیجیتالی در تولید تجهیزات، ماشین‌ها، کارخانه‌ها و گیاهان «دنیای واقعی» را بازنمایی می‌کنند. حسگرها در کل خط تولید حضور دارند؛ مثلاً بازخورد داده‌ها از طریق شبکه اینترنت اشیای صنعتی (IIoT) و به وسیله یک داشبورد قابل دسترس است. داده به عنوان الگویی بصری- دوقلو- به نمایش گذاشته می‌شود و مانند نسخه زنده عمل می‌کند. این امر قابلیت تحلیل و کاستی را برای موارد استفاده جدید در عملیات تولید فراهم می‌آورد. دوقلوهای دیجیتالی به شرکت‌ها کمک می‌کنند تا از نظر جنبه‌های مختلف فراتر از سطح عملکرد پیشین خود روند؛ از طراحی محصول گرفته تا مدیریت زنجیره تامین. در ادامه نگاهی اجمالی به عملکرد این فناوری در تولید می‌اندازیم. نظارت دوقلوی دیجیتالی داده‌های زنده را از همتای فیزیکی خود می‌گیرد و آنها را بصری‌ می‌کند. این امر سطح نظارتی بی‌نظیری را فراهم می‌آورد. داده‌های عملکرد خط تولید و دارایی در مورد ابزار یا دستگاه فیزیکی ارائه می‌شوند و معمولاً شکل سه‌بعدی ماشین، ابزار یا بخشی از دستگاه را دارند. این تعامل بصری پیشرفته قابلیت ارائه بینش‌های کاربردی را بر اساس داده‌های ارائه‌شده بهبود می‌بخشد. با ترکیب کردن قابلیت‌های نظارتی که دوقلوی دیجیتالی با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین فراهم می‌آورد تولیدکنندگان می‌توانند با استفاده از تحلیل صورت‌گرفته از بی‌کیفیتی یا شکست

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

نقش دوقلوی دیجیتالی در فناوری اینترنت اشیا

آیا راه‌ها هموارتر می‌شوند

رهبران برنامه‌های کاربردی و هوش تجاری می‌توانند از همزادها یا دوقلوهای دیجیتالی برای کاهش پیچیدگی‌های زیست‌بوم اینترنت اشیا بهره گیرند. کامیون‌های امروزی کامپیوترهایی روی چهارچرخ محسوب می‌شوند. به ‌لطف سیستم‌های تله‌متری و دیگر فناوری‌ها آنها مدام در حال ارتباط با نقاط داده مثل موقعیت، حرکت یا وضعیت موتور و واحدهای کسب‌وکار و سیستم‌های سازماندهی هستند. مساله اصلی این است که کامیون‌ها اغلب اطلاعاتی را شامل داده‌هایی مشابه در زمان‌های مختلف به کانال‌های مختلف می‌فرستند. مدیریت ناوگان نیاز به همان اطلاعات مصرف سوختی دارد که برای نگهداری کامیون مفیدند و هر دو در اصل نسخه‌هایی جداگانه از یک نوع داده هستند- حتی گاهی به کانال‌های جداگانه برای انتقال این اطلاعات نیاز است. روی شولته، تحلیلگر ارشد گارتنر، در این زمینه می‌گوید: «رویکردهای سنتی تلاش‌ها و منابع را بی‌اثر می‌کنند، چرا که داده‌ها در این سیستم‌های سنتی هم‌پوشان و مضاعف هستند. ضمن اینکه راه‌اندازی یک کانال برای دسترسی هر برنامه کاربردی به داده‌ها کاری پیچیده و هزینه‌بر است.» راه‌حل این مساله همزاد دیجیتالی یا دوقلوی دیجیتالی است. در این وضعیت کامیون به‌ جای ارتباط جداگانه با هر گیرنده همه داده‌ها را یکجا به همزاد دیجیتالی‌اش منتقل می‌کند. واحدهای تجاری‌ای که به اطلاعات کامیون نیاز دارند به این همزاد متصل می‌شوند و به

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

گفت‌وگو با سانجی سارما درباره دوقلوی دیجیتالی، اینترنت اشیا و آینده کسب‌وکار

اشتها و ولع برای تغییر و تحول

سانجی سارما (Sanjay Sarma) به ‌عنوان یکی از موسسان مرکز اتو-آی‌دی در ام‌آی‌تی فناوری‌های زیادی در زمینه استانداردهای RFID توسعه داده‌ است. او در حال حاضر معاون اپن لرنینگ (Open Learning) است و مدیریت دفتر دیجیتال لرنینگ (Digital Learning) ناظر دوره‌های OpenCourseWare را بر عهده دارد. سارما همچنین عضو هیات مدیره جی‌اس۱، ای‌پی‌سی گلوبال و شرکت‌های استارت‌آپ دیگر مثل سنایا (Senaya) و اسس (ESSESS) است. او مشاور چندین دولت ملی و شرکت‌های جهانی نیز هست. در ادامه گفت‌وگوی ما را با سانجی سارما درباره دوقلوهای دیجیتالی و آینده کسب‌وکار می‌خوانید. اجازه دهید با این موضوع شروع کنیم که فناوری چطور جهان امروز را متحول کرده و از نظر شما پیامدهای این موضوع برای جامعه چیست؟ مردم معمولاً چیزی را می‌بینند که به آن علاقه دارند. در دنیای من این یعنی اینترنت اشیا، RFID، طراحی، تحول کسب‌وکارها و زندگی روزمره، یادگیری دیجیتالی و تاثیرش بر آینده آموزش. من بشخصه به شهرهای هوشمند علاقه‌مندم؛ با چالش‌هایی که هم کسب‌وکارهای مختلف و هم جامعه در برابر تحولات پیش‌ رو مواجه‌اند و البته ایده‌های تازه‌ای که یکی‌یکی در حال ظهور هستند. شما شاهد چه تغییرات اساسی‌ای در تقاطع کسب‌وکار و فناوری هستید؟ تحولات گسترده‌اند و همراه شدن با آنها کار سختی است. در ام‌آی‌تی

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

مدیر اجرایی جنرال الکتریک از دوقلوهای دیجیتالی و ایجاد تنوع می‌گوید

سر و صداهای مزاحم را حذف کنید

  یکی از مهم‌ترین ترندهای فناوری در جهان اینترنت اشیای صنعتی دوقلوهای دیجیتالی هستند. با شبیه‌سازی یک سیستم یا شی‌ء موجود در جهان واقعی شرکت‌های صنعتی می‌توانند از دوقلوهای دیجیتالی برای آزمایش، بهبود نگهداری و بهینه‌سازی عملکرد محصول استفاده کنند. گارتنر از این فناوری به عنوان یکی از ترندهای برتر فناوری سال ۲۰۱۸ نام برده و اضافه کرده است که این فناوری با استفاده از ازدیاد حسگرهای متصل به خود که تا سال ۲۰۲۰ به ۲۱ میلیارد می‌رسد بیش از پیش بهبود خواهد یافت. دبورا شری، معاون و مسئول ارشد تجاری «جنرال الکتریک دیجیتالی»، می‌گوید دوقلوهای دیجیتالی در حال حاضر یک فناوری واقعی، زنده و مورد استفاده هستند. او اخیراً طی مصاحبه‌ای به این موضوع اشاره می‌کند که «ما نزدیک به یک میلیون دوقلوی دیجیتالی فعال در سطح جهان داریم. شما با هر قطعه‌ای از جنرال الکتریک که می‌سازیم و عرضه می‌کنیم یک دوقلوی دیجیتالی‌ دریافت می‌کنید. هر موتور جتی که تولید می‌کنیم، که شامل ۷۰ درصد موتورهای جت جهان می‌شود، یک دوقلوی دیجیتالی در خود دارد». این موتورهای جت هوشمند پنج هزار پارامتر را از حسگرهای مختلف خود جمع‌آوری می‌کنند و به این شرکت اجازه می‌دهند که اتفاقات درونی این موتورها را پیش‌بینی و دنبال کنند و تشخیص بدهند

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

نگاهی به مساله امنیت دوقلوی دیجیتالی

دزدان امنیت

سازمانی که تصمیم دارد از اینترنت اشیا استفاده کند و همچنان تلاش می‌کند بین جهان‌ واقعی و جهان دیجیتالی پل بزند، دوقلوی دیجیتالی را به عنوان فناوری‌ای ضروری در نظر می‌گیرد. در واقع امروزه همه ‌چیز به فناوری دوقلوی دیجیتالی اشاره دارد. موسسه تحقیقاتی گارتنر دوقلوی دیجیتالی اینترنت اشیا را جزو ۱۰ روند برتر استراتژی خود در دو سال اخیر نام برده و تخمین زده است که طی سه تا پنج سال میلیاردها شیء از طریق دوقلوی دیجیتالی منعکس خواهند شد. تاریخ دوقلوی دیجیتالی از زمانی آغاز می‌شود که ناسا برای اولین بار در اکتشافات فضایی خود mirrored systems را ایجاد کرد که به مهندسان و فضانوردان امکان می‌داد به طور موفقیت‌آمیز از ماموریت شکست‌خورده آپولو ۱۳ نجات یابند. امروزه دوقلوهای دیجیتالی اینترنت اشیا برای آزمایش و ایجاد همه نوع تجهیزات در دنیای مجازی ساخته می‌شوند. توسعه‌دهندگان می‌توانند شبیه‌سازی‌ها و آزمایش‌ها را بر اساس داده جمع‌آوری‌شده از شیء یا فرایند فیزیکی و داده‌های حسگرهای اینترنت اشیا در جهان واقعی اجرا کنند و همچنین شیء یا فرایند را از طریق یادگیری ماشین، هوش مصنوعی و تحلیل پیشگویانه نظارت کنند. دوقلوهای دیجیتالی همچنین ریسک‌های امنیتی مرتبط با ابزارهای اینترنت اشیا را کاهش می‌دهند، زیرا داده و برنامه‌ها در ابزار فیزیکی وجود ندارند

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

سه سهام مهم در زمینه دوقلوهای دیجیتالی

از توربین‌‌های بادی تا موتورهای هواپیما

سرمایه‌گذاران رشد که تمایل به سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت دارند باید نگاهی به اینترنت اشیا و به ‌ویژه دوقلوهای دیجیتالی بیندازند. این دو ایده‌های اساسی برای دهه‌های آینده را شکل می‌دهند. در اینجا به چیستی، اهمیت و چگونگی خرید سهام‌های اصلی این فناوری می‌پردازیم. همزاد دیجیتالی به ‌طور خلاصه نسخه‌ای از یک دارایی فیزیکی است. شرکت‌ها با استفاده از سنسورهای اینترنت اشیا و فناوری‌های دیگر می‌توانند همزادی از یک دارایی- مثل یک قطعه صنعتی چند میلیون دلاری- بسازند و آن را مدل‌سازی کنند. مزیت ماجرا این است که مدیران این دارایی‌ها بهتر می‌توانند عملکرد دارایی‌شان را رصد و تحلیل کنند. در بستر صنعتی رهبر اصلی فناوری دوقلوی دیجیتالی جنرال الکتریک است: توربین‌‌های بادی، موتورهای هواپیما و توربین‌های گاز نمونه‌هایی عالی از دارایی‌های فیزیکی‌اند که در خط مقدم فناوری همزاد دیجیتالی قرار دارند. شرکت جنرال الکتریک نه‌ تنها می‌تواند راهکارهای اینترنت اشیا به مشتریانش ارائه کند بلکه قادر است از فناوری همزاد دیجیتالی یا دوقلوی دیجیتالی برای کاهش هزینه‌های تولید در محصولات رده‌بالایی مثل توربین‌ها و موتورهای هواپیما بهره بگیرد. حفظ عملکرد توربین‌ها و موتورهای هواپیما اهمیت زیادی دارد و سود زیادی برای اپراتورها به ارمغان می‌آورد چراکه فقط چند روز خرابی می‌تواند میلیون‌ها دلار درآمد داشته باشد. سهام‌ دوقلوی دیجیتالی کسب‌وکارهای اینترنت

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

گفت‌وگو با مانوئل گراناکر درباره‌ پتانسیل‌های دیجیتالی شدن در صنعت خدمات

خدمات یک عامل متمایزکننده در رقابت است

مانوئل گرنچر، موسس و مدیرعامل Coresystems، کارآفرین حوزه فناوری است که در حوزه موبایل، خدمات ابرمحور و مدیریت نیروی کارها فعالیت می‌کند. او Coresystems را در سال ۲۰۰۶ تاسیس کرد که امروزه یکی از شرکت‌هایی است که بیشترین میزان رشد را دارد. او همچنین موسس و مدیر Mila AGـ پلتفرم خدمات برون‌سپاری- است که با برندهایی مثل سوئیس‌کام (Swisscom) و ودافون همکاری می‌کند. در گفت‌وگویی که با او داشتیم نظرش را در مورد دوقلوهای دیجیتالی، تاثیر این فناوری بر خدمات مشتری و روند دیجیتالی‌سازی جویا شدیم. به طور خلاصه توضیح دهید که یک دوقلوی دیجیتالی چیست؟ «دوقلوهای دیجیتالی» به زبان ساده یک سیستم واقعی را در کامپیوتری شبیه‌سازی می‌کنند. در حالت ایده‌آل داده‌های مرحله‌ مهندسی، از مدل‌های سه‌بعدی گرفته تا اطلاعات جزئی مولفه‌هایی که ساختار ضعیفی دارند، در این مرحله‌ عملیاتی گنجانده می‌شوند. حسگرها اطلاعات زنده‌ای را درباره‌ وضعیت عملیاتی و دیگر بهبودهای سیستم در اختیار کاربر قرار می‌دهند و اطلاعاتی از جمله نصب قطعات جایگزین در این دوقلوی دیجیتالی پیگیری می‌شوند. از آنجا که این سیستم همیشه به‌روز است، به عنوان کتاب مرجعی برای اطلاعات تمام سیستم‌ها عمل می‌کند. به نظر شما دوقلوهای دیجیتالی در زمینه خدمات چقدر مهم هستند؟ با استفاده از این سیستم‌ها می‌توانیم حفظ، نگهداری و

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 125

کمبریج از دوقلوهای دیجیتالی چه استفاده‌ای می‌کند

پژوهشگران مجموعه اسمارت کمبریج و دانشگاه کمبریج در تلاش‌اند گزینه‌های فناوری آینده را در مسیر خودروها پیاده‌سازی کنند و از کاربران بازخورد بگیرند. اسمارت کمبریج و پژوهشگران مرکز زیرساخت‌های هوشمند کمبریج (CSIC) همزادی دیجیتالی از شهر می‌سازند تا از این طریق آینده ارتباطات و چندوچون مدیریت ترافیک را متحول کنند و جلوی آلودگی هوا را بگیرند. پژوهشگران مرکز CSIC وابسته به دانشگاه کمبریج و افسران بخش حمل‌ونقل و برنامه‌ریزان شورای شهر کمبریج در حال بررسی این هستند که چطور می‌توان از فناوری دیجیتالی و فناوری‌های داده‌ای برای تصمیم‌گیری و بهبود شرایط شهری بهره گرفت. این مشارکت معطوف به ساخت نمونه اولیه‌ای از دوقلوی دیجیتالی شهر و ترکیب تکنیک‌های مدل‌سازی شهری سنتی با داده‌های نوین و تجزیه‌و‌تحلیل‌های پیشرفته است. این نمونه اولیه شامل چندوچون رفتن به محل کار افراد در سنین مختلف و وضعیت‌های شغلی متفاوت است؛ و اینکه عوامل مختلف چطور بر این سفرهای کاری اثرگذار هستند. این همزاد دیجیتالی سفرهای آتی را رصد می‌کند و بر اساس سرمایه‌گذاری‌های حمل‌ونقل، تحولات مسکن و انعطاف‌های شغلی به تصمیم‌گیری‌های مربوط به رفت‌وآمد کمک خواهد کرد. یک پلتفرم اینترنتی نیز قرار است گزینه‌های توسعه در آینده را تصویرسازی کند و به مردم فرصتی برای بازخورد بدهد. دن کلارک (Dan Clarke)، مدیر استراتژی و

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

دوقلوهای دیجیتالی وارد دفاتر می‌شوند

مرغ یا تخم‌مرغ

یک فروشنده تخم‌مرغ اخیراً با مساله مرغ/تخم‌مرغ اما نه آن مساله قدیمی و تکراریِ کدام یک زودتر به‌ وجود آمد دست‌وپنجه نرم می‌کرده است. هدف این شرکت شناسایی چندوچون بهینه‌سازی ظرفیت تخم‌گذاری مرغ‌ها بوده است. آلفونسو ولوسا (Alfonso Velosa) معاون پژوهشی اینترنت اشیا در گارتنر درباره معضل یک مشتری تازه گفت: «مشکل آنها این بود که مرغداری‌شان با مدفوع مرغ‌ها پوشانده شده است. مساله اصلی آنها این است که بهره‌وری را چگونه با تمیز کردن کفپوش‌ها به حداکثر برسانند.» راه‌حل نهایی تولید چیزی بود که در عرصه اینترنت اشیا و جهان صنعت به موضوعی محبوب تبدیل شده و اکنون راهش را به فرایند کسب‌وکار نیز باز کرده است: ساخت یک همزاد دیجیتالی؛ در این مورد کمک به بهینه‌سازی فرایند با اندازه‌گیری سطوح آغشته به گاز آمونیاک. ولوسا در گفت‌وگویی با سی‌آی‌او دایو (CIO Dive) می‌گوید: «آیا فضا تمیز شده یا زمان تمیز شدنش کی فرا می‌رسد؟ این مساله به همزاد دیجیتالی نیاز دارد.» ولوسا اضافه می‌کند: «یک همزاد دیجیتالی مدلی مدیریتی برای کمک به بهبود تصمیم‌های سازمانی درباره اموری خاص است.» این ابزار می‌تواند به شرکت‌ها کمک کند در مورد چگونگی فعالیت یکپارچه اجزای مختلف یک عملیات برنامه بریزند و همچنین همه‌ چیز از فرایند سفارش گرفته تا حتی حجم

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

ارزش بازار دوقلوهای دیجیتالی تا سال 2025 به 07/26 میلیارد دلار می‌رسد

شکاف بین جهان فیزیکی و جهان مجازی

براساس گزارشی از موسسه مطالعاتی گرند ویو ریسرچ (Grand View Research) ارزش بازار جهانی همزادهای دیجیتالی تا سال ۲۰۲۵ به ۰۷/۲۶ میلیارد دلار می‌رسد. انتظار می‌رود بازار این فناوری با نرخ مرکب رشد سالانه ۲/۳۸ درصد همراه باشد. همزاد دیجیتالی در اصل نسخه‌ای دیجیتالی و پویا از یک محصول، فرایند، سیستم یا تسهیلات است که می‌توان از آن برای اهداف مختلفی مثل ایجاد یک محیط پایدار و تضمین تجربه‌ای بهتر برای مشتریان استفاده کرد. این نسخه‌های دیجیتالی موقعیت‌های جهان واقعی را تقلید می‌کنند و در بهینه‌سازی سیستم‌ها و فرایندها، بررسی محصولات و نظارت بر عملکرد و شرایط ماشین‌ها نقش دارند. همزاد دیجیتالی توان بالقوه‌ای در پر کردن شکاف بین جهان فیزیکی و جهان مجازی دارد. انتظار می‌رود بازار جهانی با روند رو‌به‌رشد اینترنت اشیا و تحلیل بزرگ‌داده‌ها در طول سال‌های پیش‌بینی‌شده در این گزارش رشد قابل توجهی را تجربه کند. دیگر عوامل موثر بر این رشد بی‌رویه شامل افزایش نیاز برای عملیات کم‌هزینه، بهینه‌سازی فرایندها و کاهش عامل مدت‌زمان ارائه به بازار (Time to Market) هستند. در همین حال پیاده‌سازی همزادهای دیجیتالی هم‌راستا با نوآوری در حوزه واقعیت مجازی و افزوده ادامه می‌یابد و در نتیجه رشد بازار را افزایش خواهد داد. علوم بهداشتی و انسانی، هوا و فضا و

شماره 67 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

دوقلوهای دیجیتالی در آینده چه مسیری را خواهند رفت

ادغام دو جهان واقعی و مجازی

اگر در سال‌های اخیر پدیده جدیدی نشان داده شده باشد، اینترنت اشیاست که مسیر را پیش می‌رود. اکثر تحلیلگران باور دارند که انقلاب صنعتی بعدی یا Industry 4.0 یا تحول دیجیتالی در حال رخ دادن است. استفاده‌های جدید به طور روزانه ظاهر می‌شوند و هر کدام نشان می‌دهند که چگونه اقدامی ساده در کسب‌وکار، فرصت‌های جدید هیجان‌انگیز مهیا می‌کند. اما افسانه بزرگ اینترنت اشیا که به‌ تنهایی می‌تواند باعث شود کارخانه‌ها و شهرها خودشان را به صورت معجزه‌آسایی مدیریت کنند هنوز افسانه است. اینترنت اشیا بدون داشتن نقطه‌نظر نسبت به کسب‌وکار به عنوان یک کل، چیزی نیست مگر ابزاری برای گزارش‌دهی در مورد چند عملکرد. تحول دیجیتالی واقعی صرفاً به اینترنت اشیا نیاز ندارد بلکه اینترنت اشیا را در متن تحول می‌خواهد و در کنار آن بزرگ‌داده، تحلیل و غیره توسط هوش مصنوعی به پیش رانده می‌شوند. ابزار دقیق البته امری کلیدی است اما همین کافی نیست. نمایش مجازی فرایند کسب‌وکار نیز به اندازه ابزارها و دستگاه‌های ملموس و عینی اهمیت دارد. ارائه‌دهندگان اولیه اینترنت اشیا، SAP، جنرال الکتریک و PTC این تمایز و ارزش آن را متوجه شدند و با مفهوم دوقلوی دیجیتالی آن را به واقعیت پیوند زدند. ایده بسیار ساده است. به این ترتیب پایگاه داده‌ای از

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 105

نگاهی به جنگ تمام‌عیار آمریکا و چین بر سر نسل پنجم

نبرد فئودالیسم از نوع ۵G

درست هنگام نوشته شدن این یادداشت خبر آمد که ترامپ به زودی حکم حکومتی مبنی بر ممنوعیت به‌کارگیری تجهیزات شبکه ساخت شرکت‌های چینی هواوی و زدتی‌ای برای اپراتورهای آمریکایی را صادر خواهد کرد. رئیس‌جمهوری آمریکا که نشان داده در جنگ تجاری با چین از هیچ تلاشی فروگذار نمی‌کند برای هیجان‌انگیز کردن اعلام تصمیم جدید خود روزهای قبل از کنگره جهانی موبایل را انتخاب کرده است. اگرچه دلیل این تصمیم جاسوسی غول‌های مخابرات چینی از داده‌های مردم آمریکا عنوان شده، اما تحلیلگران اقتصادی معتقدند انگیزه اصلی فشار بر فناوری پرشتاب چین در تسلط بر بازار پهنای باند ۵G جهان است. دومین اقتصاد جهان ۲۰۱۹ را سال راه‌اندازی گسترده شبکه‌های نسل پنجم خود هدف‌گذاری کرده به طوری که از یک سو تا دسامبر امسال کل آلمان و بسیاری از کشورهای دیگر تحت پوشش دکل‌های چینی قرار خواهند گرفت و از سوی دیگر لابیست‌های چینی به شدت روی قانون‌گذاران استرالیایی کار می‌کنند تا انحصار ۵G را در قاره پهناور اقیانوسیه از آن خود سازند. وقتی بدانیم که بنا بر گزارش سازمان جهانی مالکیت معنوی هواوی و زدتی‌ای بزرگ‌ترین سهم را در رشد ۱۳ درصدی ثبت پننت (حق اختراع) چین دارا هستند و از سوی دیگر شرکت‌های آمریکایی فقط یک‌دهم درصد در ثبت نوآوری‌های

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 106

گفت‌وگو با ساندرا ریورا، معاون و مدیر کل گروه پلتفرم‌های شبکه‌ اینتل

حضور سرتاسری در حیطه‌ تکنولوژی ۵G

اگر ۱۰ سال پیش در رفت‌وآمدهای روزانه‌تان می‌خواستید کاری انجام دهید، می‌توانستید فیلم‌ها یا سریال‌های از قبل دانلودشده‌تان را ببینید یا در مسیر رفتن به محل کار روی گوشی هوشمندتان بازی تک‌نفره‌ای انجام دهید. امروزه خدمات استریمینگ متنوعی در اختیار داریم و با کمک ۴G می‌توانیم از طریق گوشی‌مان مستقیماً به دانلود و آپلود محتواهایی با کیفیت بالا بپردازیم. در حالی که ۴G جای پای خود را در دنیای امروزه ثابت کرده گام بعدی ۵G است، تکنولوژی جدیدی که گرچه سرعت ارتباطات ما را به طرز چشمگیری افزایش می‌دهد اما در کنار آن ویژگی‌های جالب دیگری نیز برای عرضه دارد. من در نمایشگاه اخیر الکترونیک مصرفی (سی‌ئی‌ای) در لاس‌وگاس با معاون و مدیر کل گروه پلتفرم‌های شبکه‌ اینتل، ساندرا ریورا، درباره‌ ۵G صحبت کردم؛ اینکه این تکنولوژی چیست و چرا یکی از بزرگ‌ترین تغییرات تکنولوژی زندگی بسیاری از ما خواهد بود. چرا ۵G صرفاً یک ۴G سریع‌تر نیست؟ این روزها عبارت ۵G را بیشتر می‌شنویم اما فکر نمی‌کنم مردم تفاوت اصلی ۴G و ۵G را بدانند، تا اینجای کار تفاوت اصلی ۳G و ۴G برای یک فرد معمولی سرعت ارتباطی بیشتر بود که در گوشی‌های هوشمندمان متوجه آن می‌شدیم. ۵G علاوه بر بهبود سرعت و پهنای باند چه مزیت‌های دیگری

