نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 45 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 102

آینده آزادی بیان در اینترنت چگونه خواهد بود؟

فعالیت در فضای مجازی این روزها توأم با مشکلات فراوانی است. مثلاً در همین اینستاگرام اکثر چهره‌های مشهور، چه در ایران و چه در خارج از کشور، امکان گذاشتن کامنت روی پست‌های خود را بسته‌اند تا گرفتار ترولرهای اینترنتی‌ای نشوند که به صفحات افراد مشهور حمله می‌کنند. از آن طرف روزی نیست که نشنویم فردی در محیط اینترنت مورد آزار و اذیت قرار گرفته و مثلاً با تهدید به انتشار عکس‌های خصوصی‌اش از او اخاذی شده است. در این شرایط، سوال بزرگی پیش می‌آید که آیا آینده هم همین قدر تیره و تار است که حالا داریم آن را می‌بینیم یا نه.
همین مساله باعث شده موسسه پژوهشی پیو (Pew) با همکاری دانشگاه الون (Elon) پیمایشی را با حضور ۱۵۰۰ نفر از متخصصان عرصه ارتباطات و فناوری اطلاعات، از مدیران دولتی و اساتید دانشگاه گرفته تا صاحبان کسب و کار، انجام دهد تا در مورد آینده آزادی بیان در محیط وب نظر خود را بگویند.
آن‌طور که سایت تک‌نیوز ورلد گزارش داده، نتیجه کلی این پیمایش این بوده که ۴۲ درصد از پاسخگویان گفته‌اند انتظار دارند وضعیت آزادی بیان در محیط وب در آینده هم به همین شکل باشد، در حالی که ۳۹ درصد از کل افراد معتقد بودند رفتارهای نامناسب بیش از هر چیز در آینده دیده خواهد شد. ۱۹ درصد هم با خوش‌بینی تمام گفته‌اند که رفتارهای نامناسب مثل اذیت و آزارهای آنلاین در آینده کمتر از آن چیزی خواهد شد که در حال حاضر شاهد هستیم.
اما این پیمایش چهار نتیجه تفصیلی هم داشته است. نخست اینکه اتمسفر آنلاین در فضایی غبارآلود و خاکستری باقی خواهد ماند، چرا که ترول کردن بخشی از طبیعت بشر است، ناشناس بودن باعث تسهیل رفتار ضداجتماعی می‌شود، انگیزه برخی از گفتارهای التهاب‌آمیز ناعدالتی است که به هر ترتیب در جامعه وجود دارد و این سخت است که در مقابل رفتار بد یا ترول بایستیم، چرا که در مقیاس رو به رشدی قرار دارد و البته در میانه پیچیدگی نظریات و رفتارهای مختلف بشر.
نتیجه دوم اینکه اتمسفر آنلاین منفی باقی خواهد ماند، زیرا رفتارهای ترول‌گونه در واقع باعث افزایش بازدید از سایت‌ها می‌شود و بر مبنای همین بازدید‌هاست که سایت‌‌ها کسب درآمد می‌کنند. پس بازدید و کلیک بیشتر به معنای کلیک بیشتر است. از این روست که شرکت‌های تکنولوژی کمترین انگیزه‌ای برای سرکوب این رفتارهای غیرمتمدنانه ندارند و رسانه‌های خبری سنتی هم از بین رفته‌اند و دیگر رفتارها را شکل نمی‌دهند. از آن سوی ماجرا نیز تروریست‌ها و دیگر بازیگران سیاسی از اطلاعات نادرست و مهارت‌های اقناع این‌چنینی استفاده می‌کنند که توسط وب امکان‌پذیر شده است.
نتیجه سوم اینکه فضای اتمسفر آنلاین ارتقا پیدا خواهد کرد، چرا که راه‌حل‌های فنی و انسانی ظهوریافته مانند هوش مصنوعی، به ما کمک می‌کند دنیای آنلاین را تقسیم‌بندی و کنترل کنیم.
و نتیجه چهارم هم اینکه برخی از راه‌حل‌ها برای نظارت و مدرن کردن جوامع می‌تواند به نظارت دولتی منتهی شود و دولت‌ها ممکن است شروع به مقررات‌گذاری در حوزه بیان کنند و قطب‌بندی را تشویق و آزادی بیان را محدود کنند.

مرگ آزادی بیان؟

همین ملاحظه آخر باعث شده نگرانی‌هایی در حوزه مرگ آزادی بیان در آینده وب به وجود بیاید. یک تحلیلگر ارشد می‌گوید مهم‌ترین نکته در این میان، مساله نظارت دولتی است، زیرا به دامنه اقدامات دولت و کنترل سختگیرانه‌تر فعالیت‌ها در محیط اینترنت مربوط است. از آن سو گفته شده مساله بهره‌برداری از اطلاعات کمترین اهمیت را دارد، زیرا به دورانی بازمی‌گردد که هنوز گوگل اختراع نشده بود (و بعد از گوگل این اطلاعات عملاً در دسترس همگان واقع شده است)، از این روست که گفته می‌شود ضرری که در این زمینه ما را تهدید می‌کند کمتر از چیزی است که آن را پیش‌بینی می‌کنیم. حالا چرا باید مقابله با رفتارهای بد در اینترنت به کاهش آزادی بیان بینجامد؟ گفته شده مقابله با ترول‌ها و تروریست‌ها، به عنوان یک المان اساسی برای تندروی قلمداد می‌شود و ممکن است دلیلی موثر برای قانون‌گذاری در این زمینه باشد، اما در نهایت، توانایی ما را برای انتقاد کردن یا سامان بخشیدن علیه اقدامات دولت یا حکومتی که با آن مخالفیم کاهش می‌دهد. همه ما تلاش‌های دولت را برای تبدیل کردن کمپانی‌های تکنولوژی به بازوی آهنین دولت علیه حریم خصوصی و آزادی بیان دیده‌ایم.
برخی حتی معتقدند دولت‌ها نباید از قدرت دولت برای سرکوب کردن گفتارهای تنفرآمیز هم استفاده کنند، چرا که به عقیده آنها قانون‌گذاری در این زمینه برای محدود کردن گفتارهای تنفرآمیز، اخبار جعلی و آزارهای آنلاین ممکن نخواهد بود مگر اینکه بپذیریم در این زمینه، درباره ایده‌‍‌های خود ما نیز قضاوت شود. اگر راه محدود کردن بیان را قبول کنیم، اینکه یک بیان باید جزو محدودیت‌ها باشد یا نه، بستگی به قضاوت کسی خواهد داشت که در قدرت است. تعریف آزادی بیان به شدت سوبژکتیو است و بستگی به افراد مختلف دارد و در بستر زمان نیز تغییر می‌کند. چیزی که امروز به عنوان یک پیام نامناسب معرفی شده، ممکن است روز دیگری به عنوان یک مساله پذیرفته‌شده در سطح گسترده توسط مخاطبان ارائه شود. همه اینها در حالی است که یک گزاره این‌همان یا توتویی می‌گوید که آزادی بیان یعنی آزادی بیان و باید ارزش ذاتی آن را در نظر گرفت. در سطح جهانی هم اینترنت ابزاری برای آزادی بیان و افشای هر چه بیشتر اطلاعات شده و هیچ فناوری‌ای نیست که بتواند مردم را از پیدا کردن محتوایی که می‌خواهند باز دارد. فناوری امروزه برای اجتناب هر چه بیشتر از سانسور وجود دارد و فشارهای دولت باعث خواهد شد راه‌حل‌های بیشتری برای گذر از سانسور پیدا شود. از این روست که اگرچه باید برای آینده آزادی بیان نگران باشیم، اما نباید خوش‌بینی خود را به آینده از دست بدهیم.

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz