نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 52 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

بررسی وضعیت واردات محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات به ایران

سوغات فرنگ

موضوع حمایت از تولیدات داخلی همواره مورد توجه دولتمردان بوده و حتی در این راستا مصوبات مختلفی نیز همچون حمایت از توان و تولید داخلی به تصویب رسیده، اما باید بپذیریم که توفیق چندانی در این زمینه حاصل نشده است. افزایش تعداد بیکاران در کشور را می‌توان نشانه استفاده نکردن از ظرفیت‌های کشور در زمینه‌های مختلف از جمله بخش تولیدی دانست. در حالی که اگر بخش تولیدی کشور در تمامی بنگاه‌های اقتصادی به ویژه بنگاه‌های کوچک و متوسط از رونق نسبتاً مناسبی برخوردار باشد، بدون تردید بیکاری به عنوان یکی از مهم‌ترین معضلات اقتصادی و اجتماعی کشور خود را نمایان نمی‌کند.
اینکه وضعیت تولید داخلی دوران خوبی را سپری نمی‌کند از دلایل متعددی سرچشمه می‌گیرد. یکی از این دلایل ناهماهنگی بین سیاست‌های اقتصادی کشور است، چرا که حتی اگر به لحاظ فنی نیز توان تولید وجود داشته باشد، تا زمانی که سیاست‌های اقتصادی نتوانند از تولید پشتیبانی کنند امکان رشد و بالندگی در حوزه تولید فراهم نخواهد شد. بنابراین تمامی سیاست‌های اقتصادی کشور از جمله سیاست‌های ارزی، تجاری و بازرگانی باید معطوف بر ایجاد فرصت‌های شغلی بیشتر و بهره‌گیری از توان و ظرفیت‌های داخلی باشند، اما به نظر می‌رسد هنوز خلأهایی در این زمینه وجود دارد؛ سیاست‌های اقتصادی از توازن و هماهنگی‌های لازم برخوردار نیستند و نمی‌توانند به نحو مناسبی یکدیگر را مورد حمایت و پوشش قرار دهند. در این راستا یکی از مواردی که می‌توان به آن اشاره کرد واردات محصولات مختلف است. به عبارتی دیگر برآورده شدن بخشی از نیازهای کشور از طریق واردات تولید داخل را با مشکل مواجه کرده است. هرچند در این مورد نیز دلایل مختلفی از جمله کاهش تصنعی نرخ ارز و به تبع آن کاهش رقابت‌پذیری محصولات داخلی در برابر محصولات خارجی قابل طرح است، اما نباید فراموش کرد که هر کشوری دارای مزیت‌های مختلف است و نباید انتظار داشت که هر آنچه در داخل مورد نیاز است از طریق کارخانجات داخلی تولید شود. با این حال با تکیه بر تولید داخل، بهره‌گیری از دانش روز و اعمال سیاست‌های مناسب اقتصادی از جمله وضع تعرفه‌های گمرکی مناسب، اصلاح نرخ ارز، سیاست‌های تشویقی و استفاده بهینه‌تر از درآمدهای نفتی برای تولید محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات می‌توان موفق شد. بر این اساس این گزارش سعی دارد میزان واردات محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات را طی دهه ۱۳۹۰ با تاکید بر وضعیت آن در سال ۱۳۹۵ مورد بررسی قرار دهد.

میزان واردات

هرچند تعاریف مختلفی برای فناوری اطلاعات و ارتباطات مورد توجه است، اما به استناد کتاب مقررات صادرات و واردات وزارت صنعت، معدن و تجارت، در این گزارش اقلام و محصولاتی که مد نظر قرار دارد ۱۶۹ قلم شامل ماشین‌آلات چاپ، ماشین‌حساب، کارتخوان، رایانه و تجهیزات مرتبط با آن، دستگاه‌های خودپرداز بانکی، شارژ باتری، گوشی تلفن ثابت و همراه، ایستگاه‌های مخابراتی، سوییچ و روتر، گیرنده و فرستنده، کارت‌های هوشمند، دیسک‌های فشرده، دستگاه رادار، انواع وسیله ذخیره‌سازی، انواع مانیتور، آنتن مخابراتی، وایت‌برد الکترونیکی و روبات‌های صنعتی است.
با توجه به اقلام مذکور می‌توان گفت در سال ۱۳۹۰ ارزش واردات رسمی محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات ۳۰۱۹ میلیون دلار گزارش شده است. در سال ۱۳۹۱ ارزش واردات این بخش به ۲۸۰۰ میلیون دلار رسیده است. بالاترین میزان ارزش واردات محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات مربوط به سال ۱۳۹۲ با عددی معادل ۳۰۶۹ میلیون دلار است. در سال ۱۳۹۳ نیز ارزش واردات به ۲۵۳۶ میلیون دلار رسیده است. همچنین در سال‌های ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ ارزش واردات به ترتیب ۱۸۱۵ و ۱۸۱۶ میلیون دلار بوده است. اگر ارزش واردات سال ۱۳۹۵ را با ارزش واردات سال ۱۳۹۲ مقایسه کنیم، می‌توانیم بگوییم واردات سال ۱۳۹۵ حدود ۶۰ درصد واردات سال ۱۳۹۲ را شامل می‌شود؛ به عبارت دیگر ارزش واردات طی سال‌های اخیر در مقایسه با سال‌های ابتدایی به طور چشمگیری کاهش یافته است. بنابراین به لحاظ مطلق میزان واردات محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات طی سال‌های اخیر کاهش یافته است.
کاهش میزان واردات این حوزه از کل واردات به کشور از طریق آمار و اطلاعات گمرک جمهوری اسلامی ایران نیز قابل ردیابی است. بر اساس آمار و اطلاعات منتشرشده توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران، کل واردات به کشور در سال ۱۳۹۲، ۴۹ هزار و ۷۰۹ میلیون دلار بوده است که سهم بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات برابر ۲/۶ درصد بوده است. این رقم در سال ۱۳۹۵ به ۲/۴ درصد رسیده است. جدول شماره یک آمار ارزش واردات را هم برای کل محصولات و هم برای بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات در سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۵ نشان می‌دهد.

کشورهای طرف معامله با ایران

آمار و اطلاعات سال ۱۳۹۵ نشان می‌دهد بیشترین میزان واردات بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات مربوط به کشور چین و با ارزشی معادل ۷۷۹ میلیون دلار گزارش شده است. رتبه دوم نیز مربوط به کشور کره با رقمی معادل ۴۷۲ میلیون دلار بوده است. سهم این کشور از صادرات محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات به ایران برابر ۲۶ درصد است. امارات متحده عربی در رتبه سوم قرار دارد، ارزش صادرات این کشور به ایران برابر با ۳۶۵ میلیون دلار با سهم ۱/۲۰ درصدی بوده است.
لازم به ذکر است که کشورهای دیگری همچون ترکیه، ایتالیا، فرانسه، تایوان، هنگ‌هنگ و آلمان نیز محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات به ایران صادر کرده‌اند که در مجموع سهم این کشورها معادل ۱۱ درصد بوده است(جدول شماره ۲).

بیشترین محصولات واردشده به کشور

جدول شماره ۳ بیشترین محصولات واردشده بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات را نشان می‌دهد. برای ارائه تصویری کلی از واردات این بخش برخی محصولات از ادغام چندین تعرفه حاصل و با عنوان کلی در این گزارش ذکر شده‌اند.
بیشترین سهم ارزش واردات مربوط به دستگاه‌های ماژول نمایشگر به ارزش حدود ۴۹۷ میلیون دلار بوده که با سهمی معادل ۴/۲۷ درصد بیشترین ارزش واردات بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات را به خود اختصاص داده است. واردات گوشی‌های رسمی تلفن همراه نیز برابر با ۲۴۸ میلیون دلار در سال ۱۳۹۵ بوده که سهم ۷/۱۳ درصدی از این بخش را به خود اختصاص داده است. همچنین سوییچ شبکه با رقمی برابر ۲۱۴ میلیون دلار سهم ۱۲ درصدی از این بخش را دارد. دستگاه‌های کارتخوان و ماشین‌آلات چاپگر نیز به ترتیب سهم هشت و شش درصدی از کل واردات حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات را به خود اختصاص داد‌ه‌اند. در مجموع سهم پنج قلم مذکور از کل واردات بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات برابر ۷/۶۶ درصد بوده است.
با بررسی روند واردات رسمی محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات می‌توان این موضوع را یادآور شد که واردات رسمی طی سال‌های اخیر نسبت به سال‌های ابتدایی دهه ۹۰ کاهش چشمگیری پیدا کرده است. در صورتی که میزان واردات غیررسمی ثابت باشد یا افزایش نداشته باشد، این وضعیت می‌تواند بر تقویت پایه‌های تولیدی کشور تاثیر بگذارد.
بر اساس احکام برنامه ششم توسعه اقتصادی رشد هشت درصدی برای اقتصاد ایران پیش‌بینی شده است. ضمن اینکه افزایش حجم بازار فناوری اطلاعات و ارتباطات و به طور ویژه افزایش دو و نیم برابری بخش ارتباطات تا پایان برنامه ششم مورد توجه و تاکید قرار گرفته است. بنابراین برای افزایش حجم بازار فناوری اطلاعات و ارتباطات مطابق با برنامه ششم ضرورت دارد که از تولید داخلی حمایت ویژه‌ای صورت گیرد. در همین راستا اتخاذ سیاست‌های مناسب بازرگانی و تجاری که بتواند پشتیبان تولید محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات باشد نیز بیش از پیش احساس می‌شود

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz