نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

گزارش ماه

72
شماره 72 گزارش ماه خارج از محدوده صفحه 44

بررسی عادات خرید مصرف‌کنندگان بر اساس جدیدترین مطالعات مک‌کینزی

سفر خرید

به تاز‌گی مطالعات گسترده و مفصلی توسط موسسه مک‌کینزی در سه منطقه آمریکا، اروپا و آسیای دور و از بین ۲۰۰ هزار مشتری در پنج صنعت شامل خودرو، بهداشت پوست، بیمه، لوازم الکترونیکی و موبایل انجام شده است که نتایج بسیار جالبی در مورد تغییر عادات خرید مصرف‌کنندگان به دست می‌دهد. همزمان با این مطالعات کتاب مارکتینگ ۴٫۰ فیلیپ کاتلر منتشر شده است که نظریات او نیز هم‌راستا با این تحقیقات است. کاتلر در این کتاب بسیار جذاب خود سفر مشتری را به مراحل ریزتری تقسیم می‌کند و دقیقاً هم‌سو با مک‌کینزی معتقد است تیم یا مدیران مارکتینگ اکنون باید نگاه ژرف‌تری به مسیر سفر مصرف‌کننده داشته باشند و به تفکیک هر مرحله برنامه خلاقانه و متناسب را ارائه و اجرا کنند. روند تصمیم‌گیری مصرف‌کننده رویکردهای مارکتینگ و عادات خرید مردم در سال‌های اخیر دچار تحولات بسیاری شده است. این تحولات ناشی از عوامل بسیاری است؛ مانند فراگیری و بسط ارتباطات اینترنتی، گسترش سیستم‌های اطلاع‌رسانی، تشدید رقابت، رشد فناوری، توسعه ابزارهای مارکتینگ و تولید محتوا به میزان چشمگیر. این عوامل با همدیگر تغییراتی ایجاد کرده‌اند که مدل‌ها و فرمول‌های چند سال پیش در علم مارکتینگ و برندینگ دیگر جوابگو نیست. اگر قبلاً ما یک قیف را به صورت نمادین ترسیم

شماره 72 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 42

مروری بر سیر شبکه‌ ملی اطلاعات در ایران

زمزمه‌های اولیه‌ شبکه‌ ملی اطلاعات ایران از سال ۱۳۸۴ با هدف افزایش عدالت اجتماعی در دستیابی عموم مردم به باند پهن و همچنین تاب‌آوری شبکه‌ داخلی کشور در صورت قطع اینترنت به گوش رسید و در سال ۱۳۸۹ در قانون پنجم توسعه رسمیت کامل یافت. بلوغ این شبکه را می‌توان در سه نسل فکری و سرمایه‌گذاری بررسی کرد. نسل اول فکری، بیانگر اهتمام تام و تمام دست‌اندرکاران گسترش زیرساخت شبکه و ایجاد یک اینترانت ملی برای دسترسی پرسرعت و ایمن زیرساخت‌های حیاتی کشور، بانک‌ها و سازمان‌های دولتی به یکدیگر بود؛ که پس از آن با ایجاد یک سامانه خودگردان (AS) تمام فضای ابر IP کشور را در بر گرفت و خدمات آن عمومی شد. در نتیجه‌ی این اقدام، هیچ ‌یک از موارد مورد تقاضای دسترسی به محتواهای داخلی از گذرگاه اینترنت بین‌المللی مسیریابی نشده و در این صورت از هزینه کشور در پهنای باند خارجی کاسته و تعرفه کاربر نیز نیم‌بها محاسبه می‌شود. بر این اساس، سرمایه‌گذاری قابل ملاحظه‌ای با مشارکت بخش خصوصی در سال‌های گذشته صورت گرفته و طبق اظهارات شرکت ارتباطات زیرساخت، حدود ۸۰ هزار کیلومتر فیبر نوری در کشور کشیده شده که برای درک بهتر مقیاس آن باید به این نکته اشاره کرد که این میزان معادل

شماره 72 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 40

عضو هیات عامل سازمان فناوری اطلاعات

در مورد معماری شبکه ملی اطلاعات سوءبرداشت وجود دارد

بیش از یک دهه از عمر شکل‌گیری طرحی به نام اینترنت ملی که بعدها نامش به شبکه ملی اطلاعات تغییر پیدا کرد می‌گذرد؛ اما همچنان ماهیت و چیستی آن چه از سوی مسئولان دولتی و چه از سوی نمایندگان مجلس و کاربران مورد سوال است. بهزاد اکبری، عضو هیات عامل سازمان فناوری اطلاعات اعلام می‌کند که سوءبرداشت‌های مختلف از چیستی این شبکه باعث شده در مورد بود و نبود و فعالیت آن در کشور اختلاف نظراتی شکل بگیرد. اکبری از جمله مدیران فنی و جوان وزارت ارتباطات است. چه از زمانی که عضو هیات‌مدیره شرکت زیرساخت بوده و چه حالا که عضو هیات‌عامل سازمان فناوری اطلاعات است در جزئیات طراحی و شکل‌گیری معماری این شبکه نقش کلیدی داشته است. اکبری مقاطع لیسانس، ‌فوق‌لیسانس و دکتری‌اش را در دانشکده کامپیوتر دانشگاه شریف به پایان رسانده و برعکس اکثر فارغ‌التحصیلان این دانشگاه به جای مهاجرات، تخصصش در حوزه شبکه را در شرکت‌های ایرانی کامل کرده است. او نقش کلیدی‌ای در طراحی شبکه هسته‌ای زیرساخت در سال ۸۶ داشته و مدیریت پروژه شبکه IP همراه اول در سال ۸۸ را در کارنامه‌ کاری‌اش دارد. در نهایت نیز در دولت یازدهم به دعوت نصرالله جهانگرد که در آن زمان رئیس سازمان فناوری اطلاعات بوده

شماره 72 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 38

شبکه ملی اطلاعات ۱۴ سال پس از طرح اولیه، همچنان به نقطه مشخصی نرسیده است

قطاری با ایستگاه پایانی نامشخص

روزگاری که محمود احمدی‌نژاد شهردار تهران بود به معاون عمرانی خود- محمد علی‌آبادی- دستور داد تمامی چاله‌های تهران را در ۴۵ روز پر کند؛ اما وقتی روز موعود فرا رسید و خبری از درست شدن معابر نشد، مدیران شهرداری گفتند که منظور، شناسایی دست‌اندازها در ۴۵ روز بوده. در تمام سال‌هایی که احمدی‌نژاد در مصدر امور بود از این دست دستورات و وعده‌ها بسیار شنیده شد که یکی هم راه‌اندازی «اینترنت ملی» بود. «اینترنت ملی»، که بعدتر به «شبکه ملی اطلاعات» تغییر نام داد، قرار بود سه‌ساله تکمیل و راه‌اندازی شود. البته این وعده‌ای بود که معاون فناوری اطلاعات وزارت ارتباطات دولت نهم مطرح کرد. همان زمان شخص وزیر که احساس می‌کرد سه سال زمان زیادی است و می‌توان کارها را با سرعت بیشتری انجام داد، وعده دو سال را هم مطرح کرد. اکنون از آن دو سال و سه سال زمان زیادی گذشته و هنوز عده‌ای می‌گویند شبکه ملی اطلاعات راه‌اندازی نشده است. جالب اینکه از جمله معتقدان به راه‌اندازی نشدن شبکه ملی اطلاعات، وزرای ارتباطات دولت‌های نهم و دهم هستند که در زمان وزارت خود این شبکه را افتتاح کرده بودند. آغاز یک راه بی‌پایان چه شد که مدیران وزارت ارتباطات دولت نهم به فکر ایجاد یک شبکه

شماره 72 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 36
شماره 72 گزارش ماه صفحه 26

سوپراپلیکیشن روبیکا؛ سهل ممتنع

نیمه نخست سال ۱۳۹۸ را به جرات می‌توان از حیث تحولات حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، مانیفست رسمی گذار به عصر سوپراپلیکیشن‌ها در ایران نام گذاشت. پیشگامان بازار کسب‌وکارهای مجازی امسال به طور ویژه از طرح‌های خود برای حرکت به سمت ایجاد یک سوپراپ رونمایی کردند؛ «سوپراپ شدن رقابت می‌آورد، و در این شرایط اقتصادی بهترین راهکار برای بهترین بودن است.» این جمله‌ای است که در چند ماه اخیر به کرات از زبان مدیران اسنپ، روبیکا و الوپیک شنیده شده است. سوپراپلیکیشن‌ها معمولاً ابتدا کار خود را با راه‌اندازی یک استارت‌آپ (مبتنی بر ارائه یک محصول و فعالیت در یک بازار مشخص) شروع کرده و سپس استراتژی تبدیل شدن به یک سوپراپلیکیشن را در پیش گرفته‌اند یا دست‌کم اگر از ابتدا چنین تصمیمی داشته‌اند (نظیر اسنپ فمیلی)، در مقام اجرا سیر تدریجی حرکت از یک پلتفرم تک‌بعدی به پلتفرم چندمنظوره را طی کرده‌اند. در این میان، روبیکا تنها نمونه از کسب‌وکارهای اینترنتی بومی به شمار می‌رود که در هیچ‌کدام از دو دسته یادشده قرار نمی‌گیرد، چراکه از ابتدای راه‌اندازی- حداقل به لحاظ شکلی- به سوپراپ شباهت بیشتری داشته تا یک استارت‌آپ. این پلتفرم چندمنظوره تجمیعی که در بدو تاسیس (زمستان ۱۳۹۶)، خود را یک ابَررسانه (Mega Media) ذیل مرکز نوآوری

شماره 72 گزارش ماه مجلس و آی‌تی صفحه 24

لایحه تجارت پس از ۱۵ سال در مجلس مطرح شد، اما صدای اعتراض فعالان اقتصادی را بلند کرد

مقاومت پیرمرد فرانسوی در برابر اصلاحات

«گذشته در برابر تغییر مقاومت می‌کند.» این جمله را یکی از شخصیت‌های اصلی سریال ۶۳/۲۲/۱۱ به قهرمان داستان می‌گوید؛ وقتی می‌خواهد با سفر به دل تاریخ، مانع ترور «جان‌اف. کندی» رئیس‌جمهور اسبق آمریکا شود. گذشته نه تنها تغییر را دوست ندارد که اصلاحات را هم نمی‌پذیرد و این تنها شامل داستان‌های تخیلی و هالیوودی نمی‌شود، بحثی است که حتی قانون را هم در بر می‌گیرد. قانون تجارت ایران که در سیزدهم اردیبهشت سال ۱۳۱۱ تصویب شده بود سال‌هاست در برابر تغییر مقاومت می‌کند و آخرین اصلاحات آن به سال ۱۳۴۷ بازمی‌گردد. قانونی که بر مبنای قانون تجارت ۱۸۰۷ فرانسه (معروف به کد ناپلئون) نگاشته شده، بارها تا آستانه اصلاح و تغییر رفته و دست‌نخورده باز آمده است. آن هم در شرایطی که تجارت سال ۱۳۹۲ با آنچه در ۱۳۱۱ انجام می‌شد تفاوت‌های چشمگیری پیدا کرده است. با این همه، مدل اصلاح این قانون قطور معمولاً اصلی‌ترین دلیل ثابت ماندن بوده است. اصلاح قانون تجارت این بار نیز با سروصداهای فراوانی همراه بوده و منتقدان بسیاری برای عملکرد مجلس تراشیده است. آن هم زمانی که این اصلاحات که با نام «لایحه تجارت» شناخته می‌شوند ۱۵ سال است در کمیسیون‌های مجلس خاک می‌خورد. لایحه ۱۵ ساله کمیسیون‌های مجلس گنجینه‌ای از لوایح و

شماره 72 گزارش ماه در یک نگاه صفحه 20

شهریور ۹۸ در یک نگاه

طرح ساماندهی پیام‌‌رسان‌ها خلاف قانون در مرکز پژوهش‌ها باقی مانده نصرالله پژمانفر، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس پیوست: عضو کمیسیون فرهنگی مجلس گفت: «طرح ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی بیش از زمان تعیین‌شده در مرکز پژوهش‌های مجلس بررسی می‌شود و این موضوع خلاف قانون آیین‌نامه مجلس است. من چندین بار به این مرکز نامه ارسال کردم و تذکر دادم که طرح را بررسی و نتیجه را اعلام کنند. حتی رئیس کمیسیون چند بار تذکر دادند، اما هنوز نسبت به این تذکرها ترتیب اثری داده نشده است.» حال ناهید خوب است محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات پیوست: وزیر ارتباطات در مراسم بازدید خبرنگاران از محل نگهداری ماهواره ناهید با رد خبر سقوط این ماهواره گفت: «ایده‌ای درباره ادعای آمریکایی‌ها مبنی بر سقوط ماهواره هنگام پرتاب در پایگاه فضایی سمنان ندارم، اما چیزی که می‌توانم بگویم این است که ماهواره ناهید اینجاست و حالش خوب است، هنوز تحویل داده نشده و مراحل انتهایی تحویل آن در حال انجام است.» علت انفجار در سکوی پرتاب ماهواره مشکل فنی بود علی ربیعی، سخنگوی دولت ایرنا: سخنگوی دولت علت گفت: «انفجار در سکوی پرتاب ماهواره سمنان یک خطای فنی است و در زمان انفجار، ماهواره‌ای در محل پرتاب قرار نداشته است. آنچه در دولت مورد

شماره 72 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 32

معاون راهبری فنی مرکز ملی فضای مجازی:

شبکه ملی اطلاعات هنوز طرح معماری مصوب ندارد

ساختمان مرمری و سیاه‌‌رنگ آفاق در میدان آرژانتین- میدانی که به مناسبت دوستی آرژانتین و ایران این نام را گرفته- مدت‌هاست بخش‌هایی از نیروی انسانی مرکز ملی فضای مجازی و سازمان فناوری اطلاعات را در خود جای داده است. ‌دو نهادی که سال‌هاست بر سر شبکه ملی اطلاعات اختلاف نظرهای زیادی دارند و راه‌اندازی این شبکه به مناقشه‌ای حل‌نشده بین آنها تبدیل شده است. در حالی که وزیر ارتباطات دولت یازدهم ۳ فاز این شبکه را قبل از اینکه به دفتر ریاست‌ جمهوری نقل مکان کند افتتاح کرد و وزیر ارتباطات دولت دوازدهم هم تاکنون چندین پروژه را در راستای توسعه این شبکه کلید زده است؛ اما همچنان اعضای مرکز ملی فضای مجازی و گروهی از نمایندگان مجلس بر این باورند که شبکه ملی اطلاعات بر اساس آنچه سند تبیین الزامات این شبکه تعیین کرده، راه‌اندازی نشده است. عباس آسوشه، معاون راهبری فنی مرکز ملی فضای مجازی، در گفت‌وگویی که با او انجام داده‌ایم دلیل نرسیدن وزارت ارتباطات و این مرکز به یک تفاهم مشترک بر سر راه‌اندازی این شبکه را به ساختارهای سنتی و آشنا نبودن بدنه این وزارتخانه با چیستی شبکه ملی اطلاعات بر اساس سند تبیین الزامات ارتباط می‌دهد. او معتقد است هرچند وزارت ارتباطات در دولت

شماره 72 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 29

چرا دولت اعتقاد دارد شبکه ملی اطلاعات نزدیک به تحقق است و حاکمیت مخالف است

تیغ نفاق یا عصای موسی

موضوع دولت شیخ دیپلمات و شبکه ملی اطلاعات مثال مار و پونه است. هرچند بارها مستقیم و غیرمستقیم از سوی مرکز ملی فضای مجازی و برخی اعضای عالی فناوری به تحقق ‌نیافتن یک شبکه برای پایداری و کارکردهای داخلی اشاره شده و مستندات دولت در این‌باره به چند پاورپوینت تقلیل یافته است ولی هم محمود واعظی و هم محمدجواد آذری جهرمی از دید خود و در برابر دید رسانه‌ها بارها از فازهای مختلف و پیشرفت‌ها و حتی آزمایش این شبکه پرده برداشته‌اند. شبکه ملی اطلاعات از یک سو مهم‌ترین شالوده مقاومت ایران در برابر یک هجوم فناورانه و سیاسی به زیرساخت‌های ارتباطی‌اش به شمار می‌آید و از سوی دیگر از دید بسیاری از فعالان آزادی بیان در اینترنت ایرانی می‌تواند بزرگ‌ترین قدم در راه جداسازی اینترنت و چینی ‌شدن فضای ارتباطات کشور قلمداد شود. دولت هم به دلایل سیاسی و هم اقتصادی انگیزه چندانی برای ورود به لایه دسترسی و اپلیکیشن‌های این شبکه ندارد و مرکز ملی فضای مجازی نیز همواره در پس هر طرح و هر بحثی از مدیریت درگاه ورود اینترنت به کشور گرفته تا پیام‌‌رسان‌های داخلی از شبکه ملی اطلاعات به عنوان ستون فقرات استدلال خود برای امنیت مجازی کشور بهره برده است. از دید دولت این

شماره 71
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72
شماره 73