نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 49 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 34

مدیرعامل پارس‌آنلاین:

اگر سی‌دی‌ان‌ها بیایند، صنعت دیتاسنتر متحول می‌شود

پارس‌آنلاین یکی از سه شرکتی بود که تقریباً یک دهه پیش توانست در کنار ارائه خدمات اینترنت پرسرعت، پروانه فعالیت در حوزه دیتاسنتر را نیز از سازمان فناوری اطلاعات بگیرد. بلافاصله بعد از گرفتن این پروانه، شرکت پارس‌آنلاین شروع به ایجاد مرکز داده در پارک فناوری پردیس کرد، مرکزی که هرچند به باور مدیران این شرکت از نظر فنی تجهیزات و زیرساخت یکی از بهترین مراکز داده‌ کشور بود و ظرفیت بالایی هم برای میزبانی داشت، اما به دلیل مشکلاتی که در تامین برق آن منطقه رخ داد نتوانست آن‌گونه که انتظار می‌رفت توسعه پیدا کند. بعد از یک دهه فعالیت در حوزه دیتاسنتر، حالا پارس‌آنلاین یکی از مهم‌ترین بازیگران این حوزه است و در دو نقطه یعنی پارک فناوری پردیس و خیابان خرمشهر تهران چند صد رک دیتاسنتر دارد. از همین رو به سراغ عبدالله فاتح، مدیرعامل و مجید رئیسی، معاون فنی این شرکت، رفتیم و با آنها درباره چالش‌های این بازار گفت‌وگویی انجام دادیم، چالش‌هایی که به نظر می‌رسد چندان هم غیرقابل حل نبوده و نتوانسته‌اند پارس‌‌آنلاین را از برنامه‌ریزی برای احداث یک دیتاسنتر بزرگ و منطبق با استانداردهای بین‌المللی منصرف کنند.

ظرفیت دیتاسنتر پردیس چقدر است؟

فاتح:

۳۵۰ رک ظرفیت دارد. البته فضا برای ۱۲۰۰ رک وجود دارد، اما متاسفانه مجموعه پارک فناوری پردیس نتوانست برق مورد نیاز آن را تامین کند. دیتاسنتر تهران را توسعه دادیم و الآن حدود ۲۰۰ رک ظرفیت دارد.

رئیسی:

تا قبل از شروع دولت یازدهم مراکز داده کسب‌وکار موفقی در این صنعت محسوب نمی‌شد.

فاتح:

خارج از ایران خدمات دیتاسنترها ارزان‌تر بود.

رئیسی:

بله، ضمن اینکه در سازمان‌های دولتی موازی‌سازی‌هایی انجام می‌شد و خودشان مرکز داده راه‌اندازی می‌کردند. این اعتقاد در آن سازمان‌ها وجود نداشت تا داده‌ها و سرویس‌های خود را در مراکز داده خصوصی مستقر کنند، اما در دولت یازدهم این ذهنیت در کسب‌وکارهای دولتی و خصولتی و بانک‌ها تغییر کرد و تقاضا برای استفاده از مراکز داده خصوصی ایجاد شد. علاوه بر این دولت الزام کرد تا سرور سرویس‌هایی که مخاطب ایرانی دارند در داخل کشور میزبانی شود. بالا رفتن نرخ دلار هم مزید بر علت شد، چون بر قیمت تمام‌شده میزبانی سرور در خارج از کشور تاثیر داشت. همه اینها اقبال به سمت مراکز داده داخل کشور را بالا برد. ما هم از جمله کسانی بودیم که از این تقاضا استفاده کردیم. هرچند به دلیل مشکل تامین برق به توسعه مورد نظر نرسیدیم.

تعرفه برق دیتاسنترها چگونه است؟

فاتح:

مشابه همان تعرفه‌ای است که برای اماکن اداری در نظر گرفته شده است. سازمان فناوری اطلاعات مکاتباتی با وزارت نیرو برای حل همین موضوع داشت، اما نتیجه‌ای حاصل نشد. اگر می‌توانستیم تعرفه را صنعتی یا فرهنگی کنیم، قیمت ما نسبت به خارجی‌ها رقابتی‌تر می‌شد.

هزینه اولیه به ویژه قیمت زمین برای دیتاسنترها در تهران بالاست. آیا به فکر تغییر محل و کاهش هزینه‌های خود نیستید؟

فاتح:

این شرایط برای مشتری سخت است. هرچند ما هم در تهران هم در پردیس مشتری داریم، اما مشتریان ترجیح می‌دهند سرورهایشان در تهران باشد.

یعنی می‌خواهند مدام به سرورهایشان سر بزنند و در رفت‌ و آمد باشند؟

فاتح:

به لحاظ ذهنی، احساس پشتیبانی بیشتری می‌کنند. در حالی که من هم معتقدم سرورها یک بار نصب می‌شوند و از راه دور می‌توان کارها را انجام داد. با این حال مشتریان ترجیح می‌دهند نزدیک سرورها باشند. به همین دلیل ما هم برای فاز توسعه برنامه‌ریزی کرده‌ایم تا یک دیتاسنتر با استاندارد ۳۰۳ از انستیتو آپ‌تایم راه‌اندازی کنیم. هیچ ‌یک از دیتاسنترهای فعال در ایران چنین استانداردی ندارند. در نزدیکی تهران مثلاً در شهر آفتاب یا جاده مخصوص کرج به دنبال زمین‌های ارزان‌تر هستیم. ظرفیت این دیتاسنتر پنج مگاوات در ۷۲۰ رک خواهد بود.

آیا هزینه‌های نگهداری دیگری هم دارید که بر قیمت تمام‌شده شما تاثیر زیادی داشته باشد؟

فاتح:

نه، اگر یک دیتاسنتر به درستی طراحی شده باشد، هزینه عملیاتی خیلی بالایی نخواهد داشت.

الآن قیمت هر رک چقدر است؟

فاتح:

قیمت کولوکیشن در حدود هشت میلیون تومان است.

اما قیمت جهانی آن در حدود ۱۲۰۰ یورو است…

فاتح:

متغیرهای زیادی در قیمت آن دخیل هستند. مثلاً بستگی به این دارد که مقدار برق روی هر رک یا مقدار ترافیک تبادل‌شده از داخل این رک یا ارتباطاتی که درون آن قرار می‌گیرد چقدر باشد. فکر می‌کنم با قیمت شش هفت میلیون تومان می‌توانیم با خارجی‌ها رقابت کنیم.

مزیت رقابتی شما روی کیفیت است و به نظر می‌رسد قیمت هم قدری بالاتر از قیمت خارجی‌هاست. این قیمت را چگونه می‌توان کاهش داد؟

فاتح:

مورد دیگری که بر قیمت تاثیر می‌گذارد هزینه سرمایه‌‌ ساخت دیتاسنتر است که خیلی بالاست. در خارج از ایران دسترسی به منابع مالی هم برای ایجاد زیرساخت دیتاسنتر و هم برای تجهیزات رک و سرور ابری خیلی ارزان‌تر است. وقتی دیتاسنترهای خارجی با اچ‌پی، دل و آی‌بی‌ام قرارداد می‌بندند این شرکت‌ها به صورت لیزینگ یا تامین مالی به آنها جنس می‌دهند. اما ما برای آوردن سخت‌افزار به دیتاسنترهای ایران باید پول نقد بدهیم، یا اینکه تجهیزات باید دور دنیا را بچرخند تا بتوانند وارد خاک ایران شوند. بنابراین هزینه تمام‌شده شرکت‌های ایرانی بسیار بالاتر از ‌آنهاست.

رئیسی:

نظام بانکی ما هیچ انگیزه‌ای برای ایجاد یک مدل تامین مالی متفاوت با وام‌ برای ایجاد یک مرکز داده ندارد. راه‌اندازی دیتاسنتر هم باید نظام‌مندتر شود، این‌گونه نباشد که هر کس با قرار دادن یک یا چند رک ادعای ارائه خدمات مرکز داده کند.

آیا ارائه پروانه به دیتاسنترها کار مثبتی خواهد بود؟

فاتح:

کمیسیون‌ تنظیم مقررات آیین‌نامه‌ای برای رده‌بندی دیتاسنترها مصوب کرده بود. با رده‌بندی آنها برای برخی از سطوح فعالیت (مثلاً دولتی‌ها و زیرمجموعه‌های آنها) یک ساختار می‌سازند و اعلام می‌کنند این دیتاسنترها حداقل معیارها را دارند و تایید شده‌اند. سه نوع رتبه در آن آیین‌نامه مطرح بود.

در صورت اعطای پروانه آیا جذب منابع مالی برای دیتاسنترها آسان‌تر نمی‌شود؟

فاتح:

من موافق پروانه و رتبه‌بندی هستم. اما اینکه بگویند کسی که پروانه ندارد اجازه ارائه خدمات نخواهد داشت چندان منطقی به نظر نمی‌رسد.

رئیسی:

اینکه در پروانه‌های اپراتوری به هر کسی که حداقل‌هایی را دارد اجازه ارائه خدمات مرکز داده اعطا شود کار چندان درستی نیست و امروز در این صنعت جواب نمی‌دهد. شرکتی که می‌خواهد استانداردهای جهانی برای دیتاسنترها را رعایت کند و متناسب با آن سرمایه‌گذاری کند هزینه‌ها و قیمت ‌عرضه‌اش در مقایسه با سایرین خیلی بالاتر می‌رود. باید توازنی برقرار باشد. دادن پروانه کار درستی است، اما دغدغه ما به عنوان صاحب پروانه بحث حق‌‌السهمی است که باید بابت آن بپردازیم.

فاتح:

پروانه هزینه‌ساز است و سالانه باید مبلغی بابت آن بپردازیم.

رئیسی:

کشور ما در حوزه اپراتورها و دیتاسنترها باید پوست‌اندازی کند. به جای تعهد پرداخت گرفتن، باید از سرمایه‌گذار در مقابل رقبای خارجی حمایت شود.

آیا آماری از حجم دیتاسنترهای کشور موجود است؟

فاتح:

فکر نمی‌کنم حجم خیلی بزرگی باشد؛ یعنی به غیر از ما، آسیاتک، افرانت، شاتل، داده‌پردازی تبیان، شرکت خدمات انفورماتیک و سازمان فناوری اطلاعات فعالان بزرگ دیگری در حوزه دیتاسنتر وجود ندارد.

شرکت زیرساخت هم دیتاسنتر دارد و سی‌دی‌ان‌های تلگرام درون آن مستقر شده‌اند…

رئیسی:

قرار دادن بخشی از سی‌دی‌ان‌های تلگرام در ایران می‌تواند بازار خیلی خوبی برای دیتاسنترهای داخلی ایجاد کند، البته به این شرط که شرکت زیرساخت و سازمان فناوری الزام نکنند تا این سی‌دی‌ان‌ها صرفاً در مراکز داده دولتی مستقر شوند.

ظرفیت دیتاسنترهای ایران از نظر تعداد رک چقدر است؟

فاتح:

به غیر از دیتاسنترهای زیرساخت بعید می‌دانم مجموع رک دیتاسنترهای خصوصی که فعالیت تجاری دارند به دو هزار رک رسیده باشد.

گنجایش این بازار تا پنج سال آینده چقدر خواهد شد؟

فاتح:

این موضوع تا حد زیادی به قیمت بستگی دارد. قانونی مبنی بر الزام میزبانی داده‌های مربوط به دولت در داخل کشور وجود دارد که شاید همه آن را رعایت نمی‌کنند. اگر قیمت‌ها رقابتی‌تر شود محتوای زیادی وجود دارد که می‌تواند به داخل کشور بیاید و میزبانی شود. علاوه ‌بر این اگر بحث تحریم‌ها نیز حل شود و بتوانیم سی‌دی‌ان‌ها را به داخل کشور بیاوریم، تحول بزرگی در صنعت دیتاسنتر رخ می‌دهد. پنج سال پیش فقط پنج درصد ترافیک از طریق دیتاسنترهای داخلی به مردم داده می‌شد، حالا این درصد به ۴۰ رسیده است. اگر سی‌دی‌ان‌ها بیایند به ۷۰ درصد هم می‌رسد.

چه مقدار از محتوای تولید داخل در دیتاسنترهای داخلی قرار دارند؟

فاتح:

آنها عمدتاً محتوای ویدئویی هستند.

رئیسی:

بله، ترافیک آنها گاهی به ۱۰۰ گیگ هم می‌رسد. بخش زیادی از محتوایی که ترافیک ایجاد می‌کند در داخل کشور قرار دارد.

به لحاظ حجمی چقدر روی اینترنت اشیا تاثیر می‌گذارد؟

فاتح:

به لحاظ کیفیت بهتر است ترافیک آن در داخل باشد. اما حجم اینترنت اشیا فعلاً کم است. در آینده برای محاسبات ابری و کلان‌داده‌ها این ترافیک باید داخل کشور باشد و اساساً منطقی نیست که بخواهیم اطلاعات سنسورهای داخل کشور را برای میزبانی به سرورهای خارج بفرستیم.

چرا برای انتقال اطلاعات به دیتاسنترهای ایران برخی مقاومت می‌کنند؟

رئیسی:

الآن دیگر مانند گذشته چنین مقاومتی وجود ندارد. اگر از نظر مالی برای ارائه‌کنندگان خدمات صرفه مالی وجود داشته باشد، اطلاعات خود را منتقل می‌کنند. بعضی از شرکت‌های داخلی که سرویس پرترافیکی هم ندارند فکر می‌کنند اگر مثلاً از خدمات دیتاسنتر آمازون استفاده کنند، دسترسی بهتری خواهند داشت. شاید به توانایی دیتاسنترهای داخلی باور ندارند. در حالی ‌که بورس با وجود اهمیتی که در چرخه اقتصادی کشور دارد، اطلاعات خود را در داخل کشور میزبانی می‌کند. البته بحث صرفه اقتصادی هم مطرح است. حجم بازار دیتاسنتر می‌تواند بزرگ‌تر شود به شرط اینکه موازی‌سازی‌ها حذف شود.

آیا برنامه‌ای برای ارائه خدمات ابری دارید؟

فاتح:

تا به حال بیشتر روی زیرساخت کار می‌کردیم یا خدمات کولوکیشن می‌دادیم یا مشتری می‌توانست سرور اختصاصی از ما بگیرد و خودش هر چه می‌خواهد روی آن قرار دهد. حالا پلتفرم جدیدی ایجاد کرده‌ایم و فضای ابری را در اختیار مشتری می‌گذاریم، البته فقط در حد سرویس زیرساختی است تا بتواند سخت‌افزار مورد نیازش را به صورت آنلاین تعریف و استفاده کند. هنوز سمت سرویس‌های نرم‌افزاری و اپلیکیشن‌های آن نرفته‌ایم.

آیا از اطلاعات بانک‌ها هم میزبانی می‌کنید؟

فاتح:

تمام بانک‌های کشور اطلاعات‌شان را در دیتاسنتر داخل ساختمان خودشان میزبانی می‌کنند، اما بانک مرکزی آنها را ملزم کرده تا سایت بحران و بازیابی داشته باشند. از این نظر بسیاری از بانک‌های خصوصی در دیتاسنتر پردیس ما هستند. حتی با شاپرک هم مذاکراتی انجام داده‌ایم.

شرکت خدمات به دنبال ایجاد یک دیتاسنتر واحد برای تمامی بانک‌های کشور است. آیا این ایده خوبی است؟

فاتح:

ایجاد دیتاسنتر بر اساس یک صنعت یا یک گروه قابل توجیه نیست. باید حجم قابل توجهی مشتری داشته باشد. اگر فقط در حد ۵۰ یا ۱۰۰ رک برای یک صنف خاص این کار انجام شود، هزینه آن بسیار بالا خواهد بود. از نظر امنیتی نیز ریسک بالایی دارد. شاید اگر رده‌بندی دیتاسنترها انجام شود و به هر صنف بگویند برای میزبانی داده‌های خود به سراغ کدام رده بروند، فرمول بهتری باشد

نظر بگذارید

اولین نفری باشید که نظر میگذارد

اعلان برای
avatar
wpDiscuz