نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 47 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

دولت، توسعه پایدار و بزرگ داده

بزرگ داده واژه‌ای عمومی برای حجم بسیار زیاد داده‌های دیجیتالی است که از منابع مختلف گردآوری شده‌اند، اغلب خام و ساختارنیافته‌اند و تجزیه و تحلیل آنها با تکنیک‌ها و روش‌های موجود امکان‌پذیر نیست. تقریباً ۹۰ درصد داده‌های موجود در جهان طی چهار سال اخیر تولید شده‌اند. هر روز به میزان سه کوینتیلیون بایت (Quintillion byte) بر این حجم داده افزوده شده و ۹۰ درصد آنها ساختارنیافته هستند. این حجم بالای بزرگ داده حاصل از Web و Cloud، فرصت‌های جدیدی بابت شناسایی، خلق ارزش و هوش تجاری غنی برای پشتیبانی تصمیم‌گیری پیش پای سازمان‌ها قرار می‌دهد.
امروزه همه نرم‌افزارهای کاربردی که به عنوان ابزار در حوزه بزرگ داده مورد استفاده قرار می‌گیرند توسط مطرح‌ترین شرکت‌های خصوصی دنیا توسعه یافته‌اند. بخش‌های دولتی نیز به این بینش رسیده‌اند که به عنوان ابزار پشتیبان تصمیم‌گیری، از داده‌های منابع مختلفی همچون وب، سنسورهای بیولوژیکی و صنعتی، ویدئو، ایمیل، شبکه‌های اجتماعی و… برای غلبه بر چالش‌های ملی از قبیل هزینه‌های بالای بهداشت و درمان، اشتغال‌زایی، بلایای طبیعی، تروریسم و… استفاده کنند.
حال باید ببینیم ابعاد و زوایای گوناگون بهره‌گیری از این ابزار و دانش در ایران به چه صورت است؛ چگونه از این ظرفیت بزرگ در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور و در سازمان‌های دولتی استفاده می‌شود؛ آیا باید به تردیدهای موجود در بهبود عملیات و تصمیم‌سازی‌های ملی پاسخ دهیم؟ بر همگان روشن است که دولت برای بهره‌گیری از این تکنولوژی تازه (علم تجزیه و تحلیل اطلاعات) باید ظرفیت‌های جدیدی ایجاد و تغییراتی در اهداف و ماموریت‌ها، فرایندهای تصمیم‌گیری، ساختار سازمانی و استراتژی‌های خود اعمال کند.
در حال حاضر سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها و ادارات دولتی (حتی آن دسته از شرکت‌ها که دارای ارتباطات تجاری و سیاسی هستند) بانک‌های اطلاعاتی متنوعی دارند. با تجمیع و یکپارچگی بانک‌های اطلاعاتی و سرمایه‌گذاری در این رابطه و تحلیل‌های هوشمندانه روی آنها می‌توان در مسیری قرار گرفت که سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌های کشور واقع‌بینانه و با دقت بالایی انجام شود. اما به دلیل فقدان سیستم‌های اطلاعاتی یکپارچه در شرایط حاضر، کشور از این موهبت محروم شده است. به نظر می‌رسد ایجاد زیرساخت‌های لازم به منظور قرار گرفتن در مسیر فوق می‌تواند به عنوان یکی از اولویت‌های برنامه‌های دولتمردان مد نظر قرار گیرد. برای تحقق و موفقیت در این راه پرمخاطره، دولت با چالش‌هایی مواجه خواهد شد که در ذیل به برخی از آنها اشاره می‌‌کنیم.
اولین چالش دولت مواجهه با منابع مختلف اطلاعاتی است. این بدان معناست که امکان تحلیل داده‌ها در سیستم‌های قدیمی و جدید و به عبارتی تسهیم داده‌ها در گرو یافتن فرمتی به‌ هم پیوسته است. اگر چه بیشتر داده‌های دولت ساختاریافته هستند، اما جمع‌آوری اطلاعات از منابع چندگانه چالش بیشتری دارد. اینجاست که فقدان راه‌حل استاندارد، راه‌حل‌های بین سازمانی برای استخراج اطلاعات مفید از مجموعه داده‌های گسسته، تامین اعتبار ناکافی، اعتقاد نداشتن دولتمردان، مقاومت بدنه سازمان و آشنا نبودن آنها با روش‌های نوین اطلاعاتی و تحلیلی، بزرگ‌ترین چالش‌ها را در مسیر بهره‌گیری از این دانش جدید قرار می‌دهد.
چالش بعدی اتمسفر و فرهنگ حاکم در سازمان‌های مختلف است. اکثر نهادها اطلاعات خود را به دو دسته عمومی و محرمانه تقسیم‌ می‌کنند و این موضوع سبب می‌شود آنها به اشتراک‌گذاری آنچه به عنوان داده‌های اختصاصی در نظر می‌گیرند تمایلی نداشته باشند.
مرز ظریفی بین جمع‌آوری اطلاعات و استفاده از آنها در بزرگ داده وجود دارد. باید به چالش امنیت اطلاعات و تضمین حقوق شهروندی و حریم خصوصی افراد توجه ویژه‌ای شود. مثلاً در آمریکا قانونUSA PATRIOT اجازه پایش و جاسوسی بدون مجوز از شهروندان را از طریق دسترسی به ایمیل‌های آنها فراهم می‌کند. به همین دلیل نگرانی استفاده نامناسب و غیراصولی از اطلاعات، با نیات غیرقانونی برای همیشه در جامعه وجود دارد.
از دیگر دغدغه‌های دولت انتخاب تکنولوژی مناسب برای ارزش‌آفرینی و یافتن نیروی کار متخصص و کارآمد است. مراقبت از داده‌ها و اجرای تحلیل‌های موثر نیازمند ابزار و دانش سازمانی است، اما سازمان‌های دولتی ما در شرایط فعلی، کمتر واجد چنین مهارت‌ها و توانایی‌هایی هستند.
دولت جمهوری اسلامی ایران، پس از مقابله با چالش‌های اجرایی و یافتن پاسخ مناسب برای هر یک از چالش‌های نام‌برده، می‌تواند از نتایج و آورده‌های تکنولوژی بزرگ داده بهره‌مند شود. تحلیل‌های قابل پیش‌بینی، افزایش مشارکت شهروندان در اداره امور و ایجاد شفافیت، دسترسی راحت و مساوی به خدمات عمومی، ارائه خدمات شهری بهتر، پیشگیری از کلاهبرداری و جنایت، بالا بردن امنیت ملی، فراهم آوردن رفاه عمومی، ارائه خدمات بهداشتی، آموزشی و تحصیلی بهتر، پیش‌بینی تحولات اقتصادی، اقلیمی و زیست‌محیطی همگی از جمله مواردی هستند که دولت با بهره‌گیری از تکنولوژی بزرگ داده می‌تواند از آنها بهره بگیرد و با افزایش رضایت عمومی کشور را در مسیر رشد و توسعه هدایت کند.
در حال حاضر در اکثر سازمان‌های کشور بانک‌های اطلاعاتی گوناگونی با اهداف سازمانی و فرمت‌های متنوعی وجود دارند، اما هیچ یک از آنها با هدف یکپارچگی ایجاد نشده‌اند و در مواجهه با سیاست پیاده‌سازی بزرگ داده در کشور دولتمردان را با چالش‌های فراوانی روبه‌رو خواهند کرد. از جمله بانک‌های اطلاعاتی گسسته می‌توان به بانک‌های اطلاعاتی مرتبط موجود در وزارت نفت (داده‌های سامانه کارت هوشمند سوخت)، وزارت صنعت و معدن و تجارت، وزارت راه و شهرسازی، سازمان بیمه تامین اجتماعی و… اشاره کرد.
با وجود این حجم از داده‌ها، کشور از تحلیل حاصل از یکپارچه‌سازی و مقایسه این قبیل داده‌ها محروم است. برنامه‌ریزی کلان کشور، به‌ دلیل استفاده از روش‌های سنتی و تکیه نکردن بر دانش روز و استفاده نکردن از دانش بزرگ داده، از اطمینان و دقت کافی برخوردار نیست. بنابراین تنها راه برون‌رفت از این وضعیت، اعتقاد به ایجاد زیرساخت‌ها و ابزار مورد نیاز، تغییرات اساسی در سازمان‌ها با تکیه بر نیروی کارآمد و متخصص در این حوزه، تغییر در فرایندهای تصمیم‌سازی، تحلیل با استفاده از بزرگ داده با رعایت امنیت و حریم خصوصی افراد است

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz