نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 51 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 39

میزگرد بررسی وضعیت فعلی و آینده بازار ADSL در ایران

فصل مهاجرت ثابت بدون همراهی

فناوری‌هایی که ارتباط ما با شبکه اینترنت را برقرار می‌کنند مدام در حال تغییر هستند. تا همین چند سال پیش سیستم دایال‌آپ با آن بوق گوش‌خراش مودم‌هایش بود که به هزار زور و زحمت ما را به دنیای رنگارنگ اینترنت وصل می‌کرد. بعد از آن اینترنت‌ پرسرعت آمد و ما را با معنای واقعی پدیده دانلود کردن آشنا کرد. اینترنت پرسرعت موبایل هم که به کلی بازی را تغییر داد. علاوه بر سرعت، راحتی استفاده از آن کاربران بسیاری را به خود جذب کرد. برخلاف بسیاری از کشورهای دنیا این میزان رشد کاربر اینترنت موبایل در ایران لطمه جدی‌ای به بازار اینترنت ثابت زده است، تا جایی‌ که برخی صحبت از مرگ این بازار می‌کنند. در میزگردی که با حضور برخی از بازیگران و صاحب‌نظران حوزه ارتباطات ثابت کشور برگزار کردیم به بررسی وضعیت فعلی و دلایل رکود این بازار پرداختیم. احمدرضا نخجوانی، مدیرعامل شاتل، محدودیت تکنولوژی ADSL و اشباع بازار ثابت را عامل ریزش مداوم کاربران اینترنت ثابت می‌داند. مجید رئیسی، معاون فنی پارس‌آنلاین، علاوه ‌بر اشباع بازار از پایین بودن قیمت‌های اینترنت موبایل و تعدد بازیگران حوزه ثابت انتقاد می‌کند. احمد علمایی، مدیرکل تنظیم مقررات شرکت مخابرات ایران، کاهش تقاضا برای ADSL را با مردن آن یکی نمی‌داند و بر لزوم سرمایه‌گذاری بیشتر در این حوزه تاکید می‌کند. صابر فیضی نیز که پیش از این مدیرعامل فناپ‌تلکام بود و حالا مشاور مدیرعامل فناپ شده است با قاطعیت می‌گوید هیچ سیستم رادیویی تحت هیچ شرایطی جایگزین سیستم ثابت نخواهد شد و به زودی حاکمیت با سیاست‌گذاری خود مشکل بازار ثابت را حل خواهد کرد. هرچند هر یک از حاضرین در این میزگرد راهکارهای متفاوتی برای حل معضلات این بازار ارائه کردند اما همه آنها درباره یک موضوع اتفاق نظر داشتند: بازیگران حوزه ثابت چاره‌ای جز مهاجرت به VDSL ندارند، در غیر این صورت به فنا می‌روند.

با توجه به تحولات حاصل از گسترش اینترنت همراه، تغییرات تکنولوژی و چالش‌های فیبررسانی آیا می‌توان امیدوار بود که اینترنت پرسرعت ثابت همچنان سهم قابل توجهی از بازار را داشته باشد؟

احمدرضا نخجوانی، مدیرعامل شاتل:

از ابتدای سال ۹۵ شاهد تغییر و تحول جدی در حوزه فروش ADSL هستیم. ۵/۸ میلیون کاربر اینترنت پرسرعت در کل ایران وجود دارد. از این تعداد چهار میلیون کاربر شرکت‌های پپ و اف‌سی‌پی هستند و مابقی از اینترنت مخابرات استفاده می‌کنند. آمارهای غیررسمی نشان می‌دهند ماهانه به طور متوسط ۱۵ هزار پورت از این بازار کم می‌شود. عوامل مختلفی در این وضعیت تاثیرگذار بوده‌اند، از جمله محدودیت تکنولوژی. یک‌سوم سرویس‌های ADSL در کشور حداکثر با سرعت دو مگابیت بر ثانیه آپلود می‌شوند. در کنار اینها اینترنت موبایل به بازار آمده است که با تکنولوژی‌های ۳G و ۴G سرعتی به مراتب بالاتر در اختیار آنها می‌گذارد. از طرف دیگر بازار اینترنت ثابت نیز تا حد زیادی به اشباع رسیده است. در دنیا ۶۰ تا ۷۰ درصد مصرف ترافیک به تماشای فیلم اختصاص دارد. اما در کشور ما برای آن محدودیت وجود دارد و بیشترین مصرف شبکه برای تلگرام و اینستاگرام است که با اینترنت موبایل راحت‌تر می‌توان از آنها استفاده کرد. بنابراین بازار ADSL از سال گذشته به شدت کساد شده است. اوایل دهه ۹۰ تا سال گذشته هزینه جذب مشتری برای ما ۲۰ تا ۲۵ هزار تومان بود، حالا این هزینه به بالای ۱۰۰ هزار تومان رسیده است؛ یعنی ظرف یک سال چهار برابر شده است.

آیا آماری را که آقای نخجوانی عنوان کردند تایید می‌کنید؟ از نظر شما چه اتفاقی در حال رخ دادن در این بازار است؟

مجید رئیسی، معاون فنی پارس‌آنلاین:

بله، صد درصد درست است. بازار به نقطه اشباع رسیده و این اشباع نسبت به اشباع بازارهای مشابهی همچون ترکیه خیلی سریع‌تر اتفاق افتاده است. ورود تکنولوژی‌های موبایل رشدی را که اینترنت ثابت و ADSL می‌توانست در بازار داشته باشد متوقف کرده است. بسیاری از مشتریان سرویس ADSL خود را تمدید نمی‌کنند و تقاضای جمع‌آوری رانژه هم نمی‌دهند؛ به سمت استفاده از تکنولوژی‌های موازی یعنی ۳G و ۴G رفته‌اند. ۳G و ۴G در هیچ جای دنیا نمی‌توانند از نظر کیفیت و سرعت با اینترنت ثابت رقابت کنند، اما اینترنت ثابت در ایران روی ابتدایی‌ترین فناوری پهن‌باند یعنی ADSL، ADSL2 و ADSL2+ ارائه می‌شود. VDSL چندین سال است در سایر کشورها تبدیل به فناوری غالب شده اما در ایران هنوز شروع نشده است. بنابراین در تکنولوژی چیزی فراتر از ۳G و ۴G برای ارائه به کاربر نداریم. از طرف دیگر بحث قیمت هم وجود دارد. قیمت تکنولوژی‌های موبایل در تمام دنیا با تکنولوژی‌های ثابت قابل رقابت نیست. در کشورهای اروپایی و آسیایی که بازار متعادلی بین ثابت و موبایل دارند کسی جرات ندارد در مورد چند گیگ استفاده ماهانه از تکنولوژی موبایل صحبت کند. در ایران قیمت اینترنت موبایل از اینترنت ثابت پایین‌تر است. راحتی استفاده را هم باید در نظر گرفت. بیش از ۶۵ درصد ترافیک مورد استفاده مردم ایران صرف شبکه‌های اجتماعی می‌شود. استفاده از ۳G و ۴G روی موبایل برای مردم راحت‌تر است. حتی وقتی خانه باشند ترجیح می‌دهند با همان اینترنت موبایل خود از تلگرام و اینستاگرام استفاده کنند. تعدد بازیگران نیز موضوع دیگری است که باید در نظر گرفت. در دوره‌ای بازیگران حوزه ADSL، ۱۱ شرکت به همراه مخابرات بودند، اما با آمدن پروانه FCP بازیگران متعددی به صحنه وارد شدند. ۱۸ شرکت مجوز گرفتند و سعی در جذب بخش باقیمانده بازار کردند. به دنبال آنها SERVCOها آمدند و به اشباع بازار کمک کردند.

آیا از شرایط فعلی می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که ما با مرگ ADSL مواجه شده‌ایم؟

احمد علمایی، مدیر کل تنظیم مقررات شرکت مخابرات ایران:

زمانی‌ که درباره یک سرویس صحبت می‌کنیم سه فاکتور را باید در نظر بگیریم: تقاضایی که فارغ از یک فرد به وجود آمده است، تکنولوژی ارائه آن سرویس و مقرراتی که آن سرویس را مدیریت و ارائه خدمت به کاربران را تقسیم‌بندی می‌کند. این سه فاکتور می‌توانند بر زنده ماندن یا مردن یک فناوری تاثیرگذار باشند. نمی‌توان منکر این شد که تقاضا برای تکنولوژی ADSL در حال کاهش است، اما نمی‌توان کاهش تقاضا برای آن را با مردن آن یکی دانست. نرخ کاهش تقاضا برای هر یک از بازیگران این حوزه متفاوت است و هر کدام رویکرد متفاوتی را برای حل مشکل دنبال می‌کنند.

رویکرد مخابرات ایران به عنوان یکی از اپراتورهای اصلی این بازار چیست؟

احمد علمایی:

باید ارائه سرویس ADSL را ادامه دهیم، ضمن اینکه باید به سمت سرویس‌های جدید جایگزین نیز مهاجرت کنیم، سرویس‌هایی که پایدارتر باشند و با سرعت بالا بتوانند خدمات متنوع‌تری ارائه کنند. حفظ کاربرهایی که نیازهای خود را با ADSL یا تکنولوژی‌های جایگزین آن برطرف می‌کنند ضروری است. کاربران در حال وارد شدن به یک فضای جدید هستند که لازمه آن سرعت بالا، تاخیر بسیار پایین و قابل اعتماد بودن است. حرکت به سمت این فضای جدید کاربری با تکنولوژی فعلی امکان‌پذیر نیست و باید سرویس را تغییر داد.

سایر کشورهای دنیا به سمت VDSL و فیبر رفته‌اند اما کشور ما هنوز به کندی در حال حرکت به این سمت است، در حالی ‌که FCPها مجوز شبکه‌ هم دارند. به نظر شما مشکل فعلی شبکه ناشی از چیست؟

احمدرضا نخجوانی:

شاتل نماینده زایکسل در ایران است. زایکسل به ما می‌گوید ایران تنها کشوری است که هنوز برای آن ADSL تولید می‌کنیم اما به زودی تولید آن را متوقف خواهیم کرد. بنابراین همه دنیا به سمت VDSL رفته‌اند. لازمه VDSL این است که فاصله شما از کاربر نهایی‌تان کاهش پیدا کند. در بحث FTTC هم همین‌طور است. به نظر من یکی از دلایل اینکه تا به حال این اتفاق در ایران نیفتاده کمبود بستر بک‌بون یا انتقال شهری و فیبر است. بحث‌های رگولاتوری هم تاثیرگذار بوده است. باید زودتر از اینها به این موضوع فکر می‌کردند تا شرکت‌ها تشویق شوند. ما چاره‌ای جز مهاجرت به VDSL نخواهیم داشت. ضرورت این مساله را وزارت ارتباطات، کمیسیون تنظیم مقررات، شرکت‌ مخابرات و سایر شرکت‌های دارای پروانه درک کرده‌اند. نمونه آن را در مصوبه ۲۶۰ کمیسیون تنظیم مقررات برای بیت‌استریم دیدیم که همه ذی‌نفعان دست در دست هم گذاشتند. این مصوبه به هر یک از شرکت‌ها به صورت انفرادی یا در قالب کنسرسیوم اجازه می‌داد نزدیک کابینت‌های مسی و نوری مخابرات کابینت نصب کنند، از آنجا به مشتری متصل شوند و فاصله آنها به جای متوسط سه تا چهار کیلومتر به ۳۰۰ متر برسد. و به این ترتیب سرویسی با سرعت ۱۰۰ مگ به مشتری بدهند. دیر یا زود باید این اتفاق بیفتد. بخشی از مشتریان دغدغه سرعت بالا ندارند و روی سرویس ADSL خود خواهند ماند. بنابراین نیاز به ADSL همچنان وجود خواهد داشت، اما آینده این بازار FTTC خواهد بود که با همکاری دارندگان پروانه و مخابرات رخ می‌دهد.

شما به لزوم مهاجرت به VDSL اشاره کردید، اما با توجه به تعدد پروانه‌های FCP آیا شرایط تحقق این مهاجرت وجود دارد؟

مجید رئیسی:

نقطه حضور شرکت‌ها برای ارائه خدمات پهن‌باند ثابت در مراکز مخابراتی قرار دارد. متوسط فاصله کاربران تا مراکز مخابراتی حدود سه کیلومتر است. در چنین مسافتی تنها تکنولوژی پهن‌باندی که فعالیت می‌کند ADSL است؛ یعنی حتی اگر تجهیزات خود را VDSL کنید، باز هم ناچارید روی ADSL فعالیت کنید. تکنولوژی‌های سیم مسی حتی در مورد VDSL همچنان کاربرد دارند.

با آمدن ۴G و ۵G، آیا امکان حرکت به سمت VDSL وجود دارد؟

مجید رئیسی:

این حرکت سخت است. ضمن اینکه میزان تقاضا، نوع مصارف و محصولاتی که در حال حرکت به سمت ۴G هستند مشکل بسیار بزرگی برای پهن‌باند کشور به وجود خواهند آورد. مفهومی تحت عنوان نامحدود (فراتر از نیاز کاربر) روی فیبر و ADSL جواب می‌دهد، اما وقتی این مصارف به سمت موبایل سوق پیدا کند آنجا محدودیتی به نام فرکانس وجود دارد. در چنین شرایطی اگر به نقطه اشباع برسیم کیفیت هم یکباره سقوط می‌کند. ما ناچاریم به VDSL مهاجرت کنیم و مصرف را به سمت استفاده بیشتر سوق دهیم.

چقدر این امکان وجود دارد؟

مجید رئیسی:

الآن ۱۸ شرکت‌ اینترنت ثابت به دنبال ایجاد بستر FTTC و VDSL هستند. در کنار آنها مخابرات ایران به عنوان اپراتور غالب و ایرانیان‌نت هم حضور دارند. چگونگی تحقق آن جای سوال است. کشورهایی با حجم بازار بیشتر از ما این‌قدر تعدد بازیگر ندارند. به دلیل همین تعدد بازیگران عملاً کسی که سرمایه‌گذار واقعی است با موانعی روبه‌روست و نمی‌داند ۱۷ شرکت در کجای این بازار قرار می‌گیرند. تنها راه اجرای FTTC نصب کابینت در کنار کابینت مخابرات است. اما نصب ۱۸ کابینت عملاً امکان‌پذیر نیست. باید به فرمول مشترکی برسیم. اینجا جایی است که رگولاتور باید دست به کار شود، پیام و نقشه راه درست را برای مهاجرت به VDSL فراهم و ۱۸ بازیگر را ارزیابی کند. ارتباط این بازیگران با اپراتور غالب، یعنی مخابرات که صاحب سیم مسی است، هنوز گنگ است. جواب مخابرات به هر شرکتی که قصد دارد به کابینت او وصل شود این است که چون سایرین هم این درخواست را داده‌اند نمی‌توانیم به شما پاسخ مثبت بدهیم.

یکی از دلایل رشد نکردن این بازار شاید غیبت اپراتوری از بخش خصوصی در حد و اندازه مخابرات ایران بوده است…

احمدرضا نخجوانی:

بازیگران اصلی این بازار دو تا سه شرکت هستند، مابقی تازه وارد بازار شده‌ و سرمایه‌گذاری چندانی هم نکرده‌اند. در راستای مصوبه ۲۶۰ کمیسیون تنظیم مقررات، ۱۸ شرکت باید تبدیل به یک کنسرسیوم شوند، اما واقعیت این است که بسیاری از این ۱۸ شرکت اساساً توان سرمایه‌گذاری برای ۵۰ کابینت را هم ندارند. من به عنوان صاحب پروانه حق انجام این کار را دارم، اما کمیسیون مرا محدود می‌کند تا با کسانی که نه بلوغ کافی دارند و نه به قدر لازم همراهی می‌کنند به دنبال این موضوع باشم. به هر حال باید مشکلات را حل کنیم. قطعاً روزهای سختی با مخابرات خواهیم داشت. بزرگ‌ترین معضل ما شهرداری‌ها، ایجاد بستر بک‌بون و فیبر و برق‌رسانی به کابینت‌هاست. ایجاد کابینت در کنار ۱۱ هزار کابینت مسی موجود در تهران، گرفتن ۱۱ هزار انشعاب برق برای آنها و اتصال آنها به فیبر کار آسانی نیست.

احمد علمایی:

بازار ارتباطات ثابت آشوب‌زده است و نمی‌توانید استراتژی‌های اپراتورها را تشخیص بدهید، به غیر از مخابرات ایران که استراتژی خود را مشخص کرده و گفته است به سمت فیبر نوری حرکت می‌کند. این وضعیت بازخورد بدی برای بازار و سرمایه‌گذارها داشته است. افرادی که وارد این حوزه شده‌اند استراتژی بلندمدتی برای مسیر خود ندارند.

آیا مخابرات ایران به سمت VDSL حرکت می‌کند؟

احمد علمایی:

اگر احساس می‌کنیم کاربری‌ها در حال حرکت به سمتی است که تعداد کاربران افزایش پیدا می‌کند، پس کیفیت سرویس باید تغییر کند و فرایند دیگری دنبال شود، شرکت مخابرات هم به دنبال این مسیر می‌رود تا به سرویس‌هایی با پارامترهای خاص پاسخ دهد.

چرا مخابرات ایران به عنوان اپراتور غالب که محدودیت‌های سایر اپراتورها را نداشت زودتر به سمت تکنولوژی‌هایی مثل VDSL نرفت؟

احمد علمایی:

حجم برنامه‌ای که برای این حوزه تدوین و سرمایه‌گذاری‌ای که روی آن انجام می‌شود بسیار بالاست. اینکه بازار چقدر کشش دارد و چگونه به این سرمایه‌گذاری پاسخ می‌دهد نیز یک بحث دیگر است. ‌استراتژی مخابرات با توجه به توانایی زیرساختی و بک‌بون آن ممکن است با سایر FCPها کاملاً فرق داشته باشد. ضمن اینکه مخابرات از گذشته یک رسالت اجتماعی را به دوش می‌کشد و درگیر مسائلی خارج از مدیریت بنگاه‌داری است. الزاماتی به مخابرات وارد می‌شود که همه بازیگران از آن خبر دارند. مصوبه ۲۶۰ را داریم و امکانات آن در بسیاری از نقاط برقرار است، اما امکان اجرای مصوبه برای ارائه سرویس VDSL وجود ندارد.

به نظر شما چرا این امکان به وجود نیامده است؟

احمدرضا نخجوانی:

در مورد مصوبه ۲۶۰ موضوع نصب کابینت‌ها باید مشخص شود. همه آن ۱۷، ۱۸ شرکت دارای پروانه نمی‌توانند کنار کابینت مخابرات کابینت نصب کنند. کسی که قصد دارد در این کار سرمایه‌گذاری کند باید بداند هر کابینت به راحتی ۳۰ میلیون تومان هزینه دارد، پس برای ورود به این بازار باید حداقل ۱۰۰ میلیون تومان سرمایه‌گذاری کند.

احمد علمایی:

ما بین شرکت‌های درخواست‌کننده یک پیشرو داریم و گروه‌هایی که متعاقب آن اقدام می‌کنند. بین ۱۸ شرکت یکی دو شرکت هستند که آمادگی دارند. فضای مقرراتی برای ۱۸ شرکت مهیا نیست. ما خودمان هم می‌خواهیم زودتر کار را شروع کنیم اما در این شرایط فضا آماده نیست.

آیا سه چهار بازیگر اصلی این بازار توانایی لازم را برای این کار دارند؟

احمدرضا نخجوانی:

بعضی از شرکت‌ها در حال حاضر زندگی گیاهی دارند. حداکثر چند ۱۰ هزار پورت فروخته‌اند و با همان کسب‌وکار خود را می‌گذرانند. شاتل به عنوان یک شرکت بزرگ در این بازار معتقد است همان‌طور که قبلاً مهاجرتی از دایال‌آپ به DSL رخ داد، اگر از ADSL به VDSL نرویم، قطعاً دیر یا زود به فنا می‌رویم.

به نظر می رسد سه چهار بازیگر اصلی این بازار حیات خود را در تأخر و تقدم ارائه سرویس‌ها می‌بینند. بسیاری معتقدند رشد شما تا حدی متاثر از فشارها بوده است وگرنه به همین سهم از بازار هم نمی‌رسیدید…

احمدرضا نخجوانی:

اصلاً این حرف را قبول ندارم. از سال ۸۷ با شنیدن زمزمه‌های خصوصی‌سازی مخابرات بارها اعلام آمادگی برای مشارکت کردیم. شرکت شاتل با ۱۳ شرکت استان قرارداد مشارکت امضا کرد، اما شرکت مخابرات تازه زمانی که به بلوغ و اشباع بازار رسید اعلام کرد اگر قصد مشارکت دارید بیایید. بنابراین همیشه آماده سرمایه‌گذاری بودیم.

در شرایطی که اپراتور چهارم با وجود داشتن پروانه راه‌اندازی شبکه فیبر نوری نتوانسته آن حجم از سرمایه‌گذاری مورد نیاز برای تحول بازار ارتباطات ثابت را عملی کند، چطور می‌توان انتظار داشت سه چهار بازیگر اصلی این بازار موفق به این کار شوند؟

احمدرضا نخجوانی:

سرمایه در این ماجرا کوچک‌ترین معضل است. بعد از توافق برجام بسیاری از شرکت‌ها پیشنهادهای متعددی دریافت کردند.

مجید رئیسی:

طبق پروانه پپ ما نمی‌توانستیم شبکه دسترسی راه‌اندازی کنیم؛ شبکه دسترسی ما مبتنی بر سیم مسی مخابرات بود و نقطه حضور ما هم باید در مراکز مخابراتی قرار می‌گرفت. تعرفه را هم سازمان تعیین می‌کرد. از گرفتن پروانه FCP خوشحال شدیم، چون به ما اجازه ایجاد شبکه را می‌داد. این پروانه برای شرکت‌هایی که ادعای جذب سرمایه داشتند خوشایند بود. ذهنیت ما نسبت به این پروانه آن بود که بیشتر از پنج شش شرکت آن را دریافت نمی‌کنند و از میان آنها دو سه شرکت باقی می‌مانند. اما به محض رسیدن به مرحله اعطای پروانه، تعدد بازیگران و بعد از آن هم مشکلات با مخابرات و تمدید پروانه ایرانیان‌نت پیش آمد. در کنار آن دو مصوبه برای درست کردن اوضاع مطرح شد اما مشکلی حل نشد.

آقای فیضی، به نظر شما آیا اینترنت ثابت بازی را به اینترنت موبایل باخته است؟ آیا چشم‌انداز امیدوارکننده‌ای برای آن وجود ندارد؟

صابر فیضی، مشاور مدیرعامل فناپ در دولت الکترونیکی:

صابر فیضی، مشاور مدیرعامل فناپ در دولت الکترونیکی: از سال ۲۰۱۳ به بعد مباحثی که در ارتباط با ارتباطات رادیویی و ثابت مطرح می‌شد تغییر کرد. جمع‌بندی GSMA و ITU در سال ۲۰۱۳ این بود که هیچ سیستم رادیویی‌ای تحت هیچ شرایطی جایگزین سیستم ثابت نخواهد شد.

این آمارها مربوط به سایر کشورهای دنیاست. درباره بازار ایران صحبت کنیم…

صابر فیضی:

وقتی در دنیا متوجه شدند سیستم رادیویی در حال جایگزین شدن است و معضلاتی ایجاد می‌کند حاکمیت‌ها وارد ماجرا شدند. در ایران هم با توجه به مسیری که در پیش گرفته شده حاکمیت دیر یا زود برای حل وضعیت فعلی موبایل وارد ماجرا خواهد شد. سیستم‌های رادیویی موبایل در تهران در حال مشروط شدن هستند و کم‌کم مردم نسبت به کیفیت معترض شده‌اند. اپراتور سیار تا جایی می‌تواند با آن قیمت و شرایط کیفیت مشخصی ارائه کند. بنابراین حاکمیت وضعیت را به نفع غیررادیویی تغییر خواهد داد.

آیا الآن به آن نقطه رسیده‌ایم؟

فیضی:

هنوز به جایی نرسیده‌ایم که صدای حاکمیت بلند شود.

احمد علمایی:

حجم دیتایی که طی دو سه سال گذشته به بازار دیتا اضافه شده است نشان می‌دهد بازار جدید سهم خود را استفاده می‌کند نه سهم بازار ثابت را. ممکن است در جایی کمبودی وجود داشته باشد و جایگزین آن استفاده شود. عرضه و تقاضا برای ارائه یک سرویس در انتخاب کاربران تعیین‌کننده است. اینکه اپراتورهای همراه می‌توانند با قیمت کمتر سرویس بدهند شاید بدین معناست که اپراتورهای ثابت احتیاج به یک سیاست‌گذاری جدید دارند و باید در تعاملات‌شان یک فرایند جدید را دنبال کنند. به نظر من هنوز ظرفیتی وجود دارد که می‌توان قیمت‌ها را مقرون‌به‌صرفه‌تر کرد.

آقای نخجوانی، آیا می‌توان در زمینه قیمت از چیزی که الآن هست پایین‌تر آمد؟

احمدرضا نخجوانی:

در حال حاضر اپراتورهای موبایل سوبسید متقاطع می‌دهند، در غیر این صورت رسیدن به این قیمت غیرممکن است.

احمد علمایی:

بحث پایین آوردن قیمت در حوزه تلفن همراه نشان می‌دهد سوبسیددهی متقاطع انجام نمی‌شود بلکه این کار برای حوزه دیتا جذب مشتری می‌کند. اپراتور همراه می‌گوید من یک باندل جدید با ترافیک صوتی خیلی ارزان به تو می‌دهم، تو بیا دیتای مرا بخر.

احمدرضا نخجوانی:

در مورد کاهش دوباره قیمت‌ها باید چند نکته بگویم. در سال‌های گذشته حداقل چیزی که به داد ما می‌رسید روند فزاینده‌ای از آرپو بود، چون مصرف ترافیک کاربران در حال افزایش بود. بیش از یک سال است که این مصرف ترافیک دیگر روند فزاینده گذشته را ندارد. دیگر اینکه در مصوبه‌های ۱۸۱ و ۲۳۷ کاهش قیمت زیادی به ما تحمیل شد. بنابراین ما دیگر نمی‌توانیم هزینه‌های خود را پوشش دهیم. در حال حاضر اوضاع اقتصادی شرکت‌های دارنده پروانه اصلاً خوب نیست. از طرفی رقابت نیز سخت و هزینه جذب مشتری حداقل چهار برابر شده است. وضعیت عجیبی که در کشور ما وجود دارد این است که رگولاتوری در یک بازار رقابتی برای محصول یا خدمتی که ارائه می‌شود قیمت سقف تعیین می‌کند. در حالی که وظیفه رگولاتوری وارد شدن در بازار انحصاری است نه بازار رقابتی.

به نظر شما این کاهش قیمت تا کجا می‌تواند ادامه پیدا کند؟

مجید رئیسی:

به هیچ وجه جایی برای کاهش مجدد آن وجود ندارد. سقف تحمل شرکت‌ها همین وضعیت امروز است. برخی شرکت‌ها زنده ماندن خود را مدیون سه چهار استان هستند. استان‌های بسیاری داریم که اصلاً دخل و خرج‌شان جور درنمی‌آید. در مورد سوبسید وحشتناکی که روی موبایل ارائه می‌شود نیز باید بگویم یکی از دلایل آن همین قراردادهای MVNO است. زمانی که ما از اپراتورهای موبایل می‌خواهیم MVNO ‌آنها باشیم و به جذب مشتری‌شان کمک کنیم کف قیمت‌هایی که به ما می‌گویند ۵۵۰۰ یا شش هزار تومان است. چگونه این قیمت در بازاری که خودشان می‌فروشند تبدیل به ۱۵۰۰ تومان می‌شود؟ کاری که شرکت‌های موبایل انجام می‌دهند خودزنی است. حمله به بازار ثابت در بلندمدت به پهن باند کشور آسیب می‌زند. در هیچ کشوری موبایل نتوانسته تقاضای واقعی ثابت را از بین ببرد و بازارهای ثابت و موبایل بازارهایی نبوده‌اند که بخواهند به هم حمله کنند بلکه به موازات یکدیگر با کاربری‌های مختلف در حال رشد هستند.

به نظر می رسد بخشی از زیرساخت فراهم نبوده که تقاضا به سمت موبایل رفته است…

صابر فیضی: 

اگر یک بحث را بپذیریم، تمام سوالاتی که در ذهن ماست جواب داده می‌شود: حاکمیت هنوز نتوانسته است در شبکه ثابت رقابت ایجاد کند. تا زمانی که نتوانیم در بستر سرویس ثابت رقابت ایجاد کنیم یا قوانینی برای توسعه این بستر تعیین کنیم همین وضعیت را خواهیم داشت. نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که از شبکه موجود مخابرات می‌توان سرویس گرفت. استاندارد کابل‌های مسی‌ای که ما در شبکه از آن استفاده کردیم متعلق به سال‌های ۱۳۴۹ و ۱۳۵۰ است، بعد از آن تغییری در شبکه اعمال نشده است. نمی‌توان برای مولتی‌مدیا از آن استفاده کرد. این شبکه برای این کار ساخته نشده و نوع پیچش‌های آن برای این سرویس متفاوت است. سایر کشورها فاصله کابل را به زیر ۳۰۰ متر کاهش داده‌اند و استاندارد ارت را از ابتدا تا انتهای کابل فراهم کرده‌اند. حالا ما هم باید به آن برسیم اما لازم است هزینه زیادی پرداخت شود. تا زمانی که شبکه ثابت رقابتی نشود یا روی بخشی از شبکه به صورت کلی و مشترک سرمایه‌گذاری نشود حوزه ثابت ما دچار مشکل خواهد بود.
میزان موفقیت حوزه ثابت رابطه مستقیمی با بحث سرمایه‌گذاری دارد. اگر بازیگران این حوزه بتوانند به درستی سرمایه‌گذاری کنند، می‌توانند این بازار را در اختیار داشته باشند. بیشترین ضعفی که در این حوزه حتی در مخابرات ایران دیده می‌شود به میزان سرمایه‌گذاری‌ای که در این حوزه انجام شده مربوط است.

احمدرضا نخجوانی:

به نظر من سرمایه‌گذاری بدیهی‌ترین موضوعی است که باید در نظر گرفته شود. بزرگ‌ترین معضل ما بحث قانون‌گذاری است. جایی مثل وزارت ارتباطات می‌تواند نقش تسهیل‌گر را در این موضوع بازی کند چون ما با شهرداری‌ها، مخابرات و اداره برق راه پرپیچ و خمی در پیش خواهیم داشت.

مجید رئیسی:

در بحث قانون‌گذاری این چرخه به طور کامل در نظر گرفته نشده است. تا زمانی که سازمان در بحث قیمت‌گذاری و قانون‌گذاری با اپراتور غالب همکاری نکند و بحث تعدد بازیگر و همچنین مشکلات با ارگان‌های دیگر همچون شهرداری‌ها و وزارت نیرو را حل نکند، نباید انتظار داشت که در بازار ثابت اتفاق مثبتی بیفتد. اینکه می‌گوییم شرکت‌ها حاضر به سرمایه‌گذاری نیستند به نظر من درست نیست. اگر آینده روشنی برای یک کار وجود داشته باشد، حتی اگر بدنه خود شرکت توانایی سرمایه‌گذاری را نداشته باشد، سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی زیادی برای این کار وجود دارند.

صابر فیضی: 

تشکیل شورای عالی فضای مجازی از گزارش‌هایی نشأت گرفت که به مجمع تشخیص مصلحت نظام داده شده بود. در آن گزارش‌ها از تعدد تصمیم‌گیری‌ها در این حوزه و تداخل سیاست‌های تدوین‌شده انتقاد شده بود. قرار شد این شورا تشکیل شود و مسائل را حل کند، اما تیمی که الآن در شورا وجود دارد به‌هیچ‌وجه قدرت اجرایی، امر و نهی و تصمیم‌گیری ندارد. فقط سیاست‌گذاری می‌کند و به سایر نهادها همچون وزارت ارتباطات ابلاغ می‌کند ولی در آن ابلاغیه کسانی که در این موضوع نقش دارند و ذی‌نفعان را مشخص نمی‌کند. بنابراین سیاست‌گذاری با اجرا تطبیق ندارد. نمی‌تواند به شهرداری‌ها یا سایر نهادها امر و نهی کند. حاکمیت باید سیاست‌گذاری کند تا سرمایه‌گذاری در این حوزه به سمتی برود که شبکه ثابت رقابتی شود. سرویس‌ها رقابتی هستند، اما بستر اصلی رقابتی نیست

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz