نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 49 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 42

امکان‌سنجی انتقال ترافیک تلگرام به ایران

سود همگانی

با مسدود شدن بسیاری از شبکه‌های اجتماعی و راهکارهای اشتراک گذاری ویدئو از جمله یوتیوب، توییتر و فیس‌بوک و بلافاصله پس از اختلال‌های گسترده روی شبکه وایبر هجوم باور نکردنی کاربران ایرانی به تلگرام کشور را با پدیده جدیدی مواجه کرد. پدیده‌ای که به دلیل در دسترس نبودن سایر راهکارها، علاوه بر ابزاری برای گفت‌وگو، تبدیل به محل اشتراک‌گذاری ویدئو، اشتراک‌گذاری ایده‌ها و حتی محلی برای ذخیره‌سازی فایل‌ها شخصی یا گروهی شد. این امر باعث شد تلگرام خیلی زود بتواند با اختلاف بسیار زیاد بیشترین سهم را از ترافیک اینترنت کشور اشغال کند. امری که باعث شد هر گونه رفتار و تصمیم‌گیری‌ای درباره این شبکه اجتماعی از حساسیت خاصی برخوردار شود.

طبق آخرین اعلام وزیر محترم فناوری اطلاعات و ارتباطات کل پهنای باند بین‌المللی کشور حدود ۷۴۳ گیگابیت بر ثانیه است. همچنین آذری جهرمی، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در مصاحبه‌ای تلویزیونی سهم تلگرام را حدود ۱۵ درصد از کل ترافیک بین‌الملل اعلام کرد، در واقع چیزی حدود ۱۱۰ گیگابیت بر ثانیه. رصد ترافیک چند سرویس‌دهنده اینترنتی نیز تا حدودی این اعداد را تایید می‌کند.

اگرچه تلگرام اعلام کرده در مرحله اول قصد دارد تنها محتوای کانال‌های بالای صد هزار نفری را روی شبکه CDN بیاورد، اما با پیش‌بینی استفاده و گسترش این موضوع به کل ترافیک در آینده نزدیک و همچنین در نظر داشتن زمان‌های اوج مصرف، ترافیک نه تنها کمتر نخواهد بود بلکه با احتیاط به ۲۰۰ گیگابیت بر ثانیه خواهد رسید.

همان‌طور که مدیرعامل شرکت تلگرام و همچنین مقام‌های داخلی بارها بیان کرده‌اند، تلگرام علاقه‌مند است به کمک استفاده از خدمات CDN یک شرکت ثالث بخش عمده ترافیک داخلی ایران را از داخل ایران (نزدیک‌ترین نقطه جغرافیایی) سرویس‌دهی کند. تلگرام برای تحقق چنین هدفی یا باید از یکی از سرویس‌دهندگان CDN داخلی استفاده کند یا یک سرویس‌دهنده بین‌المللی اقدام به تجهیز و گسترش گسترده شبکه خود در داخل ایران کند. در ادامه در سه بخش به بررسی این موضوع خواهیم پرداخت؛ ابتدا امکان‌سنجی خواهیم کرد، سپس هزینه‌های سرمایه‌گذاری را که توسط اپراتور CDN انجام خواهد شد بررسی می‌کنیم و در ادامه به فواید اقتصادی آن برای مردم، سرویس‌دهندگان اینترنتی و شرکت ارتباطات زیرساخت خواهیم پرداخت.

امکان‌سنجی

تا به امروز چهار نقطه تبادل ترافیک (IXP) در کشور، در نقاط تهران، تبریز، شیراز و مشهد راه‌اندازی شده است. در حال حاضر امکان استقرار سرورهای لبه‌ CDN در خارج از این چهار شهر وجود ندارد (این چهار نقطه به زودی به هفت نقطه افزایش خواهد یافت). البته این نکته را هم باید در نظر گرفت که می‌توان برای کاربران یک اپراتور خاص که امکان مسیریابی لایه سه استانی را فراهم می‌کند (مثل همراه اول یا شرکت مخابرات ایران) سرورهای لبه اختصاصی قرار داد، اما در شرایط فعلی نه لزومی برای آن احساس می‌شود و نه راهکاری اقتصادی است.

در حال حاضر حتی در استان‌هایی که شبکه IXP فعال دارند اکثر اپراتور‌ها بابت برقراری لینک BGP همکاری کافی ندارند و در نتیجه همچنان بخش عمده ترافیک در تهران مبادله خواهد شد. با توجه به آمارهای موجود و Peeringهای انجام‌شده بین اپراتورهای مختلف، مسیریابی ترافیکی در این نقاط در حال حاضر کمتر از پنج درصد از ترافیک کل را شامل می‌شود که پیش‌بینی می‌شود پس از امکان تبادل ترافیک مهمی همچون تلگرام این میزان به بیش از ۳۰ درصد افزایش یابد. اما در هر حال و در شروع کار باید زیرساخت مناسبی با ظرفیت سرویس‌دهی ۲۰۰ گیگابیت در ثانیه‌ای در تهران ایجاد کرد.

با توجه به ظرفیت فعلی سوییچ IXP در تهران، حالت ایده‌ال گسترده کردن پاپ‌سایت‌ها در داخل شبکه سرویس‌دهندگان اینترنتی مختلف است. طبق بررسی‌های ما روی هزاران وب‌سایت مختلف شامل بسیاری از پربازدیدترین وب‌سایت‌های کشور، سهم ترافیکی سرویس‌دهندگان اینترنتی را می‌توان با تقریبی به صورت نمودار روبه‌رو در نظر گرفت:
همان‌طور که انتظار آن هم می‌رود، اپراتورهای موبایل بیشترین سهم را از ترافیک اینترنت کشور دارند، پس فقط بابت سرویس‌دهی به دو اپراتور اصلی کشور یعنی ایرانسل و همراه اول چیزی حدود ۱۰۰ گیگابیت در ثانیه زیرساخت مورد نیاز است که بهترین راه‌حل استقرار سرورهای لبه CDN در داخل شبکه این دو اپراتور یا دیتاسنتری با لینک مستقیم با این اپراتورهاست. برای سایر اپراتورهای بزرگ همچون مخابرات، شاتل، رایتل، آسیاتک و پارس‌آنلاین نیز می‌توان راهکار مشابهی را در نظر گرفت.

در حال حاضر امکان اتصال به سوییچ IXP تهران با ظرفیت ۱۰۰ Gbps امکان‌پذیر است، در واقع با توزیع سرورها در چند دیتاسنتر متصل به IXP (حداقل چهار دیتاسنتر) بدون نیاز به استقرار درون شبکه سرویس‌دهندگان نیز می‌توان اطمینان یافت که کلیه کاربران محتوا را به خوبی دریافت خواهند کرد. البته در چنین شرایطی اکثر ارائه‌دهندگان اینترنت نیاز به ارتقای ارتباط خود با سوییچ IXP دارند که کار زمان‌بر یا پیچیده‌ای نخواهد بود.

هزینه‌ سرمایه‌گذاری

برای اجرایی شدن این پروژه لازم است ارائه‌دهنده CDN در سه زمینه سرمایه‌گذاری کند که البته در بسیاری از موارد این سرمایه‌گذاری قبل‌تر توسط چنین سرویس‌دهندگانی انجام شده است: ۱. سرورها و ذخیره‌سازها، ۲. هزینه استقرار در دیتاسنتر و ۳. پهنای باند بین‌الملل برای به‌روزرسانی محتوا.

  • تخمین تعداد سرور و حجم ذخیره‌سازهای مورد نیاز برای سرویس‌دهی به تلگرام کار ساده‌ای نیست و بسیار بستگی به فناوری شرکت خدمات‌دهنده CDN، سخت‌افزار مورد استفاده و البته تعداد و حجم فایل‌های پربازدید دارد. در یک شرایط بینابین اگر فرض بگیریم برای هر چهار گیگابیت در ثانیه به یک سرور قدرتمند نیاز باشد، می‌توان در نظر داشت که می‌بایست حداقل ۵۰ سرور در نقاط مختلف استقرار پیدا کند.
  • هزینه اجاره دیتاسنتر در کشور برای نگهداشت یک رک تجهیزات بین شش تا هشت میلیون تومان در ماه است.
  • از آنجا که شبکه‌های توزیع محتوا تنها محتوای داغ و به‌روز را در خود نگه می‌دارند نیاز است برای محتوای ایستا نظیر فایل‌های تلگرام حدود یک تا ۱۰ درصد از کل ترافیک سرویس را به به‌روزرسانی محتوا اختصاص دهند. در چنین شرایطی انتظار می‌رود برای این کار بین یک تا ۲۰ گیگابیت در ثانیه پهنای باند بین‌الملل نیاز باشد. با توجه به قیمت مصوب شرکت ارتباطات زیرساخت در حالت بیشینه حدود دو و نیم میلیارد تومان در ماه خواهد بود.

 

مزایای طرح

توزیع ترافیک تلگرام توسط یک CDN در داخل کشور باعث افزایش چشمگیر سرعت و افزایش رضایت‌مندی (تجربه کاربری) مشترکان این شبکه اجتماعی خواهد شد. اما علاوه بر این، نکته اجرایی شدن این طرح برای سرویس‌دهندگان مختلف و به طور کلی برای کشور فواید مستقیم مالی قابل توجهی خواهد داشت.

اگر تلگرام در حدود ۲۰۰ گیگابیت در ثانیه ترافیک مصرف کند، یعنی اپراتور‌های سرویس‌دهنده اینترنت در مجموع حدود ۲۵ میلیارد تومان ماهانه بابت ترافیک تلگرام به شرکت ارتباطات زیرساخت پرداخت می‌کنند. در بدترین حالت و در صورت خرید این میزان ترافیک از داخل شبکه IXP این رقم به یک‌دهم خود یعنی دو و نیم میلیارد تومان کاهش خواهد یافت.

البته تنها نتیجه این اقدام افزایش درآمد و سودآوری شرکت‌های اینترنتی و کاهش درآمد شرکت زیرساخت نخواهد بود، بلکه شرکت‌ ارتباطات زیرساخت نیز که در حال خرید پهنای باند از پروایدر‌های Tier1 اینترنت است از این پس هزینه به شدت کمتری پرداخت خواهد کرد.

از سوی دیگر با داخلی شدن این ترافیک بخش قابل توجهی از پهنای باند بین‌المللی ایران آزاد خواهد شد که سبب بهبود کلی سرعت اینترنت و تجربه کاربران می‌شود. رونق شبکه ملی اطلاعات به خصوص در حوزه مراکز تبادل ترافیک استانی را هم باید به لیست مزایای متعدد انتقال ترافیک تلگرام به کمک CDN در ایران اضافه کرد

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz