نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 18 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 132

تاریخچه پریدیتور، پهپادی که جهان را تغییر داد

سمبل جنگ از راه دور

امروزه کلمه پهپاد برای اشاره به هر نوع هواپیمای بدون سرنشین با کنترل از راه دور استفاده می‌شود که بالگردهای چهار پروانه کوادکوپتر (quadcopter) تا نمونه‌های پیشرفته‌تر اوکتوکوپتر (octocopter) را نیز شامل می‌شود. اما در دنیای نظامی، پهپاد مفهومی دقیق‌تر دارد. حداقل در آمریکا این واژه به پریدیتور اشاره دارد که دستگاهی با قدرت جنگی و امکان پرواز در ارتفاعی تا ۲۵ هزار فوت برای مدت ۴۰ ساعت است.  پریدیتور در پرواز عالی نیست، به راحتی می‌توان به آن شلیک کرد و موجب سقوطش شد. اما این امکان را به خلبان خود داده است که بدون ایجاد خطر برای نیروهای نظامی یا تجهیزات آنها، غیر از خود پهپاد، بتواند در نقطه دیگری از جهان مانور یا حمله انجام دهد. امروزه برخی از سازمان‌های مجری قانون مانند مرزبانی و گمرکات آمریکا به این نوع پهپاد دسترسی دارند و از آن برای مبارزه با مواد مخدر استفاده می‌کنند. ریچارد ویتل، خبرنگار کهنه‌کار پنتاگون بعد از نوشتن کتابی درمورد V-22 Osprey-هواپیمایی نظامی که مانند بالگرد برمی‌خیزد و فرود می‌آید- اکنون درباره نسل بعدی می‌نویسد. پای صحبت او در مورد پهپادها می‌نشینیم.

مجله هوافضا می‌گوید پریدیتور یکی از ۱۰ هواپیمایی بود که جهان را تغییر داد، چطور؟
پریدیتور در سال ۲۰۰۱ اولین اسلحه جهان بود که اپراتور آن می‌توانست به یک فرد در سمت دیگر جهان حمله کند و مانند تک‌تیرانداز او را بکشد و خودش کاملا در امان باشد. مدت پرواز فوق‌العاده پریدیتور نیز آن را به نوعی جدید و قدرتمند از پهپادهای اطلاعاتی، شناسایی و جاسوسی تبدیل کرد که برای هواپیماهای باسرنشین جنگی، هدف را با انداختن یک لیزر مشخص می‌کرد، مکالمات دشمن را شنود می‌کند، درباره تحرکات دشمن روی زمین به نیروها هشدار می‌دهد و نمایی از میدان جنگ را در اختیار فرماندهان می‌گذارد. پیش از پریدیتور، پهپادها در بهترین حالت یک فناوری پیشرو، غیرقابل اعتماد و بدون ارتباط با چیزی غیر از اپراتور خود بودند. این توانمندی‌های جدید پریدیتور توانست تفکر نظامیان را در مورد پهپاد تغییر دهد و منجر به انقلاب پهپادی شود که روش جنگیدن ارتش، سازمان سیا و روش دفاع و هوانوردی را تغییر داد و اکنون گونه غیرنظامی آن با سرعتی تغییر می‌کند که سازمان هوانوردی امکان مدیریت آن را ندارد.

ریچارد ویتل خبرنگار نظامی کارکشته در کتاب خود پریدیتور را ماشین رویایی می‌نامد

این سوال مبدئی بسیار غیرمعمول دارد. توسط نهادهای نظامی که ساخته نشد؟ چطور به وجود آمد؟
پریدیتور توسط کسانی ابداع و تبدیل به فناوری تغییردهنده جهان شد که کسی به ذهنش هم نمی‌رسد – تا حد زیادی سنت‌شکنانی که چشم‌انداز روشنی داشتند. این گروه شامل یکی از مهندسان سابق هوافضای اسرائیل می‌شود که پارکینگ خانه‌اش را به آزمایشگاه پهپاد تبدیل کرد و دو برادر کارآفرین متهور که ایده‌های او را زمانی خریدند که ارتش حاضر به خرید آنها نشده بود. این دو خلبان سابق ارتش، پتانسیل ایده یک هواپیمای بدون سرنشین را درک و خیلی زود آن را به پیمانکاران ارتش مانند اسنیک و دیگران تحمیل کردند. پریدیتور نیز مانند کامپیوترهای شخصی در ابتدا یک ایده جدید بود که جذاب به نظر می‌رسید اما کسی نمی‌دانست به چه دردی می‌خورد. کم‌کم نوآورانی پیدا شدند و تغییراتی در نرم‌افزار، سخت‌افزار و معماری ارتباطاتی آن ایجاد کردند. مانند کامپیوتر که از یک ایده به یک ضرورت تبدیل شد، پریدیتور هم همین‌طور بود.
ظاهرا نیروهای نظامی بر سر پریدیتور به نوعی رقابت هم رسیدند. جریان چه بود؟
از اولین سنت‌شکنانی که پتانسیل پریدیتور را در روزهای ابتدایی درک کردند، ژنرال رونالد فاگلمن، رئیس ستاد نیروی هوایی وقت بود که در دوران جنگ ویتنام جنگنده را با کمک FACsهای میستی فست خلبانی کرده بود (کنترل‌های هوایی رو به جلو، پرنده‌هایی که به آتشبار مستقیم کمک می‌کردند تا نیروهای خود مورد اصابت قرار نگیرند). پریدیتور در ابتدا برنامه‌ای مشترک بین نیروی دریایی و زمینی بود که ترجیح داده بودند از خلبانان نیروی هوایی برای هدایت آن استفاده کنند. فاگلمن به این نتیجه رسید که نیروی هوایی خانه مشروع پریدیتور است چرا که این هواپیما روی باند نشست و برخاست می‌کند. با کمک یکی از فرماندهان نیروهای هوایی به نام اسنیک – از اپراتورهای بوروکراتیک درجه یک – و متحدانش، فالگمن توانست وزارت دفاع را قانع کند کنترل کامل پریدیتور را به نیروی هوایی بدهد. متحدان او به این نتیجه رسیدند که توسعه این فناوری را به یکی از بخش‌های بزرگ فناوری داخل نیروی هوایی به نام بیگ سافاری بسپارند.
بزرگ‌ترین دستاوردهای پریدیتور چیست؟
پیش از مسلح شدن این هواپیما، اپراتورهای نیروی هوایی که پرواز آن را برای سازمان سیا بر عهده داشتند، توانستند اسامه بن‌لادن را برای سازمان سیا پیدا کنند. بعد از مسلح شدن نیز در هفته‌های اولیه جنگ افغانستان، پریدیتور نقشی کلیدی در عملیاتی مشترک با جنگنده‌های اف-۱۵ ای داشت که رهبر رده سوم و فرمانده نظامی القاعده به نام محمد عاطف را کشت. پریدیتور به نجات گروهی از رنجرهای ارتش طی جنگ مشهور رابرت ریج در افغانستان نیز کمک کرد. اما بزرگ‌ترین دستاورد آن تغییر دیدگاه مردم درباره هواپیماهای بدون سرنشین و کاربرد آنها بود. در آن زمان پریدیتور اولین حمله‌های پهپادی بین‌قاره‌ای را انجام می‌داد و ارتش ۲۹۰ پهپاد از سه نوع در اختیار داشت. ارتش آمریکا اکنون بیش از هشت هزار پهپاد از ۱۴ نوع در اختیار دارد که بخشی مهم از عملیات‌های نظامی هستند.

