نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

آرشیو نوشته‌‌های زهرا مشرف جوادی

شماره 50 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 100

نگاهی حقوقی به سه دلیل قانونی شرکت اپل برای حذف اپ‌های ایرانی از روی اپ‌استور

چرا اپل تحریم‌مان کرد؟

شرکت اپل در هفته‌های گذشته اپلیکیشن‌های متعدد ایرانی را از فروشگاه اپلیکیشن خود حذف کرد. اپ‌های پرطرفداری مانند اسنپ که به صورت اینترنتی به فروش محصول و خدمات خود می‌پرداختند در میان اپ‌های حذف‌شده بودند. اپل در توضیح این اقدام به توسعه‌دهنده‌های این اپ‌ها اعلام کرد که حذف اپلیکیشن‌ها به دلیل تحریم‌های ایالات متحده آمریکا علیه ایران رخ داده است. این شرکت بیان کرده است که فروشگاه اپل اساساً نمی‌تواند اپلیکیشن‌های ایرانی را میزبانی کند، آنها را توزیع کند یا با این اپ‌ها معامله تجاری داشته باشد. این اتفاق کمی بعد هم برای فروشگاه گوگل یا همان گوگل‌پلی رخ داد. باید توجه کرد که کاربران ایرانی تنها می‌توانند نرم‌افزارهای مجانی را دریافت کنند و نرم‌افزارهایی که باید برای آنها هزینه پرداخت کرد در گوگل‌پلی برای ایرانیان وجود ندارد که یکی از دلایل آن مشکلات پرداخت است. بر اساس آمارها حدود شش میلیون نفر از سیستم‌عامل اپل در ایران استفاده می‌کنند. این آمار هرچند به ‌صورت غیررسمی اعلام شده، اما نشان‌دهنده این واقعیت است که برخلاف تمامی تحریم‌ها و محدودیت‌های موجود باز هم تلفن هوشمند آی‌فون در ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد. از این رو باید توجه کرد که اعمال محدودیت‌ها از سوی شرکت اپل یا حذف نرم‌افزارها از این تلفن‌ها

شماره 48 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 97

روبات‌‌ها، پستچی‌ عصر فناوری

امروزه روبات‌ها کاربردهای فراوان دارند، از میدان جنگ و کمک‌های بشردوستانه گرفته تا ارائه خدمات در سطح شهر و انجام خدمات شهری، چرا که در دنیای کنونی سرعت عمل، کاهش هزینه نیروی انسانی، تخصص و حضور افراد متخصص در هر میدانی -جنگ یا تجارت- اهمیت فراوانی دارد. کاربرد این ابزار از نوع کارایی آن مشخص است. در یک نگاه کلی، روبات ماشینی است که از طریق کنترل از راه دور یا بر اساس الگوهای از پیش برنامه‌ریزی‌شده قادر به انجام دسته‌ای از وظایف با پیچیدگی‌های خاص و همچنین درجات مختلف استقلال نسبت به انسان است. با توجه به اهمیت ویژه این تکنولوژی نوین و کاربردهای فراوان آن، بسیاری از نهادهای دولتی و خصوصی خواهان استفاده از آن هستند. بنابراین در هر کشوری توجه ویژه‌ای به انواع مختلف روبات‌ها اعم از زمینی، دریایی و هوایی، کاربردشان و قوانین حاکم بر آنها شده است. یکی از کاربردهایی که می‌توان برای روبات‌ها در نظر گرفت استفاده از آنها در خدمات ارسال مرسولات است. حتی در ایران نیز بارها شاهد پیشنهادهایی در این خصوص بوده‌ایم. به عنوان مثال شرکت دیجی‌کالا خواهان استفاده از روبات‌های پرنده حمل برای ارسال سفارش‌های خود بود و با همین رویکرد، مسابقه‌ای برای ساخت روبات پرنده‌ حمل کالا برگزار کرد.

شماره 32 حقوق فناوری دوسیه صفحه 92

بررسی عملکرد یک دادگاه آمریکایی در تعارض منافع مختلف بازیگران عرصه سایبری

تلاش برای تساوی کفه‌های ترازو

سال ۲۰۰۴ یعنی حدوداً ۱۲ سال پیش، پرونده مهمی در خصوص نظارت بر کافی‌نت‌ها در ایالات ‌متحده آمریکا مورد بررسی قرار گرفت. ماجرا از این ‌قرار بود که پلیس کالیفرنیا گزارشی از فعالیت‌های مجرمانه در کافی‌نت‌های یکی از مناطق این ایالت تهیه و آن‌گاه شورای آن شهر مقرراتی برای تنظیم فعالیت کافی‌نت‌ها وضع کرد. اهم قواعدی که در این مقرره آمده بود عبارت‌ بود از اینکه کافی‌نت‌ها باید برای فعالیت خود اجازه‌نامه دریافت می‌کردند که این اجازه‌نامه هم به ‌صورت مشروط صادر می‌شد. در بازبینی این اجازه‌نامه‌های اجرایی نیز مقامات این اختیار را داشتند که مقررات جدیدی برای صدور مجوز ضمیمه کنند. متقاضی همچنین باید ثابت کند فعالیت کافی‌نتش «رفاه و آسایش عمومی را به مخاطره نمی‌اندازد» وگرنه مقامات می‌توانستند درخواست مجوز را رد کنند. این مقررات همچنین منع رفت ‌و آمد برای افراد زیر سن قانونی در صورت نبود ناظر در طول روز را اعمال کرد.واکنش صاحبان کافی‌نت‌ها به این مقررات این بود که تلاش کردند قرار اولیه‌ای برای عدم اجرای این مقررات بگیرند. آنها بر این عقیده بودند که این قواعد آزادی بیان و حفاظت از حریم شخصی را بر اساس قانون اساسی آمریکا و کالیفرنیا نقض می‌کند و اتفاقاً در دادگاه بدوی، حرف‌شان برش کافی را داشت

شماره 30 حقوق فناوری دوسیه صفحه 95

آزادی بیان، آزادی کسب و کار و احترام به حریم خصوصی در یک پرونده

مثلث برمودایی برای گوگل در ایتالیا

دوسیه نام صفحه‌ای است که تلاش می‌کند با نگاهی داشته باشد به پرونده‌های روز حقوق فناوری اطلاعات جهان در سطح جهان؛ مخصوصاً با عنایت به اینکه در حقوق امروز، دادگاه‌ها و آرای آنها نقش مهمی در توسعه حقوقی دارند. در این قسمت، با نگاهی به مقاله جیووانی سارتور ، استاد دانشگاه اروپایی در فلورانس که در شماره ۴ از سال ۱۸ نشریه International Journal of Law and Information Technology منتشر شده، به بررسی پرونده شرکت گوگل در ایتالیا پرداخته‌ایم. اصل ماجرا: سپتامبر ۲۰۰۶ گوگل فیلمی از دانشآموزی ناتوان را، که از بیماری اوتیسم و همچنین مشکل در شنوایی و بینایی رنج می‌برد و توسط چهار تن از همشاگردی‌هایش مورد آزار جسمی و روحی قرار گرفته بود، در نتایج جست‌وجوی ویدئوهای خود منتشر کرد. این فیلم سه‌دقیقه‌ای حدوداً توسط پنج هزار نفر مورد بازدید قرار گرفت. باید بدانید این فیلم در فهرست فیلم‌های بامزه یا مضحک قرار داده شده بود. از ۴ اکتبر، افراد بازدیدکننده این فیلم شروع به اعلام نظرات کردند. برخی بیان کردند این فیلم نامناسب است و برخی دیگر به شرکت گوگل پست الکترونیکی ارسال کردند تا این فیلم را حدف کند. در ۷ نوامبر هم پلیس ایتالیا از گوگل درخواست کرد فیلم را از صفحه وب بردارد

شماره 25 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 86

دعوا بر سر فرکانس ۷۰۰

افراد پیگیر اخبار حوزه فناوری اطلاعات می‌دانند؛ چندی است در خصوص تخصیص باند ۷۰۰ مگاهرتز بین سازمان صدا و سیما و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، اختلافی پیش آمده است. به طور خلاصه باید گفت عقیده معاونت فناوری سازمان صدا و سیما این است که تخصیص جهانی باند ۷۰۰ مگاهرتز به پخش رادیوتلویزیونی و تفویض آن در ایران به سازمان صدا و سیما، به معنای این است که این سازمان باید مقررات‌گذاری و مدیریت این باند را در اختیار بگیرد و در مقابل، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات راجع به اختلاف نظرش با سازمان صدا و سیما در مورد آزادسازی باند فرکانسی ۷۰۰ تا ۸۰۰ مگاهرتز معتقد است:«۱۵ سال پیش تمام کشورهای دنیا تصمیم گرفتند با توجه به پخش دیجیتالی شبکه‌های تلویزیونی، باندهای فرکانس مازاد را به پروژه‌های دیگری اختصاص دهند. این موضوع در کنفرانس‌های اتحادیه بین‌المللی مخابرات نیز مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت زیرا تمام شبکه‌های تلویزیونی دنیا به سمت دیجیتالی شدن پیش می‌روند و از طرفی ارتباطات موبایلی هم توسعه می‌یابد. طیف فرکانس، منبعی کمیاب در کشورهای دنیاست که به سرعت پایان می‌گیرد و البته تنها چیزی است که خلق نمی‌شود. بنا بر چنین ماهیتی، تصمیم گرفته شد باند فرکانسی که در گذشته به (پخش آنالوگ

شماره 24 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 88

رقابت در بخش مخابرات به چه معناست؟

بازی با اعداد

حقوق اقتصادی یکی از رشته‌های نوپای دانشگاهی در ایران است که مساله اصلی آن تنظیم روابط بین فعالان اقتصادی است. روشن است که یکی از مهم‌ترین مسائل در این حوزه، مساله رقابت است. خصوصی‌سازی مخابرات و انحصار اپراتور سوم که حالا دارد در قالب برخی امتیازات مالک آن یعنی سازمان تامین اجتماعی هم رخ می‌نماید، موضوع رقابت در بخش مخابرات را جدی کرده است. به این بهانه نگاهی کردیم به معنای رقابت در بخش مخابرات؛ پله اول برای بررسی ابعاد و نمونه‌های این حوزه در ایران و جهان. تجارت کالا و رقابت در آن، اولویت اساسی در راستای رشد اقتصادی و تجارت آزاد در دهه‌های گذشته بود اما در حال حاضر زمینه‌های دیگری همچون تجارت در حوزه مالکیت فکری و خدمات نیز رشد گسترده‌ای داشته‌اند. بنا بر گزارش سازمان جهانی تجارت هم‌اکنون خدمات سریع‌ترین بخش رو به رشد اقتصاد جهانی، عامل دوسوم از تولید جهانی، یک‌سوم از اشتغال جهانی و نزدیک به ۲۰ درصد از تجارت جهانی است. یکی از بخش‌های مهم تجارت خدمات در ساختار جهانی، تجارت خدمات مخابرات است. در عصر حاضر مخابرات کلید بنیادین توسعه اقتصادی، و نیاز تمامی شیوه‌های تجارتی است. چرا که مخابرات و خدمات آن کارکردی دوجانبه دارند؛ علاوه بر آنکه این خدمت به

شماره 23 حقوق فناوری تاریخ فناوری صفحه 84

تلفن در ایران چگونه ملی شد

شکست بخش خصوصی؛ دغدغه بخش دولتی

حدوداً ۶۳ سال پیش دقیقاً در ۱۵ آبان ۱۳۳۱ که نشست ۳۶ مجلس شورای ملی تشکیل شد، مهندس معظمی وزیر پست و تلگراف دولت کابینه دکتر مصدق، لایحه ملی شدن امور تلفن را تقدیم مجلس شورای ملی کرد. به نظر وی اولین قدمی که در وزارت پست و تلگراف باید برداشته شود، اصلاح وضع تلفن است لذا در ماه‌های اولیه دولت دوم، دکتر مصدق این لایحه را به مجلس آورد و گفت:«پس از مطالعات، تنها راهی که پیدا کردیم ملی کردن تلفن در ایران است که لایحه آن در ۱۵ ماده تنظیم شده است.» اما چرا دولت وقت به سمت ملی شدن تلفن در ایران رفت؟ حقیقت این است که تا آن زمان نهادها و موسسات و حتی اشخاص مختلف داخلی و خارجی اقدام به تاسیس رشته خطوط تلفن و برقراری ارتباط بین شهرهای مختلف کشور کرده بودند. در این میان مهم‌ترین نهاد، شرکت سهامی کل تلفن بود که توسط دارنده امتیاز تلفن یعنی دوست علی خان معیرالممالک اخذ و سپس به «محاسب الممالک (شیبانی) و جهانیان زردشتی» واگذار شد. آنها نیز با همکاری عده‌ای تجار تهران این شرکت سهامی را به وجود آوردند. جالب است بدانید عباسقلی بازرگان پدر مهندس مهدی بازرگان نخست‌وزیر ابتدای انقلاب ایران، رئیس هیات مدیره