نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 47 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 29

بررسی کارنامه و گزینه‌های آتی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

نوشتند اطلاعات؛ خواندند ارتباطات

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات هیچ گاه یک وزارت کلیدی نبوده است. حتی توسعه واژگون‌گر اینترنت و تاثیر شبکه‌های اجتماعی و آشوب‌های موبایل هم نتوانسته باز این نهاد تصمیم‌گیر و اجرایی را به بازیگری تبدیل کند که وقتی کار به چیدن کابینه می‌کشد از همان اول نگاه و خط‌مشی مشخصی برای انتخاب وزیرش وجود داشته باشد. اغلب، چنان‌که در دوره پیشین هم اتفاق افتاد، استخوان‌بندی اصلی کابینه شامل وزارتخانه‌های کلیدی مانند وزارت امور خارجه کشور و اطلاعات چیده می‌شود و در نهایت اگر در سهم‌خواهی‌های جناح‌های برنده و بازنده لازم بود وزارتی دست به دست شود تا به همه صندلی برسد، وزیر ارتباطات هم به عنوان وجه‌المصالحه به طرفین یا افراد داده می‌شود. امسال اما این ماجرا کمی فرق دارد.
تاثیر محسوس پهنای باند بر نتیجه انتخاباتی که در آن عملاً صدا و سیما از دور خارج شد نشان داد در پایان چهار سال دولت یازدهم به هدفی که برای این موضوع برگزیده بود رسیده و به قول خود شیخ دیپلمات هر کدام از این گوشی‌ها برای خودش یک صدا و سیماست. توسعه پهنای باند، اینترنت همراه و کنترل فیلترینگ منجر به نوزایی محتوای مستقل در فضای مجازی ایران شد، اما در نهایت امروز بسیاری از کسب و کارهای کلیدی حوزه فناوری اطلاعات از عملکرد این وزارتخانه در موارد تخصصی، از توسعه بازار گرفته تا تنظیم مقررات، ناراضی هستند. دست‌کم چهار سناریوی اصلی برای آینده وزارت ارتباطات وجود دارد که در پرونده این شماره بررسی شده: ابقای محمود واعظی در شرایطی که همچنان محمدجواد ظریف گزینه اول وزارتخانه‌ای است که او در سودایش می‌سوزد، رفتنش به ریاست دفتر ریاست جمهوری به جای محمد نهاوندیان برای باز شدن فضای سیاسی‌اش و نشستن نصرالله جهانگرد که می‌تواند وجه‌المصالحه سهم‌خواهی اصلاح‌طلبان باشد، نشستن ابوالحسن فیروزآبادی بر صندلی‌ای که نیاز به تعامل قوی با حاکمیت دارد و جهانگرد کم و بیش از آن بی‌بهره است و در نهایت گزینه کمی بعید جا دادن به فردی مستقیم از صنف فناوری اطلاعات مانند سعیدی نایینی.
گذشته از این گزینه‌ها در گزارش اول در پرونده حاضر، با نتایج یک نظرسنجی درباره کارنامه وزارت ارتباطات آشنا خواهید شد که کوشیده است امتیاز متوسط وزارت ارتباطات در بیرون و درون بازار فناوری اطلاعات را مورد ارزیابی قرار دهد. میزگرد این شماره از پیوست نیز با موضوع بررسی کارنامه وزارت ارتباطات قله پرونده حاضر است، جایی که با حضور دولتمردان حاضر و سابق و فعالان صنفی و خصوصی خواهید خواند چقدر وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت یازدهم در برقراری ارتباط واقعی موثر بوده است.

محمود واعظی: وزیر مستقر این روزها همچنان گزینه اول برای وزارت ارتباطات است. هرچند کارنامه او درون وزارت ارتباطات پر از تک‌ماده است ولی از سوی دیگر تردیدی نیست که او توانست دست‌کم ماموریتش را در بیرون وزارتخانه به نحو احسن به انجام برساند. توسعه پهنای باند برای استفاده رسانه‌ای، ایستادن در برابر فیلترینگ بسترهای ارتباطی و توسعه زیرساخت اینترنت همراه برای ایجاد جریان روان‌تر خدمات و به خصوص رسانه‌ها همگی در دوره وزارت این وزیر کم و بیش تندخو انجام شد. وزیر که به سبب گریزش از رسانه‌های تخصصی و امور داخلی بازار فناوری اطلاعات مشهور است در تمامی این چهار سال بیش از ۲۰ سفر رسمی از سوی ریاست‌ جمهوری به عنوان نماینده ویژه رفت و علاقه‌ای آشکار به دوربین‌های صدا و سیما نشان داد.
واعظی در دوران جوانی، پیش از انقلاب، در فرنگ مخابرات خوانده و مدتی هم مدیرعامل مخابرات بوده است، اما در حقیقت بیش از نیمی از دوران حیاتش را در تحصیل و تجربه دیپلماسی گذارنده و به عنوان عضو هیات موسس و شورای مرکزی حزب عدالت و توسعه، حزب حسن روحانی، آشکارا جزو نزدیک‌ترین یاران رئیس‌جمهور منتخب است و از همین رو توانست در چهار سالی که گذشت وزارت ارتباطات را از وزارتخانه‌ای در آستانه انحلال و ادغام در دولت‌های گذشته به وزارتخانه‌ای برساند که تقریباً در برابر همه قطب‌های اقتصادی و سیاسی کشور به نوعی ایستاد. در داخل وزارتخانه و در بازار سنتی فناوری اطلاعات ولی کارنامه واعظی درخشان نیست. او به هسته تاریخی صنعت و تجارت فناوری اطلاعات بی‌توجه بود و حتی تا همین امروز هم هیچ نشانه آشکاری از چرخش در بین او و تیم ژنرال‌هایش دیده نمی‌شود. ادبیات غیر‌دیپلماتیک و بسیار دستوری واعظی، به ویژه در دو سال اول، بسیاری از متفکران بازار را رنجاند و در سال آخر دیگر شکاف‌هایی که میان معاونانش وجود داشت قابل چشم‌پوشی نبود. تکرار شدن همان آدم‌های همیشگی وزارت ارتباطات در دولت‌های نهم و دهم در زمان وزارت واعظی نشان می‌دهد او و همراهانش دست‌کم سبد پری از نیروهای معتمد و متخصص ندارند.

+اقتدارگرا، نزدیک به رئیس‌جمهور، آشنا به ابزارهای سیاسی و صاحب نفوذ در کابینه، سابقه مدیریت در مخابرات 
-نداشتن برنامه و دیدگاه مشخص برای بازار فناوری، ادبیات تند و دستوری، ضعف ارتباط با رسانه‌های تخصصی، علاقه اغراق‌آمیز به سیاست خارجی 

نصرالله جهانگرد: معاون فناوری اطلاعات فعلی وزیر ارتباطات بدون شک سرشناس‌ترین چهره سیاسی دو دهه اخیر در بازار فناوری اطلاعات است. او، که نامش با طرح توسعه کاربری فناوری اطلاعات یا همان تکفا در دولت دوم اصلاحات عجین شده، طی تمامی این سال‌ها ارتباطی سازمان‌یافته و تاریخی با صنف و بازار فناوری اطلاعات برقرار کرده و همواره زبان، مغز متفکر و یکی از موتورهای توسعه فناوری اطلاعات در قلب دولت‌ها و نهادها حاکم بوده است. جهانگرد پیش از این نیز یک بار در نهایت تعجب از مجلس ششم، که در آن اصلاح‌طلبان حاکم بودند، رای عدم صلاحیت گرفته و در دوره پیشین هم هرچند گزینه اول برای وزارت ارتباطات بود اما در نهایت با وزن‌کشی جناح‌های رایج به سازمان فناوری اطلاعات رفت تا به ظن بسیاری وزیر سایه برای وزیری باشد که هیچ تخصص و علاقه‌ای به امور داخلی بازار نداشت. چهار سال اخیر از یک سو برای جهانگرد موفقیت و از سوی دیگر شکست بود. طی این سال‌ها او که عضو شناسنامه‌دار حزب مشارکت و داماد خانواده معین است توانست اندک‌اندک از زیر سایه اپوزیسیون خارج شود و از خود چهره‌ای عمل‌گرا و معتدل نشان دهد و از سوی دیگر تمرکز و برنامه‌اش برای توسعه دسترسی، پهنای باند و حضانت از برخی از کسب و کارهای بومی جدید جواب داد، ولی این همه ماجرا نیست. همان‌گونه که انتظار می‌رود، نماینده ویژه سید خندان این بار در زمان معاونت واعظی نتوانست حتی سایه‌ای از آن چهره خطرپذیر، ‌نوگرا و صنفی باشد. انتظارات بسیاری از عملکرد وی در وزارت ارتباطات و بازار فناوری اطلاعات ناکام ماند و حتی از سوی نهادهای رسانه‌ای همچون کیهان تحت عنوان مختصر نون و جیم تا آستانه برچسب‌های جنجالی همچون جاسوس و معاند پیش رفت و شاید اگر خود شیخ دیپلمات کمر به حمایتش نمی‌بست، حالا این چهره فناوری اصلاح‌طلبان سرنوشت دیگری داشت. رئیس فعلی سازمان فناوری اطلاعات هر قدر در انتقال خود و دیدگاهش به جریان قدرتمند میانه‌رو موفق بود، به همان نسبت در حفظ و ترقی پایگاه مردمی خودش در بازار فناوری اطلاعات ناکام ماند و این ناکامی خود را از قیومیت الکامپ گرفته تا دادن یک کرسی بحق به صنف در کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات رادیویی نشان داد. او راهی سخت برای رفتن به کرسی دلخواهش در پیش دارد

+آشنایی به بازار و بازیگران حوزه فناوری اطلاعات،‌ دارای ارتباطات گسترده در صنف فناوری اطلاعات، آشنایی کامل با مفاهیم جهانی امروز حوزه ارتباطات
-داشتن سابقه سیاسی پررنگ، انتظارات بالای بازار فناوری اطلاعات از شخص او، نداشتن تیم مدیریتی آماده و تهدید از سمت نهادهای امنیتی 

سید ابوالحسن فیروزآبادی: دبیر فعلی شورای عالی فضای مجازی یکی از چهره‌های قدرتمند پشت پرده یک دهه اخیر در عرصه فاوا به شمار می‌آید که طی دولت اخیر تازه وجوهی از فعالیتش به تریبون‌های رسمی
رسیده است.
فیروزآبادی با پیشینه‌ای پررنگ در نهادهای امنیتی کشور متولد نجف اشرف است و نه تنها تمامی عمر حرفه‌ای و تحصیلی خود را در رفت و آمد میان فقه و ارتباطات سپری کرده اخیراً دامنه خط سیر سمت‌های شناخته‌شده او از تامین تلکام و رایتل و زعیم گرفته تا معاونت وزیر کار و رفاه و هیات مدیره شرکت ملی نفتکش متفاوت
بوده است.
او مرکز و شورای عالی فضای مجازی را در شرایطی تحویل گرفت که نزدیک به نیم دهه درگیری بر سر جایگاه این مرکز آن را به آشوب کامل کشانده بود.یکی از شروط او برای در اختیار گرفتن این سمت، جداسازی فیزیکی و اداری مرکز ملی فضای مجازی با پژوهشگاه ICT (مرکز تحقیقات مخابرات) بود که نشان می‌دهد فیروزآبادی تمایلی به حاشیه و جنجال ندارد. فیروزآبادی این صندلی داغ را از گزینه اول دولت یازدهم، یعنی حسن انتظاری، تحویل گرفت که در کمال ناباوری خودش شمشیر را برای دولت و وزارتخانه از رو بسته بود، اما با آمدن این دبیر جدید همه تنش‌ها فروکش کرد. فیروزآبادی در این جایگاه جدید نشان داد رجلی اهل سیاست، مسامحه و مصالحه است و از همین رو می‌توان به راحتی فرض کرد که گزینه‌ای دور از ذهن برای دولت روحانی، برای واگذاری وزارتخانه ارتباطات و فناوری اطلاعات نباشد. شاید بیشتر از قابلیت‌های اثبات‌شده این مدیر، یکی از موانع او برای دورخیز وزارت همین جایگاه فعلی‌اش باشد که وی را دست‌کم به صورت پیش‌فرض بالاتر از وزارتخانه قرار می‌دهداما مهم‌ترین مانع، سابقه فعالیتش در نهادهای امنیتی است که تجربه ای ناشناخته را پیش روی فعالان بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات قرار داده است. احتمال ایجاد تغییرات زیاد در پست‌های کلیدی وزارتخانه و به کار گماردن چهره‌های امنیتی، نگرانی عمده فعالان خصوصی این صنعت خواهد بود.

+معتمد بودن در حاکمیت، کارنامه پررنگ در تسامح و مدارا، سوابق تخصصی در ارتباطات و فقه
-دارای سمتی بالا در حاکمیت،‌ نبودن در بافت سیاسی فعلی دولت، نداشتن ارتباطاتی مداوم با بخش خصوصی 

امیرحسین سعیدی نایینی: اولین رئیس و یکی از موسسان سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کل کشور، به اذعان همه شاخص‌ترین چهره فعالان بخش خصوصی فناوری اطلاعات است. او که سمت‌های متنوعی از اولین سفیر جمهوری اسلامی ایران در لندن گرفته تا ریاست انجمن صنفی شرکت‌های انفورماتیک کشور را در کارنامه خود دارد، ترکیبی پیچیده از ارتباطات سیاسی و کاریزمای فردی است. سعیدی نایینی بیش از یک دهه است که در انزوایی خودخواسته تنها سمت رسمی‌اش مدیریت عاملی بر شرکت گام الکترونیک است. شرکتی که چند سال پس از انقلاب تاسیس شده بود تا رقیبی برخاسته از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در برابر صاایران و ایزایران باشد، ولی بعدها کاملاً به بخش خصوصی سپرده شد. در تمامی این سال‌ها چه در مسند قدرت و چه بیرون از آن سعیدی بی‌وقفه منتقد همیشگی سیاست‌های دولت در برابر فعالان بخش خصوصی فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور بوده و از مزایده واگذاری مخابرات ایران گرفته تا مناقصه طرح جامع مالیاتی همگی مورد اعتراضات آتشین این صدای ناآرام‌بخش خصوصی بوده است و تهدید از سوی دولت، نهادهای امنیتی و بحران‌های اقتصادی نیز بر صراحت و گاه لجاجت او غبار ننشانده است. هیچ نشانی از تمایل فردی سعیدی نایینی برای حضور در سیدخندان نیست و حتی کارنامه و منش صنفی او نیز این نظریه را به جای تقویت تضعیف می‌کند، اما دست‌کم در آستانه تحویل دولت صداهای متعددی از سوی بدنه صنف فناوری اطلاعات به ویژه هیات مدیره‌های پیشین صنف شنیده می‌شود که حداقل به سبب بالا بردن سقف خواسته‌های صنفی، بر حمایت از این پدرخوانده صنفی برای گزینه‌های وزارت ارتباطات تاکید دارند. تا اینجای کار هیچ تردیدی نیست که دست‌کم به صورت رسمی هیچ حمایتی از سوی سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کل کشور برای وزارت اول ریاستش نخواهد شد. ناصرعلی سعادت، رفیق دیرینه سعیدی نایینی و رئیس فعلی سازمان، به صراحت اعلام کرده است که این سازمان در پی اعلام گزینه رسمی برای وزارت آینده نیست و همین موضع او نیز از سوی یاران سعیدی مورد انتقاد فراوان قرار گرفته است. شاید ریشه‌ این کاندیدا شدن نصفه نیمه سعیدی نایینی را باید در ناامیدی صنف از گزینه مطلوب دور پیش، یعنی نصرالله جهانگرد، جست‌و‌جو کرد.

+پایگاه قدرتمند صنفی، سابقه انقلابی، کسب و کار خصوصی مرتبط
– نداشتن سابقه دولتی، صراحت لهجه در مواجهات سیاسی و بی‌علاقگی فردی 

  گزینه‌هایی که نیستند:

برات قنبری: معاون بسیار نزدیک به وزیر ارتباطات که طی سه دهه، از مرکز تحقیقات گرفته تا داده‌پردازی و از سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گرفته تا مخابرات، عرصه مدیریت وی بوده است. بسیاری هنوز هم او را بانفوذترین مرد درون ساختار تصمیم‌گیری ارتباطات کشور می‌دانند. همچنین کلیدی‌ترین مهره محمود واعظی در مواجهه با ناملایمات این چهار سال بود. قنبری همواره از ویترین‌های آشکار سیاسی پرهیز کرده و برای این دوره، دست‌کم در کلام، علاقه به دوری از مسند وزارت دارد.

محمود جراحی: مغز متفکر تمامی سرمایه‌گذاری‌های دو دهه اخیر بازار فناوری اطلاعات این روزها معاون توسعه خدمات بنیاد مستضعفان است، اما تقریبا هیچ بازیگری در این بازار نیست که نداند این چهره فرهیخته موتور تمامی واگذاری‌ها از ایرانسل گرفته و مخابرات ایران تا سرمایه‌گذاری تاریخی MTN بر شبکه فیبر نوری بوده است. جراحی در هر فرصتی تاکید کرده علاقه‌ای به سمت‌های سیاسی ندارد و در همین لایه کارشناسی راضی‌تر است: حرفی قابل تامل از سوی مردی که نسل فعلی مدیران فناوری ایران را تربیت کرده است.

مظفر پوررنجبر: مدیرعامل اسبق مخابرات ایران و ایزایران نشان داده است که مرد مصالحه نیست. او پس از یک تبعید کوتاه‌مدت به سیستم بانکداری الکترونیکی این روزها دوباره به هیات مدیره مخابرات بازگشته، اما آشکارا سر سازش با دستورات دولتی ندارد.
پوررنجبر مرد معتمد بخش‌هایی از بازار فناوری اطلاعات است که ذاتاً با دولت حسن روحانی همسو نیستند و از همین رو نه تنها نمی‌خواهد بلکه شاید نتواند گزینه‌ای مناسب برای جایگزینی وزیری باشد که برای ماه‌‌ها در برابرش ایستاد و هرگز احکامش را برنتابید. او را می‌توان به طیفی متعلق دانست که از دریچه صا‌ایرانی‌های سابق این روزها از نزدیک انتخاب وزیر و تاثیرش بر گروه مخابرات ایران را پیگیری می‌کنند.

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz