نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 52 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 76

نزدیک به یک ماه از در دسترس نبودن سامانه ای‌نماد گذشت

نماد اعتماد کمرنگ

دیجی‌کالا و البسکو به عنوان اولین کسب و کارهای الکترونیکی زمانی نماد اعتماد گرفتند که هنوز هیچ سازوکار مشخصی برای پیشبرد آن پیش‌بینی نشده بود و قرار بود نماد اعتماد الکترونیکی پل اعتماد مردم به این کسب و کارها باشد. زمانی ‌که مردم با ترس و لرز خرید الکترونیکی انجام می‌دادند و از تحویل کالایشان مطمئن نبودند نماد اعتماد بستر اعتمادساز شد و پس از آن کسب و کارها خود برای دریافت آن پیش‌قدم می‌شدند، اما مصوبه بانک مرکزی که بر پایه مصوبه‌ای از شورای عالی امنیت ملی صادر شده بود و شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت را ملزم کرده بود فقط به فروشگاه‌هایی درگاه اینترنتی بدهند که نماد گرفته باشند ورق را کمی برگرداند.

اگر تا پیش از آن فروشگاه‌ها برای معرفی بهتر کسب و کارشان اقدام به دریافت نماد اعتماد می‌کردند، اما پس از آن اجباری شد و این اجبار برخی از کسب و کارها را معطل کرد؛ از جمله این کسب و کارهای معطل‌مانده در این بین فین‌تک‌ها بودند.

هر چند هم‌اکنون با شکل‌گیری پرداخت‌یارها دیگر نیازی به دریافت نماد اعتماد ندارند، اما مخالفت با اجبار دریافت نماد اعتماد الکترونیکی تقریباً از همان زمان شکل گرفت. به عقیده بسیاری از فعالان بازار با توجه به اینکه این مصوبه بانک مرکزی به پشتوانه مصوبه شورای عالی امنیت ملی صادر شده است و مصوبات این شورا معمولاً برای دوره مشخصی صادر می‌شد امکان لغو این اجبار وجود دارد.

اما سیاست‌گذار پولی کشور زیاد با این دیدگاه موافق نیست؛ به نظر آنها اگر فروشگاه‌های فیزیکی برای دریافت پایانه‌های فروش نیاز به پروانه کسب دارند، پس فروشگاه‌‌های مجازی نیز باید به‌گونه‌ای شناسایی و احراز هویت شوند، هر چند به عقیده رگولاتور بخش پولی کشور نباید به صورت خیلی سنتی به کسب و کارهای جدید نگاه کرد، اما گره زدن نگاه مدرن با نگاه سنتی همیشه چندان آسان نیست.

فشار برای لغو اجبار به دریافت نماد اعتماد با از دسترس خارج شدن سایت ای‌نماد برای یک دوره یک‌ماهه بیشتر شد. بسیاری از کسب و کارهای کوچک که درگاه بانکی‌شان منوط به نماد اعتمادی بود که گرفته بودند در این دوره زمانی متضرر شدند، چرا که برخی از بانک‌ها به دلیل ملغی شدن مدت اعتبار نماد اعتماد برخی از فروشگاه‌‌ها و سایت‌ها از ارائه خدمات درگاه بانکی خودداری کردند، این در حالی ‌است که آنان نمی‌توانستند هیچ اقدامی برای تمدید نماد اعتماد خود انجام دهند.

با این حال بسته شدن سایت نماد و حذف لوگوی نماد از روی سایت‌هایی که نماد دریافت کرده بودند سبب شد این کسب‌وکارها با بانک‌های طرف حساب دچار مشکل شوند. ادیب حافظی گل، مشاور ارشد سامانه آی‌نوتی، در این باره گفته است: «وقتی نهادهای مختلفی که می‌خواهند با ما همکاری کنند نماد اعتماد را پیش‌نیاز همکاری به حساب می‌آورند و مرکز هم دچار مشکل شده است، حداقل کاری که می‌تواند بکند این است که با یک اطلاعیه به همه طرف‌ها اعلام کند که به دلیل مشکل فنی مثلاً تا مدت ۲۰ روز ارائه‌دهندگان خدمات الزام وجود نماد اعتماد را در نظر نگیرند تا مساله برطرف شود.»

مشکلی که برطرف نشد

این فقط مشکل یکی از سایت‌ها نبود، بسیاری از سایت‌های دیگر نیز در این زمینه متضرر شدند و نسبت به کسب و کارهای بزرگ‌تر گلایه داشتند، زیرا به عقیده آنان اندازه کسب و کارهای بزرگی مانند اسنپ موجب می‌شد حتی ملغی شدن اعتبار نماد اعتمادشان موجب جمع شدن درگاه اینترنتی آنان نشود.

پس از ابراز این نارضایتی‌ها بود که روابط‌ عمومی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی اعلام کرد مشکلی که در سامانه نماد رخ داده یک مشکل فنی است و وعده داد تا پایان هفته منتهی به ۱۷ آبان‌ماه مشکل را برطرف خواهد کرد. اما پایان هفته رسید و سایت ای‌نماد همچنان با مشکل مواجه بود. ورود به سامانه نماد از طریق سایت ای‌نماد تا زمان نگارش این گزارش امکان‌پذیر نبود و مرکز توسعه تا پایان هفته وعده داده‌شده توانست لوگوی حذف‌شده نماد از روی سایت‌ها را برگرداند، اما همچنان ثبت‌نام جدید برای دریافت نماد و ورود به سامانه برای ثبت درخواست تمدید نماد امکان‌پذیر نیست.

بحث‌ها بر سر این موضوع که مشکل سایت ای‌نماد فنی است یا مالی بالا گرفته بود که باز هم روابط‌ عمومی مرکز توسعه وارد میدان شد. روابط عمومی در اطلاعیه‌ای اعلام کرد: «سامانه نماد اعتماد که از مدت‌‌ها پیش تحت مدیریت شرکت پیمانکار بود به لحاظ افزایش امنیت اطلاعات و تقویت بخش‌های توسعه‌ای، اکنون در داخل مرکز توسعه تجارت الکترونیکی و توسط این مرکز مدیریت، کنترل و توسعه خواهد یافت.» اما پیش از این شنیده شده بود که اختلال در سرویس ای‌نماد به دلیل بروز اختلافات مالی میان مرکز توسعه تجارت الکترونیکی و پیمانکار به وجود آمده است. این خبر از سوی رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی رد شد. رمضانعلی صادق‌زاده در پاسخ به سوالی درباره بروز اختلال به دلیل وجود مسائل مالی با پیمانکار گفته: «بحث بر سر تمدید قرارداد در جریان است و اختلاف نظرهایی در این حوزه وجود دارد. اما این بحث و گفت‌‌وگو ربطی به به‌روزرسانی و توسعه نماد و اختلال پیش‌آمده ندارد.»

کس بوکارهای اینترنتی به نماد اعتبار بخشیدند

در نهایت هم اعلام شد مگفا پیمانکار ایجاد مرکز داده در محل مرکز توسعه تجارت الکترونیکی است و مدیریت سامانه‌ها کاملاً در اختیار خود مرکز قرار دارد. اما مساله به همین‌جا ختم نمی‌شود. بسیاری از فعالان جامعه استارت‌آپی ایران معتقدند نماد اعتماد الکترونیکی آن چیزی نیست که باید باشد. به عقیده آنان وقتی موجودیتی مانند نماد اعتماد به وجود می‌آید باید به آن مشروعیت دهید. اما درباره نماد تمام کسب‌وکارهایی که در آن زمان برند بازار بودند آمدند و لوگوی نماد را در صفحه اول خود گذاشتند و به نماد اعتبار دادند. مرکز توسعه تلاش نکرد در عامه مردم کاری را برای مشروعیت دادن به نماد انجام دهد. هیچ برنامه تلویزیونی‌ای در این‌باره ساخته نشد و مرکز در بحث فرهنگ‌سازی نماد هم وارد نشد.

به عقیده بسیاری از فعالان بازار مرکز تلاش کرده از آنچه بقیه می‌کارند برداشت کند و این بزرگ‌ترین نقدی است که به مرکز وارد است. این نقد بیشتر به ساختار دولتی نماد و استفاده از این نوع رانت برمی‌گردد. مدیرعامل زرین‌پال در این‌باره می‌گوید: «مرکز توسعه در این زمینه کم‌کاری کرده و همین کم‌کاری‌ها باعث شده امروز فین‌تک‌ها و بسیاری کسب‌وکارهای دیگر نسبت به آنها جبهه بگیرند. در صورتی که اگر خیلی راحت‌تر به این مساله ورود می‌کردند و فرهنگی را شکل می‌دادند و سبب می‌شدند بازار تجارت الکترونیکی بزرگ‌تر شود، همه با روی باز آنها را قبول می‌کردند. ما معتقدیم کسب‌وکارهای اینترنتی به نماد اعتبار بخشیدند و در بسیاری جاها مرکز توسعه به همین کسب‌وکارها خیانت کرده است.»

صدور نماد را به بخش خصوصی بسپارید

یکی از دلخوری‌های بزرگ کسب وکارهای آنلاین عدم اطلاع‌رسانی به‌موقع مرکز برای قطع سرویس‌دهی بوده است. آنان می‌گویند بعد از گذشت سه هفته نیز هنوز معلوم نیست به صورت دقیق دلیل این قطعی چه بوده است و اگر مشکلی پیش آمده چرا مرکز توسعه تجارت الکترونیکی به عنوان متولی اعتمادسازی سعی نکرده است این مشکل را پیش‌بینی یا در موعد مقرر خود اطلاع‌رسانی کند. از همین روست که بسیاری از آنان این روزها پیشنهاد واگذاری صدور نماد اعتماد الکترونیکی به بخش خصوصی را می‌دهند.

به نظر می‌رسد این پیشنهاد با شکل‌گیری اتحادیه کسب و کارهای اینترنتی پررنگ‌تر شده باشد. فعالان این بازار معتقدند اگر صدور نماد اعتماد الکترونیکی به بخش خصوصی واگذار شود، روند اجرای این کار شفاف‌تر می‌شود. اما در صورت اجرای این پیشنهاد نگاه به کسب و کارهای الکترونیکی شبیه نگاه به کسب و کارهای آنلاین خواهد شد.

در شرایط فعلی قانون نظام ‌صنفی سازمان اصناف و مرکز توسعه تجارت الکترونیکی را متولی بخشی از ساماندهی به کسب و کارهای اینترنتی قرار داده است. در اصل طبق قانون مرکز توسعه نماد اعتماد می‌دهد و اتحادیه مربوطه جواز کسب صادر می‌کند، اگر هر دو این فعالیت‌ها در یک بخش متمرکز شود، امکان سوءاستفاده وجود خواهد داشت.

در حال حاضر سامانه نماد و سامانه جامع تجارت الکترونیکی به سرورهای مرکز توسعه تجارت الکترونیکی انتقال داده شده‌اند و این مرکز در حال ساختن یک مرکز داده است که پیمانکار آن مگفاست، اما مدیریت سامانه‌ها بر عهده مرکز خواهد بود. پیش از این هم بخش نرم‌افزار و هم بخش سخت‌افزار سامانه‌ها در حوزه اختیار پیمانکار بود. حالا قرار است مگفا مرکز داده‌ای تشکیل دهد و سرورها و نرم‌افزارها و مدیریت سامانه‌ها بر عهده خود مرکز توسعه تجارت الکترونیکی باشد. تغییراتی که کوچک نیست اما مشخص هم نیست که می‌تواند منشاء تحول بزرگی در بحث تجارت الکترونیکی باشد یا نه. مرکز توسعه تجارت الکترونیکی قرار است در یک پروسه چندساله تمام سامانه‌های تحت نظرش را به مرکز داده‌ای که در حال ساختن آن هستند منتقل کند. مدیر روابط عمومی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی در پاسخ به سوال پیوست درباره تصمیم یکباره این مرکز برای تشکیل مرکز داده گفت: «این دستور در زمان وزارت آقای نعمت‌زاده صادر شده بود که تمام سامانه‌های بازرگانی به مرکز داده خود مرکز توسعه تجارت الکترونیکی منتقل شوند و در همان زمان هم قرار شد مگفا متولی انتقال سرورها و سامانه‌ها باشد.» به گفته او «کم و کاستی‌هایی» وجود داشته که دلیل این انتقال سرورها شده است. او بر این باور است که انتقال سرورها هم در بحث امنیت اطلاعات و هم در بحث توسعه فعالیت‌های مرکز می‌تواند موثر باشد. پیش از این توسعه‌های نرم‌افزاری در اختیار پیمانکار بود و مرکز چنان که باید نمی‌توانست اعمال نظر کند. حالا مدیریت تمام و کمال این بخش به خود مرکز رسیده و باید منتظر ماند و دید مرکز توسعه تجارت الکترونیکی از پس مدیریت این مجموعه به نحوی که بتواند رضایت جامعه استارت‌آپی کشور را به همراه داشته باشد برمی‌آید یا نه

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz