نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 51 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 36

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات:

مشکل اصلی توسعه اینترنت ثابت سرمایه‌گذاری است

شرکت‌های فعال در بازار اینترنت ثابت بر این باورند که به دلیل سیاست‌گذاری‌های اشتباه در این حوزه آنها در زمان شروع به کارشان امکان رشد و توسعه نداشته‌اند و حالا هم به دلیل ورود اپراتورهای تلفن ‌همراه و ارائه دیتا با قیمت بسیار پایین امکان رقابت در بازار را از دست داده‌اند. از سوی دیگر پروانه‌های FCP نیز کمکی به خروج این شرکت‌ها از بن‌بست توسعه شبکه‌شان نکرده و حتی محدودیت‌های جدیدی پیش روی آنها گذاشته است. در مقابل اما مدیران وزارت ارتباطات اعلام می‌کنند که مشکل اصلی توسعه نیافتن اینترنت ثابت، نه قانون‌گذاری و نه قیمت پایین دیتای موبایل در کشور، که نبود سرمایه‌گذاری کافی در این حوزه است. در مورد معضلات اصلی توسعه نیافتن اینترنت ثابت در کشور با محمدجواد آذری جهرمی به گفت‌وگو نشستیم که در زیر می‌خوانید:

وزارت ارتباطات به صورت مشخص چه برنامه‌ای برای توسعه اینترنت ثابت در کشور دارد؟

در برنامه ششم توسعه و برنامه اقتصاد مقاومتی یک عنوان برنامه بسیار مهم دیده شده و آن هم رسیدن به سرعت متوسط ۲۰ مگ برای مصارف خانگی است. طبیعتاً در شرایط مناسب روی تکنولوژی ADSL امکان ارائه سرویس بیشتر از ۱۶ مگ بیت بر ثانیه وجود ندارد. این به مفهوم پشت سر گذاشتن ADSL در این چهار سال و خاتمه یافتن آن است. برای رسیدن به سرعت متوسط ۲۰ مگ وزارت ارتباطات دو وظیفه مهم دارد. اولین وظیفه تعیین اهداف و برنامه مشخص در بحث شبکه مادر مخابراتی است که در اختیار زیرساخت است. بزرگ‌ترین مانع در بخش توسعه اینترنت ثابت نیز همین انحصار است. متاسفانه در سال‌های گذشته و بعد از خصوصی سازی نه مخابرات اقدام به توسعه شبکه زیرساختی کشور کرد و نه به بخش خصوصی فعال در این حوزه اجازه توسعه داد. هرچند به تازگی این شرکت با پروژه تانوما ارائه سرویس فیبر نوری را شروع کرده و بر اساس آخرین اطلاعاتی که دارم تاکنون ۱۴ هزار پورت واگذار کرده است. تکنولوژی واسطه‌ای که به کمک این زیرساخت می‌توان از آن استفاده کرد VDSL است.

در زمینه توسعه شبکه بر مبنای VDSL تاکنون چه اقدامی انجام شده است؟

بر اساس پروانه FCP به شرکت‌های اینترنتی مجوز فراهم کردن زیرساخت بر اساس FTTC (کشیدن فیبر تا کابینت‌ها) داده شده است. اما یک سال است که این پروانه به شرکت‌های اینترنتی ارائه شده، اما کاری جدی صورت نگرفته است.

دلیل عمده وارد نشدن شرکت‌های دارای پروانه FCP به حوزه FTTC چیست؟

دلیل عمده این اتفاق همکاری نکردن مخابرات با این شرکت‌هاست. در نهایت این شرایط باعث تدوین یک مصوبه دیگر در رگولاتوری به نام مصوبه ۲۳۰ شد. در این مصوبه اصول تعامل اپراتورهای FCP و مخابرات و اینکه این شرکت باید به چه شیوه‌ای با دارندگان پروانه FCP همکاری کند ترسیم شده است. در واقع تلاش کردیم به کمک این مصوبه موانع قانونی‌ای که بر سر راه شرکت‌های خصوصی اینترنت در خصوص توسعه FTTC است برداشته شود. اما با این مصوبه هم مشکلات به پایان نمی‌رسد، چرا که در حال حاضر به ۱۷ شرکت مجوز FCP داده شده و هر ۱۷ شرکت خواهان فیبرکشی به موازات مخابرات، نصب کابینت و… هستند. این شرایط یک هدررفت سرمایه به همراه خود دارد. جاهایی که پروژه اقتصادی است همه شرکت‌ها به دنبال نصب کابینت و فیبرکشی هستند، اما در مقابل جایی که صرفه اقتصادی ندارد هیچ شرکتی حاضر به ورود نیست و این چالشی است که بین خود دارندگان پروانه FCP وجود دارد. مشکل سومی هم در بحث توسعه شبکه فیبر نوری وجود دارد و آن سرمایه‌گذاری نکردن دارندگان پروانه FCP در این بخش است. صحبت‌های زیادی در مورد سرمایه‌گذاری چند صد میلیارد تومانی آنها در بخش فیبر نوری و گذاشتن کابینت شنیده می‌شود، اما در عمل تنها دو شرکت هستند که حدود هزار یا دو هزار کابینت فیبر نوری نصب کرده‌اند.

تا چه حد مشکل سرمایه‌گذاری در حوزه توسعه اینترنت ثابت در کشور جدی است؟

شاید بتوان گفت بخش بزرگی از مشکل بر سر توسعه اینترنت ثابت نبود سرمایه کافی است. مشکل سرمایه‌گذاری هم محدود به شرکت‌های FCP نمی‌شود، چرا که مخابرات به عنوان شرکتی که عمده سهم از بازار اینترنت ثابت را در اختیار دارد نیز با نبود سرمایه‌گذاری کافی روبه‌رو است. در واقع سهامداران این شرکت در زمان لازم سرمایه‌گذاری کافی در این شرکت انجام نداده‌اند و سود به‌دست‌آمده از محل درآمدهای شرکت نیز به سرمایه‌گذاری و افزایش سرمایه اختصاص داده نشده است.
اما دارندگان پروانه FCP اعلام می‌کنند مشکلات توسعه شبکه بر اساس فیبرنوری بیشتر به مقررات‌گذاری و همکاری نکردن شرکت مخابرات بازمی‌گردد نه نبود سرمایه.
این چیزی است که آنها اذعان می‌کنند، اما واقعیت نبود سرمایه کافی است. دارندگان پروانه FCP باید یک ترکیبی داشته باشند و با یک ترکیب بزرگ‌شده در مقابل مخابرات دست به سرمایه‌گذاری بزنند تا کار توسعه در این بخش پیش رود. متاسفانه ادبیات گفتمانی مناسب بین دارندگان پروانه FCP وجود ندارد؛ نمی‌توانند در رابطه با منافع همسو با یکدیگر به نقطه اشتراک برسند و نقطه اختلاف‌شان با هم بسیار زیاد است. منطقی هم هست که با یکدیگر به حجم سرمایه‌گذاری مناسب برسند، نه اینکه تک‌تک اقدام به سرمایه‌گذاری کنند. اگر تاکنون شرکت‌های اینترنتی رشد کرده‌اند به خاطر سرمایه‌گذاری‌ای بوده که مخابرات در بخش زیرساخت شبکه انجام داده. هیچ‌کدام از این شرکت‌ها تاکنون برای شبکه‌سازی سرمایه‌گذاری نکرده‌اند. در حال حاضر نیز با توجه به اینکه مخابرات نمی‌تواند در بخش شبکه‌سازی سرمایه‌گذاری لازم را انجام دهد این شرکت‌ها از بازار عقب افتاده‌اند.

با چه راه‌حلی می‌توان هم شرکت‌های اینترنتی و هم مخابرات را از این بن‌بست نجات داد؟

راه‌حل اصلی می‌‌توانست فعال شدن پروانه ایرانیان‌نت (اپراتور فیبرنوری) و انجام تعهدات این شرکت باشد. از زمان دریافت پروانه در سال ۹۱ تکالیفی بر عهده این شرکت گذاشته شد که متاسفانه سهامداران آن زمان سرمایه‌گذاری لازم برای انجام این تعهدات را به کار نگرفتند. در نهایت شرایط برای ورود سرمایه‌گذاری خارجی فراهم و MTN وارد این پروژه شده است.

ورود سرمایه MTN به اپراتور چهارم در چه مرحله‌ای قرار دارد؟ اساساً این شرکت خارجی وارد این پروژه شده است؟

در حال حاضر جزئیات امضای قراردادشان (term sheet) نهایی شده و در حال انجام ارزیابی اولیه قرارداد (Due diligence) هستند. ثبت شرکت و موضوعات اداری فعالیت‌شان در کشور نیز در حال پیگیری است.

چرا سرمایه‌گذاری لازم در این حوزه صورت نمی‌گیرد؟

این سرمایه‌گذاری نیاز به بازگشت سرمایه دارد؛ یعنی مدل بازگشت سرمایه آن باید توجیه اقتصادی داشته باشد. از دید ما، از آنجا که در بخش دیتای موبایل به نقطه نزدیک به اشباعی رسیدیم، بازار اینترنت ثابت قابلیت زیادی برای رشد دارد. اما اشکال این بازار در چند نکته اساسی خلاصه می‌شود که اصلی‌ترین آن هزینه اجرای پروژه است. بخشی از هزینه‌های پروژه مربوط به سرمایه‌گذاری اولیه (Capex) است که کاملاً طبیعی است و بخشی دیگر مربوط به هزینه‌های عملیاتی (Opex) است. این هزینه‌های عملیاتی به هزینه‌های انتقال شبکه مخابرات و زیرساخت بازمی‌گردد. هر فرد یا نهادی هم که برای سرمایه‌گذاری وارد این بازار می‌شود یک مطالعه اقتصادی انجام می‌دهد که بعد از راه‌اندازی شبکه چه میزان از سهم خود را باید به مخابرات و زیرساخت پرداخت کند. بنابراین به خاطر بالا بودن هزینه انتقال شبکه برای بسیاری سرمایه‌گذاری در این بخش به‌صرفه نیست.
چرا وزارت ارتباطات از ابتدا ارائه پروانه FCP را راه‌حلی برای جلوگیری از تعدد پروانه در این زمینه در نظر نگرفت؟ از ابتدا هم قرار بود با پروانه‌های جدید ارتباطی بازیگران این حوزه کاهش پیدا کنند.
فراموش نکنید که تا قبل از پروانه FCP نزدیک به ۱۲۰۰ فعال در بازار اینترنتی کشور داشتیم و رساندن آنها به ۱۷ شرکت کار بسیار بزرگی بوده است. قبل از ارائه پروانه FCP این تحلیل وجود داشت که با توجه به حجم بازار حضور شش فعال کافی است. اما وقتی در زمینه ارائه پروانه سیاست باز گذاشته می‌شود نمی‌توانیم بگوییم فقط به شش شرکت پروانه می‌دهیم.

در مصوبه جدیدی که قرار است تنظیم کنید نمی‌توان برای تجمیع این شرکت‌ها راه‌حلی در نظر گرفت؟

برای تجمیع اپراتورهای FCP باید مشوق‌هایی در نظر گرفت که این کار هم در مصوبه ۲۳۷ در نظر گرفته شد. نظام پله‌ای برای تعرفه اینترکانکشن و ارتباطات در این مصوبه به این خاطر در نظر گرفته شد تا آنها به سمت تجمیع و کاهش هزینه‌هایشان پیش بروند. از سوی دیگر در بند ۵ حکم انتصاب مهندس حسین فلاح، رئیس جدید سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، در این رابطه درخواست راه‌حل کرده‌ام. از جمله اینکه شرکت‌ها با وارد شدن به بازار بورس از ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری این بازار استفاده کنند.

بازار اینترنت ثابت ما نیازمند چه میزان حجم سرمایه‌گذاری است؟

درآمد سالانه مخابرات در حدود شش هزار میلیارد تومان و درآمد همه شرکت‌های دارای پروانه FCP در حدود هزار میلیارد تومان است. از دید بنگاهی نیز سایز مخابرات همچنان خیلی بزرگ‌تر از ۱۷ دارنده پروانه FCP است. MTN اعلام کرده که برای توسعه شبکه فیبر نوری در هشت شهر اصلی نیازمند ۳۰۰ میلیون دلار سرمایه است، بر اساس همین میزان می‌توان نیاز بازار اینترنت ثابت کشور به سرمایه‌گذاری را تخمین زد.

با توجه به بررسی‌هایی که وزارت ارتباطات در این زمینه انجام داده امکان دارد رقم دقیقی ارائه دهید؟

بازار اینترنت ثابت ایران نیازمند یک میلیارد دلار سرمایه‌گذاری است.

یکی از دلایلی که شرکت‌های دارنده پروانه FCP عامل بازدارنده رشد خود عنوان می‌کنند تعرفه پایین اینترنت همراه در ایران در مقایسه با سایر کشورهاست. به باور آنها در این زمینه اپراتورهای همراه کم‌فروشی می‌کنند و همین امر باعث شده ماهانه ۱۵ هزار پورت پرسرعت آنها در کشور تخلیه شود. این تحلیل را قبول دارید؟

اینترنت همراه ما نسبت به کشورهای دیگر ارزان نیست. اینترنت همراه کشور از نظر به‌صرفه بودن ( affordability ) جزو ۱۰ کشور اول است. اپراتورهای ثابت چون توان رقابت با کیفیت و قیمت اینترنت همراه را ندارند از ما می‌خواهند تعرفه دیتای موبایل را افزایش دهیم؛ یعنی ما از جیب مردم خرج کنیم تا شرکت‌های FCP بتوانند مشتریان خودشان را حفظ کنند. این سیاست درستی نیست. اینترنت ثابت زمانی می‌تواند با موبایل رقابت کند که کاربران در خانه بدون تاخیر، قطع و اختلال به محتوای ویدئویی و… با کیفیت HD دسترسی داشته باشند. شرکت‌ها با کمک اینترنت ثابت می‌توانند سرویس‌هایی به کاربران ارائه کنند که قابل قیاس با دیتای موبایل نیست. شرکت‌های FCP می‌توانند بر اساس مصوبه ۲۳۷ اینترنت غیرحجمی در اختیار کاربران‌شان بگذارند و با این کار مشترکان موبایل را به شبکه خود بازگردانند، اما این کار را انجام نمی‌دهند. در مقابل انتظار دارند که ما قیمت دیتای موبایل را افزایش دهیم. رقابت اصلی با ارائه سرویس نوین و باکیفیت صورت می‌گیرد نه بالا بردن تعرفه موبایل. امیدواریم با مصوبه جدیدی که به زودی به تصویب رگولاتوری می‌رسد با در نظر گرفتن سیاست‌گذاری‌های مشخص مشکلات حوزه اینترنت ثابت کشور را حل کنیم

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz