نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 48 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

شبکه ملی اطلاعات همچنان میان هستی و نیستی سرگردان است

جداسازی محتوا و کالبد بعد از ۱۰ سال

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها

شبکه ملی اطلاعات، در حال تبدیل شدن به مدل مشابه تالاب هورالعظیم در دنیای آی‌تی است. تالاب هورالعظیم در دولت قبل به منظور استخراج نفت خشک شد و دولت یازدهم تلاش کرد آن را دوباره آبگیری کند. اما در سال‌های اخیر، همان‌هایی که مسئول مستقیم خشک شدن تالاب بودند اصرار عجیبی دارند که دولت در مورد آبگیری مجدد آن دروغ می‌گوید. این موضوع در مورد شبکه ملی اطلاعات نیز در حال تکرار است و متولیان سابق این شبکه مدام تکرار می‌کنند شبکه ملی اطلاعات ایجاد نشده است. این در حالی است که بر اساس قانون، بخش مهمی از ایجاد این شبکه باید در دولت دهم صورت می‌گرفت.
اوج این تقابل را می‌شد در مناظره‌ای دید که میان نصرالله جهانگرد و رضا تقی‌پور در شبکه خبر برگزار شد. جایی که رئیس سازمان فناوری اطلاعات و وزیر اسبق ارتباطات روبه‌روی هم نشستند تا یکی از عملکرد دولت دفاع کند و دیگری از آن انتقاد. نتیجه آن مناظره حدوداً نیم‌ساعته این بود که تقی‌پور اصرار کرد کاری که باید انجام می‌داده و نداده را دولت بعدی هم به نتیجه نرسانده است. این مناظره پس از آن ترتیب داده شد که در دیدار مسئولان و کارگزاران نظام با مقام معظم رهبری، ایشان به موضوع فضای مجازی و شبکه ملی اطلاعات اشاره‌ کردند.

نگرانی

مقام معظم رهبری بارها در خصوص فضای مجازی و شبکه ملی اطلاعات نکاتی را یادآور شده بودند. در جدیدترین این اشارات، در دیدار سران قوا، مسئولان و کارگزاران نظام و جمعی از مدیران کشور خاطرنشان کردند:«بهمنی از مسائل ضد ارزشی و مخالف منافع ملی، مطالب درست و نارست، اطلاعات غلط یا صحیح و حتی شبه‌اطلاعات بر ذهن جامعه فرود می‌آید که باید این فضا کنترل شود، اما نباید ملت را از فضای مجازی محروم کرد.»
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای افزودند:«باید همه مردم بتوانند از منافع فضای مجازی استفاده کنند و در زمینه‌هایی که به ضرر کشور، افکار عمومی و به ویژه جوانان نیست، سرعت اینترنت افزایش یابد و هر کار لازم دیگر نیز انجام شود.»
این سخنان آتش نزاع بر سر شبکه ملی اطلاعات را دوباره شعله‌ور کرد و مخالفان دولت بار دیگر سخنان خود را تکرار کردند که شبکه ملی اطلاعات راه‌اندازی نشده است. این در حالی است که دولت یازدهم دو فاز از این شبکه را پیشتر افتتاح کرده بود.
اما قبل از اینکه منتقدان سخن بگویند،فردای سخنان مقام معظم رهبری، واعظی گفت:«در اولین جلسه شبکه ملی اطلاعات با توجه به دغدغه مطرح‌شده، تمام برنامه‌های اجرایی به منظور سرعت‌بخشی به توسعه همه‌جانبه این شبکه و حل دغدغه‌های ایشان، با بهره‌گیری از تمام ظرفیت کشور ادامه خواهد یافت.»

مناظره

موضوع شبکه ملی اطلاعات آنچنان مهم بود که مخالفان دولت تصور می‌کردند می‌توانند با استفاده از آن به دولت فشار وارد کنند تا حتی حاضر شوند نصرالله جهانگرد را به تلویزیون بیاورند. سیاسی‌ترین معاون وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات آن‌قدر در رسانه‌های حکومتی فرصت حضور دارد که کم‌کم خود نیز علاقه‌اش را به این کار از دست داده و این بار نیز به اشاره وزیر حاضر شد به شبکه ۶ برود. مردی که مقابل جهانگرد نشست احتمالاً مطلع‌ترین اصولگرای کشور در زمینه شبکه ملی اطلاعات است. رضا تقی‌پور که از ابتدای دولت دهم وزیر ارتباطات شد، کسی است که بر اساس قانون باید برنامه پنجم توسعه را اجرا می‌کرد. ماده ۵۶ این برنامه به ایجاد شبکه ملی اطلاعات اشاره دارد.
در این میزگرد جهانگرد تاکید کرد در ابتدای دولت یازدهم تنها ۱۵ درصد از تکالیف برنامه پنجم در مورد شبکه ملی اطلاعات اجرایی شده بود. او همچنین در مورد عملکرد تقی‌پور در دوران وزارتش این‌گونه انتقاد کرد:«شما در شهریور سال ۹۱ یک مجمع از مودم‌های ADSL را به عنوان شبکه ملی اطلاعات افتتاح کردید. در خرداد ۹۲ وزیر بعدی با انجام یک گره از شبکه، آن را دوباره افتتاح کرد.»
در مقابل، تقی‌پور اصرار داشت که دولت یازدهم در اجرای شبکه ملی اطلاعات نه تنها زمان‌بندی خاصی اعلام نکرده، بلکه تنها به توسعه پهنای باند اینترنت پرداخته و نام آن را شبکه ملی اطلاعات گذاشته است.

محتوا یا کالبد

واکنش فنی دیگر نیز مربوط به مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت بود. روابط عمومی وزارت ارتباطات به نقل از محمدجواد آذری جهرمی با اشاره به چارچوب‌های تعیین‌شده برای شبکه ملی اطلاعات تاکید کرد:«یک نگاه به شبکه ملی اطلاعات تعریفی است که به لحاظ فنی ارائه شده که در برنامه ششم توسعه ماده ۴۶ هم آمده است و شورای عالی فضای مجازی نیز یک بار الزاماتی را به آن اضافه کرد. سند تبیین الزامات شبکه ملی اطلاعات که اخیراً به تصویب شورای عالی فضای مجازی رسیده تا حدودی به مباحث غیرفنی هم پرداخته است، اما با این حال نگاه کلی در تعاریف این قانون موضوعات فنی است.»
محمدجواد آذری جهرمی با تاکید بر اینکه مقام معظم رهبری در سخنان خود درباره شبکه ملی اطلاعات به بحث فنی اشاره‌ای نداشتند و بیشتر گلایه ایشان به لحاظ محتوایی بوده است افزود:«از نظر ایشان شبکه ملی اطلاعات یک کلیدواژه است که مفهوم این کلیدواژه حاکمیت جمهوری اسلامی در فضای مجازی است؛ البته حاکمیت نه به این معنا که باید این فضا را بست، حاکمیت به این صورت که به دنبال سهم واقعی خود در فضای مجازی باشیم و برابر با چیزی که در فضای حقیقی داریم در فضای مجازی هم باید وجود داشته باشد.»
یک روز پس از این سخنان، نسل ۳ شبکه علمی کشور با حضور وزارت ارتباطات و علوم رونمایی شد. محمود واعظی تلاش کرد شبکه علمی را بخشی از شبکه ملی اطلاعات معرفی و آن را تامین‌کننده محتوا در این بستر بخواند. او همچنین به حجم عظیم انتقادها در این رابطه اشاره کرد و گفت:«کسانی به ما انتقاد می‌کنند که همین شبکه علمی را دو بار افتتاح کردند و هیچ‌ چیز در آن نبود.» و سرانجام در میانه تیرماه وزیر اعلام کرد فاز سوم شبکه ملی اطلاعات تا یک ماه آینده راه‌اندازی می‌شود.
به نظر نمی‌رسد جدال موافقان و مخالفان بر سر شبکه ملی اطلاعات و هستی و نیستی آن پایان یابد. شاید مخالفان دولت روزی را انتظار می‌کشند که با خیال راحت اینترنت را قطع کنند و مانند کره شمالی در داخل فعالیت کنند و شاید دولتی‌ها اقدامات خود را بیش از آنچه هست نشان می‌دهند. شاید هم لازم است نگاه‌ها به اینترنت، ارتباطات، تولید محتوا و نظارت تغییر کند.

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz