نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

آرشیو نوشته‌‌های مینا پاکدل

شماره 42 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 84

وضعیت تجارت الکترونیکی کشورهای مختلف در بخش B2C

سقوط در اوج شهرت

ایران در رتبه‌بندی آنکتاد در زمینه وضعیت تجارت الکترونیکی بخش B2C از بین ۱۳۷ کشور، در رتبه ۷۷ قرار گرفته است. ایران در این رتبه‌بندی که مربوط به امسال (۲۰۱۶) است، در کنار کشورهایی مثل مونته‌نگرو، مراکش، پاراگوئه و مصر قرار دارد. قابل ذکر است که رتبه ایران در سال ۲۰۱۴، ۶۹ بود. گزارش آنکتاد و رتبه‌بندی آن با توجه به آمادگی کشورها برای تجارت آنلاین صورت گرفته است. اروپا با شش کشور، سه کشور آسیایی و یکی از کشورهای آمریکای شمالی جزو ده رتبه برتر این تحقیق هستند. در بین اقتصادهای در حال ‌توسعه کره، چین و سنگاپور بالاترین رتبه را دارند. همچنین اروگوئه بهترین کشور در آمریکای لاتین و کارائیب است. آفریقای جنوبی نیز در قاره آفریقا جزو پیشگامان تجارت الکترونیکی در بخش B2C است که رتبه ۶۱ را به خود اختصاص داده و بالاتر از ایران ایستاده است. بارزترین پیشرفت نسبت به سال ۲۰۱۴ را کشورهای قطر و امارات عربی با بیش از ۴۷ و ۴۱ رتبه بهبود عملکرد داشته‌اند. امسال لوکزامبورگ برای دفعه دوم، بالاترین رتبه را در تجارت الکترونیکی B2C به خود اختصاص داده است.گزارش آنکتاد تجارت الکترونیکی B2C از چهار شاخص تشکیل شده است: نفوذ استفاده از اینترنت، سرورهای امن به ازای هر یک

شماره 43 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

نبض فناوری جهان در گذر از مرز سال میلادی چگونه می‌زند

از درز اطلاعات تا انفجار

سرانجام سالی که در آن شاهد جنگ‌های سایبری، هک گسترده، درز اطلاعات حساب‌های کاربری یاهو و غیره، انفجار باتری تلفن همراه بودیم، به پایان رسید. سالی که هکینگ حتی در کار سیاست‌مداران بزرگ هم وارد عمل شد و آنها را دستپاچه کرد. سالی که نشان داد جنگ سایبری شوخی نیست و می‌تواند همه چیز را در دنیای سیاست تغییر دهد. از روسیه گرفته تا آمریکا و اروپا همه و همه درگیر جنگی بودند و هستند که در حوزه مجازی صورت می‌گیرد. راب گایدری معتقد است زمانی که به پایان سال ۲۰۱۷ رسیدیم، برمی‌گردیم و با نگاهی به پشت سرمان متوجه می‌شویم که بزرگ‌ترین حملات سایبری سال ۲۰۱۶ آن‌قدرها هم بد نبوده‌اند. وی می‌گوید: «اگر اقدامی مناسب در این زمینه صورت نگیرد، بدون شک اوضاع بدتر از قبل خواهد شد. بدین ‌ترتیب مردم عادی، که از طریق اینترنت تجارت یا کسب‌ و‌ کاری برای خود به راه انداخته‌اند، باید هزینه این حملات سایبری و عملیات‌ هکری را بپردازند. درست همانند آن دورانی که کسانی که خواهان تجارت و حمل‌ و‌ نقل کالاها از طریق دریا بودند، باید هزینه آن، یعنی مواجه‌ شدن با دزدان دریایی، را می‌پرداختند.» به این ترتیب، امنیت یکی از روندهای مهم فناوری در سال ۲۰۱۷ خواهد بود.

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

مروری بر تاثیری که توییتر بر جهان گذاشت

نوبت مرثیه‌سرایی پرنده آبی

بخواهیم یا نه، دوست داشته باشیم یا نه، دل‌مان برای چاپار، پست و علامت دادن با دود تنگ شود یا نه، عصر، عصر شبکه‌های اجتماعی است. «اگر او نمی‌توانست به سمت دنیا برود، دنیا می‌توانست به سمت او برود.» این جمله‌ای است که دوریس کرنز در یکی از کتاب‌هایش می‌گوید. می‌شود همین جمله را به شبکه‌های اجتماعی هم تعمیم داد. شاید این ما نیستیم که به سمت شبکه‌های اجتماعی می‌رویم؛ شبکه‌های اجتماعی هستند که از هر سو سر برآورده‌اند، ما را احاطه کرده‌اند و به سمت ما می‌آیند. در این میان، توییتر نیز به عنوان شبکه‌ای که بر پایه میکروبلاگینگ است، اهمیت بسیاری دارد. در این پرونده، به تاریخچه شکل‌گیری توییتر، اوج و فرود این شبکه اجتماعی در حوزه اخلاق، سیاست و اقتصاد می‌پردازیم و نگاهی به عملکرد مدیرعامل امروز توییتر، جک دورسی می‌اندازیم. همچنین نقدها و تحلیل‌ها را در زمینه عملکرد این شرکت در حوزه‌های فوق، مرور می‌کنیم. از سویی دیگر با توجه به اخبار ضد و نقیض در مورد فروش توییتر، این سوال پیش می‌آید که آیا همین روزها نوبت مرثیه‌سرایی برای پرنده‌ آبی توییتر می‌رسد یا نه؟

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

مروری بر کتاب «توییتر:جامعه و رسانه‌های دیجیتال»

دیالوگ‌های روزمره

توییتر یکی از ابزار‌هایی است که ارتباطات اجتماعی امروز را شکل می‌دهد. دیراج مورتی در کتابش با عنوان «توییتر:جامعه و رسانه‌های دیجیتال»، تاثیر توییتر را به عنوان ابزاری ارتباطی بررسی می‌کند. مساله این کتاب، بررسی تاثیر توییتر بر زندگی‌ آدم‌ها نیست؛ بلکه او بر «دیالوگ» تاکید دارد.مورتی در ابتدا بر میکروبلاگینگ بودن توییتر تاکید می‌کند: چیزی که باعث تفاوت بین توییتر و شبکه‌هایی مثل فیس‌بوک می‌شود. در واقع به نظر او «توییتر، فرهنگ جست‌وجوی شغل، یادداشت روزانه نوشتن و نوع بیان اخبار را تغییر داده است». مورتی با استفاده از مثال تلگراف و تاثیر آن بر جامعه آن روز، توییتر را در بافت تاریخی آن مطرح می‌‌کند. مثال‌های او در زمینه آنچه جدید است و آنچه دیگر در ارتباطات جذاب نیست، فرهنگ و تغییرات آن را به تصویر می‌کشد. وقایع امروز در توییتر به اشتراک گذاشته می‌شوند و توییت‌های روزنامه‌نگاران و مردم را در پی دارند. همین باعث می‌شود نقش توییتر در بهداشت، روزنامه‌نگاری- که باعث شفافیت بیشتر شده -، وقوع فجایع و بلایا و همچنین فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی آشکار شود. در واقع توییتر توانسته است فضای رسانه‌های سنتی را تغییر دهد؛ همچنین از سویی دیگر تبدیل به فضایی برای «پچ‌پچ»‌های روزمره شده است. در واقع مورتی همان‌قدر که

شماره 32 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 77

بحران کارت‌های اعتباری چه زمانی آغاز شد

دومینو اقتصادی

بدهی، مهمان دعوت‌نشده‌ای بود که از دهه قبل سر میز غذای خانوارهای آمریکایی جا خوش کرده و انگار حالا حالاها قصد رفتن ندارد. متوسط بدهی خانواده‌های آمریکایی در زمینه کارت‌های اعتباری حدود ۳۵۵/۱۵ دلار و میزان کل آن ۵۷۰/۱۲۹ دلار است. گفتن اینکه باید بدهی‌ها را پرداخت کرد و خود را از شر بدهی ـ و گیر و دارهای مالی و احساسی آن ـ رهاند، خیلی راحت‌تر از چیزی است که در عمل پیش می‌آید. طبعاً افزایش بی‌امان بدهی‌های خانوارها صرفاً معلول خرج‌های بی‌رویه و بی‌حساب‌ و کتاب و بی‌مسئولیتی نیست. عوامل بسیاری در این بازی مداخله کرده‌اند و وضعیت بدهی را به وجود آورده‌اند. در این میان نسبت به کارت‌های اعتباری نگرش‌های ضد و نقیضی وجود دارد، یکی اینکه نمی‌توان این کارت‌ها را از اقتصاد مدرن حذف کرد؛ این کارت‌ها کمک‌خرجی خانواده‌ها به شمار می‌آیند. از سوی دیگر نگرشی وجود دارد که بر فقیرتر شدن خانوارهایی تاکید دارد که از این کارت‌ها استفاده می‌کنند: بدهی روی بدهی و مواجهه ترسناک با تلی از بدهی‌ها. از پس دهه ازدست‌رفته آنچه اوایل سال ۲۰۰۸ در آمریکا اتفاق افتاد، بحرانی اقتصادی بود که تحلیلگران مهم‌ترین دلیل آن را دست ‌به ‌دست هم دادن ناکارآمدی‌های دولت جرج بوش (پسر) می‌دانند که از طریق

شماره 39 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 41

کشورهای مختلف دنیا تحت عنوان برنامه «اینترنت ملی» چه پروژه‌ای را اجرا می‌کنند

حلقه‌هایی در میان زنجیر

حدود یک دهه پس از اینکه برای اولین بار مفهوم شبکه ملی اطلاعات در ایران برسر زبان‌ها افتاد، فاز اول این پروژه در هفته دوم شهریورماه رونمایی شد. این پروژه طی سال‌ها نام‌های مختلفی داشته است؛ اینترنت ملی، شبکه ملی اینترنت و سرانجام شبکه ملی اطلاعات. اما به نظر می‌رسد مفهوم کلی آن در این سال‌ها تغییر نکرده است. در کنار مفهوم این شبکه، آنچه در این سال‌ها ثابت مانده، نگرانی مردم از ماهیت چنین شبکه‌ای است. سوال‌های متعددی بارها مطرح شده‌اند که بن‌مایه همگی این است که آیا اینترنت به زودی قطع می‌شود؟شبکه ملی با عناوین مختلف در برخی کشورهای دیگر دنیا نیز وجود دارد. البته از نظر ساختاری، نحوه عملکرد و هدفگذاری با یکدیگر متفاوت هستند. گاه در کره جنوبی به مسیری برای پیشرفت تبدیل شده‌اند و گاه در کره شمالی به راهی برای قطع ارتباط با دنیای بیرون؛ یا در چین، چیزی در میانه این دو راه. دیوار بزرگ چین بر اساس گزارش China Daily (2016)، کشور چین از سال ۱۹۹۴ به اینترنت دسترسی دارد و امروزه حدود ۷۰۰ میلیون چینی، کاربر اینترنت هستند. ۱/۹۰ درصد این کاربران با تلفن همراه به اینترنت وصل می‌شوند. سرعت اینترنت چین از نظر معیارهای جهانی در رتبه ۹۱ قرار دارد.

شماره 30 خدمت و تجارت دولت الکترونیکی صفحه 70

پیش بینی کمیسیون اروپا درباره روندهای دولت الکترونیکی تا سال 2020

دولت با ‌۱۳ کلید الکترونیکی می‌شود

پیاده‌سازی دولت الکترونیکی یکی از طرح‌های اصلی دولتمردان ایرانی است که سال‌ها در دستور کاری کشور و دولت‌های مختلف بوده و دولت‌ها هر کدام به نوعی گوشه‌ای از آن را اجرا کرده‌اند یا سعی کرده‌اند با تدوین نقشه راهی برای آن قدمی در جهت اجرایی کردن آن بردارند. البته این فقط مختص دولت ایران نیست، کشورهای دیگر نیز که موفق به پیاده‌سازی دولت‌ الکترونیکی در زیرمجموعه خود شده‌اند همواره سعی می‌کنند با پیاده‌سازی برنامه‌ها و طرح‌هایی خود را به‌روز نگه دارند و خدمات‌رسانی را به مردم سریع‌تر پیش برند. تحقیق حاضر نگاهی به چگونگی نقشه راه ۲۰۲۰ اتحادیه اروپا برای پیاده‌سازی دولت‌ الکترونیکی است. در پایان این تحقیق به دولتمردان ۱۳ راهکار پیشنهاد شده ‌است که برای پیاده‌سازی موفق دولت ‌الکترونیکی همواره باید مد نظر داشته باشند. امروزه شرط کلیدی برای رشد و رقابت، دولتی است که مجهز به ICT مدرن باشد. اگر دولت به عنوان موجودیتی واحد در نظر گرفته شود، یکی از بزرگ‌ترین بخش‌های اقتصادی در سراسر اتحادیه اروپاست؛ کل مخارج دولت در ۱۵ عضو اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۳، حدود ۴۹ درصد از تولید ناخالص داخلی بوده که بر دیگر بخش‌های اقتصادی تاثیر گذاشته است. این میزان، گواهی محکم بر این است که بهره‌وری دولتی منجر به

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

نگاهی به همزیستی موسیقی و فناوری

تنها صداست که می‌ماند…

قدیم‌ترها حدوداً ‌دو دهه پیش، وقتی آنهایی که موسیقی بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی شان بود، با واک‌من‌ها مواجه شدند انگار همه آنچه می‌خواستند داخل آن دستگاه‌های مستطیل‌شکل جا می‌گرفت: قابل حمل و کوچک؛ کوچک‌تر از ضبط‌ها و پخش‌کننده های صوتی غول‌پیکر. هرچند عموماً کیفیت صدای خوبی نداشتند. نوارهای کاست را جا می‌دادی توی کیفت و راه که می‌رفتی، تق‌تق می‌خوردند به هم و آن صدای تق‌تق نوارکاست‌ها توی کیفت بهترین صدای دنیا بود؛ تق‌تق‌ها ادامه می‌یافت تا آنجایی که توی صف اتوبوس یا تاکسی، نوبت عوض کردن کاست می‌رسید: نوار قبلی را درمی آوردی و نوار جدید را داخل واک‌من قرار می‌دادی؛ تق‌تق، تق‌تق‌های ابدی با وعده دنیایی از صوت، ریتم و هارمونی. همین گروه از مخاطبان موسیقی احتمالاً در مواجهه با سی‌دی‌من‌ها کیف‌شان پر شده بود از سی‌دی که سبک‌تر از کاست بود و جای کمتری را هم اشغال می‌کرد؛ حالا بگذریم از اینکه گه‌گاه سی‌دی‌ها صدای خش می‌دادند و کار نمی‌کردند اما انقلاب واقعی در حوزه موسیقی وقتی اتفاق افتاد که Mp3پلیرها وارد بازار شدند؛ زمان وداع با سی‌دی‌ها و نوارکاست‌ها رسیده بود. داشتن تعداد زیادی موسیقی با کیفیت صدای خوب روی تبلت، آی‌پاد، Mp4 و غیره و غیره و غیره لذتی بود که فناوری به مخاطبان موسیقی

شماره 27 خدمت و تجارت بانکداری الکترونیکی صفحه 66

مدل‌های مختلف کیف ‌پول در رقابت با یکدیگر

جدال با فناوری

مدیران بانک مرکزی می‌گویند سرمایه‌گذاری روی فرآیند سرویس‌دهی از طریق کارت، شرط بستن روی اسب مرده است. برنامه‌ریزی بانک مرکزی برای تنظیم مقررات کیف پول الکترونیکی پس از نمایشگاه MWC ناگهان تغییر کرد. پیش از این نمایشگاه و رونمایی از سرویس‌های مختلف پرداخت روی موبایل رگولاتور پولی و بانکی کشور با گام‌های محتاط به سمت راه‌اندازی کیف‌ پول الکترونیکی قدم برمی‌داشتند و طبق گفته مدیران این بخش بسیاری از فرآیندها در حال تکمیل شدن و به بهره‌برداری رسیدن بود. اما ناگهان ورق برگشت. مدیران این بخش به این نتیجه رسیدند که زمان چرخش فناوری فرا رسیده ‌است. پروژه‌هایی که تا پیش از این برای راه‌اندازی کیف‌ پول الکترونیکی در دست اقدام بود برای یک بازنگری متوقف شد تا با فناوری روز همگام شوند. اما سوال این است که چگونه باید عمل کرد؟ کارشناسان اعتقاد دارند برای رسیدن به کیف ‌پول الکترونیکی چاره‌ای جز پیاده‌سازی SECURE ELEMENT نیست. اما تفاوت ساختارهای ایران با سایر کشورها موجب می‌شود امکان پیاده‌سازی کامل مدل آنها نباشد. از سویی به دلیل جدید بودن این فناوری، در سایر کشورها نیز هنوز به استاندارد قطعی‌ای دست پیدا نکرده‌اند و در حال آزمودن روش‌های مختلف برای استفاده از کیف‌ پول روی گوشی تلفن همراه هستند. از همین رو

شماره 26 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 68

پول الکترونیکی راهی برای تجربه اقتصاد توسعه‌ای

ایران از گردونه توسعه جامانده است

ایران در یک رتبه‌بندی سال ۲۰۱۵ که از سوی citigroup صورت گرفته است از نظر خدمات دیجیتالی از میان ۹۰ کشور دنیا در رتبه ۸۴ قرار دارد.طبق این رده بندی نام ایران در کنار کشورهایی مثل تانزانیا، ونزوئلا، موزامبیک و اتیوپی قرار گرفته است. مقایسه رتبه‌بندی امسال و سال گذشته سیتی گروپ نشان می‌دهد ایران طی سال گذشته نه‌تنها پیشرفت نکرده بلکه چهار رتبه‌ نیز تنزل داشته اشت. این رتبه‌بندی با توجه به چهار اصل پشتیبانی دولت و بازار، زیرساخت مالی و فناوری، راه‌حل‌های پول الکترونیکی و تمایل به اتخاذ روش الکترونیکی در کشورهای مربوطه، صورت گرفته است. ۹۰ کشور بررسی‌شده در این گزارش از نظر چگونگی پیشرفت و مرحله‌ای که پول الکترونیکی سپری کرده است به چهار دسته تقسیم شده‌اند؛ کشورهایی که در مرحله آغازین (یا حداقل آمادگی) قرار گرفته‌اند، کمترین میزان آمادگی را از خود نشان داده‌اند. بیشترین آمادگی در کشورهایی که در این مجموعه قرار گرفته‌اند، در حد خیلی متوسط گزارش شده است. پیشرفت‌های جزئی ایجادشده در این کشورها ناشی از سرمایه‌گذاری‌ها در زیرساخت فناوری‌های ارتباطاتی و اطلاعاتی (ICT) است که متاسفانه عموماً در مقابل سد رگولاسیون قرار می‌گیرند و نتیجه این وضعیت، سرمایه‌گذاری بر بخش خصوصی در چنین کشورهایی است. در هر حال همان‌طور که انتظار

شماره 25 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 70

جایگاه چک در اقتصاد امروز جهان

چک‌ها محکوم به مرگند

پیشرفت و توسعه در اقتصاد امروز وابسته به برآورده کردن نیازهای روز کاربر است. در این میان، روش‌ها و استراتژی‌ها به‌ سرعت تغییر می‌کنند و چک، یکی از گزینه‌هایی است که تحت‌ تاثیر این تغییرات قرار گرفته است. امروزه با توجه به دگرگونی‌های پویایی که در تجارت رخ می‌دهد، بانک‌ها وظیفه‌ای سنگین بر عهده دارند. آنها باید با به‌کارگیری نیرویی در حد نیروی هرکول افسانه‌ای و استفاده از نوآوری‌ها، پلی میان سیستم خود و نیازها و خواسته‌های روز کاربر ایجاد کنند تا از هرگونه گسست بین نظام بانکی و کاربران جلوگیری شود.چک از سال‌های دور رواج داشته و تا دوران مدرن نیز حیات خود را ادامه داده و سر پا بوده است. اوج استفاده از چک در بسیاری از کشورهای جهان به اواخر سال ۱۹۸۰ و اوایل دهه ۱۹۹۰ بازمی‌گردد؛ اما جایگاه چک‌ها با توسعه‌ بانکداری الکترونیکی به ‌تدریج متزلزل شد. بالطبع در دنیایی که فناوری‌های بسیار پیشرفته به کمک بانکداری آمده‌اند، حرف زدن از چک و روند کلاسیک آن، توجیه‌ ناپذیر به نظر می‌آید. امروزه استفاده از چک در بسیاری از کشورهای اروپایی منسوخ شده است و دیگر نقل ‌و انتقالات از طریق دسته‌چک انجام نمی‌پذیرد. در واقع باید گفت چک در اقتصاد پسامدرن جایگاه پیشین را ندارد؛ زیرا

شماره 23 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 34

اینترنت، آتش پرومته یا جعبه پاندورا

۱ بر اساس اساطیر یونانی، پرومته آتش را از خدایان المپیوس می‌دزدد. زئوس وقتی شعله آتش را در زمین می‌بیند، خشمگین می‌شود و علاوه بر مجازات پرومته، پاندورا را با جعبه‌ای در دستش به زمین می‌فرستد. پاندورا به زمین می‌آید و از آنجا که نمی‌تواند جلو کنجکاوی خود را بگیرد، در جعبه را باز می‌کند و ناگهان همه بلایا و رنج‌ها و دردها که در جعبه بودند، روی زمین پخش می‌شود.عمل پرومتئوس دزدی بود اما نتیجه این دزدی، در سیر پیشرفت انسان غیر‌قابل‌انکار است؛ هزینه‌اش هم وجود رنج است و ملالت. خلاصه کلام اینکه «چیزی می‌دهی و چیزی می‌گیری»؛ یک‌جور نظام بده‌بستانی. ظاهراً برای هر پیشرفتی باید هزینه‌ای پرداخت. نوآوری‌ها و پیشرفت‌هایی هم که با استفاده از تکنولوژی داشته‌ایم، هزینه‌هایی دارند. تکنولوژی زنجیری از دردسرها و زیان‌ها را به همراه سود، کارایی و فایده به دنیای ما آورده است.امروزه تعاملات در فضای مجازی افزایش می‌یابند و با افزایش این‌گونه ارتباطات، دغدغه‌ها و نگرانی‌های اخلاقی نیز افزایش می‌یابند و گاه این دغدغه‌ها تبدیل به هراس می‌شوند. زنجیره‌ای به‌هم‌پیوسته از این دغدغه‌ها که با گذشت هر لحظه، طویل‌تر می‌شود؛ از محتوای هرزه‌نگاری که ممکن است در دسترس بچه‌ها قرار گیرد گرفته تا هک شدن سیستم شخصی، از دست رفتن اطلاعات فردی، کلاهبرداری