نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

جهان

73
چرا همه می‌خواهند ردای «قهرمان فناوری» را بر تن کنند پایان دوران طلایی
104
نقش فناوری 5G در انقلاب صنعتی چهارم پاشنه آشیل Industry 4.0
108
تحول دیجیتالی از مسیر اینترنت اشیای صنعتی می‌گذرد تغییر ارزش‌ها
109
گفت‌وگو با نیک‌رایت در زمینه صنایع تولیدی برنده‌ها و بازنده‌های بازی جدید
110
قسمت هفتاد و سوم میراث شخصی یک پی‌آری
132
کارمندان‌تان به چه دلایلی با یکدیگر همکاری نمی‌کنند ایده بزرگ دست‌نیافتنی
131
آیا صنعت 5.0 انقلابی واقعی خواهد بود؟ ارزش افزوده انسانی
130
آیا صنعت 4.0 حبابی است که خواهد ترکید؟ جیب‌های پرپول
129
پارادوکس‌های انقلاب صنعتی چهارم فرصت‌های نامحدود
128
فناوری‌هایی که انقلاب صنعتی چهارم را رقم خواهند زد سناریوهای واقعی
126
ارتباط ارزش‌های اخلاقی و استفاده از فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم چه کسی اخلاقیات ما را جابه‌جا کرد
124
تترا پک صنعت تولید موادغذایی را متحول می‌کند بسته‌بندی سوئیسی نسخه ۴٫۰
123
نگاهی به وضعیت بازار انقلاب صنعتی چهارم آمار چه می‌گوید
122
چگونگی آمادگی نیروی کار برای انقلاب صنعتی چهارم ابزاری به بزرگی دانش
120
گفت‌وگو با مارتین والدر درباره انقلاب صنعتی چهارم شکاف مهارت‌ها مهم‌ترین مساله است
119
کارخانه هوشمند چگونه کار می‌کند از مونتاژ تا حمل و نقل
118
انقلاب صنعتی چهارم
112
مروری بر روندهای فناوری در تولید فراتر از تصور
111
پرونده‌ای در زمینه انقلاب صنعتی چهارم انقلاب‌ها فرزندان خود را می‌بلعند؟
105
هفت نمونه واقعی از تولید دیجیتالی قابی از یک کارخانه متصل
114
شماره 73 جهان جهان‌نما صفحه 104

چرا همه می‌خواهند ردای «قهرمان فناوری» را بر تن کنند

پایان دوران طلایی

صنعت بانکداری که همیشه ثروتمندترین صنعت در چند قرن اخیر بوده است، رهبران معدودی دارد که بتوان آنها را «قهرمان» یا «بت» خواند. بیشتر آنها بخشی از گروهی هستند که سعی دارند راه‌شان را به سیاست یا مدیریت بانک‌های دیگر باز کنند. سیلیکون‌ولی در مقابل، بر اسطوره‌ گیک‌های قهرمان استوار شده است. قهرمان‌های فناوری از استیو جابز در اپل تا بیل‌گیتس در مایکروسافت و لری پیج و سرگی برین در گوگل تا زاکربرگ در فیس‌بوک، رویای آمریکایی را مجسم می‌کنند. آنها آدم‌هایی معمولی و جوانانی از طبقه متوسط و گاه خانواده‌های مهاجر بودند که فناوری جدیدشان دنیا را تغییر داده و خودشان را ثروتمند کرده است. همچنان که کسب و کارهای این قهرمان‌ها بیشتر رشد می‌کند، پوشش‌های مطبوعاتی از متحول کردن صنعت توسط آنها سخن می‌گویند. وضعیت به جایی رسیده که اگر مثلاً موسس گوگل عطسه کند، سریعاً مقاله‌ای در گوگل در مورد اینکه آیا گوگل می‌تواند عطسه کردن را به نوع دیگری تعریف کند، پیدا می‌شود! منتقدان در مورد مشکلات و انحصار هشدارهایی داده‌اند، اما صدایشان چندان بلند نیست. با استارت‌آپ‌هایی که در تقریباً دو دهه اخیر تاسیس شده‌اند و هر کدام ده‌ها میلیارد دلار ارزش دارند، قابل فهم است که چرا بسیاری از تاجران می‌خواهند ردای «قهرمان فناوری»

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 108

نقش فناوری 5G در انقلاب صنعتی چهارم

پاشنه آشیل Industry 4.0

امروزه شاهد نمونه‌های کاربردی زیادی هستیم که تولیدکنندگان به طور موفقیت‌آمیز دیجیتالی‌سازی را در تولید و عملیات زنجیره تامین خود به کار می‌گیرند تا بتوانند ارزش تجاری ملموسی ایجاد کنند. بخشی از این مساله به دلیل ظهور فناوری‌های نو و بلوغ فناوری‌های موجود است که به‌ روش‌های نوآورانه و جدید به کار گرفته می‌شوند. فرایندهای کنترل دستی و آنالوگ در مدیریت پیچیدگی‌های زنجیره تامین مدرن کافی نیستند و به این ترتیب صنعت به سمت اتکا به فناوری‌های خودکار می‌رود. تاکنون با اتکا به شاخص‌های عملکرد و اندازه‌گیری عملیات، فهمی از عملکرد کلی و وضعیت زنجیره‌های تامین تولید به دست آمده است. متاسفانه این شاخص‌های سنتی دقت کافی را ندارند. در این میان، دیجیتالی‌سازی از طریق فناوری‌های اینترنت اشیا دو مزیت بنیادین به دست می‌دهد: اطلاعات عدم اطمینان را کاهش می‌دهد و باعث می‌شود نحوه عملکرد ارتقا یابد. هنگامی که تجربه و وضعیت کارخانه یا شرکت با استفاده از این داده‌ها و اطلاعات بررسی می‌شود دانش به دست می‌آید و با استفاده از این دانش، هوشمندسازی رقم می‌خورد. اگر بتوان هوش دیجیتالی را در کل زنجیره تامین تقریباً همزمان ایجاد کرد، دقت و صحت زیادی فراهم می‌آید. می‌توان این زنجیره‌های تامین را با توجه به هزینه، ارزش و ریسک بهینه‌سازی کرد.

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 109

تحول دیجیتالی از مسیر اینترنت اشیای صنعتی می‌گذرد

تغییر ارزش‌ها

آیا برای موفقیت در انقلاب صنعتی چهارم آماده‌اید؟ تسریع استفاده مشتریان از فناوری‌های جدید و پیشرفت‌های فنی در زمینه‌هایی مثل شبکه پهن‌باند، محاسبات ابر و ذخیره‌سازی ابر، فناوری سنسورها و غیره، تغییرات بنیادینی در بازار پدید آورده و موج جدیدی از تحول دیجیتالی را رقم زده است؛ ارزش‌ها تغییر کرده‌اند و داده‌ها اهمیت زیادی یافته‌اند، زیرا بینش‌های داده‌محور توجه‌ها را به خود جلب کرده‌ است. همچنین بهره‌وری در تولید صنعتی اهمیت یافته است. رهبران برای افزایش بهره‌وری از طریق اتوماسیون باید از فناوری به شیوه‌های جدید استفاده کنند. از آنجا که فناوری اینترنت اشیا کم‌کم تبدیل به فناوری‌ای می‌شود که در همه‌ جا و همه‌ وقت حضور دارد، سازمان‌های B2B باید محصولات و خدمات خود را مورد بازبینی قرار دهند تا بتوانند در فضای انقلاب صنعتی چهارم دوام بیاورند و تهدید حذف شدن یا عقب ماندن از همتایان و رقیبان خود را از بین ببرند. بسیاری از رهبران می‌دانند که باید با الگوی کسب و کاری جدید انقلاب صنعتی چهارم سازگار شوند، اما نمی‌دانند چگونه. تحقیق اخیر طی مصاحبه با دو هزار مدیر ارشد جهانی، سه چالش را در زمینه تعییر استراتژی برای برطرف کردن نیازهای انقلاب صنعتی چهارم شناسایی کرده است؛ مساله اول نبود بینش دقیق و واضح، مساله

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 110

گفت‌وگو با نیک‌رایت در زمینه صنایع تولیدی

برنده‌ها و بازنده‌های بازی جدید

نیک رایت (Nick Wright) مدیر بخش صنایع تولیدی (Manufacturing Industries) دیجیتال کاتاپولت (Digital Catapult) است. دیجیتال کاتاپولت، آژانس دولت بریتانیا در زمینه صنعت دیجیتالی و نرم‌افزاری است که با دانشگاه‌های بریتانیا همکاری می‌کند و سعی دارد به شرکت‌های استارت‌آپی کمک کند. می‌توان گفت عملکرد این آژانس تفریباً شبیه انکوباتور است. حوزه‌های تحقیقاتی این آژانس هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، اینترنت اشیا را شامل می‌شود. در گفت‌وگوی حاضر با نیک رایت، در مورد تاثیر اینترنت اشیا و انقلاب صنعتی چهارم بر تولید تمرکز کرده‌ایم تا بتوانیم تاثیرات این انقلاب را از چشمان یکی از مدیران ببینیم. چرا اینترنت اشیا برای بسیاری از سازمان‌ها حیاتی است؟ اینترنت اشیا می‌تواند مدل‌های کسب و کاری منحصربه‌فردی را ایجاد کند. سوپرمارکت آنلاین اکادو (Ocado)‌ یکی از این نمونه‌هاست که از سیستم سنتی وارد سیستم‌های فناوری لجستیک و اتوماسیون شده است؛ اکادو همچنان خواربار ارائه می‌دهد، اما بیشتر کسب و کارش حول محور اتوماسیون در جریان است. از آنجا که پیچیدگی فرایندهای مختلف از جمله کنترل کیفیت، به صورت بالقوه در حال افزایش و سطح جزئیات داده در حال تغییر است، کسب و کارها می‌توانند با استفاده از فناوری، پایدارتر شوند و بهره‌وری بیشتری داشته باشند. از سوی دیگر، هزینه فناوری‌های اینرتنت اشیا از جمله سنسورها و

شماره 73 جهان ضد خاطرات صفحه 132

قسمت هفتاد و سوم

میراث شخصی یک پی‌آری

چندین سال پیش بود که برای اولین و آخرین بار دیدمش. اولین بار به این دلیل که تا قبل از آن هیچ رویداد مشترکی نبود که من و سعید هر دویمان در آن شرکت کرده باشیم. آخرین بار به این خاطر که بعدها برای بار دوم مهاجرت کرد و دیگر بازنگشت. در آن رویداد من ورکشاپ آموزش رسانه‌ای سخنگوها را اجرا می‌کردم و او کارگاه ارتباط رسانه‌ای. شرکت‌کنندگان هم اغلب از مدیران روابط عمومی شرکت‌های دولتی و خصوصی بودند. در بین جلسات فرصتی شد تا قهوه‌ای با هم بخوریم و گپی بزنیم. به هر حال او را به عنوان یکی از کارکشته‌ترین فعالان روابط عمومی می‌شناختم که هم در آژانس‌های ایرانی و غیرایرانی سابقه کار داشت و هم تجربه مدیر ارتباطات برندهای بزرگ را در رزومه خود می‌دید. پس سعی کردم مهم‌ترین سوالم را از او بپرسم و آن این بود که اگر در بین مهارت‌های این شغل یکی را می‌خواست انتخاب کند، آن یک مورد کدام بود؟ «ببین خودت خوب می‌دونی که پی‌آر و به طور کلی ارتباطات مثل هر موقعیت شغلی مدیریتی دیگه‌ای نیاز به یکسری مهارت‌های کلان مانند تفکر آنالیتیک، نگاه استراتژیک، اولویت‌شناسی، خلاقیت و خیلی چیزهای دیگه داره، اما به دلیل اهمیت ویژه‌ای که یک مدیر

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 73 جهان راهبرد صفحه 131

کارمندان‌تان به چه دلایلی با یکدیگر همکاری نمی‌کنند

ایده بزرگ دست‌نیافتنی

من عضوی از بخش مدیریت ارشد فناوری گوگل هستم؛ ما سال‌هاست با شرکت‌هایی کار می‌کنیم که به ما اطمینان می‌دهند فناوری مورد استفاده‌شان نیازهای کارکنان را رفع می‌کند. مهم‌ترین سوالی که رهبران کسب و کارها می‌پرسند این است که چگونه می‌توانم به افراد کمک کنم که همکاری بیشتری با هم داشته باشند؟ پاسخ ساده است، هرچند انجامش آسان نیست. ممکن کردن یا تسهیل همکاری با پرورش فضای کاری ایجاد می‌شود که افراد را تشویق به حرف زدن و به‌اشتراک‌گذاری ایده‌هایشان می‌کند. واژه‌های «بهره‌وری» و «همکاری» عموماً با غفلت به کار گرفته می‌شوند ب معنی‌شان را برای ما از دست می‌دهند، اما اهمیت زیادی دارند. در اینجا به سه اشتباه رایج در رهبران اشاره می‌کنیم که مانع از همکاری بین کارکنان‌شان می‌شود: تشویق نکردن ایده‌ها ممکن است به کارکنان یا کارمندان‌تان بگویید که برای تمام نظرات و زمانی که صرف فکر کردن به ایده‌ها شده است ارزش قائلید. تحقیق اخیر HBR و تحقیق گوگل نشان می‌دهد ۸۹ درصد از مدیران اجرایی جهانی برای موفقیت کسب و کار خود به ایده‌های جدید از سوی همه نیاز دارند. اگر این ایده‌ها را می‌خواهید، باید فرهنگی بسازید که مردم در به اشتراک‌گذاری‌ ایده‌هایشان احساس راحتی می‌کنند. مثلاً در فرهنگ یک شرکت وقتی کار غیرمولد

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 130

آیا صنعت 5.0 انقلابی واقعی خواهد بود؟

ارزش افزوده انسانی

چهارمین انقلاب صنعتی که اغلب با نام صنعت ۴ شناخته می‌شود، تکنولوژی‌هایی مانند اینترنت اشیا، روبات‌ها و هوش مصنوعی را به دنیای تولید عرضه کرد. اگرچه صنعت ۴٫۰ در بین انقلاب‌های صنعتی تا اینجا پیشرفته‌ترین فناوری‌ها را در اختیار داشته، آخرین سرحدات را فتح نکرده است. اگر به افق دورتر نگاه کنیم، صنعت ۵٫۰ در حال طلوع است. افزایش سطح پیشرفت فناوری و نیز روندهای جامعه‌شناختی، محرک انقلاب‌های صنعتی بوده‌اند. در حالی که صنعت ۴٫۰ به طور عمده با ضرورت دیجیتالی شدن به شیوه هنری شناخته می‌شود، صنعت ۵٫۰ بیشتر درباره تغییری در چگونگی تعامل انسانی با این فناوری‌های جدید است. آیا صنعت ۵٫۰ انقلابی واقعی است؟ به طور مشخص صنعت ۵٫۰ بیشتر بر همکاری بین انسان و ماشین تمرکز دارد. برای سامانه‌های هوشمند با فناوری پیشرفته، این همکاری محیطی با زمینه‌های انسان‌گرایانه بیشتر خلق خواهد کرد. این صنعت، با ایجاد اتحاد بین انسان و ماشین، مزایای آمیختن دقت سریع فناوری خودکار و مهارت‌های تفکر انتقادی، مهارت‌های شناختی و خلاقیت انسانی را از آن خود خواهد کرد. اما آیا صنعت ۵٫۰ می‌تواند انقلابی واقعی قلمداد شود؟ بله و خیر. صنعت ۵٫۰ از آنجا که بیشتر چارچوبی برای به هم پیوستن ذهن و زمینه‌سازی‌های فناوری صنعتی است، احتمالاً راهگشای توسعه ماشین‌ها

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 129

آیا صنعت 4.0 حبابی است که خواهد ترکید؟

جیب‌های پرپول

صنعت۴٫۰ که با عنوان انقلاب چهارم صنعتی هم شناخته می‌شود در اصل به نسل تازه‌ای از انواع اتصالات بین انسان و ماشین به ویژه در عرصه‌های خودکارسازی و تولید اشاره می‌کند. این صنعت شامل اینترنت اشیا (IOT)، محاسبات ابری، محاسبات شناختی و هوش مصنوعی است که همگی دسترسی بلادرنگ به داده‌های معنادار و عملی را فراهم می‌کنند. صنعت ۴٫۰ به کارآفرین‌ها و مدیران کاربردهای بی‌شمار و گسترده‌ای در بخش‌های مختلف بازار اعطا کرده است و از این منظر تاثیری عمده بر شیوه زندگی و کار ما گذاشته است. یا دست‌کم در حال حاضر نقشی مهم در پشت‌پرده بازار ایفا می‌کند. با افزایش تعداد مصرف‌کنندگان فناوری، شاهد ظهور روندهای فناوری‌ها و نوآوری‌های مختلف بوده‌ایم. برخی از این فناوری‌ها پیشرفت و تحولاتی مهم داشته‌اند، در حالی که موارد دیگر کامل از بین رفته‌اند یا دچار افت شده‌اند. برای هر پلتفرم ابری که نیازهای مصرف‌کنندگان را ارضا می‌کند، هزاران گذار دیجیتالی هنوز در خط‌مشی‌های مدیریتی دیده می‌شود. بنابراین آیا صنعت ۴٫۰ هم جزو آن موارد چرخه بازاریابی است که قرار است زود از بین برود و حبابش بترکد؟ یا همچنان قرار است در کنار ما باقی بماند؟ برندگان بازی صنعت ۴٫۰ امروزه نوعی فضای فیزیکی-سایبری است که ماشین‌ها، کامپیوترها و انسان‌ها را به‌

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

پارادوکس‌های انقلاب صنعتی چهارم

فرصت‌های نامحدود

مطالعه دیلویت درباره این موضوع که شرکت‌ها چطور در حال سرمایه‌گذاری روی صنعت ۴٫۰ برای ایجاد تحولاتی دیجیتالی هستند در حوزه‌های مختلف از جمله راهبرد، زنجیره تولید، استعداد و سرمایه‌گذاری پارادوکس‌هایی را مطرح می‌کند. در چهارمین انقلاب صنعتی شامل فرصت‌هایی نامحدود و احتمالاً گزینه‌هایی نامحدود برای سرمایه‌گذاری‌های فناورانه هستیم. از آنجا که عمده سازمان‌ها به ‌دنبال تحولات دیجیتالی هستند، باید سوالات مختلفی را برای انتخاب بهترین گزینه‌ها در نظر بگیرند: آنها دقیقاً به دنبال ایجاد تحول در چه چیزی هستند؟ در کدام گزینه‌ها قرار است منابع‌شان را سرمایه‌گذاری کنند؟ کدام فناوری‌های پیشرفته بهتر به نیازهای راهبردی آنها پاسخ می‌دهند. افزون بر این، تحول دیجیتالی نمی‌تواند در خلأ رخ دهد؛ صرفاً با پیاده‌سازی فناوری‌های تازه و اجرای آنها هم کار به اتمام نمی‌رسد. تحول دیجیتالی معمولاً پیامدهای مهمی برای یک سازمان داشته و بر راهبرد، استعدادها، مدل‌های تجاری و حتی شیوه سازمان‌بندی شرکت نیز اثر می‌گذارد. در حالی که دیلویت به دنبال درک چندوچون سرمایه‌گذاری شرکت‌ها در صنعت ۴٫۰ به ‌منظور تحول دیجیتالی بوده است، ما یک نظرسنجی در سطح جهانی شامل ۳۶۱ مدیر اجرایی در ۱۱ کشور انجام داده‌ایم. در حالی که تعریف این مفهوم نسبت به قبل گسترده‌تر شده، صنعت ۴٫۰ ریشه‌هایی در امر تولید دارد. به این ترتیب،

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

فناوری‌هایی که انقلاب صنعتی چهارم را رقم خواهند زد

سناریوهای واقعی

ماشین‌هایی که به طور خودکار نیاز به قطعه‌های مورد نیاز در طی تولید را تشخیص می‌دهند، سیستم‌های تولید که طی عملیات خودشان کیفیت را کنترل می‌کنند و هزینه‌های بررسی را کاهش می‌دهند، روبات‌هایی که به طور خودکار اجزا و قطعات را شناسایی و جابه‌جا می‌کنند؛ همه اینها سناریوهایی هستند که به‌ تدریج تبدیل به واقعیت در تولید صنعتی می‌شوند. فناوری‌هایی مثل هوش مصنوعی (AI) و رایانش لبه (edge computing)‌ فرصت‌های منحصربه‌فردی را برای صنابع مختلف فراهم می‌آورند، چون مدل‌های کسب و کاری جدیدی ایجاد می‌کنند و قابلیت بهره‌وری را افزایش می‌دهند. این امر باعث می‌شود وجود و استفاده این فناوری‌ها در رقابت آینده صنایع ضروری باشد. داده: بنیان فناوری‌ها فناوری‌های آینده بر بنیان داده استوار خواهند شد. این داده‌ها به ‌وفور در صنایع قابل دسترسی هستند. البته در حال حاضر راه‌حل‌های دیجیتالی مثل استفاده از دوقلوی دیجیتالی (digital twin) در هر مرحله از تولید صنعتی- از طراحی محصول گرفته تا تولید و استفاده از آن- به کار گرفته می‌شوند. علاوه بر این، چنین گام‌هایی روزبه‌روز بهتر می‌شوند و به صورت دیجیتالی با یکدیگر پیوند می‌خورند تا داده‌های بیشتری را ارائه دهند. در حال حاضر فناوری‌های آینده امکان تحلیل و استفاده از این استخرهای داده را به روش‌های کاملاً جدید فراهم

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

ارتباط ارزش‌های اخلاقی و استفاده از فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم

چه کسی اخلاقیات ما را جابه‌جا کرد

امروزه رهبران به طور مداوم اشاره می‌کنند که می‌خواهند سازمان‌هایشان با انجام کارهای خوب و عقلانی کار خود را به‌ درستی انجام دهند. عمل خوب می‌تواند به نفع کسب و کار باشد، به ‌ویژه در وضعیت سخت اقتصادی، اجتماعی و سیاسی‌ای که سازمان‌ها را به چالش می‌کشد. پونیت رنجن (Punit Renjen) به عنوان یکی از سخنران‌های کنفرانس سال جاری مجمع جهانی اقتصاد اشاره کرد که رهبران امروزه حوزه فناوری، تمرکز بیشتری بر پیشرفت اجتماعی دارند. در واقع، رهبران عامل «تاثیر اجتماعی» (از جمله نابرابری در درآمد، تنوع جنسیتی و قومیتی و محیط کار) را مهم‌ترین اولویت در بررسی و اررزیابی عملکرد سازمان خود می‌دانند. آنها عملکرد مالی، تجربه مشتری و رضایت کارکنان را، بعد از عامل تاثیر اجتماعی، اولویت قرار می‌دهند. این رویکرد در اقدامات شرکت‌ها واضح است؛ سال قبل (۲۰۱۸)بیش از ۳۷ درصد از سازمان‌های بررسی‌شده محصولی را تغییر یا توسعه دادند تا تاثیر اجتماعی مثبتی را از طریق فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم ایجاد کند. اما سازمان‌هایی که تلاش می‌کنند با راه‌حل‌های فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم پیش بروند، غالباً با انبوهی از مسائل اخلاقی مواجه می‌شوند که می‌تواند پیامدهای اجتماعی و اقتصادی داشته باشد. این روزها نمونه‌های خطاها و رسوایی‌های اخلاقی شرکت‌ها در رسانه‌ها زیاد به چشم می‌خورد. یکی

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

تترا پک صنعت تولید موادغذایی را متحول می‌کند

بسته‌بندی سوئیسی نسخه ۴٫۰

تترا پک (Tetra Pak) شرکت چندملیتی بسته‌بندی سوئیسی با استفاده از فناوری دیجیتالی، روش تولید در کارخانه‌های مواد غذایی را متحول کند. این شرکت به روش کار خود factory of the future می‌گوید که در آن ماشین‌ها می‌توانند با یکدیگر و همچنین سیستم‌های دیجیتالی کل عملیات ارتباط برقرار کنند و وظایف به صورت کاملاً خودکار انجام شوند؛ همچنین مشکلات سیستم به صورت خودکار شناسایی می‌شود و مهندسی که برای تعمیر یا ارائه خدمات مناسب باشد اطلاع پیدا می‌کند. این شرکت که راه‌حل‌های بسته‌بندی و پردازش غذا را ارائه می‌دهد، برای دیجیتالی‌سازی تولید مواد غذایی با غول‌هایی مثل مایکروسافت، ABB، SAP و Elettric 80 ـ ارائه‌دهنده راه‌حل‌های لجستیک خودکار- همکاری کرده است. هدف تترا پک ایجاد تحول دیجیتالی در تولید غذا و پشتیبانی از مشتریان در عصر دیجیتالی است. با پشتیبانی این راه‌حل‌های هوشمند، نیروی کار انسانی قادر خواهد بود بر فرایند مدیریت در کارخانه، تصمیم‌گیری‌های سریع و آگاهانه و فزایش سرعت تولید، کاهش خطاها و کاهش پسماندها متمرکز شود. یوهان نیلسون (Johan Nilsson) مدیر ارشد دیجیتالی‌سازی و Industry 4.0 تترا پک در این زمینه می‌گوید: «مقررات و مشتریان خواهان روش جدیدی در زمینه تولید مواد غذایی‌اند که کارآمدتر و سالم‌تر باشد. ما باور داریم که انسان‌ها باید همچنان در مرکز

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

نگاهی به وضعیت بازار انقلاب صنعتی چهارم

آمار چه می‌گوید

بر اساس گزارش موسسه IoT Analytics با عنوان «انقلاب صنعتی چهارم و تولید هوشمند در سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳»، بازار انقلاب صنعتی چهارم و خدمات آن تا سال ۲۰۲۳ حدود ۳۱۰ میلیارد دلار ارزش خواهد داشت. رقم پیش‌بینی‌شده بر اساس صنایع مختلف در زمینه تولید و استفاده آنها از فناوری‌های انقلاب صنعتی چهارم ارائه شده است. همچنین شش حوزه سخت‌افزار، اتصال، پلتفرم ابر و تحلیل، اپلیکیشن‌ها، امنیت سایبری و یکپارچه‌سازی در نظر گرفته شده است. در این تحقیق هفت منطقه آمریکای شمالی، اروپا، آسیا، خاورمیانه و افریقا، اقیانوسیه، آمریکای جنوبی و دیگر مناطق بررسی شده‌اند. به این ترتیب می‌توان بازار انقلاب صنعتی چهارم را با توجه به سه مساله منطقه، بازارهای عمودی و فناوری دسته‌بندی کرد. بازار از نظر فناوری به بخش‌های بزرگ‌داده، روباتیک، امنیت سایبری، اینترنت اشیا، چاپ سه‌بعدی، واقعیت مجازی و واقعیت افزوده، پهپادها و وسایل نقلیه خودران تقسیم شده است. از سوی دیگر، انقلاب صنعتی چهارم بخش‌های مختلفی مثل صنعت نفت و گاز، بهداشت و درمان، حمل و نقل، الکترونیک، هوافضا، کشاورزی، انرژی و دیگر حوزه‌ها را در بر می‌گیرد. افزایش استفاده از اینترنت در برنامه‌های مختلف صنعتی یکی از عوامل اصلی در رشد این بازار است؛ در واقع انقلاب صنعتی چهارم قلب هر تحول دیجیتالی است

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

چگونگی آمادگی نیروی کار برای انقلاب صنعتی چهارم

ابزاری به بزرگی دانش

وقتی در مورد انقلاب صنعتی چهارم یا کارخانه‌های هوشمند حرف می‌زنیم، چیزهایی مثل اینترنت اشیای صنعتی (IIoT)، روبات‌ها، چاپ سه‌بعدی و غیره سریعاً به ذهن‌مان می‌رسند. متاسفانه در دنیای صنعتی در حال ظهور به نیروی کار توجه کافی نشده است، مگر اینکه در مورد نگرانی‌هایی درباره از دست دادن مشاغل بوده باشد. کارشناسان معتقدند این تحول در نهایت منجر به ایجاد اشتغال بیشتر خواهد شد و به ضرر انسان‌ها نیست. آنها همچنین باور دارند مهارت‌های متفاوتی مورد نیاز خواهد بود و در مجموع، نیروی کار باید مهارت‌های بیشتری کسب کنند. تعداد شغل‌های معمولی یا شغل‌هایی که به فعالیت فیزیکی نیاز دارند کاهش خواهد یافت، در حالی که تعداد مشاغلی که به پاسخ‌ها یا واکنش‌های انعطاف‌پذیر، حل مساله و شخصی‌سازی نیاز دارند، بیشتر خوهد شد. کلید اصلی در حمایت از توسعه این مهارت‌ها در بین نیروی کار، فراهم آوردن دسترسی افراد به اطلاعات و ایجاد فرهنگ یادگیری است. واقعیت هوشمند هنگامی که رایانه‌ها در Industry 3.0 ارائه شدند، از آنها استقبال زیادی شد. امروز رایانه‌ها به یکدیگر متصل‌اند و با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند تا بتوانند فرایند تصمیم‌گیری را بدون دخالت انسان انجام دهند. ترکیب سیستم‌های فیزیکی‌ سایبری، اینترنت اشیا و اینترنت سیستم‌ها، Industry 4.0 را ممکن کرده و کارخانه هوشمند

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

گفت‌وگو با مارتین والدر درباره انقلاب صنعتی چهارم

شکاف مهارت‌ها مهم‌ترین مساله است

اشنایدر الکتریک شرکت تجهیزات الکتریکی فرانسوی است که در زمینه تولید تجهیزات الکترونیکی و الکتریکی، مهندسی برق، تجهیزات تولید، توزیع و انتقال انرژی الکتریکی فعالیت می‌کند. این شرکت در سال ۱۸۳۶ تاسیس شد و در سال ۱۹۸۱ توسعه یافت. اشنایدر الکتریک جزئی از لیست فورچون جهانی ۵۰۰ است و در فهرست ۵۰۰ شرکت بزرگ دنیا جای دارد. در این گفت‌وگو نظرات مارتین والدر (Martin Walder)، معاون صنعتی اشنایدر الکتریک، را در مورد انقلاب صنعتی چهارم جویا شده‌ایم. درباره صنعت ۴٫۰ زیاد نوشته و گفته‌اند. نظر شما درباره وضع کنونی و آینده آن چیست؟ خیلی از شرکت‌ها و دولت‌ها به ‌ویژه دولت آلمان کارهای مفیدی در زمینه هدایت داستان صنعت ۴٫۰ انجام داده‌اند. کمپین‌های آنها حداکثر شفافیت را در زمینه تغییرات کنونی داشته و روایتی مشخص ساخته است. لیکن خیلی از مفاهیم پشت‌ این فناوری جدید نیستند. اشنایدر الکتریک از دهه ۹۰ در واقع در خط مقدم آوردن «کارخانه شفاف» به بازار بوده است. ما در حال پر کردن شکاف بین مدیریت ساختمان، آی‌تی و برق هستیم تا تضمین کنیم اینها همگی ذیل یک بستر متصل کار می‌کنند. سرانجام به دنبال این هستیم که فضای پیوندی بیشتری بسازیم که پیش از این شاهد نبودیم و البته در مسیر درستی هم قرار

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

کارخانه هوشمند چگونه کار می‌کند

از مونتاژ تا حمل و نقل

در کارخانه غذای دریایی در نروژ، دستگاه‌ها یا ماشین‌ها کارها را انجام می‌دهند نه انسان‌ها؛ ماشین‌ها کیفیت ماهی را بررسی می‌کنند، میزان وزن را تعیین می‌کنند و محصولات را به بخش‌های مختلف تولید می‌فرستند. این ماشین‌ها به‌ زودی این قابلیت را خواهند داشت که میزان یخ مورد نیاز برای حمل و نقل ماهی‌ها به مقصد را نیز مشخص کنند. هزاران مایل دورتر از نروژ، ماشین‌ها پی‌ال‌سی یا کنترل‌گر منطقی برنامه‌پذیر (Programmable Logic Controller) را در کارخانه‌ای در آلمان تولید می‌کنند که باعث می‌شوند ماشین‌آلات از جمله اتومبیل‌ها، تجهیزات مزرعه و کل مراکز تولید اتوماتیک شوند. محصولات تولیدشده در این کارخانه ۹۹.۹ درصد بدون نقص هستند. در دو نمونه اکوسیستم «کارخانه هوشمند» که در بالا توصیف شد، زیرساخت فیزیکی از فناوری اطلاعات و ارتباطات بهره می‌گیرد؛ فناوری‌ای که بینش‌های خود را بر اساس داده‌ها ایجاد می‌کند. اتوماسیون بر اساس این بینش‌ها نیرو می‌گیرد و می‌تواند فرایندهای کسب و کار و ارائه محصولات را با حداقل مداخله انسانی اجرا و پیاده‌سازی کند. چنین فضایی با اتکا به اینترنت اشیای صنعتی (IIoT) ایجاد شده است؛ در واقع اینترنت اشیای صنعتی بنیان انقلاب صنعتی چهارم محسوب می‌شود که «هوش» را وارد حوزه تولید کرده است. تولید ناب* انقلاب صنعتی چهارم روش کار کارخانه‌ها در

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 112
شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 111

مروری بر روندهای فناوری در تولید

فراتر از تصور

از اختراع چرخ بگیرید تا تولد انقلاب‌ دیجیتال، نوآوری مهم‌ترین نیروی محرکه در توسعه صنایع تولیدی مدرن بوده است. فناوری‌های نوین با عبور از هر دوره به دنیای صنعت معرفی شدند و بخش تولید را همواره در وضعیت متغیر قرار داده‌اند. با تغییر در فناوری‌های مختلف، تسهیلات و کارخانه‌هایی که از آنها بهره می‌گیرند هم دستخوش تحول خواهند شد. در حالی که پیش‌بینی کامل درباره شکل و کارکرد کارخانه‌های آینده کاری ناممکن است، روند فناوری‌های تازه به ما درباره مسیری که در راه است اطلاعاتی می‌دهند؟ جریان ثابت داده کارخانه‌های آینده با بهره‌گیری از حسگرهای مختلف می‌توانند همه امور کارخانه از ماشین‌های منفرد رفته تا سیستم‌های خط تولید تا عوامل محیط‌زیستی را رصد کنند و درباره آنها گزارش بدهند. این نوع داده‌ها در فضای ابری ذخیره شده و می‌تواند توسط نرم‌افزارهای خاص تحلیل شود. ارتباطات ماورایی کارخانه‌های آینده تقریباً از هر جهت به یکدیگر متصل هستند و امکان انجام عملیات بی‌حدومرز را در سناریوهای مختلف زیر فراهم می‌کنند: رایانش ابری- استفاده از فناوری‌های ابری به شرکت‌ها امکان می‌دهد در هر زمان و مکان به داده‌ها دسترسی پیدا کنند. از آنجا که همه اطلاعات در دسترس همه افراد قرار دارد و محدود به یک ماشین فیزیکی خاص نیست، تصمیم‌ها فارغ از

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 105

پرونده‌ای در زمینه انقلاب صنعتی چهارم

انقلاب‌ها فرزندان خود را می‌بلعند؟

انقلاب صنعتی تاکنون به چهار نسخه تقسیم شده و دگرگونی‌های بزرگی را در بر می‌گیرد که در حوزه صنعت و تولید رخ داده است. صنعتی شدن به معنای استفاده از نیروی ماشین به جای نیروی انسانی است. در واقع ماشین‌ها در آغاز انقلاب صنعتی اول کم‌کم جای نیروی کار را گرفتند؛ مثلاً دستگاه ریسندگی جایگزین هزاران فردی شد که در کارگاه‌های ریسندگی مشغول کار بودند. تولید روندی فنی و انبوه به خود گرفت و به این ترتیب، صنعت ۱٫۰ با سرعت زیادی مراحل ترقی را طی کرد و صنعت ۲٫۰ مجال بروز یافت که مهم‌ترین عامل ظهورش انرژی الکتریسیته بود. صنعت ۲٫۰ جای خود را به صنعت ۳.۰ داد که با اختراع و تولید دستگاه‌های متنوع الکترونیکی مانند ترانزیستور و مدارهای اتوماتیک یکپارچه، به میزان قابل ملاحظه‌ای کار فیزیکی انسان را کمتر کرد. در نهایت این تحول‌ها انقلاب صنعتی ۴٫۰ یا انقلاب صنعتی چهارم را رقم زدند. انقلاب صنعتی چهارم یا Industry 4.0 که به آن تولید ۴.۰ (manufacturing 4.0) هم گفته می‌شود ترکیب فناوری اطلاعات و عملیات تولید و استفاده از فناوری دیجیتالی در تولید است و با بهره‌گیری از اینترنت اشیای صنعتی و فناوری‌هایی مثل دوقلوی دیجیتالی، بزرگ‌داده، ابر، تحلیل داده، هوش مصنوعی و یادگیری ماشین تولید را

شماره 73 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

هفت نمونه واقعی از تولید دیجیتالی

قابی از یک کارخانه متصل

در دنیای امروز، صنعت ۴٫۰، اینترنت اشیا و دیجیتالی ‌شدن از جمله داغ‌ترین مباحث در دنیای تولید هستند اما اغلب مورد کژفهمی قرار می‌گیرند. ابهام در زمینه صنعت ۴٫۰ هنوز زیاد است اما امروز به بررسی برخی فناوری‌های کلیدی می‌پردازیم که زیربنای صنعت ۴٫۰ و همچنین تولیدات واقعی را تشکیل می‌دهد. صنعت ۴٫۰ در یک نگاه صنعت ۴٫۰، اسم رمزِ تحول در محیط تولید سنتی است. صنعت ۴٫۰ که با عنوان انقلاب صنعتی چهارم نیز شناخته می‌شود، دارای سه گرایش فناوری در پشت این تحول است: ارتباط، اطلاعات و خودکارسازی انعطاف‌پذیر. صنعت ۴٫۰، فناوری اطلاعات و فناوری عملیاتی را درهم‌می‌آمیزد تا محیط سایبری فیزیکی را خلق کند. در نتیجه‌ی پیدایش راه‌حل‌های دیجیتالی و فناوری‌های پیشرفته که اغلب با صنعت ۴٫۰ شناخته می‌شود، یکپارچه‌سازی محیط سایبری و فیزیکی امکان‌پذیر شده است. اینترنت اشیای صنعتی، بزرگ‌داده، رایانش ابر، تولید افزایشی (Additive manufacturing)، روباتیک پیشرفته و واقعیت مجازی و واقعیت افزوده (VR/AR) برخی از این راه‌حل‌ها و فناوری‌ها هستند. این فناوری‌ها تحول دیجیتالی در صنعت تولید را از طریق یکپارچه‌سازی سامانه‌ها و فرایندهای پراکنده و همچنین ترکیب سامانه‌های کامپیوتری در طول زنجیره تامین و ارزش‌گذاری شکل داده‌اند. تولید دیجیتالی و ارتباطات چندجانبه در صنعت ۴٫۰، طیفی از مزایا و گزینه‌ها را برای شرکت‌ها

شماره 72
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73
شماره 74