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

5G تفاوت زیادی با تکنولوژی‌های پیشین دارد

انقلاب نسل‌ها

شبکه‌های نسل پنجم موبایل از نظر معماری سطح بالا با شبکه‌های پیشین خود یکسان خواهند بود اما جزئیات پیچیده‌ این شبکه‌ها متفاوت با یکدیگر است. اگر بخواهیم خیلی ساده بگوییم، یک شبکه‌ سلولی موبایلی از سه عنصر تشکیل شده است: دستگاه موبایل، یک شبکه‌ دسترسی رادیویی و یک شبکه‌ مرکزی. دستگاه موبایل می‌تواند یک گوشی هوشمند، تبلت یا کامپیوتری مجهز به دانگل یواس‌بی باشد اما همچنین ممکن است یک سنسور کم‌هزینه‌ مجهز به فرستنده نیز باشد. شبکه‌ دسترسی رادیویی شامل پایگاه‌ها (دکل‌های مخابراتی) می‌شود و به شبکه‌ مرکزی متصل است. پایگاه‌ها از امواج رادیویی برای ارتباط با دستگاه‌های موبایل و شبکه‌ مرکزی استفاده می‌کنند. منطقه‌ای که تحت پوشش یک پایگاه قرار دارد سلول نامیده می‌شود. نقش اصلی شبکه‌ مرکزی ایجاد ارتباط با دستگاه‌ها و شبکه‌های دیگر، مدیریت کاربران و حفظ اطلاعات مصرفی برای صدور قبض‌هاست. هر نسل از شبکه‌های سلولی تغییرات چشمگیری را در کارهای قابل انجام توسط شبکه و نحوه‌ انجام‌شان ایجاد کردند. شبکه‌های پیشین ارتباطات را از حالت آنالوگ به دیجیتال تغییر دادند، خدمات داده‌ای را به شبکه اضافه کردند، معماری ساده‌تری را ایجاد کردند و سرعت انتقال داده‌های کاربران و بهینگی پهنای باند را افزایش دادند. بسیاری از تغییراتی که ۵G ارائه می‌دهد در پایگاه‌ها و شبکه‌

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 109

ابرقدرت‌ها برای قدرت بیشتر وارد نبرد شده‌اند

از هشدارها تا شعارها

امروزه آمریکا درگیر رقابت با چین و در تلاش برای کسب برتری در فناوری‌های پیشرفته است. بخش نظامی این رقابت شامل لیزرها، سلاح‌های فراصوتی و سیستم‌های پیشرفته‌ خودران و بخش غیرنظامی آن شامل هوش مصنوعی، روباتیک، کامپیوترهای کوانتومی و حتی اتومبیل‌های خودران است. یک موضوع کاملاً واضح است: هر کدام از این دو کشور که در این نبرد موفق شوند به ابرقدرت غالب قرن بیست و یکم تبدیل می‌شوند و در این میدان نبرد نیز یکی از مهم‌ترین رقابت‌ها، رقابت بر سر ارتباطات بی‌سیم ۵G است. فناوری نسل پنجم یا ۵G فقط روشی برای ارتباطات راه دور و جهانی نیست، این فناوری پهنای باندی فرای تصورات ما ارائه می‌کند (به دانلود یک فیلم در عرض چند ثانیه فکر کنید) و امکانات لازم را در اختیارمان قرار می‌دهد تا اینترنت اشیا را به یک واقعیت قطعی تبدیل کنیم. راه‌اندازی ۵G نیازمند میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری برای نصب شبکه‌های فیبر نوری مورد نیاز این سیستم‌هاست، سیستم‌هایی که ظرفیت بالایی دارند و همچنین به میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری اضافه برای راه‌اندازی آنها نیاز است. شرکت‌ها و کشورهایی که این زیرساخت‌های جدید را طراحی و روی آنها سرمایه‌گذاری می‌کنند بر نحوه‌ انتقال اطلاعات توسط این سیستم‌ها و دسترسی دیگران به آنها تاثیر زیادی خواهند گذاشت. اگر

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 110

موضوع اصلی جنگ تجاری چین و آمریکا چیست

انبار ۱۲ هزار میلیارد دلاری

درگیری تجاری بین ایالات متحده و چین بعد از ماه‌ها تهدید بر سر میلیاردها دلار تعرفه شدت بیشتری گرفته است. در حالی که در این جنگ تجاری از دانه‌های سویا و اتومبیل‌ها صحبت می‌شود، ممکن است یک فناوری کلیدی محرک اصلی این جنگ تجاری بین دو اقتصاد بزرگ جهان باشد. فناوری مورد بحث فناوری ۵G است: نسل بعدی اینترنت موبایل. بله، با ۵G می‌توانید فیلم‌ها را در چند ثانیه دانلود کنید، می‌توانید تجربه‌ فوق‌العاده‌ای از اینترنت موبایل داشته باشید. اما ۵G چیزی فرای یک اینترنت همراه پرسرعت است؛ از ۵G به عنوان تکنولوژی پشتیبان نسل بعدی زیرساخت‌هایمان یاد می‌شود، از میلیاردها دستگاه متصل به اینترنت که انتظار می‌رود در سال‌های آینده وارد فضای آنلاین شوند گرفته تا شهرهای هوشمند و اتومبیل‌های خودران از فناوری ۵G استفاده خواهند کرد. فناوری ۵G‌ می‌تواند همان وعده ترامپ باشد که «عظمت را دوباره به آمریکا برمی‌گردانیم» و همچنین می‌تواند بلندپروازی چین برای تبدیل شدن به رهبر جهانی هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ باشد. اینترنت موبایل نیازمند «استانداردهایی» است که بتوان به صورت جهانی روی آنها توافق کرد تا شرکت‌های تولیدکننده‌ تجهیزات ارتباطاتی و همچنین اپراتورهای همراه بتوانند این تکنولوژی را در نقاط مختلف جهان راه‌اندازی کنند. در ماه دسامبر بر سر خصوصیات ۵G توافقی

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112

رقابت چین، آمریکا و دیگر کشورها برای توسعه شبکه‌های 5G

درس‌هایی از گذشته

رقابت آغاز شده است. چین، ایالات متحده آمریکا، کره جنوبی و تعدادی از شرکت‌های مخابراتی در حال توسعه، آزمایش و استقرار فناوری‌ای هستند که اقتصاد جهان را در دهه آتی هدایت خواهد کرد: شبکه‌های ارتباطاتی ۵G. ۵G می‌تواند جهشی بزرگ به سمت جلو باشد. شرکت‌ها و کشورها با جاه‌طلبی‌هایی که در این حوزه‌ دارند کاملاً نسبت به نیاز داشتن منبع استراتژیک آگاه‌اند. کشورهای انگشت‌شماری مثل چین سرسختانه ۵G را دنبال کرده‌اند و این مساله باعث هراس واشینگتن و بقیه شده است. تفاوت ۵G طی ۳۰ سال گذشته در هر دهه شبکه جهانی ارتباطات همراه به عرصه ظهور پای گذاشته و جایگزین نسل قبلی شده است. اولین نسل شبکه‌های تلفن همراه که در دهه ۱۹۸۰ آغاز به کار کردند ظرفیت این را داشتند که صرفاً تماس‌های صوتی را برقرار کنند، در حالی که نسل دوم آنها در اواسط دهه ۱۹۹۰ این امکان را برای کاربران فراهم آوردند که بسته‌های داده را که شامل پیغام‌های متنی و خدمات اینترنت جزئی می‌شد مورد استفاده قرار دهند. با آغاز هزاره جدید شبکه‌های ۳G همه‌گیر شد؛ امکانات صوتی باقی ماند اما این فناوری اولین دسترسی پهن‌باند همراه را برای اینترنت و محتوای چندرسانه‌ای به کاربران داد. در دهه اخیر شبکه‌های ۴G یا ۴G LTE، که

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

نگاهی به موقعیت اپل در بازار چین

آن سوی دیوار چین

امسال مدیر ارشد اجرایی اپل، تیم کوک، کارهای زیادی در چین دارد: شرکت سازنده‌ آی‌فون با خطر غیرقانونی شدن فروش آی‌فون در چین، نتیجه‌ نامعلوم جنگ تجاری و عرضه‌ شبکه‌ ۵G و عقب ماندن از رقبایی همچون هواوی و سامسونگ مواجه است. این موقعیت پیچیده برای اپل چالش‌برانگیز است، این شرکت با ضعف فروش خود در چین نتوانست به پیش‌بینی فروش جهانی خود دست پیدا کند، ۷۵ میلیارد دلار از ارزش بازار خود را از دست داد و بازارهای جهانی را آشفته کرد، حالا اپل در تلاش است تا این بازار را دوباره برای خود احیا کند. کوک به سرمایه‌گذاران گفته که دلیل اصلی کاهش عملکرد این شرکت در چین کاهش سرعت اقتصاد چین است، اتفاقی که به دلیل کشمکش‌های تجاری واشینگتن و پکن رخ داده است. او می‌گوید: «ما شدت این کاهش سرعت در اقتصاد چین را پیش‌بینی نکرده بودیم، به خصوص در چین بزرگ.» خریداران چینی می‌گویند دلیل کلیدی دیگری نیز وجود دارد: قیمت بالای گوشی‌های اپل. تحلیلگران می‌گویند این شرکت با توفانی از چالش‌ها مواجه است: کاهش سرعت اقتصاد، رقبای قوی‌تری همچون شرکت تکنولوژی‌های هواوی که فناوری‌های مشابه را با قیمت ارزان‌تری عرضه می‌کنند و احساس میهن‌دوستی چینی‌ها و خرید گوشی‌های شرکت‌های چینی که در جریان این

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

چین و آمریکا: جنگ تجاری یا جنگ سرد؟

یکی از ما

درگیری بین واشینگتن و پکن نبردی فراتر از تجارت است. جالب است که تنش موجود در روابط چین و آمریکا به عنوان یک جنگ تجاری مطرح می‌شود. این نام‌گذاری اشتباه است. این تنش تجاری فقط یکی از جبهه‌ها یا نبردهای یک جنگ بزرگ‌تر است، جنگی که برای کسب برتری بین چین و آمریکا در جریان است. البته که می‌توانیم به جبهه‌ها یا نبردهای مختلفی فکر کنیم که شامل تجارت، فضای سایبری، دفاع/امنیت (دریای جنوبی چین)، هوش مصنوعی/فناوری (۵G) می‌شود، اما این جنگی است که بین یک ابرقدرت جهانی در حال افول (آمریکا که حضور خود را در خاورمیانه بیش از اندازه کش داده است) و ابرقدرت دیگری که در حال برخاستن است (چین) در جریان است. در جنگ تجاری، بازار به دنبال معامله‌ای برای بازگشت تعرفه‌ها یا راه‌حلی برای برطرف‌سازی این مشکل و ادامه‌ کار است. می‌توانیم به برنده شدن ایالات متحده فکر کنیم، اینکه بعد از دوره‌ استراحت ۹۰ روزه، که در جی۲۰ مورد توافق قرار گرفت، توافقی رخ دهد که طی آن چین زمین را واگذار کند یا تلاش کند رابطه‌ تجاری خود را با آمریکا به موازنه برساند. اما به نظر حتی در این صورت نیز اشتباه است که فکر کنیم چنین معامله‌ای می‌تواند یک راه‌حل نهایی

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

جنگ تجاری ترامپ می‌تواند به جدایی تولیدکنندگان گوشی‌های هوشمند جهان منجر شود

نمی‌توان از جغرافیا فرار کرد

در ماه مه ۲۰۱۸ مدیرعامل اجرایی اپل، تیم کوک، در یکی از جلسات شرکت به سرمایه‌گذاران اعلام کرد که نگران جنگ تجاری رئیس‌جمهوری ترامپ با چین نیست. کوک این بحث را پیش کشید که این دو ابرقدرت جهانی بیش از اندازه درون هم گره خورده‌اند و هیچ‌کدام از آنها در پی وارد کردن آسیبی جدی به دیگری نخواهد بود. او گفت: «چین فقط در صورتی برنده می‌شود که آمریکا برنده شود و آمریکا نیز فقط در صورتی برنده می‌شود که چین برنده شود و جهان فقط در صورتی برنده می‌شود که هم آمریکا و هم چین برنده شوند.» اما پس از بسته شدن بازارها، کوک پیام دیگری داشت. شرکت اپل برای اولین بار در ۱۵ سال گذشته پیش‌بینی‌های درآمد خود را تقلیل داد. مدیرعامل اجرایی اپل توضیح داد که سیاست‌های تجاری تیم اجرایی ترامپ باعث کاهش تقاضا برای گوشی‌های اپل در چین شده است. اپل ۱۰ درصد از ارزش بازار خود را از دست داد. این سقوط باعث ایجاد جرقه‌ای شد و سرمایه‌گذاران دیگر نیز شروع به فروش سهام خود کردند. این سرمایه‌گذاران نگران بودند که جهانی شدن، که پیش از این مسیری توقف‌ناپذیر به سمت آینده بود، ناگهان متوقف شود. اگر سرمایه‌گذاران اپل بخواهند از این اتفاق درسی بگیرند،

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

بسیج متحدان علیه هواوی بر سر فناوری نسل پنجم

آیا تنها یک برنده وجود دارد

جرمی هانت، وزیرخارجه بریتانیا، در ماه ژانویه ۲۰۱۹ برای برگزاری جلسه‌ای در مورد سوالی مهم وارد واشینگتن شد: آیا بریتانیا باید روابطش را با پکن به خطر بیندازد و به درخواست ترامپ مبنی بر ممنوعیت هواوی، تولیدکننده پیشرو ارتباطات مخابراتی در چین، پاسخی مثبت دهد؟ بریتانیا تنها متحد آمریکایی‌ای نیست که به این مساله داغ پی برده باشد. در لهستان هم مقامات تحت فشارهای آمریکا برای ممنوعیت هواوی و جلوگیری از ساخت نسل پنجم شبکه‌ها قرار دارند. مقامات ترامپ پیشنهاد کرده‌اند که استقرار نیروهای آمریکایی در آینده -شامل چشم‌انداز یک پایگاه دائمی با عنوان «سنگر ترامپ»- می‌تواند بر تصمیم لهستان اثر بگذارد. همچنین هیاتی از مقامات آمریکایی در بهار گذشته وارد آلمان یعنی کشوری شدند که در آن بسیاری از خطوط غول‌پیکر فیبر نوری اروپا به هم متصل شده و هواوی قصد دارد در آنجا سوئیچ‌هایی بسازد که این سیستم را هدایت می‌کنند. پیام این هیات در ملاقات آلمانی‌ها این بود: هرگونه مزایای اقتصادی استفاده از تراشه‌های مخابراتی چینی با نظر به تهدید امنیتی اتحادیه ناتو بررسی می‌شود. ایالات متحده در طول یک سال گذشته کمپینی جهانی علیه هواوی و شرکت‌های چینی و نقش آنها در موثرترین فناوری‌ای که نظارت بیشتر بر اینترنت را موجب می‌شود به راه‌ انداخته است.

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

نگاهی به جدال اروپا، چین و آمریکا در زمینه 5G

برگ برنده در دستان چه کسی است

بازی‌های واقعیت مجازی آنلاین، خودروهای بدون سرنشین، دانلود پرسرعت فیلم، و میلیون‌ها دستگاه مرتبط با هم؛ اینها وعده‌های نسل بعدی اینترنت یعنی نسل پنجم هستند. مسابقه بر سر راه‌اندازی فناوری نسل پنجم به راه افتاده و چین و ایالات متحده و مناطق دیگری از آسیا رهبری آن را آغاز کرده‌اند، در حالی که اروپا جا مانده است. تفکیک قوانین در ۲۸ دولت عضو اتحادیه اروپا، فقدان سرمایه‌گذاری روی شبکه‌های موبایل و گفت‌وگوها پیرامون تخصیص امواج رادیویی شناخته‌شده دلایل اصلی جاماندگی اروپا از فناوری نسل پنجم هستند. بن وود (Ben Wood)، مدیر مرکز پژوهش CCS Insight، در گفت‌وگوی اخیرش به CNBC گفت: «اروپا در زمینه تعهدات و راه‌اندازی فناوری نسل پنجم از چین و آمریکای شمالی عقب افتاده است.» او افزود: «در ایالات متحده رقابتی شدید بین بازیکنان اصلی شکل گرفته که سرمایه‌گذاری در این فناوری را افزایش داده است و از سوی دیگر در چین هم شکی نیست که فرصت‌های نوآوری در این فناوری به رسمیت شناخته شده‌اند؛ فناوری‌ای که چینی‌ها می‌توانند به عنوان رهبر اصلی خودشان را نشان دهند.» بازی فناوری ۵G در چه وضعیتی قرار دارد؟ ۳GPP، بدنه‌ای که استانداردهای مخابراتی سرتاسر جهان را مدیریت می‌کند، ماه دسامبر امسال با مشخصات و ویژگی‌های نسل پنجم موافقت کرد. اولین

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

گفت‌وگو با مدیرعامل کوالکام پیرامون 5G :

جنس نگرانی مردم

کوالکام یکی از شرکت‌های آمریکایی است که با‌دقت هر بحثی در مورد نزاع تجاری آمریکا و چین را دنبال می‌کند. این شرکت که مقر اصلی آن در سن‌دیه‌گو است، تولیدکننده چیپ بوده و نقش بسیار مهمی در عملکرد تلفن‌‌های همراه‌ دارد. کوالکام فناوری خود را به شرکت‌های سراسر جهان و شرکت‌های چینی مثل ZTE می‌فروشد. استیون مولنکوپف در سال ۲۰۱۴ مدیرعامل این شرکت شد. در گفت‌وگویی که با او انجام دادیم به نظر می‌رسد چندان در مورد نزاع چین و آمریکا نگران نیست: بسیاری از مردم فکر می‌کنند «آنها چیپ می‌سازند». چه چیزی در این مورد مهم است؟ بله. ما چیپ می‌سازیم. همچنین تحقیقات بنیادینی را که به ما امکان توسعه می‌دهند انجام می‌دهیم. حالا فکر کنید چه کسی همه این کارها را انجام می‌دهد تا باعث شود تماس تلفنی شما در هر جایی از جهان ممکن باشد؟ کوالکام حدود ۳۰ سال است که در این زمینه تلاش می‌کند. با توجه به اینکه کوالکام اکنون در فضایی ژئوپلیتیک قرار دارد، شما نمی‌دانید که با چین وارد تجارت خواهید شد یا نه. نمی‌دانید خط‌مشی مخابرات چگونه خواهد بود. چگونه پیش می‌روید؟ عاملی که باعث ایجاد تعادل می‌شود این است که بدانید فناوری‌ای که در حال کار روی آن هستید، فارغ از

شماره 66 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

آیا آمریکا از هواوی می‌ترسد

جنگ بر سر داده‌ها

شرکت فناوری هواوی در اورگن (یکی از ایالت‌های غرب آمریکا) یکی از نقاط مبهم بزرگی است که مقامات رسمی ایالات متحده به تصویر کشیده‌اند. جوزف فرانل، مدیر اجرایی Eastern Oregon Telecom که واقع در شهر هرمینستون در ایالت اورگن است، می‌گوید بزرگ‌ترین شرکت فناوری چینی تجهیزات شبکه باکیفیت بالا را می‌سازد و با قیمت‌هایی کمتر از ۲۰ تا ۳۰ درصد نسبت به رقیبان خود به اپراتورهای مخابراتی حومه می‌فروشد. تجهیزات هواوی به شرکت‌های مخابراتی آمریکایی کمک کرده خطوط تلفن ثابت، خدمات همراه و داده‌های پرسرعت را به بسیاری از فقیرترین و دوردست‌ترین مناطق آمریکا ارائه دهند. برخی از این شرکت‌ها یارانه فدرال دریافت کرده‌اند اما شرکت فرانل یارانه‌ای دریافت نکرده است. هواوی این جادو را رقم زده است. فرانل می‌گوید: «تجهیزات آنها بسیار خوب است… ما تجهیزات معادل آن را در بازار نیافته‌ایم.» دولت دونالد ترامپ مبارزه با دشمن مهیبی را راه انداخته است، مبارزه‌ای که مقامات حوزه امنیت می‌گویند تاثیر زیادی بر امنیت ایالت متخده آمریکا و متحدانش خواهد گذاشت. هواوی تبدیل به تولیدکننده پیشتاز تجهیزات شبکه شده است و تلاش می‌کند در نسل بعدی فناوری بی‌سیم، ۵G، پیشتاز باشد. دولت ترامپ هواوی را اسب تروژان جاسوسی چین می‌داند و تصمیم دارد فروش و تاثیر در حال رشد آن

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 105

پرونده‌ای برای اکوسیستم استارت‌آپی از نوع قاره سبز

نوآوری از فراز رشته کوه آلپ

همان‌قدر که از یک اروپایی و آمریکایی نمی‌توان انتظار دیدگاه و واکنش یکسان در قبال نظرات، رویدادها و روندهای فرهنگی، سیاسی یا اقتصادی داشت، شاید منطقی نباشد که فکر کنیم این دو قطب اصلی تمدن غرب در مسیر پیشرفت‌های علمی و فناوری با ریتم و رویکرد یکسانی حرکت کنند. یادمان باشد که وقتی حتی واحدهای اندازه‌گیری اصلی یک اروپایی و آمریکایی فرق می‌کند، وقتی تعابیرشان از قدمت بسیار متفاوت است (یک آمریکایی بنایی یکصدساله را کهن می‌نامد ولی یک اروپایی نه!) و زمانی که حتی به لطیفه‌های یکسان نمی‌خندند، نگاه‌شان نسبت به فناوری و صنعت هم می‌تواند متفاوت باشد. شاید به همین دلیل است که بزرگ‌ترین کمپانی‌های آمریکایی از رهبران فناوری‌اند حال آنکه طراز اول‌ترین شرکت‌های اروپایی از حوزه‌های سنتی مانند کارخانجات تولیدی، انرژی، بانکداری، داروسازی و بیمه می‌آیند و حتی SAP به عنوان بزرگ‌ترین شرکت فناوری‌شان در بین فهرست یکصد شرکت برتر اروپایی دیده نمی‌شود. البته اروپایی‌ها مزیت‌های خودشان را دارند. بیش از نیمی از دانشکده‌های معتبر رشته‌های مرتبط با کامپیوتر دنیا در اروپا قرار دارند و سرمایه‌گذاری خصوصی و دولتی روی استارت‌آپ‌ها هرچند از آمریکا به مراتب کمتر است اما روند رو به رشد امیدوارکننده‌ای را شاهدیم. در کنار همه اینها زندگی در دره سیلیکونی این روزها به

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 106

نگاهی به اروپا در میانه تحولات دیجیتالی

نوبت رشد

اروپا در میانه تحولات دیجیتالی قرار دارد که از سوی مشتریان به پیش رانده می‌شود و از سوی دیگر، هاب‌های دیجیتالی و موسسه‌های جهانی سطح اول آن را تقویت می‌کنند. موسسه‌ها و صنعت‌ها با سرمایه‌گذاری بر دیجیتالی‌سازی از آن بهره‌مند می‌شوند. به این ترتیب، دیجیتالی‌سازی اروپا ناهموار باقی مانده است. نوآوری‌های بازار دیجیتالی مزایای بسیاری به همراه خواهد داشت اما تلاشی هماهنگ مورد نیاز است تا شرکت‌های خصوصی و وابسته به دولت بتوانند گسترش و توسعه دیجیتالی را اتخاذ کنند. شاخص دیجیتالی‌سازی صنعت در MGI اولین تلاش در این زمینه است که چگونگی توسعه دیجیتالی‌سازی در سراسر اروپا را بررسی می‌کند و از شاخص‌هایی برای ارائه تصویری از دارایی‌های دیجیتالی، موارد استفاده و کارکنان این حوزه بهره می‌برد. این شاخص‌ها نشان می‌دهند اقتصاد اروپا به طور ناهماهنگی در حال دیجیتالی‌سازی شدن است و تنوع زیادی در بخش‌ها و موسسه‌ها وجود دارد. بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) در زمینه دیجیتالی پیشتاز است. حوزه‌های رسانه و مالی نیز نزدیک به فناوری اطلاعات و ارتباطات هستند اما بخش‌های دیگر در این روند عقب مانده‌اند. در کل اروپا ۱۲ درصد از پتانسیل دیجیتالی‌سازی خود استفاده می‌کند. تنوع زیادی بین کشورهای مختلف اروپا وجود دارد. بریتانیا از ۱۷ درصد از پتانسیل دیجیتالی خود استفاده

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 107
شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

آیا اروپا بزرگ‌ترین هاب استارت‌آپی بعدی خواهد بود؟

چشم‌ها به کجا دوخته شده‌اند؟

چشم‌انداز استارت‌آپ اروپا تغییر کرده است. اروپا قبلاً از سیلیکون‌ولی و آسیا عقب‌تر بود اما به سرعت در حال تبدیل شدن به هاب است. بر اساس گزارشی از موسسه سرمایه‌گذاری فناوری Atomico، در سال ۲۰۱۷ نوزده میلیارد دلار روی استارت‌آپ‌های اروپایی سرمایه‌گذاری شده که ۳۲ درصد افزایش را نسبت به سال ۲۰۱۶ نشان می‌دهد. در حال حاضر بر اساس شاخص نوآوری جهانی دانشگاه کورنل (Cornell University)، اینسید* (INSEAD) و سازمان جهانی مالکیت فکری** (World Intellectual Property Organization)، از ۱۰ بازار نوآورانه جهان، هشت بازار در اروپا قرار دارد. تغییر فرهنگی مهمْ سرمایه‌گذاران بوده‌اند که به عنوان طبقه کارآفرین از نظر قانونی مشروع‌اند. در واقع بر اساس گزارش سال ۲۰۱۶ Atomico، ۷۹ درصد از بنیان‌گذاران و ۸۵ درصد از سرمایه‌گذاران راه‌اندازی شرکت خود را «از نظر فرهنگی قابل پذیرش» می‌دانند. در اینجا به برخی از عواملی نگاه می‌اندازیم که سبب شده‌اند اروپا به عنوان هاب استارت‌آپی در حال رشد در نظر گرفته شود. همچنین به چالش‌هایی پرداخته می‌شود که اروپا در عین حرکت به جلو با آنها مواجه است. سرمایه‌گذاری کارآفرینی صنعت سرمایه‌گذاری کارآفرینی در اروپا در مقایسه با ایالات متحده آمریکا نسبتاً جدید است. در حالی‌ که بودجه‌های آمریکا در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ تصویب شدند، بالغ‌ترین بودجه‌های اروپا در

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 110

روایت رشد استارت‌آپ‌های اروپایی بر اساس آمار و ارقام

حضور پررنگ

تحلیل شرکت‌ها و استارت‌آپ‌هایی که پرسرعت‌ترین رشد را دارند نشان می‌دهد بریتانیا و آلمان از نظر نوآوری و رشد در قاره اروپا پیشتازند. Deliveroo بریتانیایی، Thermondo آلمانی و Traventia Viajes از اسپانیا در صدر قرار دارند. امسال (۲۰۱۸) فایننشال تایمز و استاتیستا (Statista) برای دومین بار پیاپی داده‌هایی ارائه داده‌اند که شرکت‌هایی را که سریع‌ترین رشد را دارند نشان می‌دهد. تحلیل رشد درآمد در دوره‌ای سه‌ساله هزار شرکت اروپایی را که سریع‌ترین رشد را دارند مشخص کرده است. با وجود تنوع موقعیت‌های جغرافیایی و منطقه‌ای برای موسسات، ۵۰ شرکت اول لیست فایننشال تایمز و استاتیستا، از بین شرکت‌هایی از ۳۱ کشور اروپایی، بریتانیایی‌اند. بیش از یک‌پنجم لیست، شرکت‌هایی هستند که موسسه‌های بریتانیایی آنها را خریداری کرده است (۱۱ شرکت). از سوی دیگر از هزار شرکت اول لیست، دفتر مرکزی ۱۵۷ شرکت در بریتانیا قرار دارد که ۷۳ درصد از آنها در لندن مستقرند. کسب و کارهای پیشتازی که به‌ سرعت رشد می‌کنند در مرکز بهبود و توسعه اقتصاد اروپا قرار دارند و فرصت‌های جدیدی برای استخدام فراهم می‌آورند و باعث می‌شوند رقابت در بازارهای این قاره حفظ شود. سریع‌ترین رشد Deliveroo سرویس تحویل غذا با دوچرخه است که در سال ۲۰۱۷ بیش از پیش رشد کرد و باعث شد این

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112

مروری بر آنچه استارت‌آپ‌های اروپایی را از استارت‌آپ‌های آمریکایی متمایز می‌کند

داستان تکراری خستگی

ساختمان‌هایی در اروپا وجود دارد کــــه قدیمی‌تر از ساختمان‌‌های ایالات متحده آمریکا هستند. این یکی از دلیل‌هایی است که از پیشتاز بودن آمریکا در حوزه استارت‌آپ‌ها شگفت‌زده نمی‌شویم. کل این سرزمین، در مقایسه با اروپا، یک استارت‌آپ‌ است. اما در حالی که صحنه استارت‌آپی آمریکا دارای ذهنیتی پرسرعت است، استارت‌آپ‌های اروپایی سازگارتر، صبورتر و فکرشده‌ترند. پیشرفت این استارت‌آپ‌ها یکنواخت و آرام اما پایدار است. استار‌ت‌آپ‌های آمریکایی طی دهه‌ها از رقیبان بین‌المللی خود جلوتر بوده‌اند اما استقامت اروپا در چند سال اخیر این فاصله را کمتر کرده است. داستان‌های موفقیت استارت‌آپ‌های اروپایی، مثل اسپاتیفای سوئدی، همین مساله را نشان می‌دهد. در ادامه به دلایل نزدیک‌تر شدن صحنه استارت‌آپ‌های اروپایی به آمریکا اشاره می‌شود. سازگاری محصولات و رویکردها با ویژگی‌های بومی یکی از بزرگ‌ترین موانع بر سر راه استارت‌آپ‌های اروپایی این واقعیت است که اروپا از ۵۰ کشور تشکیل شده که هر کدام مقررات، بازار، زبان و فرهنگ خود را دارند. ایالات متحده ۵۰ ایالت با مرزهای باز دارد و تاریخ و زبان این ایالت‌ها مشترک است. مساله ارائه محصول جدید در سطوح ملی بین آمریکا و اروپا کاملاً متفاوت است. یک استارت‌آپ آلمانی برای رسیدن به مخاطبان ملی باید محصول یا خدمات خود را به ۸۲ میلیون نفر ارائه دهد. در

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 113

جهان دیگر

بزرگ‌ترین هاب‌های استارت‌آپ اروپا در سال ۲۰۱۸

ما از سال ۲۰۱۱ هرساله بزرگ‌ترین هاب‌های استارت‌آپ اروپا را معرفی می‌کنیم. نسخه‌ پیشین این رده‌بندی در اکتبر ۲۰۱۷ منتشر شده بود. حالا زمان انتشار نسخه‌ ۲۰۱۸ این رده‌بندی است. بگذارید ببینیم از سال پیش تا به حال چه چیزهایی تغییر کرده است. برای انجام این رده‌بندی ابتدا اطلاعات زیر را جمع‌آوری کردیم: الف) ۵۰ شهر برتر در بازدیدهای EU-Startups.com و تعداد بازدیدکنندگان منحصربه‌فرد هر شهر ب) تعداد استارت‌آپ‌هایی که از شروع سال ۲۰۱۶ از هر کدام از این شهرها در CrunchBase ثبت‌نام کرده‌اند. ج) تعداد استارت‌آپ‌هایی که از هر کدام از این شهرها در AngelList ثبت‌نام کرده‌اند. سپس برای هر کدام از این اعداد وزن خاصی مشخص کردیم تا نسبت درستی داشته باشیم. در کل همان الگوریتم سال‌های پیش را روی فهرست‌مان پیاده‌سازی کردیم. مسلماً تعداد بازدیدکنندگان به ازای هر شهر کمترین وزن را داشت، چون این شاخص وابسته به مقاله‌های منتشرشده در وب‌سایت‌مان است. لطفاً به یاد داشته باشید که این رده‌بندی قضاوت نهایی درباره‌ اهمیت هر کدام از این شهرها در جهان استارت‌آپ‌های اروپا نیست. بیشتر شبیه آینه‌ای است که حضور دیجیتالی و مشهود بودن هر کدام از این شهرها را در جهان انگلیسی‌زبان استارت‌آپ‌ها به تصویر می‌کشد. ۱- لندن ۲- برلین ۳- پاریس ۴- آمستردام ۵-

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

نگاهی به وضعیت استارت‌آپ‌ها و IPO*های اروپا

علیه یکدیگر

اروپا در سال ۲۰۱۸ خانه IPOهایی بوده که تعدادشان دو برابر ایالات متحده آمریکا بوده است. بر اساس گزارشی از موسسه سرمایه Atomico، شرکت‌های اروپایی در حال پیشی گرفتن از همتایان آمریکایی خود هستند. این تحقیق که چهارم دسامبر در کنفرانس Slush tech در هلسینکی فنلاند انجام شد نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران می‌توانند درآمد زیادی از سرمایه‌گذاری روی استارت‌آپ‌های فناوری اروپا داشته باشند. در سال ۲۰۱۸ شصت و نه شرکت فناوری در اروپا راه‌اندازی شدند، در حالی که این رقم در اروپا ۲۸ است. شرکت‌های فناوری اروپا که در سال ۲۰۱۸ راه‌اندازی شدند، به طور متوسط، افزایش سهام ۲۲۲ درصدی داشتند. در حالی که این مساله در مورد IPOهای آمریکا به طور متوسط ۴۲ درصد بوده است. تام وایمر، مدیر تحقیق Atomico، در گفت‌وگو با سی‌ان‌بی‌سی می‌گوید: «امسال سال غیرقابل باوری برای اکوسیستم فناوری اروپا بوده است.» گزارش سالانه چهارم بر اساس پنج هزار پاسخ‌دهنده در سراسر اروپا صورت گرفته است. بر اساس این گزارش، یکی از دلایلی که اروپا در بازار IPO فناوری از آمریکا پیشی گرفته این است که اروپا بیشتر حامی شرکت‌های کوچک‌تری است که وارد بازار بورس می‌شوند. ارزش بازار ۶۲ درصد از ۶۹ IPO اروپا زیر یک میلیارد دلار است. تک‌شاخ‌های اروپایی تحقیق Atomicoهمچنین بر تعداد

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 115

نقش اوکراین در صحنه استارت‌آپ کالیفرنیا

بیداد محتوا

ظاهراً توسعه تیم‌های مهندسی در خارج از کالیفرنیا سناریویی بی‌نقص برای استارت‌آپ‌های کالیفرنیایی است؛ دستمزدهای پایین نوعی صحنه اجتماعی جذاب است و بیش از ۱۵۰ هزار توسعه‌دهنده را می‌توان استخدام کرد. این شرایط در اوکراین مشاهده می‌شود؛ یعنی جایی که بنا بر گزارش PwC، خروجی اقتصادی سالانه آن به دلیل برون‌سپاری آی‌تی از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ پنج برابر شده است. آی‌تی اکنون سومین مورد صادرات بعد از کشاورزی و معدن است. با افزایش هزینه توسعه‌دهندگان در اروپا، اوکراین که تقریباً ۴۰ میلیون نفر در آن زندگی می‌کنند تبدیل به هابی برای برون‌سپاری آی‌تی شده است. اما حتی در جدیدترین مقالات درباره رشد اقتصاد فناوری همچنان همکاری زیادی بین «توسعه‌دهندگان محصول» و «مهندسان برون‌سپاری» وجود دارد. از هر زاویه‌ای که به ماجرا نگاه کرده‌ایم متوجه شده‌ایم که برون‌سپاری و تولید محصول دو مجموعه مهارت‌ جداگانه می‌طلبند. حتی مقامات محلی تایید می‌کنند که موانع زیادی برای راه‌اندازی استارت‌آپ‌ها در اوکراین قبل از تبدیل شدن به سوئد یا آلمان بعدی وجود دارد. اینکه اوکراین مجموعه گسترده‌ای از مهندسان نرم‌افزار در اختیار دارد که در زمینه کارآفرینی فعال هستند بیانگر پتانسیل‌های بالقوه اوکراین برای توسعه نوآورانه محصولات نیست. علاوه بر این، بسیاری از نسل‌ جدیدی‌های اوکراین هنوز انگلیسی‌شان در سطح تجاری نیست. با

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

مکرون 40 سرمایه‌گذار مطرح استارت‌آپ را به پاریس دعوت کرده است

آیا خروس غول می‌شود؟

«زنده‌باد فرانسه» پیام اصلی فرانسه در برگزاری تور اکوسیستم فناوری فرانسه در ماه نوامبر سال ۲۰۱۸ بود. اما آیا اکنون وقت آن فرا رسیده تا در استارت‌آپ‌های فرانسوی سرمایه‌گذاری کنیم؟ تقریباً ۴۰ مورد از شرکای اصلی شرکت‌های سرمایه‌گذاری به همراه شرکای فرعی این شرکت‌ها در ماه نوامبر ۲۰۱۸ به پاریس آمده‌اند تا درباره فناوری در فرانسه سخن بگویند. از میان این شرکت‌ها می‌توان به اندرسن هورویتز و گری‌لاک پارتنرز اشاره کرد. این نمایشگاه دوروزه در استیشن‌اف و برج الیس برگزار شد. من در فرانسه بزرگ شده‌ام و یک نکته همیشه شگفت‌زده‌ام کرده که یک کلیشه تکراری مدام بازتولید می‌شود. وقتی از موسس و بنیان‌گذار شرکت سمفونی، دیوید گرل، پرسیدند راه‌اندازی یک تیم مهندسی در فرانسه چه شرایطی دارد، گویا برخی سوالات از قبل مشخص بودند: قانون کار به اندازه کافی منعطف نیست، مردم فرانسه تنبل‌اند و همیشه شورش می‌کنند… به زعم گرل که البته استاد داستان‌سرایی است Symphony بیش از ۱۵ کشور مختلف را برای راه‌اندازی دفتر بعدی‌اش مطالعه کرده است. آنها در ابتدا سنگاپور را برگزیدند اما نتوانستند تیمی برای استقرار دفتر در آنجا تشکیل دهند. گرل می‌گوید: «ما درجلسه هیات مدیره گفتیم وقتش رسیده مرحله بعدی سراغ فرانسه برویم.» در ابتدا هیات مدیره کاملاً مخالف بود و همین

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

گفت‌وگو با لوئیس گومز درباره رشد بی‌‌سابقه استارت‌آپ‌های بارسلون

کیفیت زندگی، آهن‌ربایی برای جذب استعدادهاست

بعد از نقل مکان به بارسلون در سال ۲۰۱۷ و پس از سازماندهی نشست استارت‌آپ‌های کشورهای اروپایی در ابتدای سال جاری (۲۰۱۸)، هنوز هم تحت تاثیر صحنه استارت‌آپ‌ها و رشد آتی آنها هستیم. با این اوصاف حس می‌کنیم زمان آن فرا رسیده تا از مقامات رسمی شهرها درباره دیدگاه‌شان در زمینه ماجرای استارت‌آپ‌های بارسلون مستقیماً سوالاتی بپرسیم و درباره برنامه‌های آینده و طرح‌های حمایتی‌شان بیشتر بدانیم. از همین رو گفت‌وگویی با لوئیس گومز، کمیسیونر رشد اقتصادی، نوآوری و کارآفرینی در شهر بارسلون، ترتیب دادیم. او در حال حاضر فعالیت‌هایی در زمینه تعیین سیاست‌های محلی و خارجی برای تقویت موقعیت بین‌المللی بارسلون و قرار دادن آن در لیست مهم‌ترین‌ شهرهای جهان انجام می‌دهد. آقای گومز، طبق برآورد سالانه ما، بارسلون یکی از پنج هاب‌ اصلی استارت‌آپ‌ها در اروپاست. چه چیزی در این شهر بنیان‌گذاران استارت‌آپ‌ها و کارآفرینان فناوری را به خودش جذب کرده است؟ اساساً به دلیل اینکه این شهر یک اکوسیستم تثبیت‌شده دارد و همیشه در حال تکامل بوده است: تعداد گسترده استارت‌آپ‌ها (حدود ۱۴۰۰ شرکت)، موسسات سرمایه‌گذاری زیاد (سرمایه‌گذاری ۴۵۳ میلیون یورویی در سال ۲۰۱۷)، استعدادهای فراوان (دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و غیره)، سازمان‌های حامی (شتاب‌دهنده‌ها، فضاهای مشارکتی، مدیریت عمومی و غیره) با شرکت‌های بزرگ و پرنقش. از طرف دیگر

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

کدام یک از این کشورها هاب بعدی تکنولوژی اروپا خواهند بود

قرعه استارت‌آپی به نام کدام کشور

بیایید ببینیم که نسل بعدی پزشک-کارآفرین استارت‌آپ‌ها، از لهستان تا پرتغال، کدام کشور را به عنوان مرکز فعالیت خود در آینده انتخاب خواهند کرد. دید رایج این است که اروپا از چند هاب فعالیت متصل به هم تشکیل شده که لندن، برلین و پاریس سه محور آن را تشکیل می‌دهند. اما در واقع اکوسیستم استارت‌آپی اروپا متنوع‌تر از این حرف‌هاست و به سرعت در حال تغییر است. فقط در سال پیش EarlyBird روی Peak Games در ترکیه، Socialbakers در چک (پراگ) و Carto در اسپانیا سرمایه‌گذاری کرد و شاهد رشد استارت‌آپ‌های بلاک‌چین‌محور در کشورهایی همچون سوئیس (خانه‌ Crypto Valley متعلق به Zug)، سوئد و تعدادی از کشورهای حوزه‌ دریای بالتیک بودیم. می‌توان از معیارهای متفاوتی برای پیش‌بینی هاب‌های آینده‌ تکنولوژی در اروپا استفاده کرد؛ برای مثال تعداد خروجی‌های چشمگیر از کشور یا تعداد استارت‌آپ‌هایی که در Demo Days یا دیگر رویدادهای تکنولوژی نماینده‌ کشور خاصی بوده‌اند. یکی دیگر از عوامل تعیین‌کننده‌ای که یک اکوسیستم سالم استارت‌آپی را مشخص می‌کند تعداد بنیان‌گذاران زن است. در استار‌ت‌آپ‌های مدرن موضوع فقط استفاده از تکنولوژی قابل توجه یا هدف گرفتن قسمتی از بازار نیست، استارت‌آپ‌های مدرن درباره‌ ایجاد پلتفرم‌ها و کسب‌وکارهایی هستند که آینده‌ پایدارتر و مثبت‌تری را در اختیار کاربران و کارکنان‌شان قرار

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

تاثیر برگزیت بر روابط بین استارت‌آپ‌های اروپا و جهان

آشفتگی از نوآوری قدرت می‌گیرد

با به انجام رسیدن برگزیت فقط استارت‌آپ‌های بریتانیا نیستند که نیاز به مذاکره‌ دوباره درباره‌ روابط خود دارند. در اواخر قرن بیستم این باور وجود داشت که وابستگی اقتصادی بیشتر بین کشورها، که توسط موسسه‌های آزادیخواه و دموکراتیک قدرت می‌گیرد، باعث ایجاد نوعی ثبات در قرن بیست و یکم می‌شود. اما شرایط جهان تغییرات غیرقابل پیش‌بینی و چشمگیری داشته و برگزیت نیز یکی از مواردی است که سبب ایجاد عدم قطعیت مالی و اجتماعی شده است. بیش از دو سال از زمان رای‌گیری بریتانیا برای خروج از اتحادیه‌ اروپا در ژوئن ۲۰۱۶ گذشته است و هنوز هم جامعه‌ کارآفرینان و سرمایه‌گذاران بریتانیا و در طرف دیگر همکاران اروپایی‌شان با ابهام در این زمینه مواجه‌اند. با نزدیک شدن به سرانجام برگزیت، به هر شکلی که باشد، نه تنها استارت‌آپ‌های بریتانیا که استارت‌آپ‌های سراسر اروپا نیاز به مذاکره‌ دوباره درباره‌ روابط خود دارند. این جغرافیای سیاسی جدید باعث ایجاد فرصت‌ها و چالش‌هایی برای کارآفرینان و سرمایه‌گذاران خطرپذیر می‌شود. مقیاس‌پذیری موفقیت‌آمیز نیاز به درکی قوی از بازارهای مختلف دارد. برگزیت کارآفرینان را مجبور می‌کند که برای ایجاد و کنترل روابط کلیدی‌شان آینده‌ طولانی‌مدت را در نظر داشته باشند. از طرف دیگر عدم قطعیت اقتصادی برگزیت باعث شده است برخی از سرمایه‌گذاران خطرپذیر از

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

اهمیت مساله برگزیت برای استارت‌آپ‌های اروپایی

عبور از دیوانگی

گفته می‌شود برگزیت برای کسب‌وکارها نتایج خوبی به همراه ندارد و معامله‌ «ترزا می» با اتحادیه‌ اروپا تاثیری بر تفکر رایج نداشت، خیلی‌ها بر این باورند که شرکت‌های اروپایی ساکن بریتانیا و خارج از این کشور باید سال‌ها با هرج و مرج ناشی از این اقدام بریتانیا دست و پنجه نرم کنند. البته در بخش‌هایی همچون خدمات مالی و تولید شرایط بسیار وابسته به توافق نهایی است و این توافق هنوز فاصله‌ زیادی با نهایی شدن دارد. با این حال یکی از بخش‌های اقتصاد، استارت‌آپ‌های تکنولوژی، این نگرانی‌ها را ندارد و این موضوع نیز چهار دلیل دارد. اول از همه اینکه استارت‌آپ‌ها به موانع موجود بر سر راه تجارت برون‌مرزی عادت دارند. این ایده‌ کلی وجود دارد که اتحادیه‌ اروپا یک بازار واحد است اما این ایده فقط تا حدودی و آن هم برای صنایعی همچون کالاهای ملموس، خطوط هواپیمایی، انرژی و راه‌آهن صادق است. از طرف دیگر بسیاری از صنایع دیگر از جمله پزشکی، حمل‌ونقل شهری و املاک از نظر زبان، فرهنگ و قوانین بسیار چندپاره هستند. چنین چیزی مانع از این نمی‌شود که کارآفرینان تکنولوژی کسب‌وکارهای کاملاً اروپایی خود را در این صنایع رشد ندهند. اما همین حالا نیز استارت‌آپ‌ها با مشکلات و شکاف‌های برون‌مرزی متعددی دست و

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

فیلیپ کیدلباک، هم‌بنیان‌گذار فلایت‌رایت:

به قیمت از دست دادن عروسی‌ام

فلایت‌رایت (Flightright) در سال ۲۰۱۰ در پوتسدام آلمان بنیان‌گذاری شد و دو میلیون و ۲۰۰ هزار کاربر دارد که آن را به شرکت شماره یک حقوق مسافران هوایی تبدیل می‌کند. فلایت‌رایت به کاربرانش کمک می‌کند تا بر اساس قانون شماره‌ ۲۶۱/۲۰۰۴ اتحادیه‌ اروپا، غرامت تاخیر،‌ لغو یا مسافران بیش از ظرفیت پرواز را از خطوط هوایی بگیرند. این شرکت بین‌المللی که سرعت رشد بالایی دارد تا به حال در دریافت بیش از ۱۰۰ میلیون یورو غرامت به کاربران خود کمک کرده و حالا ۱۰۰ کارمند دارد و هشت کشور را تحت پوشش قرار می‌دهد. برای اینکه بیشتر درباره‌ فلایت‌رایت و بازارشان بدانیم با هم‌بنیان‌گذار فلایت‌رایت، دکتر فیلیپ کیدلباک، گفت‌وگویی انجام دادیم. لطفاً فلایت‌رایت و نحوه آغاز کار آن را به ما توضیح دهید. فلایت‌رایت شرکت شماره یک کمک به مشتریان برای دریافت غرامت از خطوط هوایی است. ما هشت سال پیش، در سال ۲۰۱۰، کار خود را شروع کردیم، زمانی که تاخیر یکی از پروازها تقریباً به قیمت از دست دادن عروسی‌ام تمام شد. نمی‌توانستم پنج ساعت در فرودگاه منتظر پروازم بمانم، پس مجبور شدم بلیت دیگری بخرم. همان موقع بود که فهمیدم یک ادعای درست دریافت غرامت فقط به معنای گرفتن پول از خط هوایی نیست. من و هم‌بنیان‌گذارم

شماره 49 خدمت و تجارت پرونده - پیوست جهان صفحه 80

مدیرعامل شرکت سامانه‌های یکپارچه بزرگ فردا:

دانش یکپارچه‌سازی نداریم

هر کس عبدالحمید منصوری را بشناسد می‌داند که او دوست ندارد از واژه کُربانکینگ استفاده کند. فقط کافی است یک‌بار از این واژه استفاده کنید تا او با تاکید بگوید: سامانه یکپارچه بانکی. او برای مخفف کردن این سه کلمه «سیب» را پیشنهاد داده است. منصوری سال‌هاست در زمینه پیاده‌سازی سامانه‌های یکپارچه بانکی در بخش‌ها و بانک‌‌های مختلف فعالیت کرده است. او یکی از کسانی‌است که طی دوره فعالیت خود به عنوان معاون فناوری اطلاعات بانک پارسیان تجربه تغییر سامانه پکپارچه آن بانک به صورت big bang را داشته است. او حال به عنوان مدیرعامل شرکت سامانه‌های یکپارچه بزرگ فردا در حال پیاده‌سازی سیب در بانک‌هایی با مقیاس بزرگ است. سال‌‌هاست در مورد سامانه یکپارچه بانکی صحبت کرده‌ایم، اما به نظر می‌رسد هنوز بر سر تعریف آن به توافق نرسیده‌ایم. شما این سامانه را چگونه تعریف می‌کنید؟ سیب به صورت خیلی خلاصه، حکم سیستم‌عامل برای رایانه‌ها را دارد؛ یعنی سامانه‌ای است که بتواند به بازیگران بانکی، که شامل مشتریان، کارکنان سهامدارها و سازمان‌های ذی‌ربط می‌شود، سرویس‌های مناسب را در زمان‌های مناسب با حفظ امنیت و مقررات جاری کشور ارائه کند و متکی به زمان نباشد. طبق این تعریف شما شامل چه زیربخش‌هایی می‌شود؟ البته اول بگویم برای بانک سه سامانه

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

استارت‌آپ‌های اروپایی که صنعت گردشگری را متحول کرده‌اند

ترفندهای فنی

پرشورترین مراکز برای نوآوری در صنعت گردشگری آمستردام، پاریس، برلین، بارسلون و لندن هستند. در این صنعت شاهد رشد چت‌بات‌ها، یکپارچگی در سرویس‌هایی مثل صورت‌حساب و رصد مالی، سفرهای تجاری، جست‌وجوی خودکار و خرید نرم‌افزارها از طریق پلتفرم‌های پیام‌رسان فوری هستیم. در اینجا با لیستی از هشت استارت‌آپ که از سال ۲۰۱۴ راه‌اندازی شده‌اند و موج تازه‌ای در اروپا به راه انداخته‌اند آشنا شوید: HotelCham :HotelChamp سال ۲۰۱۵ در آمستردام راه‌اندازی شد و ابزارهای تبدیلی توسط یادگیری ماشین و هوش مصنوعی ارائه می‌کند که موجب افزایش درآمد هتل‌ها شده و به آنها در برقرای ارتباط بین مهمانان کمک می‌کند. کسپر میدل‌کوپ و کریستین ولک از موسسان این برنامه می‌گویند این سرویس تعامل و تعهد مشتریان را افزایش می‌دهد و تجربه رزرو سفارشی‌شده برایشان فراهم می‌کند؛ در عین حال کاربران در این سرویس می‌توانند آینده‌ای پایدارتر داشته باشند و به هتل‌ها کنترل بیشتری بدهند تا نیازی به اشخاص ثالث پیدا نکنند. این استارت‌آپ آمستردامی از بیش از هزار هتل در ۴۰ کشور پشتیبانی می‌کند و در طول دو سال به تیمی ۵۰ نفره تبدیل شده است. این مجموعه شامل پورتفولیویی است که گروه هتل هزاره، آنتئوم در لندن و هتل پلازو در دوبی را شامل می‌شود و تاکنون بیش از چهار

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

آیا شهرهای در حال ظهور اروپایی در سال 2019 از لندن پیشی می‌گیرند

لندن، مهد استارت‌آپ‌های اروپایی

صادق‌خان، شهردار لندن، در سال ۲۰۱۶ در کمپین خود با عنوان LondonIsOpen این جملات را بیان کرد: «کارآفرینان، رهبران تجاری و سرمایه‌گذاران مختلف از استعداها، خلاقیت‌ها و نوآوری‌ها و پویایی لندن سخن می‌گویند و این عوامل را علت اصلی موفقیت آنجا می‌دانند. این پیام آشکار و پرطنین است: لندن نسبت به کسب‌وکار و سرمایه‌گذاری از سرتاسر جهان رویکردی باز دارد.» او در طرحی که داشت هراس از منع سرمایه‌گذاری بعد از برگزیت را به اندازه زیادی کاهش داد. با این حال پیام‌های مثبت صادق خان نه ‌تنها مورد هدف قرار گرفت بلکه بیم زیادی را در کسب‌وکارهای بزرگ در لندن برانگیخت. در حالی که برخی سیاست‌مداران و دانشگاهیان تصریح کرده بودند شرایط برگزیت کاملاً پیش‌بینی نشده بود، هنوز برآورد می‌کنند که برگزیت اثر منفی قابل توجهی در تعداد سرمایه‌های صنایع بزرگ به ویژه موارد بین انگلستان و اتحادیه داشته است. انتظار آن می‌رود که تقریباً ۲۵ و نیم میلیارد تعرفه‌‌ها در پنج بخش از اقتصاد انگلستان یعنی خدمات مالی، خودروسازی، کشاورزی، مواد غذایی و نوشیدنی‌ها، محصولات مصرفی، مواد شیمیایی و پلاستیک کاهش پیدا کند. بخش خدمات مالی انگلستان عمدتاً تحت تاثیر لندن قرار دارد، جایی که ۵۰ درصد از کل خروجی ۱۵۲٫۳۶ میلیارد دلاری آن از این صنعت حاصل می‌شود.

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

نگاهی به وضعیت پیاده‌سازی هوش مصنوعی و اتوماسیون در اروپا

از احتمالات تا بایدها

دیجیتالی‌سازی در همه جا حضور دارد اما اتخاذ آن در شرکت‌ها، بخش‌ها و اقتصادها متفاوت است. در این میان، رهبران از حداکثر مزایای دیجیتالی‌سازی استفاده می‌کنند. تسریع پیشرفت در هوش مصنوعی و اتوماسیون فرصت‌های بیشتری برای کاربران، کسب و کارها و اقتصاد فراهم آورده است اما اروپا در عین حال که پیشرفت می‌کند عقب‌تر از ایالات متحده آمریکا و چین قرار دارد. فرصت‌های دیجیتالی‌سازی فناوری‌های دیجیتالی تکامل یافته‌اند و روش زندگی، کار و سازماندهی‌های ما را طی سال‌ها تغییر داده‌اند. آنها هنوز هم پتانسیل عظیم درک‌نشده‌ای دارند، چون پیشرفت‌های فعلی‌ و تکامل در کنار اتخاذ نابرابر آنها از سوی شرکت‌ها، بخش‌ها و اقتصاد متفاوت است. اروپا فرصت دیجیتالی‌سازی قابل ملاحظه‌ای دارد. فراتر از بزرگ‌داده و اینترنت اشیا نشانه‌های دیجیتالی‌سازی در همه جا هست؛ از تلفن‌های هوشمند گرفته تا اینترنت همراه، تجارت الکترونیکی، روش کار و خدمات ابرمحور که افراد در خانه و در کار از آنها استفاده می‌کنند. بزرگ‌داده، تحلیل پیشرفته و اینترنت اشیا همان‌طور که کسب و کارها را متحول می‌کنند، در حال ایجاد انقلاب در فرایندهای صنعتی و تجاری هستند. قابلیت استفاده و تحلیل داده‌های عظیم و برقراری ارتباط بین آنها، پتانسیل قابل ملاحظه‌ای در زمینه پیشرفت کارایی دارایی‌های ثابت مثل ماشین‌آلات، صنعت نفت و ساخت‌وساز را مطرح

شماره 65 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 130

درس‌های صنعت استارت‌آپ‌های اروپایی برای آسیا

داستان لاک‌پشت‌های دریایی

سال ۲۰۱۸ سالی مهم برای سرمایه‌گذاری در بخش فناوری اروپایی محسوب می‌شود و این بخش رشد اقتصادی عمده‌ای به همراه داشته است. بر اساس گزارشی از «وضعیت فناوری اروپا»، حدود ۲۳ میلیارد دلار در واحد فناوری طی سال ۲۰۱۸ هزینه شده است؛ مقداری که در سال ۲۰۱۳ تنها پنج میلیارد دلار بود. اروپا همچنین توانسته است سه مورد از برترین IPOها را در سطح جهانی معرفی کند. فارغ از تعداد قابل توجه سرمایه‌گذاری استارت‌آپ‌ها و IPOها، قدرت صنعت استارت‌آپ اروپایی به دسترس‌پذیری استعدادها و جذب آنها بستگی زیادی دارد. در سال ۲۰۱۸ حدود ۷/۵ میلیون متخصص توسعه‌دهنده در اروپا حضور داشتند که این میزان در ایالات متحده ۴/۴ میلیون بوده است. اروپا مهمان دست‌کم ۳۰ هاب مختلف است که بیش از ۵۰ هزار توسعه‌دهنده حرفه‌ای را در هر هاب حمایت می‌کنند. سه هاب اصلی یعنی لندن، پاریس و آمستردام تقریباً ۱۵ درصد از کل توسعه‌دهندگان منطقه را در خود جا داده‌اند. عوامل مختلفی در جذب و رشد استعدادها نقش دارند اما در این گزارش روی دو مورد تاکید بیشتری شده است: مهاجرت استعدادها و ایجاد فضای رقابتی. در اروپا ۲۸ درصد از موسسان و کارفرماهای استارت‌آپ‌های خصوصی فناوری در خارج از کشور خود کار می‌کنند. مهاجرت استعدادها نه ‌تنها در

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 105

وضعیت فناوری جهان در گذر از مرز سال میلادی

سال هراس‌ها، سال امیدها

با نزدیک شدن به پایان سال ۲۰۱۸ بسیاری با خوش‌بینی و کمی ابهام به سال آینده نگاه می‌کنند و به دنبال پاسخ سوالات خود مبنی بر این هستند که تکنولوژی‌های نوظهور و نوآوری‌ها چه تاثیری روی شرکت‌ها و اقتصاد دیجیتالی جهان خواهد گذاشت. هر روزه در جهان دو و نیم(۱۰۱۸) کوینتیلیون بایت داده تولید می‌شود. ما در دریایی از مگابایت‌ها و بایت‌ها غوطه‌ور هستیم، گاه بعضی‌هایمان غرق و گاه روی آب این اقیانوس شناور می‌شویم. داده‌های فروش، داده‌های تحلیلی آنلاین، داده‌های رفتار مشتریان، داده‌های تبلیغاتی و داده‌های تعاملی چند مثال از این موارد به شمار می‌روند. این فهرست به همین‌جا ختم نمی‌شود و داستان ادامه خواهد داشت. بر اساس گفته‌های تحلیلگران، در سال ۲۰۱۹ اتوماسیون و هوش مصنوعی از طریق یادگیری ماشین آن‌قدر پیشرفت می‌کنند که به گزینه‌ای معقول برای کسب‌وکارها تبدیل می‌شوند. همچنین شبکه‌ نرم‌افزارمحور یا SD-WAN به سرعت و به دلیل انعطاف‌پذیری و سازگاری آن با راه‌حل‌های اتوماسیون و حل مشکلات امنیتی مورد توجه قرار می‌گیرد و محبوبیتش بیشتر می‌شود. تاثیر درز‌ها و رخنه‌ها در دستگاه‌های متصل به اینترنت اشیا، که به نظر غیرقابل اجتناب می‌رسد، شرکت‌ها را مجبور به توجه و انجام اقدامی عملی می‌کند. برخی می‌گویند بلاک‌چین راه‌حل اصلی در حوزه امنیت است. باید منتظر ماند

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 106

نگاهی به استارت‌آپ‌های برتر تکنولوژی در سال 2018

فکر می‌کنند ما دیوانه‌ایم

در سال ۲۰۱۸ استارت‌آپ‌ها باید راه‌حل‌هایی غیرعادی ارائه دهند تا بتوانند به اندازه‌ کافی برای جهان امروز، که با سرعت بالایی در حال تغییر است، انعطاف‌پذیر و سیال باشند. مفاهیم اتوماسیون، یادگیری ماشین، جمع‌آوری داده‌ها و هوش مصنوعی عناصر کلیدی جهان کسب‌وکار امروز هستند و بیشتر شرکت‌ها با این موضوعات کنار آمده‌اند. با این وجود عادت کردن به این موارد برای استارت‌آپ‌ها چالش جدید و پرزحمتی است: پیدا کردن راه‌هایی که نه تنها آنها را وارد بازاری پر از راه‌حل‌های اتوماتیک کند بلکه خصیصه‌ای از کسب‌وکار آنها را تقویت کند و بدانند که با توسعه‌ تکنولوژی‌های جدید این راه‌ها قدیمی و فراموش نخواهند شد. در ادامه به ۱۰ استارت‌آپ برتر EM360 در سال ۲۰۱۸ می‌پردازیم. هر کدام از این استارت‌آپ‌ها با فکر کردن دقیق به راه‌شان مسیر خود را تا موفقیت پیموده‌اند. ۱- Slack اسلک اپلیکیشنی در زمینه‌ چت سازمانی و کاری است که بیشترین سرعت رشد را در این دسته دارد. این اپ تا به امروز ۷۹۰ میلیون دلار بودجه در ۱۰ نوبت دریافت کرده است. اسلک قبلاً اعلام کرده بود سود سالانه‌ این شرکت ۲۰۰ میلیون دلار است. شایعاتی درباره‌ اشتیاق آمازون برای خرید این شرکت به ارزش ۹ میلیارد دلار وجود داشت. اسلک تبدیل به یک غول

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

روندهای دگرگون‌کننده‌ تکنولوژی برای کسب‌وکارهای کوچک در سال 2018

همه چیز در حال تغییر است

آیا با نادیده گرفتن تکنولوژی‌های جدید در حال از دست دادن فروش و مشتریان خود هستید؟ در این گزارش به جای اینکه به ترندهای این حیطه نگاهی کلی بیندازیم، به این مساله می‌پردازیم که دگرگونی‌های جهان تکنولوژی چه تاثیری بر کسب‌وکار حال حاضر شما می‌گذارد. کسب‌وکارهای کوچک همیشه مشتاق‌ترین پذیرندگان اولیه نوآوریها نیستند. نوآوری‌هایی همچون بیت‌کوین، چت‌بات‌ها و روباتیک در دسته‌ فعالیت‌های شرکت‌های بزرگ قرار می‌گیرند. اگر این شرکت‌ها به چنین تکنولوژی‌هایی دست پیدا کنند بقیه نیز سراغ آنها می‌روند و به آهستگی نرم‌افزارها و گجت‌های جدید وارد جریان اصلی تکنولوژی می‌شوند. اما آیا این بهترین راه است؟ تنها پیاده‌سازی یکی از نوآوری‌هایی که در این مقاله معرفی می‌شود می‌تواند تاثیر مشهود و برخی اوقات آنی روی فروش و درآمد شما داشته باشد. ۱- چت‌بات‌های پیام‌رسان پیتزا می‌خواهید؟ نیازی نیست تلفن را بردارید یا فرم سفارش آنلاین پر کنید. فقط پیام‌رسان فیس‌بوک را باز کنید و از آنجا سفارش دهید. در کسری از مدت‌زمان معمول سفارش‌تان غذای خود را سفارش داده‌اید و رستوران مورد نظرتان نیز در هزینه‌ اپراتور تلفنی خود صرفه‌جویی کرده است. مصرف‌کنندگان بیشتری از چت‌بات‌ها برای خرید استفاده می‌کنند و با مراجعه به فیس‌بوک، واتس‌اپ، اسلک یا هزاران پیام‌رسان دیگر سفارش خود را انجام می‌دهند. از آنجا

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 110
شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 111

گفت‌وگو با جین بکینهام در مورد کلید موفقیت فناوری در سال‌های آینده

تحولات از فرهنگ جوانان ریشه می‌گیرد

جین بکینهام از ۱۷ سالگی، یعنی وقتی اولین کتابش را با عنوان «نوجوانان سخن سر می‌دهند» نوشت، روندهای فناوری را دنبال می‌کرد. سه دهه از آن زمان گذشته و او هنوز هم در این عرصه فعالیتی داغ و پیگیر دارد و به نوجوانان می‌پردازد، چون معتقد است چنین کاری کلید چشم‌انداز آینده است. او می‌گوید: «جوان‌های امروز راه‌شان مستقیم و مشخص نیست و از همین رو می‌توانید با عینک آنها تحولات آینده را ببینید.» ترندرا (Trendera) شرکتی تحقیقاتی است که او راه‌اندازی کرده و در اصل از طریق پژوهش و نظرسنجی از مشتریان به بررسی تحولات روندهای مختلف از فناوری گرفته تا مسائل جنسیتی می‌پردازد. او می‌گوید کارآفرین‌ها باید توجهی جدی به تحولات فرهنگی کنند چرا که «وقتی نگرش‌ها متحول می‌شوند همیشه فرصتی هم پیش می‌آید». در سال ۲۰۱۹ کدام تحولات عمده را پیش‌بینی می‌کنید؟ دنیای سرگرمی کاملاً متحول می‌شود. فرهنگ جوان جایی است که تحولات از آنجا ریشه می‌گیرد. شرکتی به نام برت (Brat) وجود دارد که نمایش‌های ۱۰ تا ۱۵ دقیقه‌ای برای نوجوانان در نظر گرفته است. این شرکت مثل یک کانال تلویزیونی کار می‌کند اما از رسانه‌های اجتماعی به‌ منزله نوعی بازار مستقیم بهره می‌گیرد. آنها در هر اپیزود تقریباً دو میلیون بازدید دارند. من فکر می‌کنم

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112

آیا فناوری هوش مصنوعی جهان را تسخیر خواهد کرد

در جست‌وجوی‌‌‌ آینده

جای تعجب نیست که فناوری هوش مصنوعی در سراسر جهان به تدریج وارد همه جنبه‌های زندگی ما شده است. بر اساس گفته‌های گاردین، تقریباً ۸۰ میلیون شغل در ایالات متحده آمریکا در دهه آینده خودکار خواهند شد. با وجود اینکه این مساله به مثابه قدمی رو به جلو قلمداد می‌شود، شرکت‌ها شاید از نیروی کار انسانی خود بکاهند تا فرایند کاری را خودکارتر سازند. فناوری هوش مصنوعی، از وظایف روزمره گرفته تا خودکارسازی فرایند کارهای دستی، نیرویی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت. بر اساس گفته‌های فوربس، تقریباً ۸۰ درصد از شرکت‌های سراسر جهان در زمینه تولید از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. تسلط هوش مصنوعی در آسیا-اقیانوسیه ۴۸ درصد، در آمریکای شمالی ۳۹ درصد و در اروپا ۳۱ درصد است. تقریباً ۹۵ درصد از رهبران کسب و کارها پیش‌بینی می‌کنند که هوش مصنوعی بر مشاغل انسانی تاثیرگذار خواهد بود و حتی ممکن است تا سال ۲۰۳۰ بر کل روند تولید تاثیر بگذارد. شرکت‌های بسیاری وجود دارند که روی فناوری هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری کرده‌اند یا به دنبال ایده‌های سرمایه‌گذاری هستند. در ادامه چند شرکت مهم را در زمینه استفاده از هوش مصنوعی بررسی می‌کنیم. آمازون آمازون همیشه در حال نوآوری است و با هوش مصنوعی غریبه نیست. این شرکت از

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 113

تاثیر تکنولوژی بر صنعت خرده‌فروشی در سال 2019

به سوی تعامل

پیش‌بینی آینده سخت است اما همان‌طور که نویسنده‌ علمی‌تخیلی، ویلیام گیبسون، گفته است: «آینده همین حالا نیز اینجاست، فقط خیلی متوازن پخش نشده است.» شغل روزانه‌ من این است که پتابایت‌ها داده درباره‌ شرکت‌های تجارت الکترونیکی را بررسی کنم و به همین دلیل آینده را کمی نزدیک‌تر از آن چیزی که باید می‌بینیم. به دلیل تلاقی تکنولوژی‌هایی همچون هوش مصنوعی، تحلیل پیشگویانه و مجموعه ابزارهای مقیاس‌پذیر بزرگ‌داده‌ها، برخی از پیش‌بینی‌هایی که در ادامه مطرح می‌شود همین حالا نیز در حال رخ دادن هستند، اما به باور من سال ۲۰۱۹ سال پذیرش عمومی آنها خواهد بود. امکان خرید صوتی در اتومبیل‌ها پیش‌بینی می‌کنم به دلیل یکپارچگی واسط‌های صوتی در خودروهایمان بتوانیم هنگام سفر با خودرو خریدهایمان را به طور صوتی انجام دهیم. ممکن است بیلبوردهایی را ببینیم که خرید صوتی را تبلیغ می‌کنند. آمازون در ماه آگوست کیت توسعه نرم‌افزار اتومبیل الکسا را منتشر کرد، این کیت به کاربر اجازه می‌دهد از الکسا برای مسیریابی، کنترل گزینه‌های سرگرمی، ایجاد فهرست خرید و غیره استفاده کند. فکر می‌کنم سازماندهی و تجمیع بر پایه‌ هوش مصنوعی، شرکت‌های مشغول در بازارهای ویژه‌ای همچون مد بزرگسالان و محصولات کودکان را به جلو سوق می‌دهد تا بتوانند رشد سریعی داشته باشند و بالاخره شاهد بازگشت سرمایه‌

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

آیا مشکلات یک‌شبه حل می‌شوند

منتظر سالی پر از چالش‌ باشید

با نزدیک شدن به پایان سال ۰۱۸، بسیاری از مدیران ارشد تکنولوژی با خوش‌بینی و کمی ابهام به سال آینده نگاه می‌کنند و دنبال پاسخ سوالات خود هستند، اینکه تکنولوژی‌های نوظهور و نوآوری‌ها چه تاثیری روی شرکت آنها خواهد گذاشت. معایب و مزیت‌های استفاده‌ گسترده از دستگاه‌های متصل، فرایند‌های خودکار شبکه و دیگر تکنولوژی‌های جدید نامعلوم است. در سال ۲۰۱۹ این موضوع تغییر می‌کند. سال آینده زمان وضوح بیشتر برای سازمان‌ها و کاربران خواهد بود. این سال پر از تکان‌ها، ترس‌ها و چالش‌ها خواهد بود اما باعث ایجاد یکپارچگی و درک بهتری از تکنولوژی‌های جامعه‌ بیش از اندازه متصل ما خواهد شد. در ادامه به بررسی سه پیش‌بینی برای سال ۲۰۱۹ می‌پردازیم. درز‌های امنیتی در اینترنت اشیا در سال ۲۰۱۹ شاهد درز‌های امنیتی وسیعی خواهیم بود که بخش بزرگی از آن به دلیل مشکلات امنیتی دستگاه‌های متصل به اینترنت اشیاست. استفاده‌ گسترده و رو به رشد از دستگاه‌های متصل به اینترنت اشیا، چه دستبندهای سلامت باشد و چه لوازم خانه یا سیستم‌های امنیتی متصل به اینترنت، به دلیل هزینه‌ کم و اقتصادی بودن بسیاری از این دستگاه‌ها رخ داده است. سازندگان این دستگاه‌ها برای پایین نگه داشتن هزینه‌ تولید، از تکنولوژی‌های پیشرفته‌ای که امنیت بیشتری را فراهم می‌کنند صرف نظر

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 115

رهبران تکنولوژی در مورد 2019 چه فکر می‌کنند

از سر راه کنار بروید

هوش مصنوعی همچنان مساله‌ای جدید و داغ است. هر شرکت پیشتازی در حوزه فناوری، مثل آمازون، فیس‌بوک، مایکروسافت و گوگل، در حال سرمایه‌گذاری هنگفت روی این فناوری است. اما هوش مصنوعی صرفاً در شرکت‌های بزرگ حضور ندارد. این مساله را باید در ذهن داشت که استفاده از فناوری آسان‌تر و کاربردی‌تر شده است. روی راننی مدیرعامل و موسس Chorus.ai. می‌گوید: «ما شاهد دموکراسی‌سازی هوش مصنوعی از طریق الگوریتم‌های اپن‌سورس، قدرت محاسبات و سخت‌افزار تخصصی هوش مصنوعی هستیم… TensorFlow گوگل نرم‌افزار اپن‌سورس را منتشر کرده تا به هر کسی امکان بدهد الگوریتم‌های یادگیری ماشین گوگل را بسازد. همچنین معرفی سخت‌افزار هوش مصنوعی توسط اپل، گوگل، تسلا و ان‌ویدیا عملکرد هوش مصنوعی را ارتقا داده است…» سوال این است که در سال آینده شاهد چه چیزهایی خواهیم بود؟ روندهای نوظهور در زمینه هوش مصنوعی چه خواهند بود؟ ویدئو و هوش مصنوعی، صوت را به سرحد ارتباطات کسب و کار بدل خواهند کرد سانتی سوبوتفسکی، از شرکای شرکت سرمایه‌گذاری Emergence: ما قبلاً شاهد رشد زیادی در درآمد حاصل از اپلیکیشن‌ها بوده‌ایم که صوت و هوش مصنوعی را با یکدیگر ترکیب می‌کنند تا تعاملات انسانی، فروش و خدمات مشتری را بهبود بخشند. در سال ۲۰۱۹ شاهد اپلیکیشن‌های جدیدی خواهیم بود که در کنار قابلیت‌های

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

روند ارزهای رمزنگاری‌شده در سال 2019 چه خواهد بود

چشم‌ها به آینده دوخته شده‌اند

بسیاری از افراد بر این باورند که بلاک‌چین، اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز، بیت‌کوین و ارزهای رمزنگاری‌شده عموماً ماندگار هستند. چیزی که ۹ سال پیش به عنوان مفهوم پیچیده‌ای از ارز دیجیتالی شروع به کار کرد و افراد کمی آن را درک می‌کردند حالا تکامل یافته و به کسب‌وکاری بالغ تبدیل شده است. معامله‌کنندگان و سرمایه‌گذاران بیت‌کوین در سراسر جهان مجذوب صرافی‌های ارزهای دیجیتالی شده و همیشه دنبال راه‌هایی برای کسب پول بیشتر هستند. گرچه قیمت‌ها به طور روزانه تغییر می‌کند، ارزش بازار ارزهای رمزنگاری‌شده به طرز پایداری در حال افزایش است. حباب دسامبر ۲۰۱۷ بیت‌کوین به سرعت منفجر و سبب کاهش ارزش بیت‌کوین در سال ۲۰۱۸ شد. با این حال اکثر سرمایه‌گذاران هنوز خوش‌بین هستند و چشم به آینده دوخته‌اند. همه‌ اینها به دلیل بلاک‌چین، تکنولوژی قدرت‌دهنده به جهان ارزهای رمزنگاری‌شده، است. در ادامه به بررسی پیش‌بینی‌های برتر سال ۲۰۱۹ درباره‌ بلاک‌چین می‌پردازیم تا این تکنولوژی را بهتر درک کنید. بلاک‌چین و اینترنت اشیا بر اساس گزارشی که توسط شرکت داده‌ جهانی (International Data Corporation) منتشر شده است، بسیاری از شرکت‌های تولیدکننده‌ دستگاه‌های اینترنت اشیا تکنولوژی بلاک‌چین را با دستگاه‌هایشان ترکیب می‌کنند. این گزارش پیش‌بینی می‌کند تا سال ۲۰۱۹ بالغ بر ۲۰ درصد دستگاه‌های اینترنت اشیا مجهز به خدمات بلاک‌چین خواهند بود.

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

تکنولوژی در سال 2019 نمی‌تواند زیان‌های به‌بارآورده را جبران کند

اعتماد بزرگ‌ترین ارزش آنها نیست

مدیرعامل اجرایی Salesforce، مارک بنیوف، در برنامه‌ ویژه‌ شبکه‌ ام‌اس‌ان‌بی‌سی، انقلاب، گفت که همتایان او در سیلیکون‌ولی مسئول مشکلاتی هستند که شرکت‌شان ایجاد می‌کند. بنیوف به خبرنگار برنامه، کارا سوییشر، اعلام کرد که فکر می‌کند مشکلات تکنولوژی در سال جدید نیز به قوت خودشان باقی بمانند. بنیوف دشمن کلامی مدیرعاملان اجرایی شرکت‌های سیلیکون‌ولی است و تازه‌ترین مورد آن مجادله‌ مرتبط با اعمال مالیات برای حل مشکل افراد بی‌خانمان در سان‌فرانسیسکو است. بر اساس گفته‌های مدیرعامل اجرایی Salesforce، مارک بنیوف، سال جدید مشکلات شرکت‌های تکنولوژی را حل نخواهد کرد. او در پاسخ به این سوال که آیا تکنولوژی می‌تواند در سال ۲۰۱۹ زیان‌های به‌بارآورده را جبران کند جواب داد: خیر. بنیوف گفت: «فکر می‌کنم اینها مشکلات بزرگی هستند. فکر می‌کنم چند ذی‌نفع دارند. فکر نمی‌کنم فقط مرتبط با تکنولوژی باشند. فکر می‌کنم درباره‌ دولت نیز هست. همچنین ذی‌نفعان کلیدی دیگری از جمله مصرف‌کنندگان نیز شامل آنها هستند و به همین دلیل است که همه‌مان باید جمع شویم و بفهمیم که به عنوان یک جامعه در حال حرکت به چه سمتی هستیم.» بنیوف دشمن کلامی همتایان خود است؛ او اخیراً با مدیرعاملان اجرایی مختلفی از جمله جک دورسی از Square و توییتر به مبارزه‌ کلامی پرداخته و از اعمال مالیات روی کسب‌وکارهایی

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

نگاهی به روندهای بازاریابی دیجیتالی برای بانک‌ها و موسسات مالی

دیگر کافی نیست

از آنجا که تغییرات صنعت بانکداری تقریباً هر روز رخ می‌دهد، احتمالاً هیچ حوزه‌ای از خدمات مالی نباشد که تغییر در آن سریع‌تر از بازاریابی اتفاق بیفتد. بازاریابان بانک‌ها و موسسه‌های مالی، از فناوری‌های جدید گرفته تا کانال‌ها و استراتژی‌های جدید، همه در معرض تغییر قرار دارند. در نتیجه بررسی بازاریابی در حوزه بانکداری یکی از مسائل مهم سال آینده (۲۰۱۹) است. توسعه فرایند ارتباطات بازاریابی – از نقطه‌نظر مشتری ـ باعث رشد، وفاداری و بهره‌وری می‌شود. مدیریت فرایند بازاریابی بدون بهره بردن از ابزارهای فناوری منجر به شکست خواهد شد. در ادامه به روندهای بازاریابی مالی می‌پردازیم که طی سال ۲۰۱۹ و پس از آن اهمیت زیادی خواهند یافت. شخصی‌سازی یادگیری ماشین و هوش مصنوعی باعث بهره‌وری بیشتر تحلیل داده شده‌اند و بازاریابان حوزه مالی با استفاده از اینها می‌توانند خدمات شخصی‌سازی‌شده را به مشتریان ارائه دهند. این شخصی‌سازی فراتر از استفاده از نام مشتری است و به سمت شخصی‌سازی محتوا و منحصر به فرد برای مشتری می‌رود. بر اساس تحقیق Selligent، مشتریان امروز از شرکت‌ها انتظار دارند که اولویت‌های آنها را به‌ خوبی بشناسند… در واقع ۷۴ درصد از مشتریان جهانی انتظار دارند برندها با آنها به طور فردی رفتار کنند نه به عنوان عضوی از یک بخش.

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

مروری بر گزارش گارتنر در مورد روندهای استراتژیک تکنولوژی در سال 2019

چه کسی بازار را بر هم می‌زند

براساس تحقیقات گارتنر، برند استراتژیک تکنولوژی برندی است که «پتانسیل برهم‌زننده‌ قابل توجهی» داشته و در حال خارج شدن از حالت نوظهور خود و ورود به مرحله‌ تاثیرگذاری و استفاده‌ وسیع‌تر باشد. ترندهایی که سرعت رشد زیاد و قدرت انفجار بالایی داشته باشند و در پنج سال آینده به نقطه‌ اوج خود می‌رسند نیز از این دسته‌اند. دیوید سیرلی، معاون گارتنر، می‌گوید: «مش (Mesh) دیجیتالی هوشمند موضوعی بوده است که در دو سال گذشته به طور دائم مطرح ‌شده و در سال ۲۰۱۹ نیز به قوت خود باقی می‌ماند. ترندهایی که تحت شعاع این سه موضوع قرار می‌گیرند جزئی کلیدی از فرایند پیوسته‌ نوآوری در استراتژی ContinuousNEXT هستند؛ برای مثال هوش مصنوعی (AI) به صورت ابزارهای خودکار و هوش افزوده که با اینترنت اشیا، رایانش لبه‌ای و دوقلوهای دیجیتالی ترکیب می‌شوند تا فضاهای هوشمند کاملاً یکپارچه‌ای را ایجاد کنند. این تاثیر ترکیبی که از در هم آمیختن چندین ترند پدید می‌آید، فرصت‌های جدیدی را ایجاد کرده و برهم‌زننده است و این همان خصوصیت ۱۰ روند برتر و استراتژیک گارتنر در سال ۲۰۱۹ است.» در ادامه به تکنولوژی‌های استراتژیک می‌پردازیم، تکنولوژی‌هایی که تحلیلگران انتظار دارند در سال آینده شاهد آنها باشند. اشیای خودران اشیای خودران از جمله روبات‌ها، هواپیماهای بدون سرنشین

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 125

جرمی اچین درباره هوش مصنوعی و اتوماسیون در آینده می‌گوید

مثل داستان‌های علمی‌تخیلی

۲۰۱۹ شاهد دو تغییر بنیادین در زمینه دانشمندان و متخصصان داده خواهد بود. جرمی اچین، مدیرعامل DataRobot، در این زمینه با اینفورمیشن ‌ایج به صحبت نشسته است که گزارشی از این گفت‌وگو را در ادامه می‌خوانید. اتوماسیون و مشاغل اچین می‌گوید: «اگر هر کسی روی کره زمین بخواهد متخصص داده شود، باز هم کافی نخواهد بود.» او خودش به مدت هشت سال متخصص داده بوده است و می‌گوید تقاضا در این زمینه بسیار بالاست و احتمالاً همیشه نیاز به متخصص داده احساس خواهد شد. شرکت دیتاروبات، که آچین مدیرعامل آن است، از یادگیری ماشین برای خودکارسازی وظایف متخصصان داده کمک می‌گیرد یا همان‌طور که جرمی آچین توضیح می‌دهد: «ما به این روند می‌گوییم خودکارسازی خودکارسازی.» متخصصان داده از فناوری محاسبات و هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. شرکت دیتاروبات در این میان به خودکارسازی روند مشاغل کمک می‌کند. اما جرمی توضیح می‌دهد که یادگیری ماشین تنها بخشی از کار متخصصان داده را انجام می‌دهد، بنابراین نیازی نیست افراد دغدغه و نگرانی این را داشته باشند که اتوماسیون شغل متخصصان داده را از بین می‌برد. او می‌گوید: «ما به هزاران میلیارد سیستم نیاز داریم و حتی اگر ۸۰ درصد روند کار خودکار شود، ۲۰ درصد از هزاران میلیارد هنوز هم عدد بزرگی است.»

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126
شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

مهم‌ترین مشاغل فناوری در سال 2019

همه در تلاش‌اند

چشم‌انداز شغلی سال ۲۰۱۹ عمدتاً شبیه سال ۲۰۱۸ است و بیشتر صنایع به دنبال توسعه نرم‌افزار، امنیت سایبری و علوم داده‌ای خواهند بود. سارا استودارد (Sarah Stoddard) کارشناس جامعه‌ فناوری در وب‌سایت گلس‌دور می‌گوید: «فناوری‌های در حال ظهور کاتالیزورهای کلیدی برای مشاغل سال ۲۰۱۹ هستند. از هوش مصنوعی گرفته تا اتوماسیون، واقعیت مجازی، ارز الکترونیکی و غیره، تقاضا برای مشاغل مهندسی، محصول، علوم داده‌ای، بازاریابی و فروش همچنان به دلیل حمایت از نوآوری در صنایع مختلف افزایش می‌یابد.» شرکت‌های سنتی بیش از پیش در حال شبیه شدن به شرکت‌های فناورانه هستند و این روند احتمالاً در سال آینده هم ادامه می‌یابد. او می‌افزاید: «همچنان که کارفرماها در عرصه‌های مختلف، از سلامت گرفته تا امور مالی و اتوماسیون و غیره، از فناوری برای جریان‌های کاری و بهبود کسب‌وکارشان استفاده می‌کنند، تقاضا برای متخصصان فناوری که تعادلی بین مهارت‌های فردی و فناوری برقرار کرده‌اند افزایش می‌یابد.» در ادامه به ۱۰ مورد از پرتقاضاترین مشاغل سال ۲۰۱۹ اشاره می‌کنیم. این لیست از گزارش‌های رویترز و دیگر سایت‌های تخصصی گردآوری شده است. ۱- مهندس امنیت سایبری به زعم مارک سندلا (Marc Cenedella)، مدیرعامل و موسس سایت کاریابی لدرز، مساله امنیت امروز به دغدغه اصلی شرکت‌ها و مشتریان‌شان تبدیل شده است. او در این زمینه

شماره 64 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

امنیت سایبری در سال 2019 به کدام سمت و سو خواهد رفت

فضای مه‌آلود

امروزه پیش‌بینی آینده کار ساده‌ای نیست و این مساله در زمینه امنیت سایبری سخت‌تر هم می‌شود. تهدیدهای امنیتی به‌ شدت در حال گسترش است، فناوری‌های تهاجمی و دفاعی با سرعت زیادی رشد می‌کنند و حملات در سطح ملی و دولتی هم از منظر دامنه و هم پیچیدگی افزایش یافته‌اند. این بستر «مه‌آلود جنگی» دیدن یا ارزیابی کردن هر روند تازه را دشوارتر کرده است. برای نمونه در پیش‌بینی CSO برای سال ۲۰۱۸ ماینینگ ارزهای الکترونیکی تا این حد قابل ارزیابی نبود. در حالی که با توجه به انتخاب واضح این عرصه برای مجرمان اینترنتی بهتر بود راهی برای جلوگیری از این امر تدارک می‌دیدیم. با این حال برخی پیشگویی‌ها هم درست از آب درآمدند: خودکارسازی بیشتر فرایندهای شناسایی تهدید، افزایش حملات با استفاده از دستگاه‌های اینترنت اشیا و کاهش اعتماد در بستر افزایش جرم‌های سایبری. امسال از کارکنان CSO درباره بزرگ‌ترین رخدادها و اهمیت آنها در ۱۲ ماه آینده سوالاتی پرسیدیم. در اینجا به مهم‌ترین نکات در زمینه این پیش‌بینی‌ها نگاهی می‌اندازیم. باج‌افزارها خاموش‌اند اما همچنان ویران می‌کنند با تغییر جهت فعالیت‌های مجرمانه به سمت کسب درآمد بیشتر باج‌افزارها هم توسعه می‌یابند. استیو راگان از نویسندگان ارشد CSO می‌گوید: «هرچند باج‌افزار هنوز مساله‌ای جدی است، بیشتر به شکل حملات هدف‌مند

شماره 56 گزارش ماه پرونده - پیوست جهان صفحه 30

چطور از بسته‌ شدن بلاگ‌های ایرانی به تردید در مورد پیام‌رسان‌ها رسیدیم؟

نسل به نسل بی‌اعتمادی

«تو پیام‌رسان‌های داخلی هر وقت با طرف مقابلت بحثت شد می‌تونی از پشتیبان کمک بگیری با خوندن چت‌هات بین‌تون قضاوت کنه. ولی به جای پیام‌رسان سروش باید اسمش رو می‌گذاشتند پیام‌رسان سینا، به لحاظ تعداد سین‌ها. خوبی پیام‌رسان‌های داخلی اینه که وقتی دستت بنده می‌تونی به نفر سوم بگی به جات چت کنه تا تو برگردی. نشود فاش کسی آنچه میان من و توست/ تا پیام‌رسان تلگرام نامه‌رسان من و توست. بشخصه حاضرم پیغام رو با دود و چاپار و کبوتر نامه‌بر ارسال کنم ولی دست پیام‌رسان داخلی ندم. با پیام‌رسان‌های ایرانی هیچ پیامی سین‌نشده نمی‌ماند: سین گستران سبز گستر غرب همراه شماست. تا پیام‌رسان‌های داخلی رو نصب نکنید دلار پایین نمیاد و…» اینها بخش‌هایی کوچک از جوک‌هایی است که این روزها در توییتر و حتی خود تلگرام در خصوص پیام‌رسان‌های داخلی بین کاربران رد و بدل می‌شود. پیام‌رسان‌هایی که از یک‌ ماه پیش، با منتشر شدن خبر فیلتر شدن موشک آبی، به خواب زمستانی‌شان پایان دادند و دوباره بر سر زبان‌ها افتادند. اما نام این پیام‌رسان‌ها در یک ماه اخیر با احساس بی‌اعتمادی کاربران نسبت به آنها گره خورده است. تا جایی که در یک برنامه تلویزیونی پربیننده نیز مجری ناامن بودن و عدم رعایت حریم شخصی کاربران در

شماره 63 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 103

نیروی کار کجاست و فناوری آن را به کجا می‌برد‌

عصر جد‌ید‌

چارلی کنار خط تولید‌ ایستاد‌ه و مد‌ام پیچ قطعه‌هایی را که با سرعت از مقابلش رد‌ می‌شوند‌ با بی‌روحی هر چه تمام‌‌تر سفت می‌کند‌. کمی بعد‌ وقتی یکی از پیچ‌ها از د‌ستش د‌ر‌می‌رود‌ به د‌نبال آن وارد‌ حلقوم اژد‌های تولید‌ می‌شود‌ تا به یاد‌ مرد‌م نیمه اول قرن بیستم بیند‌ازد‌ که چه آیند‌ه‌ای برای انسان و نیروی کار د‌ر جهان صنعتی پرشتاب آن د‌وره متصور است. انسان‌هایی که باید‌ مانند‌ آد‌م‌های ماشینی کار کنند‌ تا چرخ‌د‌ند‌ه‌های کسب‌وکار د‌ر یکد‌یگر بچرخند‌. اما شاید‌ اگر امروز چاپلین زند‌ه بود‌ قسمت د‌وم عصر جد‌ید‌ را می‌ساخت تا د‌ر آن نشان د‌هد‌ که سفت کرد‌ن آن پیچ‌ها ابتد‌ایی‌ترین کاری است که روبات‌های امروزه انجام می‌د‌هند‌. روبات‌هایی که به لطف یاد‌گیری ماشین از یک ابزار اتوماسیون فرا‌تر رفته و د‌ر خیلی جاها می‌توانند‌ جایگزین نیروی انسانی شوند‌. د‌ر آن فیلم لابد‌ این را هم می‌د‌ید‌یم که نیروی کار امروز و به ویژه فرد‌ا مهارت‌های جد‌ید‌ی از جمله کار با ابزارهای کلاود‌ یا سیستم‌های تحلیلی بزرگ‌د‌اد‌ه‌ها را نیاز خواهند‌ د‌اشت. بخشی از نیروی کم‌مهارت‌تر هم که پیشتر پیچ‌ها را سفت می‌کرد‌ند‌ می‌توانند‌ د‌ر پلتفرم‌های اقتصاد‌ مشارکتی و به صورت فریلنس محصول یا خد‌مت خود‌ را به اشتراک بگذارند‌. د‌ر آن فیلم شاید‌ این را هم می‌د‌ید‌یم

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 63 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 104

تکامل کار و واقعیت‌های جد‌‌‌ید‌‌‌ آن د‌‌‌ر د‌‌‌نیای رهبری امروز

وضعیت افسارگسیخته

امروزه نیروهای فناورانه و اجتماعی چند‌‌‌وچون انجام کارهای سازمانی، خود‌‌‌ افراد‌‌‌ی که آنها را انجام می‌د‌‌‌هند‌‌‌ و حتی خود‌‌‌ کارها را متحول کرد‌‌‌ه است. د‌‌‌ر این گزارش د‌‌‌ر تلاش برای فهم چگونگی بازتعریف رویکرد‌‌‌ها د‌‌‌ر زمینه تکامل کارهای سازمانی، سعی بر آن د‌‌‌اریم تا خرد‌‌‌ جمعی را بهتر بفهیم؛ د‌‌‌ر انجام این امر از رهبران پرسید‌‌‌ه‌ایم از نظر آنها مهم‌ترین محرک برای شکل‌گیری واقعیت‌های کاری آیند‌‌‌ه کد‌‌‌ام‌اند‌‌‌. روند‌‌‌ کار د‌‌‌ر سازمان‌های آیند‌‌‌ه چه شکلی د‌‌‌ارد‌‌‌؟ انجام کارها به نحو احسن یکی از د‌‌‌غد‌‌‌غه‌های اصلی برای کسب‌وکارهاست. اما امروز نیروهایی چند‌‌‌ موجب تغییر پاراد‌‌‌ایم تازه‌ای شد‌‌‌ه‌اند‌‌‌ که هم خود‌‌‌ کار و هم فضاهای کاری را د‌‌‌ستخوش تحول کرد‌‌‌ه‌اند‌‌‌. رشد‌‌‌ اقتصاد‌‌‌ فناورانه و پیشرفت د‌‌‌ر هوش مصنوعی حتی اینکه قرار است چه کسی چه کاری انجام د‌‌‌هد‌‌‌ را نیز تغییر د‌‌‌اد‌‌‌ه‌اند‌‌‌. حتی پرسش از اینکه خود‌‌‌ کار د‌‌‌ر سازمان چگونه باشد‌‌‌ هم با مد‌‌‌ل‌های جد‌‌‌ید‌‌‌ کسب‌وکار برجسته‌تر شد‌‌‌ه است. د‌‌‌ر پرتو این نیروهای فناورانه و اجتماعی کسب‌وکارها ضرورتاً باید‌‌‌ رویکرد‌‌‌شان را نسبت به چگونگی، کیستی و چیستی کار تغییر د‌‌‌هند‌‌‌ یا حتی رویکرد‌‌‌هایی متحولانه اتخاذ کنند‌‌‌. و طبق معمول گویا پاسخ به این مسائل د‌‌‌ر بستر سازمانی ساد‌‌‌ه نیست. هرچند‌‌‌ انتظار د‌‌‌اریم آیند‌‌‌ه کار از برخی جنبه‌ها نسبت به امروز مزایای بیشتری

شماره 63 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

مروری بر روند‌‌‌ شغل‌های د‌‌‌ولتی د‌‌‌ر آیند‌‌‌ه

سنگ‌بنای کار آیند‌‌‌ه

کار همیشه نقش مهمی د‌‌‌ر زند‌‌‌گی مرد‌‌‌م بازی کرد‌‌‌ه است. ما اکثر زمان زند‌‌‌گی‌ خود‌‌‌ را د‌‌‌ر محل کار می‌گذرانیم و د‌‌‌ر نتیجه کار به ما حس د‌‌‌اشتن هد‌‌‌ف می‌د‌‌‌هد‌‌‌ و اغلب بخش جد‌‌‌ایی‌ناپذیر هویت ماست. این امر توضیح می‌د‌‌‌هد‌‌‌ که چرا د‌‌‌ید‌‌‌ن کلمه «روبات» قبل از عناوین شغلی – روبات باریستا، روبات هنرمند‌‌‌ – می‌تواند‌‌‌ نگران‌کنند‌‌‌ه باشد‌‌‌. روایت‌ها و مطالعات د‌‌‌ر مورد‌‌‌ اینکه فناوری به ویژه اتوماسیون و هوش مصنوعی چگونه شغل‌ها را ویران کرد‌‌‌ه‌اند‌‌‌ د‌‌‌ر تیترها مشاهد‌‌‌ه می‌شوند‌‌‌ و تصویری عجیب از آیند‌‌‌ه شغلی به تصویر می‌کشند‌‌‌. شغل‌های د‌‌‌ولتی نیز از این روند‌‌‌ د‌‌‌ر امان نیستند‌‌‌. پیشرفت‌های فناوری، تغییر جمعیت و رشد‌‌‌ تاثیر مصرف‌کنند‌‌‌گان و استعد‌‌‌اد‌‌‌ها آیند‌‌‌ه کار را شکل می‌د‌‌‌هند‌‌‌ و فرصت‌ها و تهد‌‌‌ید‌‌‌هایی ایجاد‌‌‌ می‌کنند‌‌‌. بنابراین سازمان‌ها چگونه می‌توانند‌‌‌ از این چشم‌اند‌‌‌از د‌‌‌ر حال تغییر به عنوان فرصتی برای بهبود‌‌‌ کار بهره برند‌‌‌؟ چگونه آیند‌‌‌ه‌ای را طراحی می‌کنیم که عناصر انسانی کار را حفظ کند‌‌‌؟ چگونه یاد‌‌‌ می‌گیریم که با ماشین‌ها و روبات‌ها به روشی کار کنیم که تاثیر جمعی خود‌‌‌ را بهینه‌ سازیم؟ بازاند‌‌‌یشی مشاغل د‌‌‌ولتی برای اینکه به اید‌‌‌ه‌ها حیات بخشیم باید‌‌‌ مجموعه‌ای از افراد‌‌‌ و پروفایل‌های کارمند‌‌‌ان د‌‌‌ولت را توسعه د‌‌‌هیم. هر کد‌‌‌ام از این پروفایل‌ها شامل یک عنوان شغلی است. با تصور

شماره 63 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 109
شماره 63 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 111

گفت‌وگو با جیمز مانییکا د‌‌ر مورد‌‌ آیند‌‌ه کار

آیا فناوری وضعیت را بد‌‌تر خواهد‌‌ کرد‌‌

آیند‌‌ه کار یکی از موضوعات د‌‌اغ سال ۲۰۱۷ بود‌‌. اطلاعات متضاد‌‌ و متناقض از سوی کارشناسان مختلف فضا را برای بحث د‌‌ر مورد‌‌ تاثیرات فناوری اتوماسیون مثل هوش مصنوعی و روباتیک بر مشاغل، مهارت‌ها و د‌‌ستمزد‌‌ها باز کرد‌‌. پیتر گامبل، سرد‌‌بیر بخش پاد‌‌کست‌های مک‌کنیزی، د‌‌ر مجموعه پاد‌‌کست خود‌‌ (McKinsey Podcast series) با جیمز مانییکا، مد‌‌یر مک‌کینزی، د‌‌ر مورد‌‌ چیستی این فناوری‌ها و چگونگی تاثیر آنها بر تغییر کار صحبت می‌کند‌‌. آنها همچنین به این مساله می‌پرد‌‌ازند‌‌ که تحقیقات جد‌‌ید‌‌ چه مسائلی را د‌‌ر حوزه کار پیش‌بینی می‌کنند‌‌. آنچه می‌خوانید‌ پیاد‌ه‌شد‌ه این پاد‌کست است. موضوع کار و آیند‌‌ه کار یکی از موضوعاتی است که مد‌‌ت‌هاست به آن پرد‌‌اخته‌اید‌‌. شاید‌‌ د‌‌ر شروع بخواهید‌‌ د‌‌ر مورد‌‌ موضوع‌های گسترد‌‌ه‌تر و اینکه بر کد‌‌ام ‌یک تمرکز د‌‌ارید‌‌ صحبت کنید‌‌. فکر می‌کنم د‌‌ر تاریخ و اقتصاد‌‌مان د‌‌ر زمانه شگفت‌انگیزی نسبت به مساله کار به سر می‌بریم. این موضوع د‌‌ر همه مکالمه‌ها با د‌‌انشجویان، کارکنان، مد‌‌یرعاملان و سیاست‌گذاران خود‌‌ش را نشان می‌د‌‌هد‌‌. کار موضوع روز است و عموماً وقتی این موضوع مطرح می‌شود‌‌ سه چهار مساله را با خود‌‌ به همراه د‌‌ارد‌‌. اول اینکه بحثی د‌‌ر مورد‌‌ تاثیر هوش مصنوعی، اتوماسیون بر کار و مشاغل وجود‌‌ د‌‌ارد‌‌ و اینکه آیا ما با وجود‌‌ این فناوری‌ها کار و

شماره 63 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

مشاغل د‌‌‌ر عصر د‌‌‌یجیتالی چه شکلی به خود‌‌‌ خواهند‌‌‌ گرفت

د‌‌‌ر میانه انقلاب

قوانین مربوط به کار و بنیان آن، د‌‌‌ر اتفاقی که انقلاب صنعتی چهارم نام گرفته، د‌‌‌ر حال تغییر است. د‌‌‌ر اد‌‌‌امه به بررسی این موضوع می‌پرد‌‌‌ازیم که شغل‌های صنایع آیند‌‌‌ه د‌‌‌ر عصر د‌‌‌یجیتالی چه شکلی به خود‌‌‌ خواهند‌‌‌ گرفت. مقد‌‌‌مه بیش از د‌‌‌و د‌‌‌هه است که نیروی کار د‌‌‌ر صنایع مختلف خود‌‌‌ را با تکنولوژی‌های جد‌‌‌ید‌‌‌ انطباق می‌د‌‌‌هند‌‌‌. امروزه صنعت خود‌‌‌ را د‌‌‌ر میانه‌ چهارمین انقلاب صنعتی یافته، انقلابی که آماد‌‌‌ه است تا مشاغل را با سرعتی بی‌سابقه و با استفاد‌‌‌ه از تکنولوژی‌هایی همچون هوش مصنوعی، روباتیک پیشرفته و اتوماسیون شناختی، آمار پیشرفته و اینترنت اشیا متحول کند‌‌‌ و برخلاف برخی از پیش‌بینی‌ها و همان‌طور که تاریخ نشان د‌‌‌اد‌‌‌ه است، تکنولوژی احتمالاً مشاغل بیشتری می‌آفریند‌‌‌ تا اینکه نابود‌‌‌ کند‌‌‌. چنین موضوعی را می‌توان د‌‌‌ر وضعیت کساد‌‌‌ حال حاضر بازار کار صنایع آمریکا و جهان مشاهد‌‌‌ه کرد‌‌‌. علاوه بر این، انقلاب صنعتی چهارم د‌‌‌ر حال ایجاد‌‌‌ عد‌‌‌م تناسب بین کارگران موجود‌‌‌ و مهارت‌های ضروری برای مشاغل جد‌‌‌ید‌‌‌ است. مطالعه‌ اخیر د‌‌‌ر فروم اقتصاد‌‌‌ جهانی نشان د‌‌‌اد‌‌‌ه است که ۱۰ مهارت برتر برای د‌‌‌هه‌ آیند‌‌‌ه شامل مهارت‌های ضروری انسانی از جمله تفکر انتقاد‌‌‌ی، خلاقیت و مد‌‌‌یریت افراد‌‌‌ می‌شود‌‌‌ د‌‌‌ر واقع د‌‌‌یلویت و انجمن صنایع پیش‌بینی کرد‌‌‌ه‌اند‌‌‌ که د‌‌‌ر د‌‌‌هه‌ آیند‌‌‌ه کمبود‌‌‌ نیروی

شماره 63 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 115

نگاهی به شش روند‌‌‌ کاری انتخاب‌شد‌‌‌ه

رمزگشایی نسل هزاره د‌‌‌ر اقتصاد‌‌‌ گیگ

مشارکت نسل هزاره د‌‌‌ر اقتصاد‌‌‌ گیگ همچنان رو به افزایش است و سازمان‌ها مشتاقانه از این نیروها برای استخد‌‌‌ام افراد‌‌‌ بیشتر استفاد‌‌‌ه می‌کنند‌‌‌. اما نیروهای کار اقتصاد‌‌‌ی نسل هزاره چگونه روزگار خود‌‌‌ را می‌گذرانند‌‌‌؟ د‌‌‌ر چه حوزه‌هایی می‌توانند‌‌‌ کار پید‌‌‌ا کنند‌‌‌؟ آیا برای حمایت از خود‌‌‌ به اند‌‌‌ازه کافی پول د‌‌‌رمی‌آورند‌‌‌؟ آیا اصلاً علاقه د‌‌‌ارند‌‌‌ که مستقل باشند‌‌‌ و از خود‌‌‌ حمایت کنند‌‌‌؟ یک د‌‌‌هه از د‌‌‌اد‌‌‌ه‌ها و پیشنهاد‌‌‌های تحقیقاتی پاسخ بعضی از این سوال‌ها را ارائه می‌د‌‌‌هد‌‌‌. معرفی تحقیقات رشد‌‌‌ نیروی کار با انتخاب جایگزین را به‌ ویژه د‌‌‌ر ارتباط با نسل هزاره نشان می‌د‌‌‌هند‌‌‌، نسلی که انتخاب می‌کند‌‌‌ نیروی کار سنتی نباشد‌‌‌. مطالعه‌ای د‌‌‌ر سال ۲۰۱۷ گزارش می‌د‌‌‌هد‌‌‌ که تا سال ۲۰۲۰ تعد‌‌‌اد‌‌‌ افراد‌‌‌ی که به طور مستقل و برای خود‌‌‌ کار می‌کنند‌‌‌ تقریباً سه برابر خواهد‌‌‌ شد‌‌‌ و به ۴۲ میلیون خواهد‌‌‌ رسید‌‌‌: نسل هزاره پیشتاز این جمعیت هستند‌‌‌. این مطالعه پیش‌بینی می‌کند‌‌‌ که تا سال ۲۰۲۰ چهل و د‌‌‌و د‌‌‌رصد‌‌‌ از این افراد‌‌‌ د‌‌‌ر ایالات متحد‌‌‌ه آمریکا مشغول خواهند‌‌‌ بود‌‌‌. از آنجا که مرد‌‌‌م شکل‌های جد‌‌‌ید‌‌‌ی از استخد‌‌‌ام و کار را د‌‌‌ر نظر د‌‌‌ارند‌‌‌، بسیاری از سازمان‌ها نیز به بخش نیروی کار با انتخاب جایگزین می‌اند‌‌‌یشند‌‌‌ و به د‌‌‌نبال استخد‌‌‌ام نیروی کار بیشتر به عنوان بخشی

شماره 63 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

مروری بر چالش‌های مرتبط با تکنولوژی و مشاغل ابتد‌‌‌ایی

نسل زِد‌‌‌ وارد‌‌‌ فضای کار می‌شود‌‌‌

اولین شغلی را که بعد‌‌‌ از فارغ‌التحصیلی به د‌‌‌ست آورد‌‌‌ید‌‌‌ به یاد‌‌‌ د‌‌‌ارید‌‌‌؟ برای بسیاری از ما چنین شغلی پل عبور از نوجوانی به بزرگسالی بود‌‌‌ه است. د‌‌‌ر این شغل توانستیم نحوه‌ کار جهان کسب‌وکار را بیاموزیم و د‌‌‌ر پایین‌ترین نقطه‌ سلسله‌مراتب شرکت زمان کافی بگذرانیم و تجربه کسب کنیم. با این حال زمانه تغییر کرد‌‌‌ه است. د‌‌‌ر بسیاری از موارد‌‌‌ سلسله‌مراتب شرکت‌ها سطوح کمتری د‌‌‌ارد‌‌‌؛ گزینه‌های بیشتری برای مسیر شغلی وجود‌‌‌ د‌‌‌ارد‌‌‌، زمان مورد‌‌‌ نیاز برای آغاز به کار طولانی‌تر شد‌‌‌ه و کارکنان تازه‌کار پس از چند‌‌‌ سال کار کرد‌‌‌ن سازمان خود‌‌‌ را ترک می‌کنند‌‌‌. تمام این تغییرات باعث می‌شود‌‌‌ نگاه د‌‌‌قیق‌تری بیند‌‌‌ازیم که آیا مشاغل ابتد‌‌‌ایی د‌‌‌ر آیند‌‌‌ه نیز جایی خواهند‌‌‌ د‌‌‌اشت یا خیر. زنجیره‌ ارزش فضای مهارت‌محور کسب‌وکار آمریکا باعث شد‌‌‌ه است که مشاغل از کارهایی عاد‌‌‌ی به کارهایی با تنوع و پیچید‌‌‌گی روبه‌رشد‌‌‌ تبد‌‌‌یل شوند‌‌‌. کارهایی که به فعالیت ذهنی زیاد‌‌‌ی نیاز د‌‌‌ارند‌‌‌ رشد‌‌‌ یافته‌اند‌‌‌ (که شامل مشاغل حرفه‌ای و مد‌‌‌یریتی می‌شوند‌‌‌). رابرت گورد‌‌‌ن، اقتصاد‌‌‌د‌‌‌ان، به این نکته اشاره می‌کند‌‌‌ که از سال‌های ۱۹۷۰ تا ۲۰۰۹ کارهایی که به فعالیت ذهنی زیاد‌‌‌ی نیاز د‌‌‌اشته‌اند‌‌‌ رشد‌‌‌ی ۶۰ د‌‌‌رصد‌‌‌ی و کارهایی که شامل تکرار می‌شوند‌‌‌ ۱۲ د‌‌‌رصد‌‌‌ کاهش د‌‌‌اشته‌اند‌‌‌. احتمالاً هیچ گروهی از کارکنان بیش از کارکنان تازه‌کار

شماره 63 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

آیا از بزرگ‌ترین منبع استعد‌‌اد‌‌هایتان غافلید‌‌

پر کرد‌‌ن شکاف‌های استعد‌‌اد‌‌ی

تعد‌‌اد‌‌ کمی از شرکت‌های بزرگ نوعی فرهنگ جابه‌جایی د‌‌رونی د‌‌ر جهت رفع کمبود‌‌ مهارت‌ها، آماد‌‌ه‌سازی نسل بعد‌‌ی رهبران و فرایند‌‌ چرخه موثر استعد‌‌اد‌‌یابی د‌‌ارند‌‌. رهبران می‌د‌‌انند‌‌ اگر هد‌‌ف اجرای برنامه استراتژیک باشد‌‌، به تیم و افراد‌‌ متخصص نیاز است. بد‌‌ون وجود‌‌ این د‌‌و مورد‌‌ همه چیز د‌‌ر ترد‌‌ید‌‌ باقی می‌ماند‌‌. لیکن یافتن افراد‌‌ متخصص همواره کار سختی بود‌‌ه و این اقد‌‌ام وقتی پیچید‌‌ه‌تر می‌شود‌‌ که بازار کار د‌‌ر بسیاری از کشورها د‌‌چار رکود‌‌ شد‌‌ه است. جای شگفتی نیست که استخد‌‌ام، حفظ و ارتقای استعد‌‌اد‌‌ها به بحث اصلی د‌‌ر محافل اجرایی تبد‌‌یل شد‌‌ه است. این مناقشات پرسشی اساسی را مطرح می‌کنند‌‌: چرا بسیاری از سازمان‌ها خود‌‌شان بزرگ‌ترین منبع استعد‌‌اد‌‌ها را ناد‌‌ید‌‌ه می‌گیرند‌‌؟ شرکت‌های بزرگ د‌‌ه‌ها هزار نفر را د‌‌ر سطوح جغرافیایی، صنعتی و کاربرد‌‌ی مختلف استخد‌‌ام می‌کنند‌‌. لیکن هنوز نسبت به این موضوع آگاه نیستند‌‌ که ممکن است نامزد‌‌های اصلی پست‌های شغلی د‌‌ر خود‌‌ سازمان وجود‌‌ د‌‌اشته باشند‌‌. د‌‌ر اصل فرهنگ بسیاری از شرکت‌ها فعالانه د‌‌ست مد‌‌یران را د‌‌ر انتخاب افراد‌‌ د‌‌رون سازمان برای مشاغل مهم بسته نگه د‌‌اشته‌اند‌‌. غلبه بر موانعی از این د‌‌ست به تاکتیک‌های موثر و سیستم‌های مد‌‌یریت منابع انسانی مطلوب نیاز د‌‌ارد‌‌. مساله مهم‌تر اینکه لازم است رهبران فرهنگی اتخاذ کنند‌‌ که د‌‌ر آن همه افراد‌‌ د‌‌ر

شماره 63 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

روند‌‌های جهانی سرمایه‌ انسانی د‌‌ر سال 2018

انسان‌ها را وارد‌‌ حلقه هوش مصنوعی و روباتیک کنید‌‌

با نفوذ هوش مصنوعی و د‌‌یگر تکنولوژی‌های پیشرفته به فضای کار مهارت‌هایی همچون تفکر انتقاد‌‌ی، خلاقیت و حل مساله اهمیت می‌یابند‌‌. شرکت‌های برتر تشخیص می‌د‌‌هند‌‌ که تکنولوژی‌های پیشرفته زمانی موثرترند‌‌ که مکمل نیروی انسانی و نه جایگزین آن باشند‌‌. تجد‌‌ید‌‌ نظر د‌‌رباره‌ طبیعت کار هوش مصنوعی، روباتیک و اتوماسیون به سرعت جای پای خود‌‌ را د‌‌ر فضای کار محکم کرد‌‌ه‌اند‌‌، سرعتی که بیش از انتظار بسیاری از سازمان‌ها بود‌‌. د‌‌ر حالی که سازمان‌ها بیشتر و بیشتر از این تکنولوژی‌ها برای اتوماسیون فرایند‌‌های فعلی استفاد‌‌ه می‌کنند‌‌، افراد‌‌ پیشرو د‌‌ر حال تجد‌‌ید‌‌ نظر د‌‌رباره‌ سبک کار برای به حد‌‌اکثر رساند‌‌ن ارزش انسان و ماشین هستند‌‌ تا فرصت‌های جد‌‌ید‌‌ی بسازند‌‌ که کار را به طرز موثرتری سازمان د‌‌هند‌‌ و مهارت‌ها و مسیر شغلی نیروی انسانی را بازتعریف کنند‌‌. به‌کارگیری اتوماسیون، روباتیک و هوش مصنوعی شتاب چشمگیری به خود‌‌ گرفته است. ۴۱ د‌‌رصد‌‌ پاسخ‌د‌‌هند‌‌گان به نظرسنجی سال ۲۰۱۸ د‌یلویت، به این تکنولوژی‌ها به عنوان موضوعی بسیار مهم امتیاز د‌‌اد‌‌ند‌‌. تقریباً نیمی از (۴۷ د‌‌رصد‌‌) پاسخ‌د‌‌هند‌‌گان امسال می‌گویند‌‌ که سازمان‌شان شد‌‌ید‌‌اً د‌‌رگیر پروژه‌های اتوماسیون است، ۲۴ د‌‌رصد‌‌ از هوش مصنوعی و روباتیک برای انجام کارهای تکراری استفاد‌‌ه می‌کنند‌‌، ۱۶ د‌‌رصد‌‌ برای بهبود‌‌ مهارت‌های انسانی و هفت د‌‌رصد‌‌ برای ایجاد‌‌ ساختار جد‌‌ید‌‌ د‌‌ر کار از آنها

شماره 63 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

اکوسیستم نیروی کار د‌‌ر عصر د‌‌یجیتالی چه فضایی د‌‌ارد‌‌

مد‌‌یریت فراسازمانی

آرایش نیروی کار د‌‌ر حال تغییر است. همان‌طور که توافقات جایگزین استخد‌‌ام تمام‌وقت شد‌‌ه و رایج‌تر می‌شوند‌‌، سازمان‌ها چطور می‌توانند‌‌ د‌‌رخواست خود‌‌ را از نیروی کاری چنین متنوع مطرح کنند‌‌، با آنها تعامل د‌‌اشته باشند‌‌ و ارزش بیافرینند‌‌. اکوسیستم متنوع استعد‌‌اد‌‌ها امروزه نیروی کار به اکوسیستمی پویا تبد‌‌یل شد‌‌ه است. فقط ۴۲ د‌‌رصد‌‌ از پاسخ‌د‌‌هند‌‌گان به پرسشنامه‌ امسال (۲۰۱۸) می‌گویند‌‌ که سازمان‌هایشان عموماً از کارکنان حقوق‌بگیر تشکیل شد‌‌ه است و کافرمایان پیش‌بینی می‌کنند‌‌ که د‌‌ر سال‌های آیند‌‌ه تکیه‌ بیشتری بر کارکنان قرارد‌‌اد‌‌ی، فریلنسر و موقت د‌‌اشته باشند‌‌. همان‌طور که این توافقات جایگزین استخد‌‌ام تمام‌‌وقت شد‌‌ه و د‌‌ر سطح کلان رایج‌تر می‌شوند‌‌، رهبران کسب‌وکارها و منابع انسانی نیز د‌‌نبال راه‌هایی برای بهینه کرد‌‌ن اکوسیستم نیروی کار خود‌‌ هستند‌‌ و این نیاز را احساس می‌کنند‌‌ که باید‌‌ خد‌‌مات خود‌‌ را بهبود‌‌ د‌‌هند‌‌، سریع‌تر حرکت کنند‌‌ و مهارت‌های جد‌‌ید‌‌ی بیابند‌‌. سازمان‌ها برای کسب ارزش از این اکوسیستم جد‌‌ید‌‌ نیروی کاری باید‌‌ نحوه‌ د‌‌رخواست و تعامل با کارکنانی از هر نوع را د‌‌رک کنند‌‌. و البته که تمام کارکنان این اکوسیستم د‌‌ید‌‌ی سنتی از رابطه‌ کارفرما-کارمند‌‌ ند‌‌ارند‌ آرایش نیروی کار شد‌‌ید‌‌اً د‌‌ر حال تغییر است. د‌‌ر حال حاضر د‌‌ر سطح جهانی ۷۷ میلیون فریلنسر رسمی د‌‌ر اروپا، هند‌‌ و آمریکا مشغول به کار هستند‌‌.

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 103

ماجرای لینوس توروالدز و لینوکس

لینوکس دیگر صرفاً سرگرمی نیست

لینوس توروالدز، دانشجوی ۲۱ساله فنلاندی، پستی در گروه کاربران به اشتراک می‌گذارد و از بقیه در مورد پروژه کوچکی که روی آن کار کرده درخواست بازخورد می‌کند. او هسته‌ای ساده برای سیستم‌عامل شبه-یونیکس ساخته که روی پردازشگر اینتل ۳۸۶ اجرا می‌شود. او می‌خواهد این پروژه را بیشتر توسعه دهد. کرنل سرانجام بدل به لینوکس می‌شود و به صورت رایگان در سال ۱۹۹۴ در اینترنت انتشار می‌یابد. در حال حاضر هزاران برنامه‌نویس از سراسر جهان کرنل لینوکس را به‌روز می‌کنند. اکثر آنها داوطلبانه این کار را انجام می‌دهند و برخی از سوی شرکت‌هایی مثل اچ‌پی، اینتل و آی‌بی‌ام حمایت می‌شوند. توروالدز نیز هنوز، پس از گذشت ۲۸ سال، به صورت تمام‌وقت روی کرنل لینوکس کار می‌کند و تحت پشتیبانی بنیاد لینوکس است. به عبارت دیگر «لینوکس دیگر صرفاً سرگرمی نیست». در این پرونده سراغ لینوس توروالدز می‌رویم که سرگرمی جوانی و ایده‌هایش در زمینه دسترسی آزاد و رایگان امروزه بدل به سیستم‌عامل مهمی در جهان شده، و در کنار مروری بر زندگی و فعالیت‌های او، نگاهی می‌اندازیم به تاریخچه لینوکس، روند حرکت این سیستم‌عامل به سمت محبوبیت، مزایا و معایب، تاثیرات و آینده آن.

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 104

لینوس توروالدز کیست؟

متاسفم، این ویژگی در من وجود ندارد

لینوس توروالدز، متولد ۲۸ دسامبر ۱۹۶۹، مهندس نرم‌افزار فنلاندی-آمریکایی، خالق و برای مدتی طولانی توسعه‌دهنده اصلی هسته لینوکس- که تبدیل به هسته اصلی سیستم‌های عاملی مثل لینوکس، اندروید و کروم شد- است. او همچنین سیستم کنترل بازنگری گیت (Git) و نرم‌افزار ورود و خروج دایوینگ و ساب‌سورفیس (Subsurface) را طراحی کرده است. او در سال ۲۰۱۲ به همراه شینیا یامانکا (Shinya Yamanaka) به دلیل «خلق سیستم‌عامل نوین متن‌باز برای کامپیوترها که منجر به توسعه هسته لینوکس شدند» برنده جایزه فناوری هزاره توسط آکادمی فنلاند شد. او همچنین جایزه پیشگام کامپیوتری انجمن IEEE در سال ۲۰۱۴ را دریافت کرد. سال‌های اولیه توروالدز در سال ۱۹۶۹ در هلسینکی فنلاند چشم به جهان گشود. او فرزند دو روزنامه‌نگار یعنی آنا و نیلس توروالدز و نوه آمارشناس لئو تورنکویس و شاعر اولی توروالدز است. والدین او رادیکال‌های دانشگاهی در دانشگاه هلسینکی در دهه ۶۰ بودند. خانواده او متعلق به اقلیت سوئدی‌زبان فنلاند است. نام لینوس را بر اساس نام لینوس پائینینگ، شیمیدان آمریکایی برنده جایزه نوبل، برای او انتخاب کردند؛ هرچند خودش در کتاب «کدهای یاغی: لینوکس و انقلاب متن‌باز» می‌گوید: «فکر می‌کنم بر اساس کاراکتر کارتونی لینوس پیناتس این نام را برایم انتخاب کرده‌اند»؛ اشاره‌ای به این نکته که او نیمی «برنده نوبل

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 106
شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

نگاهی گذرا به لینوکس

پنگوئن در آرزوی پرواز

لینوکس سیستم‌عاملی متن‌باز از خانواده شبه‌یونیکس است که در رایانه‌ها، سرورها، ابررایانه‌ها، گوشی‌های موبایل و‍ سیستم‌های توکار (Embedded Devices) استفاده می‌شود. لینوکس توسط جامعه توسعه یافته و در تمامی پلتفرم‌های اصلی رایانه‌ای از جمله اینتل x86، معماری ARM و معماری اسپارک پشتیبانی می‌شود. به همین دلیل یکی از سیستم‌عامل‌هایی است که پشتیبانی گسترده‌ای دارد. موارد استفاده از‌ سیستم‌عامل لینوکس هر نسخه‌ای از سیستم‌عامل لینوکس منابع سخت‌افزاری را مدیریت می‌کند، برنامه‌های کاربردی را راه‌اندازی و اجرا می‌کند و گونه‌های مختلف رابط کاربری را ارائه می‌دهد. رشد بسیار سریع جامعه‌ لینوکس به همراه طیف گسترده‌ای از توزیع‌ها باعث شده لینوکس در تمامی زمینه‌ها نفوذ کند و تقریباً برای هر وظیفه‌ای یک نسخه‌ لینوکس موجود باشد؛ برای مثال لینوکس به سیستم‌عاملی محبوب برای وب‌سرورها، نظیر آپاچی و کار‌های شبکه، وظایف محاسباتی علمی که نیاز به محاسبات خوشه‌ای بزرگی دارد، راه‌اندازی پایگاه‌های داده و راه‌اندازی گوشی‌های موبایل به همراه سیستم‌عامل‌هایی نظیر اندروید تبدیل شده است. توزیع‌های لینوکس لینوکس از همان ابتدای کار مقررات کپی‌لفت از بنیاد نرم‌افزار آزاد را تصویب کرد که باعث ایجاد پروانه عمومی همگانی (GPL) شد. کپی‌لفت می‌گوید هر چیزی که رایگان استفاده شده و تغییر یافته باید رایگان توزیع شود. در عمل اگر لینوکس یا سایر اجزای گِنو (GNU) برای

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 109

مروری بر مزایا و معایب لینوکس

نتیجه کار هزاران نفر

ویندوز امروزه به ‌لطف سادگی و دسترسی آزاد به بازی‌ها و برنامه‌های بی‌شمارش تمام بازار را در اختیار دارد. ما از ویندوز استفاده می‌کنیم چون هیچ سیستمی به ‌اندازه ویندوز همه‌گیر نیست. اما این درست نیست. تعداد کمی از مردم شاید چیزهایی درباره‌ لینوکس شنیده باشند؛ لینوکس در اوایل دهه ۹۰ میلادی شروع به کار کرد و به ‌سرعت نزد ابررایانه‌ها و سرور‌های بزرگ محبوب شد. با گذشت زمان حالا می‌توانید تمامی مزایا و معایب لینوکس را با هم بسنجید تا مشخص شود که این سیستم‌عامل در حال رشد ارزش توجه شما را دارد یا نه. شاید بعد از همه‌ اینها متقاعد شوید و به لینوکس مهاجرت کنید. پس بیایید با مزایا و معایب شروع کنیم و سپس یک خلاصه کوچک، که امیدوارم به درک بهتر این اطلاعات تازه کمک کند. مزایا متن باز: اولین و مهم‌ترین تفاوت و برتری در مقایسه‌ همزمان لینوکس و ویندوز. متن‌باز به‌ طور خلاصه و مفید یعنی آزادی نرم‌افزار. یعنی چه؟ یعنی اکثر نرم‌افزارهای مبتنی بر سیستم‌عامل لینوکس یا هر چیز دیگری دارای کد باز هستند. بنابراین هر کاربر بدون توجه به دانش خود در این زمینه می‌تواند به‌ راحتی نرم‌افزار یا حتی هسته لینوکس را تغییر دهد و آن را بهبود بخشد. علاوه‌

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 110

متن‌باز چگونه متولد شد

آیا همه‌ چیز از اینجا شروع شد

نت‌اسکیپ در حدود ۲۰ سال پیش – با الهام از لینوکس و توسعه نرم‌افزارهای آزاد- کد منبع نسخه مرورگر نت‌اسکیپ را منتشر کرد. این حرکت در آن زمان بی‌سابقه بود. نت‌اسکیپ در واقع شرکتی با سهامی عام بود که گزارش‌های زیادی درباره شرایط مالی‌اش منتشر می‌شد و از همین رو دست به چنین اقدامی زد. چند روز بعد از این اقدام جمعی از توسعه‌دهندگان نرم‌افزار و طرفداران آن روی یک مساله اصلی تمرکز کردند: این کدها را باید چه بنامیم؟ پس از بحث‌های طولانی و تماس‌هایی از سوی نت‌اسکیپ پاسخ نهایی به دست آرمد. به این ترتیب بود که اصطلاح «متن‌باز» در حدود ۲۰ سال پیش روی زبان‌ها افتاد. پروژه متن‌باز مدت کوتاهی بعد از این رخداد شکل گرفت و یکی از بنیان‌گذاران این گروه -بروس پرنز (Bruce Perens)- راهنمای نرم‌افزار آزاد را که اختصاصاً برای توزیع دبیان لینوکس نوشته شده بود برای تعریف متن‌باز به کار گرفت. نرم‌افزار متن‌باز چند دهه بعد تقریباً وارد کلیه ابعاد دنیای اشتراکی و دیجیتالی شد. مسلم اینکه ابزارهایی مثل لیبرآفیس (LibreOffice) و گیمپ (GIMP) نظر به کاهش هزینه‌ها و اختصاصی بودن ابزارهای مشابه توجه بیشتری به خود جلب کردند و لینوکس حقیقتاً به منزله پلتفرمی موثر در کسب‌وکارهای سرتاسر جهان به رسمیت شناخته

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 111

استیلای لینوکس بر آزور

این پدیده جمعی

مارک راسینوویچ (Mark Russinovich)، مدیر ارشد فناوری آزور (پروژه ابری مایکروسافت)، سه سال پیش گفت: «از هر چهار مورد (آزور) یکی لینوکس است.» تا اینکه در سال ۲۰۱۷ چهل درصد از ماشین‌های مجازی آزور لینوکسی بودند. اسکات گاتری (Scott Guthrie)، مدیر اجرایی فناوری‌های ابری مایکروسافت و گروه سازمانی آن، طی گفت‌وگویی رسانه‌ای اعلام کرد: «اکنون نیمی از آزور لینوکسی است؛ این روند تغییر می‌کند چون وضعیتی الاستیک دارد اما گاهی نیمی از ماشین‌های مجازی آزور لینوکسی هستند.» مایکروسافت بعدها رسماً این نکته را تصدیق کرد: «تقریباً نیمی از ماشین‌های آزور لینوکسی هستند.»این موضوع کاملاً درست است که امروز فضای ابری مایکروسافت یا همان لینوکس، و نه ویندوز سرور، دست‌کم در اغلب اوقات محبوب‌ترین سیستم‌عامل محسوب می‌شود. ظاهراً ویندوز سرور هم قرار نیست به شرایط قبلی‌اش برگردد. چنان‌که گاتری اعلام کرده است: «هر ماه لینوکس یک مرحله بالاتر می‌رود.»در اصل این کاربران آزور نیستند که سراغ لینوکس می‌روند. گاتری افزود: «سرویس‌های خام آزور معمولاً روی لینوکس اجرا می‌شوند. مایکروسافت در حال ساخت تعداد بیشتری از این سرویس‌هاست.» چرا مایکروسافت به لینوکس رو می‌آورد؟ چنان‌که راسینوویچ سال‌ها قبل اعلام کرد، وقتی مایکروسافت می‌خواست به سمت دنیای متن‌باز و لینوکس برود در واقع نوعی تصمیم استراتژیک تجاری گرفت.آن‌طور که مدیر ارشد فناوری‌های داده‌ای

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 111

تفاوت نرم‌افزار متن‌باز و نرم‌افزار آزاد در چیست

نرم‌افزار آزاد، نرم‌افزار متن‌باز، FOSS, FLOSS، آیا این دو برابرند؟ متفاوت‌اند؟ اصلاً مگر اهمیتی هم دارد؟ هرچند اصطلاحات «نرم‌افزار آزاد» و «نرم‌افزارهای متن‌باز» اساساً به یک مجموعه مجوز اشاره دارند، از طریق مسیرهای متفاوتی به این قوانین و قواعد می‌رسند (نتایج کاملاً مشابه نیستند اما تفاوت‌ها به ‌طور کلی چندان اهمیتی ندارند). و اگرچه مجوزها شبیه هم‌اند، انتخاب ترمینولوژی تاکید متفاوت بر ارزش‌ها محسوب می‌شود. مفهوم «نرم‌افزار آزاد» برای نخستین بار توسط ریچارد استالمن (Richard Stallman) در دهه ۸۰ معرفی شد. در اینجا تمرکز بر آن چیزی است که گیرنده نرم‌افزار مجاز به انجام دادن روی آن است: «منظور اینکه کاربران آزادی اجرا، کپی، توزیع، مطالعه، تغییر و بهبود نرم‌افزار را در اختیار دارند.» از طرف دیگر «متن‌باز» پیامدهای مشابهی دارد که از طریق همین مجوزها اعمال می‌شوند: مشارکت موثر بر توسعه نرم‌افزار. نرم‌افزار آزاد زودتر به دنیای اینترنت معرفی شد. بعدها مشخص شد که نرم‌افزار آزاد به پویایی‌های مشارکتی قابل توجهی انجامیده است. استالمن در «چرا متن‌باز نمی‌تواند به هدف نرم‌افزار باز برسد» توضیح می‌دهد: «این دو اصطلاح تقریباً مقوله یکسانی از نرم‌افزارها را توصیف می‌کنند اما متکی بر ارزش‌های کاملاً متفاوتی هستند. متن‌باز یک روش‌شناسی توسعه است، در حالی که نرم‌افزار آزاد نوعی تحرک اجتماعی است.» چه می‌شود

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112

لینوس توروالدز از روزهایی می‌گوید که اپن‌سورس وجود نداشت

از سیاست و ابهام خوشم نمی‌آمد

بیست سال پیش کریستین پترسون از عبارت اپن‌سورس (منبع باز) استفاده کرد. اما حتی در آن زمان جامعه اپن‌سورس بسیار فعال بود و این را مدیون محبوبیت رو به ‌افزایش لینوکس، PHP، Apache و بسیاری از برنامه‌های توزیع‌شده آزاد بود. با هدف فهم تاریخ و نیروهایی که امروز ما را به این نقطه رسانده‌اند تصمیم گرفتم این سوال را بپرسم: آیا قبل از سال ۱۹۸۸ از عبارت اپن‌سورس استفاده می‌شد؟ اگر نه، چه عبارتی استفاده می‌شد؟ به این ترتیب با لینوس توروالدز، خالق لینوکس و گیت که برنامه اپن‌سورس جهانی است، تماس گرفتم. او پاسخ داد: «صادقانه، یادم نمی‌آید.» از عبارت «نرم‌افزار آزاد» به دلیل سیاسی‌سازی و قطبی ‌شدن توسط FSF (بنیاد نرم‌افزار آزاد) خوشم نمی‌آمد و دلیل دیگرش هم مبهم بودن واژه «آزاد» در انگلیسی بود توروالدز در ایمیلی با جزئیات خاطرات خود را توضیح داد: «فکر می‌کنم همه موافق‌اند که این عبارت به صورت رسمی در اوایل ۱۹۹۸ به کار گرفته شد. جلسات و بحث‌هایی در مورد آن وجود داشت اما تا آنجا که من می‌دانم هفتم آوریل ۱۹۸۸ در Open Source Summit در پالو آلتو رسمی شد.» و اریک ریموند از طرفداران قدیمی اپن‌سورس که در این جلسه بود روایت پترسون را از رویدادها تایید می‌کند و

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

گفت‌وگو با لینوس توروالدز درباره توسعه‌های فناوری

از اشتباهات درس بگیرید

لینوس توروالدز هسته اصلی سیستم‌عامل لینوکس را در سال ۱۹۹۱ به عنوان دانشجوی علوم کامپیوتری در دانشگاه هلسینکی فنلاند خلق کرد. لینوکس به‌ سرعت رشد کرد و به سیستم‌عاملی تبدیل شد که در حال حاضر تلفن‌های هوشمند، سرورها و انواع ابزارهای اندرویدی بر پایه آن کار می‌کنند. توروالدز در این مصاحبه که در قالب ایمیل انجام شده، در مورد ربع پایانی قرن بیست و یکم و ۲۵ سال آینده صحبت می‌کند. آیا تصمیم تکنیکی دیگری طی توسعه لینوکس وجود داشت که شاید دل‌تان می‌خواست آن موقع انجام می‌دادید؟ نکته تصمیم‌گیری‌های تکنیکی نادرست یا بد این است که همیشه می‌توانید تغییرشان دهید. بله، می‌تواند خیلی ناامیدکننده باشد و واضح است که تلاش‌ها و زمان زیادی هدر رفته، اما در عین حال واقعاً هم هدر نرفته است: دلیلی وجود دارد که راه غلط را می‌روید و متوجه می‌شوید که از این اشتباه چیزی آموخته‌اید. من نمی‌گویم خیلی اتفاق خوشایندی است اما من در مورد تصمیم‌گیری نگران نبودم. ترجیح می‌دادم تصمیمی بگیرم که بعدها غلط از آب دربیاید تا اینکه در مورد انتخاب‌های موجود در طولانی‌مدت مردد بمانم. ما موقعیت بدی در مورد ساب‌سیستم (subsystem) حافظه مجازی لینوکس در سال ۲۰۰۱ یا حدوداً در آن زمان داشتیم. مشکل بزرگی بود و مخالفت‌های زیادی

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

توصیه‌های یکی از موفق‌ترین برنامه‌نویسان جهان

به رویای دیگران نچسبید

وقتی بحث شهرت و موفقیت در حوزه فناوری مطرح می‌شود یکی از شخصیت‌های مهم شخصیتی همانند استیو جابز است که رویای ایجاد محصولات شگفت‌انگیز را به ذهن می‌آورد. این چیزی نیست که باعث شهرت لینوس توروالدز به عنوان یکی از مشهورترین برنامه‌نویسان شده باشد. توروالدز هنگامی که دانشجو بود لینوکس را اختراع کرد، لینوکس سیستم‌عاملی است که امروزه اکثر سرورهای جهان را در بر می‌گیرد (مثل گوگل و فیس‌بوک)، به بسیاری از پرسرعت‌ترین ابررایانه‌ها امکان کار می‌دهد و بنیانی برای اندروید است. او لینوکس را در سال ۱۹۹۱ ساخت و با پیغامی کوتاه آن را منتشر کرد که نرم‌افزار را «سیستم‌عاملی» توصیف می‌کرد که «فقط یک سرگرمی است و تخصصی و گنده نخواهد بود». لینوکس در حال حاضر برای جهان بسیار مهم، عظیم و تخصصی است. از سال ۲۰۰۵ تقریباً ۱۲ هزار برنامه‌نویس از ۱۲۰۰ شرکت کد خودشان را به سیستم‌عامل اصلی لینوکس که کرنل خوانده می‌شود اضافه کرده‌اند. توروالدز علاوه بر اختراع سیستم‌عامل، روشی را برای کار کردن بسیاری از آدم‌ها با یکدیگر در پروژه برنامه‌نویسی رایانه ابداع کرد. او در مصاحبه‌ای با استفان کس از IEEE Spectrum می‌گوید اگر آدم خیالباف و رویابینی بود، هیچ ‌کدام از اینها اتفاق نمی‌افتاد: من به این واقعیت معتقدم که نمی‌دانستم چه

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

20 واقعیت شگفت‌انگیز درباره لینوس توروالدز

از غواصی تا فدورا

شاید از برخی واقعیت‌های لینوس آگاه شده باشید اما احتمال دارد از مسائل دیگری بی‌خبر باشید. ۱٫ لینوس بندیکت توروالدز (Linus Benedict Torvalds) در ۲۸ دسامبر ۱۹۶۹ در هلسینکی متولد شد. او از یک خانواده روزنامه‌نگار زاده شد. نیلز توروالدز (Nils Torvalds) سیاست‌مدار فنلاندنی است و شاید در انتخابات بعدی نامزد ریاست جمهوری شود. نام نیلز توروالدز با الهام از لینوس پائولنیگ (Linus Pauling)، برنده جایزه نوبل در شیمی و صلح انتخاب شده است. ۲٫ شاید بتوانید افراد زیادی را با نام لینوس پیدا کنید ولی اشخاص اندکی دارای نام خانوادگی توروالدز هستند. پدربزرگ لینوس یک «س» به توروالد اضافه کرد و خاندان توروالدز را شکل داد. لینوس توروالدز در زندگینامه خود ادعا می‌کند که نام خانوادگی «توروالدز» عجیب است و کمتر از ۳۰ نفر در جهان چنین نامی دارند و همه آنها اهل یک خانواده هستند. ۳٫ لینوس در ۱۰ سالگی با استفاده از کامپیوتر کومودور ویک ۲۰ (Commodore Vic 20) برنامه‌هایی را در BASIC نوشت. در این دوره بود که به عشق خود به کامپیوتر و برنامه‌نویسی پی برد. ۴٫ لینوس ترجیح می‌داد پشت کامپیوتر وقت بگذراند و کمتر به فعالیت‌های ورزشی بپردازد اما مجبور بود در آموزش نظامی اجباری شرکت کند. ۵٫ در اوایل سال ۱۹۹۱، توروالدز

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

آیا با عقب‌نشینی موسس لینوکس فرهنگ سازمانی آن تغییری می‌کند

برای یکدیگر بهترین باشید

لینوس توروالدز در اواسط سپتامبر ۲۰۱۸ پیامی نامنتظره برای جامعه لینوکس می‌فرستد. توروالدز در ایمیل به‌روزرسانی لینوکس نوشت:«در هفته جاری افرادی از جامعه لینوکس به من گفتند عمری است از احساسات مردم سر درنمی‌آورم.» او سپس بابت «گستاخ» بودن و حمله‌های شخصی به اعضای جامعه عذرخواهی و اعلام کرد برای مدتی از لینوکس کناره می‌گیرد: «می‌خواهم برخی رفتارهایم را تغییر دهم و از مردمی که بابت رفتارهای شخصی من دل‌آزرده شده‌اند عذر بخواهم و احتمالاً از توسعه هسته لینوکس کنار بروم.» این نامه با توجه به لحن‌های کسل‌کننده قبلی توروالدز که گفته بود «اساساً مودب بودن یا صداقت سیاست‌مدارانه را باور ندارم» تفاوتی بنیادی دارد. بنیاد لینوکس در حرکت شگفت‌آور دیگر بنا بر میثاقی پذیرفته‌شده شیوه تعارضات لینوس را به شیوه‌‌نامه‌ای اخلاقی تغییر داده است. اما هرچند این تحول حمایت‌های گسترده‌ای دریافت کرده است، موجب انتقاد افرادی شده که معتقدند این‌ موضوعات موضوعاتی پوچ‌ و بیهوده‌اند. شیوه‌نامه جدید لینوکس: ماجراجویی بیل و تد کد اخلاقی جدید لینوکس رفتارهایی مانند پذیرش انتقاد سازنده و احترام به دیدگاه‌ها و تجربه‌های مختلف را ارج می‌نهد. این شیوه‌نامه محتوای غیرمودبانه، نظرات مخرب و حملات شخصی یا سیاسی و رفتارهای مشابه را نکوهش می‌کند. اعضای جامعه لینوکس از این پس می‌توانند تخلفات را به شورای

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

مهاجرت کسب و کارها به وادی لینوکس

از بزرگ‌داده تا تجزیه و تحلیل

لینوکس مدت‌هاست که خود را به عنوان سیستم‌عامل اصلی برای شرکت‌ها تثبیت کرده است و همین مساله ایده تغییر سیستم‌عامل برای شرکت‌ها را جدی می‌سازد. در این یادداشت بر اساس گفته‌های سابین شولهایم، مدیر بازاریابی شرکت نر‌م‌افزار اپن‌سورس SUSE، به پنج دلیل برای مهاجرت شرکت‌ها به لینوکس می‌پردازیم. از زمانی که لینوس توروالدز، لینوکس، سیستم‌عامل اپن‌سورس را خلق کرد بیش از ۲۵ سال می‌گذرد و این سیستم‌عامل از همان زمان تاثیری مثبت بر جهان فناوری داشت. SAP این سیستم‌عامل را سیستم‌عامل آینده معرفی می‌کند و این رای اعتماد را با توجه به این واقعیت می‌دهد که شرکت تصمیم گرفته SAP HANA را منحصراً روی لینوکس اجرا کند. به نظر می‌آید سال ۲۰۱۸ سالی است که شرکت‌ها به طور جدی تصمیم گرفته‌اند مهاجرت به لینوکس را آغاز کنند. SAP S/4HANA روی لینوکس اجرا می‌شود SAP S/4HANA را شرکت سازنده* «هسته دیجیتالی» یک سازمان می‌خواند. پلتفرم ابر SAP برای بسیاری از کسب و کارها بخشی بنیادین در هر نوع پروژه تغییر و تحول دیجیتالی است. انتشار S/4HANA از سوی شرکت SAP نشان‌دهنده پایان سیستم‌های دیگر برای شرکت‌هاست. همه مشتریان SAP تا سال ۲۰۲۵ باید به HANA مهاجرت کنند که فقط روی سیستم‌عامل‌های لینوکس اجرا می‌شود. در واقع طی کمتر از یک دهه

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

وقتی دیرک هوندل به شوخی از توروالدز پرسید که آیا خودش لینوکس را فهمیده است

نه!

با بیش از ۲۰ میلیون خط کد در جدیدترین کرنل لینوکس، مسائل زیادی هست که ذهن می‌تواند به آنها بیندیشد. دیرک هوندل، معاون ارشد VMware و مدیر ارشد اپن‌سورس در نشست اپن‌سورس بنیاد لینوکس در ونکوور، از لینوس توروالدز، خالق لینوکس، پرسید که آیا خودش کرنل لینوکس را می‌فهمد؟ توروالدز پاسخ داد: «نه!» اما این نه به آن بزرگی نیست که به نظر می‌آید. توروالدز توضیح داد: «هیچ‌کس کل کرنل را نمی‌داند. اما من سال‌هاست که پچ‌ها را بررسی کرده‌ام، تصویر بزرگ را می‌شناسم و می‌توانم با نگاه به یک پچ بفهمم غلط است یا صحیح.» او ادامه داد: «مساله‌ای که دغدغه من است سامانه پرونده مجازی (virtual file system) است. این حوزه حوزه‌ای است که من هنوز در آن فعالم. من به همه این مسائل حیاتی و معماری‌ x86 نگاه می‌کنم. قبلاً نگران زمان‌بند (scheduler) بودم اما دیگر نیستم.» توروالدز اشاره می‌کند که اگر اتوبوس به او بزند، لینوکس همچنان ادامه خواهد داد، چون امروز کسانی هستند که لینوکس را می‌سازند. او مدیر لینوکس است نه توسعه‌دهنده آن. او اضافه کرد: «من نگران مسائل فنی در کرنل نیستم. جریان کاری مهم‌تر از کد است. اگر یک باگ رخ دهد، شما می‌دانید چطور از پس آن بربیایید.» این یکی از

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

متن ایمیل توروالدز به یکی از اعضای لینوکس

لحظه‌ای در آینه به خود بنگر

ارسال این ایمیل بیشتر از زمانی طول کشید که تصور می‌رفت، به هر حال اجازه دهید به سبک «گزارش‌های معمول یکشنبه‌ها» شروعش کنم. هفته‌ای دیگر در راه است. هیچ ماجرای عجیبی در بخش‌های فنی به‌روزرسانی هسته لینوکس اتفاق نیفتاده است. اگر منصف باشیم، rc4 می‌تواند جایگاه عجیب‌ترین واقعه را در گزارش‌ها به خود اختصاص دهد. تقریباً همه آمار و ارقام دیگر مثل قبل عادی هستند. حدوداً دوسوم موارد مربوط به درایورها (عمدتاً پردازنده گرافیکی و شبکه، و البته تغییراتی جزئی در سیستم‌های فرعی دیگر) و بقیه هم طبق معمول مربوط به ادغام کدهاست: امور شبکه مرکزی، به‌روزرسانی ابزارهای حرفه‌ای، به‌روزرسانی مستندات، برخی فایل‌های سیستمی، ماشین مجازی و تغییرات جزئی در هسته اصلی. پس به طور کلی تغییرات عادی و کوچکی در این مرحله داشته‌ایم. طبق معمول، گزارش اجمالی را برای کسانی که می‌خواهند از جزئیات بیشتر باخبر شوند در انتها لیست کرده‌ام. تغییر و تحول اصلی که برجسته‌تر از بقیه است افزوده شدن شیوه‌نامه اخلاقی است… [منظورم همان جایی است که طویل‌تر از بقیه است…] بخشی که یکشنبه‌ای غیرمعمول برایمان رقم زد: مناقشات درباره نگهداری و پشتیبانی و جامعه توسعه‌دهندگان هسته، هم در بخش عمومی و هم در گروه‌های خصوصی. بخشی از این مناقشات به دلیل بر هم خوردن برنامه

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

چرا لینوکس به ترندی محبوب تبدیل شد

از فانتزی تا واقعیت

بدون اینکه سراغ فانتزی‌ها برویم، باید بگوییم استفاده از لینوکس در اتوماسیون به دلیل باز بودن و انعطافی که دارد اهمیتی معنادار یافته است. زبان متداول برنامه‌نویسی‌اش به جذابیت آن در دنیای آی‌تی افزوده و تیم‌های مهندسی جدیدی وارد بازی کرده است. در چند سال گذشته تعداد گسترده‌ای از روند (ترند)های سریع با وضوح بالا وارد صنعت اتوماسیون شده‌اند. از موارد قابل توجه می‌توان به اینترنت اشیا و کاربردهای موبایلی و راه ‌دور آن اشاره کرد. در میان این ترندها واقعیت مجازی و افزوده و همچنین شرکت‌های امنیت سایبری نیز واجد اهمیت‌اند. اما در این بین روند دیگری هم در حال رشد بوده است: افزایش استفاده از لینوکس به منزله سیستم‌عاملی برای کنترلرهای اتوماسیون. یک عامل اصلی در افزایش علاقه صنعت‌های مختلف به لینوکس، فناوری باز آن بوده است. لازم به گفتن نیست که تمایل صنعت به نرم‌افزارهای کمتر اختصاصی و ابزارهای باز – و در نتیجه ساده‌تر شدن انتخاب و تبادل فناوری توسط شرکت‌ها- نیز بیشتر از قبل شده است. پرتکاپوترین فشار در جهت فناوری‌های باز اتوماسیون را می‌توان در فعالیت‌های سخنگاه (فروم) اتوماسیون فرایندباز دید. در سال‌های گذشته فناوری‌های تحت سلطه لینوکس معمولاً محصولاتی بودند که بخش کوچکی از بازار صنعتی را نظر به تمایل یا تخصص واحدهای

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

مرور مجموعه نقد‌هایی به لینوکس

چهره رسمی این سیستم‌عامل کدام است

ناظران اغلب بنیاد لینوکس (Linux Foundation) را چهره رسمی لینوکس تلقی می‌کنند. ولی در جامعه منبع باز چشم‌انداز بسیار متفاوت است. بنیاد لینوکس را اغلب به‌ خاطر اینکه سازمانی شرکتی است و با کل جامعه منبع باز هماهنگی ندارد نقد می‌کنند. همچنین استانداردهای اعطای مجوز و شفافیت بنیاد لینوکس محل نگرانی است. منتقدان بر سر مواضع خود پافشاری می‌کنند اما اینکه آیا چنین نقدی وارد است یا خیر مشخص نیست. بنیاد لینوکس یکی از پرشتاب‌ترین سازمان‌های در حال ‌رشد در جامعه منبع باز است. اهداف این بنیاد بر ایده‌آل‌هایی استوار هستند که می‌گویند منبع باز باید تداوم یابد. اما دنیای منبع باز از طیف وسیعی از جوامع تشکیل شده است و بنیاد لینوکس تنها یکی از بخش‌های جامعه منبع باز به ‌شمار می‌رود. بسیاری از اعضای جوامع منبع باز ریشه در جنبش‌های نرم‌افزار رایگان دارند و نسبت به مشارکت شرکتی دچار تردیدند. شاید بخشی از علت نقد به پیدایش ناگهانی بنیاد لینوکس به سال ۲۰۰۷ بازمی‌گردد: آزمایشگاه توسعه منبع باز (Open Source Development Labs) با گروه استانداردهای آزاد (Free Standards Group) ادغام شد و دامنه Linux.com را خریداری کرد که اکنون با نام Geeknet برای مرور وب‌سایت‌های خبری شناخته می‌شود. موقعیت این بنیاد به‌ صورت شخصی توسط اعضای این بنیاد

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

توروالدز درباره توسعه لینوکس و نوآوری چگونه فکر می‌کند

نوآوری مزخرف است

لینوس توروالدز معتقد است که جشن نوآوری صنعت فناوری کوتاه‌نظرانه و خودبینانه است. عبارتی که او استفاده کرد بی‌پرده‌تر بود: «نوآوری‌ای که صنعت این‌قدر از آن صحبت می‌کند مزخرف است… بی‌معناست. ۹۹ درصد از کارها انجام شده است.» توروالدز مدیر اجرایی بنیاد لینوکس طی مصاحبه‌ای دیگر در Open Source Leadership Summit کالیفرنیا در سال ۲۰۱۷، که توسط جیم زملین برگزار شد، در مورد این حرف زد که او چگونه موفق به توسعه کرنل لینوکس شده و در مورد نقطه‌ نظرش درباره کار صحبت کرد. او گفت: «کل هایپ جایی نیست که کار واقعی هست. کار واقعی در جزئیات است.» توروالدز این مساله را مطرح کرد که پروژه‌های موفق حاصل ۹۹ درصد کار سخت و جان کندن و یک درصد نوآوری است. توروالدز به عنوان خالق و فرمانروای مطلق کرنل لینوکس و البته خالق سیستم کنترل نسخه توزیع‌شده گیت نشان داده که رویکرد او نتایجی به بار می‌آورد. نمی‌توان در مورد تاثیری که لینوکس بر صنعت فناوری داشت حرف زد و اغراق نکرد. لینوکس سیستم‌عامل غالب سرورهاست. تقریباً همه رایانش عملکرد روی لینوکس اجرا می‌شود و اکثر دستگاه‌های تلفن ‌همراه به لینوکس نیاز دارند. کرنل لینوکس شاید موفق‌ترین پروژه فناوری مبتنی بر همکاری در حوزه پی‌سی باشد. بر اساس گفته‌های زملین،

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

لینوس توروالدز در مورد آینده لینوکس حرف می‌زند

من گوی پیشگویی نیستم

  آخرین دفعه‌ای که با لینوس توروالدز مصاحبه کردم سال ۲۰۰۴ بود و نسخه ۲٫۶ کرنل لینوکس تازه منتشر شده بود. من داشتم روی مقاله‌ای در مورد این نسخه کار می‌کردم که خط اول آن این بود: «اگر وندورهای تجاری یونیکس قبلاً نگران لینوکس نبودند، الآن باید باشند.» این کلمات چقدر درست و پیشگویانه بود. لینوکس بعد از ۱۲ سال، با طی دوره‌های مختلف در دنیای رایانش، امروز در هر گوشه‌ای از جهان تکنولوژی دیده می‌شود. در بیست و پنجمین سالگرد لینوکس (۲۰۱۶) موفق شدم دوباره لینوس توروالدز را ببینم و سوالاتی از او در مورد لینوکس، تکامل آن، توسعه فعلی این سیستم‌عامل و آینده سیستم‌عامل‌ها و سخت‌افزارها و تغییرات آنها بپرسم. ریشه‌های لینوکس در فضاهایی با منابع محدود قرار دارد و شیوه‌های برنامه‌نویسی در آن زمان محدود بودند. امروز این مسائل در اکثر موارد مطرح نیستند. فکر می‌کنید این امر چگونه بر توسعه کرنل یا سیستم‌عامل‌ها به طور کلی تاثیر گذاشته است؟ فکر می‌کنم فرض شما اشتباه است: ریشه‌های لینوکس در فضاهایی نبوده که منابع آن محدود هستند. ۳۸۶ در مورد ماشین‌هایی بود که می‌توانستید در آن زمان خریداری کنید و در حالی که چهار یا هشت مگابایت رم امروزه به طور مسخره‌ای محدود به نظر می‌رسد، در آن

شماره 62 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 129

تنها گزینه باقیمانده

تا آنجا که من به یاد می‌آورم، هر سال طرفداران لینوکس ادعا می‌کنند «سال آینده سال دسکتاپ لینوکس خواهد بود». این مساله تا چند سال پیش ادامه داشت. هنگامی که اکثر اعضای انجمن متوجه شدند با گسترش سرورها دستگاه‌های تلفن همراه بر لینوکس اجرا می‌شوند، و این بدان معنی بود که لینوکس جنگ سیستم‌عامل را (نه فقط در مورد دسکتاپ) پیروز شده است. اپل علاقه خود را به مک از دست داده و حرف‌هایی در مورد آینده پلتفرم می‌زند، از وعده به‌روزرسانی مک گرفته تا ادغام نرم‌افزار و سخت‌افزار مک و iOS. چیپ‌های خانگی اپل بسیار قدرتمند و تاثیرگذارند اما اختصاصی‌اند و فقط توسط اپل استفاده می‌شوند. این اولین باری نیست که اپل معماری سی‌پی‌یو را تغییر می‌دهد اما استفاده از پردازشگرهای اینتل‌محور جهانی از ابزارها را به روی مک گشود که آوردن آنها به وادی پلتفرم راحت‌تر از قبل بود. آیا ابزارهایی مثل Docker، Homebrew و حتی Steam همچنان در چیپ‌های اختصاصی اپل عمل خواهند کرد و آیا آنها دسترسی‌ لازم را برای تجدید ساختار به توسعه‌دهندگان می‌دهند؟ ممکن است این‌طور باشد، اما این کار آن‌قدرها هم با چیپ‌های اینتل سهل نخواهد بود. من به عنوان کاربر مک که طولانی‌مدت از آن استفاده کرده‌ام پردازشگرهای PowerPC و ۶۸xxx را

شماره 61 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 103

پرونده‌ای در مورد زندگی و فعالیت‌های دارا خسروشاهی

همه‌ ما رویاپردازیم

 دارا خسروشاهی ایرانی‌الاصلی از نسل طلایی مهاجران آمریکایی است که پس ازدوازده سال مدیریت قوی اکسپدیا – یکی از بزرگ‌ترین شرکت‎های مسافرتی آنلاین دنیا – این شرکت را به مقصد مدیریت اوبر ترک کرد. او که مدیرعاملی محبوب در اکسپدیا بوده‌ با جهان‌بینی و رویکرد انسانی‌ای که به مدیریت دارد‌ قول شفافیت و تغییر فرهنگ در اوبر را داده است. محبوبیت دارا رویکرد متفاوت او را به کسب و کار نشان می‌دهد، او تصویر کلی را می‌بیند و به‌ آسانی اعتراف می‌کند: «گوش کنید،‌ من فکر می‌کنم که همتای پیشین من اشتباهاتی کرده،‌ همان‌طور که من اشتباهاتی مرتکب خواهم شد… و هیچ‌کس کامل نیست.» خسروشاهی گه‌گاه با تن کردن تی‌شرتی با عنوان «همه‌ ما رویاپردازیم» نشان می‌دهد رویاها می‌توانند رنگ واقعیت بگیرند، حتی با وجود اینکه «هیچ‌کس کامل نیست». رویاپردازی البته در خانواده‎ قدیمی و کارآفرین خسروشاهی امری تاریخی است،‌ برندهای آشنای تولی‌پرس و مینو بخشی از کارخانه‌ها و شرکت‌هایی هستند که حسن خسروشاهی، پدر او، در ایران تاسیس کرد. در این پرونده نگاهی می‌اندازیم به فعالیت‌های حرفه‌ای، تاثیر او بر شرکت‌های مختلف، سبک رهبری او و تلاش‌هایی که برای ایجاد تغییرات و نزدیک‌تر شدن به رویاها انجام داده است.

شماره 61 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 104
شماره 61 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 105

دارا خسروشاهی با هیچ به آمریکا رسید

از دست دادن جزئی از زندگی است

در این کلیشه که مهاجران معمولاً مشاغل دست‌دوم نصیب‌شان می‌شود حقیقتی نهفته است. اما دارا خسروشاهی که وقتی ۹ساله بود از ایران به آمریکا رفت در این مقوله نمی‌گنجد. او در ۲۸ آگوست ۲۰۱۷ به سمت مدیرعاملی شرکت اوبر درآمد. او که اکنون ۴۹ سال دارد معتقد است پیشینه‌اش به اصلاح فرهنگ سمی اوبر کمک خواهد کرد. خسروشاهی در مقایسه با رهبر مقتدر قبلی به ‌خوبی می‌داند که بیگانه بودن در یک شرکت چه معنایی دارد. مهاجرت چرخشی ناگهانی در حیات یک کودک محسوب می‌شود. مادر خسروشاهی تصمیم می‌گیرد کشور را برای مدتی ترک کنند. در ابتدا به جنوب فرانسه می‌روند. کسب‌وکار آنها تبدیل به تجارتی ملی می‌شود. سپس برای پیوستن به دیگر خویشاوندان خود به آمریکا می‌روند. والدین خسروشاهی تقریباً همه‌ چیزشان را از دست می‌دهند. یکی از عموهای ثروتمند او برای شروع دوباره زندگی‌شان به آنها کمک می‌کند. او و دو برادرش زیر چتر صمیمیت خانواده‌ای که عمدتاً به آمریکا آمده‌اند از این شرایط مصون می‌مانند (هادی و علی پرتوی پسردایی‌هایی هستند که او در آن زمان با آنها اخت شده بود؛ این افراد اکنون از سرمایه‌گذاران و بنیان‌گذاران فناوری محسوب می‌شوند). نیویورک برای خسروشاهی جایی بود که با وجود فاصله از خانه اصلی در آن احساس محرومیت

شماره 61 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 106

مدیرعامل اوبر چه کسی است

بسیار سفر باید…

شرکت اوبر، در نتیجه رسوایی‌های متعدد و گذشت هفت سال متوالی بدون سودآوری، در نهایت در سال ۲۰۱۷ مدیرعامل جدید خود را انتخاب کرد: دارا خسروشاهی. او فارغ‌التحصیل مهندسی از دانشگاه براون (Brown University) است و سفری که در دوره تجربه و تخصص خود طی کرده باورنکردنی است: او کار خود را به عنوان تحلیلگر Allen and Co. آغاز می‌کند و تا سمت معاونت پیش می‌آید و بعد از آن مدیر ارشد مالی و مدیرعامل می‌شود. طی ۱۲ سال (تا سال ۲۰۱۷) رئیس و مدیرعامل اکسپدیا بود و توانست این شرکت گردشگری را به مبلغ هنگفت و شگفت‌آور ۲۳ میلیارد دلار در سطح جهانی برساند. هنگامی که او هدایت شرکت را در دست گرفت درآمد شرکت تا ۷/۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۶ رسید که با درآمد ۱/۲ میلیارد دلار در کل سال ۲۰۰۵ قابل قیاس نیست. یسشم دارا خسروشاهی نه تنها بر دستاوردهای مالی اکسپدیا تاثیرگذار بود، بلکه بر اساس نظرات کارمندانش در Glssdoor ویژگی‌های رهبر خوب و بزرگی را داشت. او در سال ۲۰۱۵ با میزان ۹۴ درصد جزو برترین مدیرعاملان از نظر کارمندان خود بود و رتبه‌اش در انتهای سال ۲۰۱۵ به رقم قابل توجه ۹۸ درصد رسید. از آنجا که اوبر به تغییرات و بازسازی‌های بسیاری

شماره 61 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 107

خسروشاهی از خانواده‌ای اهل تکنولوژی می‌آید

جادو همان فرهنگ عالی است

هنگامی که دارا خسروشاهی در آگوست سال ۲۰۱۷ سکان اوبر را به عنوان مدیرعامل در دست گرفت، افراد کمی نام او را می‌شناختند. اما مدیر سابق اکسپدیا از مدیران افسانه‌ای‌ چون مگ وایت‌من (Meg Whitman) از شرکت Hewlett Packard Enterprise و جف امیلت (Jeff Immelt) از جنرال الکتریک، که چهره‌های شناخته‌شده‌تری هستند، سبقت گرفت. تجارت در رگ‌های خسروشاهی جریان دارد. رهبر جدید اوبر ریشه در خانواده بزرگ و مهمی دارد که مالک شرکت سرمایه‌گذاری البرز در تهران بودند. خاندان او پس از انقلاب در اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰ میلادی در Westchester County نزدیک نیویورک گرد هم آمدند و زندگی جدیدی را آغاز کردند. به این ترتیب بسیار پیشتر از آنکه خسروشاهی بدل به رهبری بسیار موفق شود خانواده او با ماشین دست‌دوم خود به سمت Hackley در تری‌تاون نیویورک راهی شدند. بعد از این بود که آنها به مهم‌ترین تاثیرگذاران صنعت فناوری بدل شدند. کاوه، برادر خسروشاهی که کاپیتان تیم فوتبال مدرسه بود، در حال حاضر برای شرکت Allen & Co. کار می‌کند که موسسه سرمایه‌گذاری برجسته‌ای است و کنفرانس‌های Sun Valley media را سالانه برگزار می‌کند. مهراد، برادر دیگر او، مدیر موسسه مشاوره Confida است. پسرعموی او، فرزاد یا فوزی (Fuzzy) که کاپیتان جانشین به جای

شماره 61 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

دارا خسروشاهی چگونه از پس سناریوهای مختلف برمی‌آید؟

ناجی اوبر

اوبر یک دهه در زمینه اقتصاد سفر تخصص دارد. اما شرکت اوبر موجودی عجیب‌وغریب و جدید به‌ نظر می‌رسد. انتخاب دارا خسروشاهی ۴۸ ساله برای نظارت بر شرکت ۷۰ میلیون دلاری چالشی جدی برای مدیری است که هیچ پیشینه‌ای در زمینه حمل‌ونقل ندارد. خسروشاهی از سال ۲۰۰۵ مدیریت اکسپدیا را که در اصل یک سایت رزرو مسافرتی محسوب می‌شود و قرار بود به «یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های مسافرتی دنیا تبدیل شود» بر عهده داشت. اکسپدیا با ایجاد تحولی در عرصه رزرو آنلاین نمایندگان سنتی را در سرتاسر ایالات متحده آواره کرده است. اما اکسپدیا در عین حال باید با کلاس جدیدی از شرکت‌های در حال رشد مثل ایربی‌ان‌ابی که خدمات تازه مسافرتی می‌دادند هم مواجه می‌شد و خودش را از بقیه متمایز می‌کرد. اکسپدیا با مدیریت خسروشاهی می‌خواست با خدمات جدید همگام شود و از همین رو استارت‌آپ هوم‌اِوی (HomeAway) را با هزینه ۹/۳ میلیارد دلاری در سال ۲۰۱۵ خریداری کرد. توصیه من این است که کار با کسانی را انتخاب کنید که به آنها احترام می‌گذارید و می‌توانید از آنها چیزهای جدیدی یاد بگیرید؛ جایی بروید که بتوانید تفاوت ایجاد کنید به خسروشاهی در اکسپدیا علاقه زیادی داشتند: ۹۴ درصد از کارکنان به سایت گلاس‌دور (Glassdoor) گفته بودند که

شماره 61 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 109

مارک اکستروم، مدیرعامل فعلی اکسپدیا، درباره خسروشاهی چه فکر می‌کند

از همکاری تا دلتنگی

دارا خسروشاهی مدیر پیشین اکسپدیا، با تصمیم به پیوستن به اوبر به عنوان مدیر، جهان کسب و کار را شگفت‌زده کرد. سوالی که پس از این تصمیم در مورد اکسپدیا پیش آمد این بود که مدیر بعدی این شرکت چه کسی خواهد بود. تیم و هیات مدیره این شرکت، مارک اکستروم (Mark Okerstrom)، مدیر ارشد مالی شرکت را به عنوان مدیرعامل انتخاب کردند. در این مصاحبه نگاهی می‌اندازیم به پاسخ‌هایی که تحلیل مارک اکستروم از مدیریت خسروشاهی، تاثیرات او بر شرکت و چگونگی پر کردن جای او برای اکسپدیا را توضیح می‌دهند. بیایید از بزرگ‌ترین سوال شروع کنیم. آیا جا پای دارا گذاشتن دشوار است؟ همه می‌خواهند پاسخ این سوال را بدانند. آیا شما همان روش را پیش خواهید گرفت یا روش متفاوتی در مدیریت شرکت خواهید داشت؟ فکر می‌کنم با وجود اینکه زمان‌بندی این اتفاق دقیق پیش‌بینی نشده بود توانستیم به خوبی نتیجه را مدیریت و برنامه‌ریزی کنیم. من و دارا سال‌ها با یکدیگر کار کرده‌ایم، به هم نزدیک بوده‌ایم، طی سال‌های سال میزهایمان چند متر با هم فاصله داشته‌اند. مسلماً دلتنگ او هستم و فکر می‌کنم همه کارکنان اکسپدیا نیز دلتنگ او شوند. او ۱۲ سال در این شرکت مشغول بوده است. بعد از شوک اولیه ترک او

شماره 61 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 110

استراتژی بلندمدت خسروشاهی در اکسپدیا از زبان خودش

کار ما ایجاد بازاری روان و بدون اصطکاک است

دارا خسروشاهی در سال ۲۰۱۶ ، زمانی که هنوز مدیرعامل اکسپدیا بود، با تی‌نوز درباره‌ استراتژی و روش مدیریت شرکت خود گفت‌وگو کرد. شما به عنوان مدیرعامل اجرایی باید چشم‌اندازی بلندمدت فرای چشم‌انداز سه‌ماهه داشته باشید. موج بزرگ بعدی رفتار و پذیرش تکنولوژی مصرف‌کننده که اکسپدیا باید سوار آن شود چیست؟ در گذشته متاسرچ یکی از این موج‌ها بود. موبایل موج دیگری بود. موج بعدی چیست؟ ما بر اساس پلتفرم‌ها یا مخاطبان به این موضوع نگاه می‌کنیم. بر اساس مخاطبان، شبکه‌های اجتماعی موجی هستند که باید هنوز در آنها بهتر عمل کنیم: فیس‌بوک و دیگر شبکه‌های اجتماعی و حالا اسنپ‌چت. اینها پلتفرم‌هایی با مخاطبان عظیم هستند که ایجاد شده‌اند و طبیعت‌شان جهانی است. اولین هدف‌مان این است که به مخاطبانی جهانی دست پیدا کنیم که می‌خواهند مسافرت کنند. پس در حال انجام دادن آزمایش‌های جسورانه‌ای در مقیاس بالا در این زمینه هستیم. نتوانسته‌ایم قفل آن را بشکنیم. واقعاً دوست داریم در شبکه‌های اجتماعی از علاقه‌مندی رد شویم و به مقصود افراد برسیم. در حال انجام دادن آزمایش‌های کوچک زیادی هستیم که بعضی‌هایشان خوب کار می‌کنند. خودمان روی برخی از این آزمایش‌ها کار می‌کنیم و برخی از آنها را با کمک شرکایمان انجام می‌دهیم. بر اساس پلتفرم، تعامل صوتی موضوع بسیار

شماره 61 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112

نگاهی به توییت‌های دارا خسروشاهی

مدیرعامل جدید اوبر چه در چنته دارد؟

دارا خسروشاهی برخلاف دیگر نامزدهای مدیریت عاملی اوبر، از جمله مدیرعامل شرکت هیولت پاکارد، نامی مشهور نیست. او از زمان ۲۰۰۵ مدیرعامل وب‌سایت مسافرتی اکسپدیا بوده است و تجربه مدیریت Expedia.com, Hotels.com و هات‌وایر دارد. خسروشاهی در کل باید با مسائل مختلفی مواجه شود که از جمله مهم‌ترین آنها می‌توان به فرهنگ سازمانی شکست‌خورده و دعوای حقوقی با آلفابت گوگل و غیره اشاره کرد. آنچه مشخص است اینکه رهبر تازه ایرانی-آمریکایی اوبر چالش‌های بزرگی پیش رو دارد. در اینجا آنچه را کمتر درباره خسروشاهی به‌ عنوان یک انسان و نه یک رهبر می‌دانیم با نگاهی بر توییت‌های او با هم مرور می‌کنیم. ۱- او در محل کار و بیرون آن به زن‌ها احترام می‌گذارد خیلی خوش‌شانسم که مادر و همسر دارم- بدون آنها اینجا نبودم. او درباره همسرش در مقاله‌ای در بلومبرگ می‌نویسد: «من و همسرم در تاریخ ۱۲/۱۲/۱۲ در لاس‌وگاس ازدواج کردیم. آن روز او یک تی‌شرت پوشیده بود. همین موضوع به ‌شما می‌گوید چقدر خوش‌شانس بوده‌ام. ما چهار فرزند داریم.» گفت‌وگوی خوبی با خانم‌های مدیر در دفتر شیکاگو داشتیم. چالش‌هایشان زیاد است+ فرصت‌های رشد زیادی در اکسپدیا دارند. ۲- او رهبری متفکر است ما به‌ عنوان رهبران سازمانی باید بپذیریم که با ملیت‌مان فاصله زیادی گرفته‌ایم. چنین چیزی

شماره 61 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 113

نکاتی که هر کس می‌تواند از مدیر جدید اوبر بیاموزد

شکست خوردن هیچ ایرادی ندارد

دارا خسروشاهی وظیفه مهمی بر عهده گرفته است: توانبخشی و بازسازی تصویر شرکتی آسیب‌دیده و حفظ ارزش ۶۸ میلیارد دلاری اوبر. اما خسروشاهی که زمانی مدیرعامل اکسپدیا بود و آنجا را برای اوبر ترک کرد چطور می‌تواند کارایی‌اش را به حداکثر برساند؟ ۱- از حواس‌پرتی‌ها دوری کنید خسروشاهی در گفت‌وگویی با مجله کارآفرینی گفت: «وقتی در دهه ۲۰ زندگی‌ام بودم نه تنها یاد گرفتم که چطور سخت کار کنم بلکه به اهمیت تمرکز هم پی بردم. آن اوایل آموختم که تمرکز دقیق بر اهداف چقدر اهمیت دارند و یاد گرفتم اتخاذ فرهنگی که از محدودیت‌های غیرضروری اجتناب می‌کند تا چه حد مهم است.» ۲- ریسک‌هایی را بپذیرید که اهمیت دارند خسروشاهی به سایت گردشگری اسکیفت گفت چطور به تصمیم‌گیری‌های مهم نزدیک می‌شود: «۹۰ درصد مواقع قرار است تصمیمی بگیرید که بقیه هم می‌گیرند، چون معمولاً در ۹۰ درصد موارد تصمیم‌ها مشخص هستند. اما ۱۰ درصد مواقع باید تصمیمی متفاوت بگیرید و این ۱۰ درصد است که اهمیتی کلیدی دارد.» او افزود: «شما می‌خواهید در مقام یک شرکت متفاوت باشید، از مرزها عبور کنید، به فرشته‌ای نیاز دارید که از شلوغی نجات‌تان دهد. حواس‌تان به این تصمیم‌ها باشد.» ۳- کدهای تقلب زندگی را پیدا کنید خسروشاهی در رخدادی که توسط بیت

شماره 61 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 113

نکاتی در باب انتخاب شغل از نظر خسروشاهی

ریسک کنید

قبل از اینکه دارا خسروشاهی در تابستان سال ۲۰۱۷ به سمت مدیرعاملی اوبر منصوب شود در طول یک دهه عملکرد موفقی در شرکت مسافرتی اکسپدیا داشت. در واقع او در ابتدا داشتن نقش اجرایی در اوبر را رد کرد. خسروشاهی در گفت‌وگویی با عنوان «اصلاح طغیان» در کنفرانس اجلاس زنان در ۲۱ آوریل ۲۰۱۸ گفت: «وقتی آن اوایل به اوبر فکر می‌کردم می‌گفتم هیچ راهی ندارد، شرایط خیلی خوب است. رئیسی (بری دیلر) دارم که شیفته‌اش هستم. ۱۳