خطر دستیابی دشمنان به پریدیتورها واقعی است؟
پریدیتور دیگر ساخته نمی‌شود، هرچند شرکت جنرال اتومیک گونه‌های بزرگ‌تری از آن را هنوز می‌سازد. اما کلید کپی‌برداری از پریدیتور در هزینه ساخت یا پیچیدگی این هواپیما نیست، بلکه در زیرساخت و معماری ارتباطاتی آن است که برای عملیاتی کردن آن مانند آمریکا بدان احتیاج داریم. تنها چند کشور چنین توانایی‌هایی در اختیار دارند و شلیک و ساقط کردن پریدیتور نیز در صورت وجود تجهیزات کار دشواری نیست. در افغانستان، عراق و دیگر مناطق از این پهپاد در حالت مسلح استفاده شده اما چون دشمنان تجهیزات کافی نداشته‌اند، نتوانسته‌اند با آن مقابله کنند. یکی از ژنرال‌های نیروی هوایی می‌گفت ساده‌ترین راه ساقط کردن پریدیتور آن است که یک بالگرد مسلح به رگبار در کنار آن پرواز کند.
آیا هرگز شاهد خواهیم بود که گروه‌های تروریستی خاورمیانه مانند داعش به چیزی تا این حد پیشرفته دست پیدا کنند؟
تصور اینکه چنین گروه‌هایی بتوانند پهپادی به پیشرفتگی پریدیتور را مخصوصا با این برد به پرواز دربیاورند، بسیار دشوار است. بزرگ‌ترین تهدید پهپادی برای آمریکا مدل‌های کوچک رادیویی است که مواد منفجره با خود حمل کنند اما در این مورد نیز میزان مواد منفجره و دقتش، در بهترین حالت آن را به یک سلاح برای ایجاد ترس تبدیل می‌کند.
پیشرفته‌ترین پهپادهای دیگر کشورها کدامند؟
گفتنش سخت است، چرا که ادعاهای کشورهایی مانند چین، روسیه و… در مورد پهپادهایشان را نمی‌توان به راحتی تایید کرد.
نظر شما در مورد جنبه اخلاقی استفاده از پریدیتور به عنوان یک سلاح چیست؛ اینکه کسی در فلوریدا بدون اینکه خودش به خطر بیفتد، کسی را در آن سوی دنیا بکشد؟
کتاب من در مورد داستان پریدیتور و آغاز انقلاب پهپاد است نه ارزیابی مسائل اخلاقی. عدالت در ورزش مهم است نه در جنگ. اگر اساسا اخلاقی بودن جنگ را بپذیریم، دیگر کارمان این است که با حداقل تلفات در آن پیروز شویم. به همین دلیل است که رهبران نظامی علاقه‌ای به جنگ عادلانه ندارند. من شخصا مساله غیراخلاقی‌ای در حفاظت از مردم خودم با حداکثر جنگ‌افزار ممکن نمی‌بینم.
مساله مباحث سیاستی درباره استفاده از پریدیتور برای جاسوسی در خاک آمریکا چطور؟ نظرتان در این مورد چیست؟
ضرر احتمالی به حریم خصوصی تنها یکی از مسائل مربوط به انقلاب پهپاد است. در زمان ابداع خودرو، باید جاده‌ها و قوانین ترافیکی جدید ایجاد می‌کردیم تا استفاده از این فناوری نوین ایمن شود. وقتی هواپیما ابداع شد، به فرودگاه و مقررات کنترل ترافیک هوایی از طرف سازمان هوانوردی فدرال نیاز داشتیم. اما اکنون یک فناوری جدید دیگر جامعه هوانوردی را تغییر داده است. نیاز به جامعه‌ای داریم که درباره چگونگی قانونمند کردن پهپادها برای تضمین استفاده مشروع رهبران، امن ماندن آسمان و حفظ آزادی‌هایمان مطلع شوند تا همگان از منافع پهپادها سود ببریم

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz