نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 50 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

حذف اپلیکیشن‌های ایرانی در اپ‌استور و گوگل‌پلی

هیزمی جدید برای شعله‌ور شدن آتش تحریم

حذف اپلیکیشن‌های ایرانی از اپ‌استور و گوگل‌پلی موجی از نگرانی را برای کاربران اپل و توسعه‌دهندگان کسب‌وکارهای ایرانی به راه انداخت، خبری که منجر به ایجاد کمپین‌های مجازی و ساخت و انتشار هشتگ Stopremovingiranianapps# در توییتر شد. در نهایت پای مسئولان دولتی هم به این موضوع باز شد و وزیر ارتباطات اعلام کرد برای رفع این مشکل اقدامات لازم را انجام می‌دهد و از وزیر امور خارجه درخواست کرد در مذاکرات خود با مقامات آمریکایی به این مساله ورود کند. هنوز هیچ اقدامی برای رفع این مشکل از سوی شرکت‌های اپل و گوگل انجام نشده و به نظر می‌رسد رفع این محدودیت‌ها به زمانی طولانی‌تر نیاز دارد. همین مساله هم باعث شد برخی استارت‌آپ‌های ایرانی مانند باهمتا و اسنپ با به‌روزرسانی نسخه موبایلی خود امکان استفاده از خدمات‌شان را برای کاربران iOS فراهم کنند. بحث تحریم‌ها با روی کار آمدن دونالد ترامپ بیش از گذشته پررنگ شده و دامنه وسیع‌تری را در بر گرفته و حالا به استارت‌آپ‌های ایرانی نیز رسیده است. به نظر می‌رسد سیاست‌های دولت در برجام و پسابرجام آنچنان که باید موفق نبوده است. حالا باید منتظر ماند و دید سرانجام داستان تحریم‌ها که این بار عرصه فناوری را درنوردیده به کجا خواهد رسید.

روزهای ابتدایی شهریورماه بود که خبر حذف اپلیکیشن‌های ایرانی در اپ‌استور به گوش رسید. در ابتدا تنها نام استارت‌آپ‌های بزرگ مانند تخفیفان، زورق، علی‌بابا، دیجی‌کالا، اسنپ و تپسی در میان بود، اما کم‌کم پای جوان‌ترهای استارت‌آپی مانند پروفایل، الوپیک، دلیون فود و کارتلی ایران و… هم به میانه میدان نبرد اپل رسید. مدیران اپ‌استور در نامه‌ای به صاحبان اپلیکیشن‌های ایرانی اعلام کردند به دلیل تحریم‌های آمریکا اپلیکیشن آنها را از روی درگاه خود حذف می‌کنند.

حذف اپلیکیشن‌های ایرانی
تیتر رسانه‌های بین‌المللی

محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات، همان روزها در واکنش به این خبر در توییتر خود نوشت: «۱۱ درصد سهم بازار گوشی ایران متعلق به اپل است. احترام به حقوق مصرف‌کننده امروزه یک اصل است که اپل رعایت نکرده. حذف اپ‌ها را پیگیری حقوقی می‌کنیم.» پس از آن بود که تعدادی از فعالان استارت‌آپ‌های حذف‌شده در اپ‌استور یک نامه اعتراضی عمومی منتشر کردند و از تمام کسانی که نسبت به این موضوع اعتراض دارند خواستند این نامه را امضا کنند. طوماری که تا لحظه نگارش این گزارش بیش از ۱۶ هزار نفر آن را امضا کرده‌اند.

اما اپل آب پاکی را روی دست وزیر ارتباطات و توسعه‌دهندگان اپلیکیشن‌های ایرانی ریخت و در نامه‌ای رسمی اعلام کرد:‌ «بر اساس قانون تحریم‌های آمریکا اپ‌استور در مورد اپ‌ها یا توسعه‌دهنده‌های کشورهای تحریم‌شده توسط آمریکا نه می‌تواند میزبان باشد نه توسعه دهد. این بخش از قانون پیچیده است و به طور مرتب تغییر می‌کند. اگر محدودیت‌های موجود تغییر کند، ما شما را تشویق می‌کنیم تا اپ خود را برای اپ‌استور دوباره ارسال کنید.» در بخش دیگری از این نامه رسمی آمده است: «اپل در ایران اپ‌استور ندارد، اما توسعه‌دهنده‌های ایرانی اپ‌های بسیاری برای فروش در اپ‌استور ایجاد کردند و با وجود اینکه فروش رسمی آی‌فون در ایران ممنوع است به طور مرتب این گوشی به صورت قاچاق وارد ایران می‌شود.»

نامه اپ‌استور اپل به صورت رسمی از طریق نیویورک تایمز منتشر شد و سخنگوی اپل نیز آن را تایید کرد. پیش از آن هم خبر حذف اپلیکیشن‌های ایرانی از روی اپ‌استور در رسانه‌های بین‌المللی مانند بلومبرگ و نیویورک تایمز منتشر شده بود، خبری که موجی از اختلاف را میان توسعه‌دهندگان ایرانی به وجود آورد. مهدی تقی‌زاده، رئیس هیات مدیره دلیون، اولین کسی بود که در گفت‌و‌گویی با نیویورک تایمز به عنوان یکی از تهیه‌کنندگان متن نامه به حذف اپلیکیشن‌های ایرانی در اپ‌استور اعتراض کرده بود. اما پس از آن فعالان استارت‌آپی نامه‌ای منتشر کردند که در آن آمده بود: «برخلاف ادعاهای مطرح‌شده در رسانه‌های خارجی طوماری که از روز پنجشنبه معرفی شد و موج جدیدی از همراهی در شبکه‌های اجتماعی را پدید آورد توسط سعید بیدرنگ، موسس استارت‌آپ پروفایل، طراحی و با همکاری افراد دیگری از اکوسیستم استارت‌آپی تنظیم و نهایی شده است.» سعید بیدرنگ در توضیح این موضوع تاکید کرده بود که این طومار و کمپین متعلق به هیچ‌کس نیست و برای سربلندی مردم ایران در برابر قوانین ظالمانه‌ای که کاربران و برنامه‌نویسان ایرانی را هدف گرفته‌اند تنظیم شده است.

شمشیر اپل بر سر راه کسب‌وکارهای ایرانی

در بهمن‌ماه سال گذشته نیز اقدام مشابهی توسط اپل رخ داده بود. در این تاریخ شرکت اپل شروع به حذف برخی اپلیکیشن‌های ایرانی از اپ‌استور کرده بود. در آن زمان اپ دیجی‌کالا هم توسط این شرکت حذف شده بود. اما چند ماه بعد طی مذاکره برخی از شرکت‌های ایرانی با اپل دوباره این نرم‌افزارها به اپ‌استور بازگشتند. در آن زمان عنوان شده بود دیجی‌کالا از سیستم پرداخت شاپرک استفاده می‌کند که به طور کامل از سیستم‌های بین‌المللی جداست و در تئوری از شرایط و ضوابط اپل پیروی نمی‌کند و همین موضوع هم دستاویزی برای اپل شد تا نسبت به حذف اپلیکیشن این سرویس اقدام کند. پس از بازگشت دوباره اپلیکیشن‌های ایرانی به اپ‌استور به نظر می‌رسید اپل می‌خواهد محدودیت‌هایش را برای کاربران ایرانی کاهش دهد. اما تنها چند ماه از این موضوع گذشته بود که دوباره شمشیر اپل بر سر راه کسب‌وکارهای ایرانی آویخته شد.

اما حذف اپلیکیشن‌های ایرانی از اپ‌استور تنها کاربران ایرانی iOS را با مشکل مواجه نکرد. مهسا مرادی، مدیر روابط عمومی علی‌بابا، طی گفت‌وگویی در همین رابطه می‌گوید: «کاربران زیادی نارضایتی خود را از حذف اپلیکیشن علی‌بابا در شبکه‌های اجتماعی عنوان کرده‌اند و در همین رابطه از ما سوال دارند. ما بزرگ‌ترین سایت گردشگری ایران هستیم و سرمایه‌گذاری زیادی روی اپلیکیشن iOS کرده بودیم، اما اقدام اپل سبب تداخل در برنامه‌ها و کمپین‌های ما شد.» مهدی نایبی، مدیرعامل الوپیک، نیز در گفت‌وگوی دیگری می‌گوید اپل اپلیکیشن iOS الوپیک را بدون اخطار قبلی از روی اپ‌استور حذف کرده است: «ما چهار ماه در حال توسعه نسخه جدید اپلیکیشن و اضافه کردن قابلیت‌های نوین به آن بودیم و حالا اپل بدون هیچ توضیحی آن را حذف کرده. چندین بار از آنها درخواست کردیم توضیح دهند که باز هم به جز ایمیل اولیه هیچ پاسخ دیگری ارائه نشد.» این اتفاقات در حالی است که تیمی حدود ۲۰ نفر توسعه‌دهنده در الوپیک مشغول کارند که وظیفه طراحی اپ iOS را بر عهده داشته‌اند.

داستان حذف اپلیکیشن‌ها توسعه‌دهندگان iOS را هم بی‌نصیب نمی‌گذارد. شاهین کاتبی، یکی از توسعه‌دهندگان شناخته‌شده‌ iOS، می‌گوید این مشکلات باعث به خطر افتادن امنیت شغلی توسعه‌دهندگان می‌شود: «شرکت‌هایی که مایل به ساختن اپلیکیشن‌ iOS برای کسب‌وکار خود هستند با اتفاقات اینچنینی انگیزه‌شان را از دست می‌دهند و نمی‌دانند که اگر هزینه کنند، آیا اصلاً اپ آنها وارد اپ‌استور می‌شود یا خیر. همین موضوع روی درآمد توسعه‌دهنده‌های ایرانی اثر مستقیم می‌گذارد. این در حالی است که ما اپلیکیشن‌های iOS و اندروید را برای برخی سرویس‌ها توسعه داده‌ایم و دیده‌ایم که گاهی استقبال کاربران از آنها تقریباً برابر بوده است.»

گوگل در مسیر تحریم

هنوز خبر حذف اپلیکیشن‌های ایرانی در اپ‌استور از تب و تاب نیفتاده بود که خبر حذف اپلیکیشن‌های ایرانی از گوگل‌پلی هم شنیده شد. درست زمانی که همه کاربران و توسعه‌دهندگان تیغ بران انتقادهایشان را به سمت اپل نشانه رفته بودند و تحسین گوگل‌پلی دهان به دهان می‌چرخید گوگل هم در سیاست‌گذاری جدیدش در اولین اقدام لینک دانلود اسنپ و تپسی را از گوگل‌پلی حذف کرد. اگر روی لینک دانلود این دو اپلیکیشن در پلی‌استور اشاره کنید، با چنین پیغامی مواجه می‌شوید: «متاسفیم، آدرس اینترنتی مد نظر شما در این سرور یافت نشد.» پیش از آن نیز گوگل دسترسی چند استارت‌آپ‌ ایرانی را به سرویس تحلیلگر Analytics خود قطع کرد تا با این اقدام بسیاری از وب‌مسترهای داخلی از بررسی و تحلیل آمار بازدید وب‌سایت‌های خود محروم بمانند. در حال حاضر به جز دو اپلیکیشن اسنپ و تپسی سایر اپلیکیشن‌های ایرانی همچنان از طریق گوگلی‌پلی در دسترس کاربران قرار دارند. اما اینکه آیا این روند ادامه پیدا می‌کند یا خیر هنوز مشخص نیست و شرکت گوگل هنوز درباره حذف برنامه‌های ایرانی از روی گوگل‌پلی واکنشی از خود نشان نداده است.

با این حال حذف اپلیکیشن‌های اندروید از گوگل‌پلی مشکلات عدیده‌ای مشابه اقدام اپل ایجاد نخواهد کرد، زیرا سیستم‌عامل اندروید امکان دانلود و نصب اپلیکیشن‌ها از فروشگاه‌های متفرقه مانند کافه‌بازار را می‌دهد. این در حالی است که کاربران محصولات اپل اعم از مالکان آی‌فون و آی‌پد برای استفاده از اپلیکیشن‌های تاییدنشده و حذف‌شده از اپ‌استور باید راه‌های متفرقه و بسیار سختی را طی کنند. به همین دلیل بود که پس از این ماجرا اپلیکیشن باهمتا در سایت خود نامه‌ای منتشر و در آن با فروشگاه اپل خداحافظی کرد. باهمتا در نامه خود اعلام کرده بود: «اپلیکیشن باهمتا و دیگر اپلیکیشن‌های ایرانی نمی‌توانند به‌روزرسانی شوند و این محدودیت باعث شده ما نتوانیم امکانات جدید را به کاربران iOS ارائه کنیم، به همین دلیل پویایی را از دست داده‌ایم. ما قصد داریم از دو روش جایگزین برای کاربران iOS استفاده کنیم و با کمک و بازخورد کاربران خود به ویژه کاربران iOS این دو روش را بهبود دهیم.» راهکار جایگزین باهمتا برای کاربرانش که نسخه‌ iOS را به کار می‌برند نسخه‌ وب و بات تلگرام باهمتا است. باهمتا در نامه خود گفته است: «نسخه‌ وب برای گوشی‌های همراه بهینه‌سازی شده و بیشتر ویژگی‌های نسخه‌ iOS را دارد. شما می‌توانید با افزودن نسخه‌ وب به فهرست برنامه‌های خود (با استفاده از گزینه Add to Home Screen در Safari) نسخه‌ وب باهمتا را در فهرست برنامه‌های خود قرار دهید و بدون نیاز به نصب برنامه به آن دسترسی داشته باشید.» مشابه همین کار را اسنپ نیز انجام داده و در کانال تلگرامی خود اعلام کرده کاربران iOS می‌توانند با استفاده از نسخه وب این اپلیکیشن از خدمات آن استفاده کنند. با این حال باهمتا بر این باور است که اپل اشتباه بزرگی کرده و در آینده‌ نزدیک بازار ایران را به طور کامل از دست خواهد داد و اندروید به دلیل داشتن برنامه‌های ایرانی تقریباً همه‌ بازار را خواهد گرفت.

واکنش تلفنی وزیر به حذف اپلیکیشن‌ها

حذف اپلیکیشن‌های ایرانی از اپ‌استور و گوگل‌پلی چنان بازتاب گسترده‌ای داشت که وزیر ارتباطات را مجبور به توضیح دادن در گفت‌وگو با یک برنامه تلویزیونی کرد. محمدجواد آذری جهرمی در این‌باره گفت: «در حوزه مارکتینگ اندرویدی تا حدود زیادی بی‌نیاز از خدمات بیرونی هستیم. البته اگر به دنبال بازارهای بین‌المللی هستیم، این محدودیت‌ها بازار بین‌المللی ما را دچار مشکل می‌کند. لذا این هشدار را باید جدی بگیریم و تلاش کنیم در حوزه موبایل و کسب‌وکارهای نوپا استراتژی داشته باشیم.» او با اشاره به حذف اپلیکیشن‌های ایرانی توسط شرکت‌های آمریکایی اپل و گوگل گفت: «در دنیا نظام‌هایی خصوصاً در کره جنوبی وجود دارد تا در جهت رفع وابستگی مطلق به اندروید و گوگل صورت بگیرد که ما آنها را در دستور کار خود گذاشته‌ایم. اما این موضوع بسیار استراتژیکی است و نمی‌شود یک‌شبه در مورد آن تصمیم‌گیری کرد.»

وزیر ارتباطات بر این باور است که باید همه جوانب را بررسی کرد و تمام حوزه‌های توسعه‌ای را دید و با احتیاط کامل این حوزه را مطالعه کرد تا فکر کلیدی‌ای در این حوزه داشته باشیم. به نظر می‌رسد مسئولان در تلاش‌اند تا محدودیت‌های ایجادشده از سوی اپ‌استور و گوگل‌پلی را رفع کنند. اما میزان موفقیت آنها در این راه همچنان نقطه مبهم ماجراست. بر اساس آمارهای غیررسمی در ایران بیش از شش میلیون کاربر آی‌فون وجود دارد که به دلیل اقدامات اپل بر اساس قوانینی غیرشفاف قادر به استفاده از اپلیکیشن و سرویس‌های بومی خود نخواهد بود. ابهام در قوانین مربوط به تحریم ایران و برخی دیگر از کشورها از سوی آمریکا مساله‌ای بوده که همیشه در جریان تحریم‌ها اتفاق افتاده، اما به نظر می‌رسد اقدام اخیر اپل و گوگل‌پلی تحت تاثیر سیاست‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، است و این شرکت‌ها برای گرفتار نشدن در دام جریمه‌های بزرگ از سوی دولت آمریکا تصمیم گرفتند صورت‌مساله را پاک کنند و این کار به کسب‌وکارهای ایرانی ضربه وارد می‌کند، ضربه‌ای که در نهایت دوطرفه خواهد بود و بر آمار فروش اپل نیز تاثیری هر چند اندک خواهد گذاشت

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz