نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 49 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

بررسی سهم هزینه بخش ارتباطات در سبد مصرفی خانوارهای کشور

روستاییان برای ارتباط بیشتر هزینه می‌کنند

مطالعه رفتار مصرف‌کننده و تحلیل چگونگی اختصاص درآمد محدود خانوار به کالاها و خدمات گوناگون همواره به عنوان یکی از ابزارهای سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری مورد توجه قرار می‌گیرد. بررسی بودجه خانوار نیز از جمله مطالعات آماری برای تبیین رفتار مصرف‌کننده در اغلب کشورهای جهان است. دلیل توجه به بودجه خانوار این است که تقاضاکنندگان (که عمدتاً خانوارها هستند) همواره برای خرید کالاها و خدمات مورد نیاز با محدودیت درآمد مواجه‌اند و هرگز قادر به تامین تمام نیازهای خود در حد وفور نیستند. مساله محدودیت درآمد و قید قیمت باعث می‌شود خانوارها از میان تعداد انبوهی از کالاها و خدمات، کالاها و خدماتی را برگزینند که بتوانند حداکثر مطلوبیت و رضایت را برای آنها فراهم کند.
مرکز آمار ایران و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران انبوه کالاها و خدمات را در ۱۲ گروه تقسیم‌بندی کرده‌اند و هرساله دست به جمع‌آوری اطلاعات درباره آنها می‌زنند. یکی از این ۱۲ گروه مربوط به بخش ارتباطات است. در گزارش حاضر که به این گروه اختصاص دارد داده‌های آماری از نحوه هزینه‌کرد خانوارهای کشور در سال‌های مختلف را خواهید دید.

هزینه سالانه خانوارهای شهری و روستایی

بر اساس آمار و اطلاعات مرکز آمار ایران هزینه یک خانوار شهری و روستایی در سال ۱۳۹۴ به ترتیب معادل ۲۶۷ و ۱۴۹ میلیون ریال اعلام شده است. جدول شماره ۱ هزینه یک خانوار شهری و روستایی را به تفکیک ۱۲ گروه کالا و خدمات نشان می‌دهد:
مقایسه هزینه‌های یک خانوار شهری و روستایی در بخش ارتباطات نشان می‌دهد هر چند به لحاظ مطلق هزینه بخش ارتباطات یک خانوار شهری بیشتر از یک خانوار روستایی است، اما به لحاظ نسبی سهم هزینه بخش ارتباطات از کل هزینه یک خانوار روستایی بیشتر از یک خانوار شهری است.

هزینه ارتباطات در سبد خانوار شهری

بر اساس آمار و اطلاعات مرکز آمار ایران، متوسط هزینه ناخالص یک خانوار شهری در این سال برابر ۲۶۷ میلیون و ۵۱۶ هزار ریال بوده است. همچنین یک خانوار شهری به طور متوسط در سال ۱۳۹۴ معادل ۶۸۳۵ هزار ریال در بخش ارتباطات هزینه کرده است. بنابراین سهم هزینه ارتباطات از کل هزینه‌های یک خانوار در سال ۱۳۹۴ برابر ۵۵/۲ درصد بوده است. آمار و اطلاعات جدول شماره ۲ نشان می‌دهد در سال‌های اخیر سهم هزینه ارتباطات در سبد خانوار دارای روند کاهشی بوده، به طوری که در سال ۱۳۸۵ سهم بخش ارتباطات از کل هزینه خانوار معادل ۸۱/۳ درصد بوده، در سال ۱۳۹۰ به ۳۱/۳ درصد و در سال ۱۳۹۴ به ۵۵/۲ درصد رسیده است.
بخش ارتباطات شامل خدمات جزئی‌تری یعنی پست، تجهیزات تلفن و فاکس و خدمات تلفن و فاکس می‌شود. آمار و اطلاعات جدول شماره ۳ نشان می‌دهد بخش خدمات تلفن و فاکس همواره بخش غالب را تشکیل می‌دهد. این بخش طی سال‌های ۱۳۸۵، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۴ به ترتیب دارای سهمی معادل ۷/۸۸، ۲/۹۵ و ۸۶ درصد از کل هزینه ارتباطات یک خانوار را به خود اختصاص داده است. سهم بخش تجهیزات از هزینه‌های ارتباطات نیز در سال‌های ۱۳۸۵، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۴ به ترتیب برابر ۱۱، ۷/۴ و ۸/۱۳ درصد و سهم بخش خدمات پستی در سبد بخش ارتباطات خانوار ناچیز و کمتر از یک درصد بوده است.
اگر دهک‌های درآمدی را مبنای تحلیل خانوارهای شهری در نظر بگیریم، متوجه می‌شویم در سال ۱۳۸۵، که میانگین هزینه‌کرد یک خانوار شهری در بخش ارتباطات برابر ۲۵۶۱ هزار ریال بوده، دهک دهم درآمدی معادل ۵۹۴۶ هزار ریال در این بخش هزینه کرده است. به عبارتی دهک دهم ۳/۲ برابر میانگین یک خانوار شهری برای بخش ارتباطات هزینه کرده است. همچنین هزینه دهک دهم یک خانوار شهری ۵/۱۵ برابر هزینه دهک اول یک خانوار شهری است. در سال ۱۳۹۰ نیز که متوسط هزینه یک خانوار شهری ۴۴۵۷ هزار ریال بوده، دهک دهم برای بخش ارتباطات معادل ۹۷۴۲ هزار ریال هزینه کرده است؛ یعنی هزینه دهک دهم ۲/۲ برابر هزینه متوسط یک خانوار شهری بوده است. همچنین نسبت هزینه دهک دهم به دهک اول معادل ۸/۹ محاسبه شده است. در سال ۱۳۹۴ نیز متوسط هزینه یک خانوار شهری ۶۸۳۵ هزار ریال اعلام شده و در همان سال هزینه دهک دهم یک خانوار شهری ۱۵۷۳۹ هزار ریال بوده است. هزینه دهک اول جامعه نیز در این سال معادل ۱۷۶۵ هزار ریال است. بنابراین دهک دهم جامعه شهری ۳/۲ برابر متوسط یک خانوار شهری و ۹/۸ برابر دهک اول خانوار شهری برای بخش ارتباطات هزینه کرده است. در واقع نسبت هزینه دهک دهم یک خانوار شهری طی سه مقطع زمانی دارای روند کاهشی بوده است.

هزینه ارتباطات در سبد خانوار روستایی

بر اساس آمار و اطلاعات مرکز آمار ایران، به‌ طور متوسط یک خانوار روستایی در سال ۱۳۹۴ معادل ۳۸۶۸ هزار ریال در بخش ارتباطات هزینه کرده است. همچنین متوسط هزینه ناخالص یک خانوار روستایی در این سال برابر ۱۴۸۹۸۰ هزار ریال گزارش شده؛ یعنی سهم هزینه ارتباطات از کل هزینه‌های یک خانوار روستایی در سال ۱۳۹۴ برابر ۶/۲ درصد بوده است. جدول شماره ۴ نشان می‌دهد سهم هزینه ارتباطات در سبد خانوار طی سال‌های ۱۳۸۵، ۱۳۹۰ و ۱۳۹۴ به ترتیب برابر ۷۵/۲، ۷۱/۳ و ۶/۲ درصد بوده است.
جدول شماره ۵ هزینه‌های بخش ارتباطات یک خانوار روستایی را به تفکیک خدمات جزئی‌تر نشان می‌دهد. کمترین میزان هزینه‌کرد برای خدمات پستی بوده است.
اگر بر اساس دهک‌های درآمدی هزینه‌های بخش ارتباطات برای خانوارهای روستایی را ارزیابی کنیم، باید بگوییم در سال ۱۳۸۵، که میانگین هزینه‌ یک خانوار روستایی برای بخش ارتباطات برابر ۱۱۴۲ هزار ریال بوده، دهک دهم درآمدی معادل ۲۸۸۱ هزار ریال (دو و نیم برابر میانگین یک خانوار روستایی) در این بخش هزینه کرده است. همچنین هزینه‌ دهک دهم یک خانوار روستایی ۸/۲۴ برابر هزینه‌ دهک اول یک خانوار روستایی است. در سال ۱۳۹۰ متوسط هزینه یک خانوار روستایی ۲۷۶۲ هزار ریال بوده و در همان سال دهک دهم برای بخش ارتباطات معادل ۶۶۷۷ هزار ریال هزینه کرده است. به عبارتی هزینه دهک دهم ۴/۲ برابر هزینه متوسط یک خانوار روستایی بوده است. همچنین نسبت هزینه دهک دهم به دهک اول معادل ۳/۱۸ بوده است. در سال ۱۳۹۴ نیز متوسط هزینه یک خانوار روستایی ۳۸۶۸ هزار ریال اعلام شده و در همین سال هزینه دهک دهم یک خانوار روستایی ۸۶۸۸ هزار ریال بوده است. هزینه دهک اول جامعه نیز در این سال معادل ۷۸۸ هزار ریال اعلام شده است. به عبارتی دهک دهم جامعه روستایی ۲/۲ برابر متوسط یک خانوار روستایی و ۱۱ برابر دهک اول خانوار روستایی برای بخش ارتباطات هزینه کرده است.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

  • بر اساس آمار و اطلاعات هزینه بخش ارتباطات در دهک‌های مختلف (شهری و روستایی)، بین هزینه صرف‌شده برای بخش ارتباطات با دهک‌های درآمدی رابطه مستقیم و مثبتی وجود دارد؛ یعنی با افزایش درآمد هزینه صرف‌شده برای بخش ارتباطات نیز افزایش می‌یابد.
  • مقایسه آمار و اطلاعات در سه مقطع زمانی نشان می‌دهد نسبت هزینه دهک دهم به دهک اول یک خانوار (شهری و روستایی) دارای روند کاهشی بوده است. این کاهش می‌تواند به نوعی بیانگر کاهش فاصله و اختلاف بین دهک‌های مختلف جامعه در بخش ارتباطات باشد.
  • بررسی آمار و اطلاعات سال ۱۳۹۴ حاکی از آن است که هزینه سالانه یک خانوار شهری و روستایی در بخش خدمات تلفن و فاکس به ترتیب مبالغ ۵۸۸۰ هزار ریال و ۳۵۰۸ هزار ریال است. با توجه به آمار سرشماری سال ۱۳۹۵، تعداد خانوارهای شهری و روستایی به ترتیب ۱۸۱۲۵ هزار و ۶۰۷۰ هزار خانوار و هزینه‌های خانوارهای کشور در بخش خدمات تلفن و فاکس (مخابراتی) معادل ۸/۱۲۷ هزار میلیارد ریال است. با توجه به اینکه درآمدهای اپراتورهای مخابراتی در سال ۱۳۹۴ معادل ۲۰۰ هزار میلیارد ریال بوده، حدود ۶۴ درصد آن از طریق اشخاص حقیقی (خانوارهای کشور) تامین شده است.

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz