نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

آرشیو نوشته‌‌های میثم قاسمی

شماره 40 ورودی ورودی صفحه 17

زنده‌باد غافلگیری

دوستی تعریف می‌کرد سال‌ها پیش در جریان ساخت یکی از سدهای کشور، سازمان هواشناسی طی نامه‌ای رسمی هشدار داد یک ماه دیگر در منطقه‌ای که شما مشغول کار هستید، سیل خواهد آمد؛ اما مدیران پروژه توجهی به این نامه نکردند. مدتی بعد دوباره نامه آمد که دو هفته دیگر سیل خواهد آمد؛ باز هم کسی توجه نکرد. دوباره نامه آمد که سه روز دیگر سیل خواهد آمد و باز هم بی‌توجهی و سرانجام سیل آمد و میلیاردها تومان خسارت وارد کرد. البته خبر این اتفاق به رسانه‌ها نرسید اما اگر می‌رسید هم طبیعتاً مدیران پروژه در توجیه بی‌عملی خود، جمله‌ای آشنا در آستین داشتند:«غافگیر شدیم.»ایران کشور غافلگیری‌هاست. ۳۸ سال پیش وقتی آخرین شاه ایران با هلی‌کوپتر یکی از راهپیمایی‌های میلیونی مردم را دید، از شدت عصبانیت نمی‌دانست چه کند. چطور زیر گوش او چنین اتفاقی افتاده بود؟ چرا هیچ‌ کس نتوانسته بود آن را پیش‌بینی کند؟ واقعیت این است که در آن زمان هم بودند افراد و سازمان‌هایی که به شاه هشدار داده بودند اما او ترجیح داد غافلگیر شود.ماجرای ورود نسل‌های مختلف تلفن همراه به ایران و نحوه مواجهه ما با آنها نیز از همین قاعده پیروی می‌کند. ما می‌دانستیم ارتقا از نسل ۲ به ۷۵/۲ چه الزامات و

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 41 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 29

نگاهی به بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری‌های خارجی در صنعت ICT ایران

یا حلال کن یا برو

شرکت‌های خارجی و هیات‌های تجاری با سر و صدای فراوان می‌آیند و می‌روند. سرمایه‌گذارها در حال بررسی وضعیت بازار ایران و سبک سنگین کردن شرایط پسابرجام هستند. هنوز خیلی‌ها نمی‌دانند تا کجا می‌توانند در این بازار پیش بروند و با تحریم‌های آمریکا روبه‌رو نشوند. به خصوص اکنون که فرمان سیاست در ایالات متحده در جهتی عکس هشت سال گذشته می‌چرخد. با همه این سر و صداها، آنچه به صورت مشخص اتفاق افتاده و می‌توان اندازه‌گیری کرد، هنوز تا رسیدن به ایده‌آل‌ها فاصله‌ای زیاد دارد.ارقامی که در مورد سرمایه‌گذاری خارجی در ایران پس از برجام اعلام می‌شوند، معمولاً بیشتر در صنایعی مانند نفت و گاز هستند و صنعت ICT هنوز نتوانسته است ارقام بزرگی را به خود اختصاص دهد. تجربیات قبلی در زمینه سرمایه‌گذاری روی پروژه‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران، عموماً یک نکته مهم دارند که لابه‌لای اعداد و ارقام گم می‌شود و آن، طرف ایرانی پروژه است. بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری با حلال‌سازان در حالی که سال‌ها از آغاز به کار اپراتور دوم تلفن همراه ایران می‌گذرد، مدیران دو سهامدار ایرانی این شرکت، هنوز هم معتقدند پروژه ایرانسل، بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی پس از انقلاب (و شاید تمام تاریخ ایران) است. امروز افراد بسیاری هستند که مدعی‌اند MTN را آنها به

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 37 ورودی ورودی صفحه 17

بیمار بدحال مخابرات

وضعیت کنونی شرکت مخابرات ایران می‌تواند هر ناظری را نگران کند. مخابرات شرکتی نیست که در صورت ورشکستگی، چند کارمند بیکار شوند و آب از آب تکان نخورد. مشکلات بزرگ‌ترین شرکت صنعت ارتباطات ایران، تا همین‌ جای کار هم تاثرات بسیاری بر کل صنعت گذاشته است.ریشه مشکلات کنونی شرکت مخابرات قطعاً به سال‌های پیش- حداقل از زمان خصوصی‌سازی- بازمی‌گردد. با این حال باید پذیرفت که دیگر نمی‌توان زمان را به عقب بازگرداند. در همین حال به نظر نمی‌رسد دولت، علاقه یا توانی برای بازپس‌گیری مخابرات داشته باشد. پس باید فکری به حال این شرکت کرد. برای حل مشکل مخابرات لازم است به سه نکته توجه داشت. حاکمیت: گرچه بسیار سخت است اما مجموعه حاکمیت باید بپذیرد شرکت مخابرات ایران دیگر دولتی نیست. گرچه این شرکت، خصوصی نیز محسوب نمی‌شود و مالکان آن از نهادهای عمومی به شمار می‌روند اما به هر صورت این شرکت دیگر بر اساس قانون تجارت اداره می‌شود. تصمیماتی مانند افزایش تعداد مستخدمان مخابرات می‌تواند این شرکت را با مشکلات متعددی روبه‌رو سازد.انحصار: مخابرات ایران سال‌ها به انحصار عادت کرده است. این شرکت پس از واگذاری به‌ طور فزاینده‌ای از این ابزار استفاده کرد و کار را به جایی رساند که کمیسیون تنظیم مقررات مجبور شد اصلاحاتی

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 40 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 38

داستان گذار تلفن همراه در ایران از 2G تا 5G

نسل‌های سرگردان

نسل اول تلفن همراه هیچ‌ گاه وارد ایران نشد. در سال‌هایی که دنیا سرگرم آزمون و خطا بر سر شبکه‌های تلفن همراه بود، جنگی ناخواسته تمام توان فنی مهندسی کشور را به خود مشغول کرده بود و مهندسان الکترونیک بیشتر به فکر طراحی و تولید بیسیم‌هایی بودند که فروش آنها به ایران تحریم شده بود. با خاتمه جنگ، وزارت پست و تلگراف و تلفن آن زمان، موضوع تلفن همراه را در دستور کار خود قرار داد و مهم‌ترین بحثی که آن زمان مطرح شد، انتخاب استاندارد شبکه بود. برخلاف امروز که استاندارد GSM مورد پذیرش بیشتر کشورهای دنیاست، در آن زمان جدالی جدی میان طرفداران CDMA و GSM در دنیا وجود داشت. به خصوص که آمریکا از CDMA استفاده می‌کرد و به سادگی نمی‌شد مخالفان GSM را راضی کرد.امروز که به گذشته نگاه می‌کنیم، انتخاب GSM را بسیار هوشمندانه می‌بینیم. شبکه‌های مبتنی بر این استاندارد، هم‌اکنون ده‌ها میلیون مشترک ایرانی را پوشش داده‌اند و روزانه در دنیا میلیاردها پیام صوتی را پشتیبانی می‌کنند.انتخاب پیمانکار طراحی شبکه و نصب تجهیزات در ایران، چند سالی زمان برد و در نهایت اولین سیم‌کارت‌های موبایل به همراه گوشی‌های صاایران در اوایل دهه ۷۰ وارد بازار شد. موبایل در آن زمان وسیله‌ای شیک و بی‌کاربرد

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 36 ورودی ورودی صفحه 17

جوانان ایرانی کجا هستند

چند روز پیش یادداشتی می‌خواندم که نویسنده آن دولت حسن روحانی را مسن‌ترین دولت ایران از زمان قاجار تاکنون خوانده بود. تایید یا رد چنین ادعایی نیاز به بررسی جدی دارد اما به راحتی می‌توان نشان داد دولت یازدهم، مسن‌ترین دولت از ابتدای انقلاب است.اولین دولت جمهوری اسلامی که در سال ۵۹ تشکیل شد، میانگین سنی کمتر از ۳۹ سال داشت. مسن‌ترین عضو این کابینه، مرحوم مهدوی‌کنی بود که در آن زمان ۴۹ ساله بود. اما میانگین سنی کابینه در دولت‌های بعدی مدام افزایش یافت و اکنون به ۵۷ سال (بدون احتساب سورنا ستاری) رسیده است. در دولت شهید رجایی، شهید تندگویان با ۳۰ سال سن، جوان‌ترین وزیر بود اما اکنون جوان‌ترین وزیر علی طیب‌نیا است که ۵۶ سال دارد. جالب آنکه محمدرضا نعمت‌زاده که هم‌اکنون وزیر صنعت، معدن و تجارت است در دولت شهید رجایی وزیر صنایع و معادن بود و ۳۵ سال داشت. نعمت‌زاده اکنون با ۷۱ سال سن، مسن‌ترین عضو کابینه به شمار می‌رود.نگاهی به روند افزایش سن اعضای کابینه که در رده‌های پایین‌تر (معاونان وزرا، مدیرکل‌ها و غیره) ادامه یافته است و همچنین توجه به نام افراد نشان می‌دهد در ۳۵ سال گذشته، افراد ثابتی عهده‌دار مسئولیت‌های مختلف در کشور بوده‌اند و به بیان دیگر کاست

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 35 ورودی صندوق پستی صفحه 17

اختلافی که آخرین نبود

اختلاف شرکت مخابرات ایران و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات گویا به پایان خود رسیده است. احتمالاً زمانی که شما این یادداشت را می‌خوانید، تعرفه خدمات شرکت مخابرات ایران تغییر کرده و این شرکت می‌تواند امیدوار باشد سال ۹۵ مشکلات مالی کمتری داشته باشد؛ اما همین روزها که دو طرف ماجرا به هم لبخند می‌زنند و از تفاهم سخن می‌گویند، می‌توان انتظار داشت باز هم چنین مشکلاتی میان دولت و مخابرات ایجاد شود. این انتظار نه از سر بدبینی که با توجه به شواهد و قرائن است.بخش بزرگی از سهام شرکت مخابرات ایران تا سال ۸۸ از دولت جدا شد و فارغ از هویت خریداران سهام خرد و عمده این شرکت، اکنون دیگر مخابرات ایران دولتی محسوب نمی‌شود. با این وجود در اختیار داشتن حدود ۴۰ درصد از سهام مخابرات توسط دولت، همچنان این شرکت را به دولت پیوند داده است. از سوی دیگر حتی اگر این ۴۰ درصد نبود باز هم باید منتظر تلاش دولت برای اعمال حاکمیت بر مخابرات می‌بودیم. برای مدیران دولتی (بدون توجه به گرایش سیاسی دولت‌ها) سخت است در کار شرکتی که تا همین چند سال پیش یکی از زیرمجموعه‌هایشان بوده، دخالتی نداشته باشند. رابطه مخابرات خصوصی‌شده با دولت قبل هم چندان مناسب نبود و

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 38 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

سهامداران اصلی شرکت‌های بزرگ فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران چه کسانی هستند

مالکان فروتن ICT

سهامداران و مالکان اصلی شرکت‌های بزرگ فاوای ایران چه کسانی هستند؟ یافتن پاسخ این پرسش ساده، گاه آنچنان دشوار می‌شود که نیاز به صرف هفته‌ها زمان است و در برخی موارد، چنان ساختار پیچیده‌ای بر سر راه وجود دارد که مانند کلافی سردرگم، یافتن سرنخ آن غیرممکن می‌نماید. از سوی دیگر شرکت‌های بزرگ فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران برای حضور در بازارهای جدید معمولاً شرکت‌هایی را با نام‌های ناآشنا تاسیس می‌کنند و همین امر تخمین سهم بازار هر کدام را تقریباً غیرممکن می‌سازد.با این حال نتایج جست‌وجوها نشان می‌دهد بخش عمده صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران در اختیار پنج مجموعه بزرگ است که دست بر قضا هیچ‌ کدام خصوصی نیستند. مخابرات ایران غول مخابراتی خاورمیانه که سرانجام در سال ۸۸ بخش عمده سهام آن از دولت جدا شد، هیچ‌ گاه نتوانسته است مانند یک شرکت خصوصی فعالیت کند. جدا از سابقه ذهنی مردم و کارکنان مخابرات در دولتی دانستن این شرکت و اعمال نظر دولت بر تصمیمات آن، ترکیب مالکان جدید هم باعث شده تغییر عمده‌ای در خط مشی مخابرات ایجاد نشود.پس از واگذاری شرکت مخابرات ایران، مدیران جدید ابتدا تلاش کردند هر گونه رابطه با نهادهای حاکمیتی را تکذیب کنند. به عنوان مثال تنها چند روز پس

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 34 ورودی ورودی صفحه 17

سهم اینترنت را ببینید

اعلام نتایج انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی در تهران همه ما را شگفت‌زده کرد. همچنان که در سال‌های ۷۶، ۸۱، ۸۴ و ۹۲ با اعلام نتایج شوکه شده بودیم. پذیرش این نتایج برای هر دو سوی ماجرا (برنده و بازنده) اندکی دشوار بود. در این زمینه بارها به موضوع نظرسنجی‌های واقعی و تحلیل درست داده‌های آن اشاره شده است. اما یک تحلیلگر لازم است به چرایی رخداده بپردازد. نتایج نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد فلان فرد در انتخابات پیروز می‌شود. این جمله شاید برای سیاسیون کافی باشد؛ اما برای کسانی که می‌خواهند بدانند جامعه به کدام سمت می‌رود، اصلاً کافی نیست. چرایی شکل‌گیری نظرات در جامعه و ایجاد صف‌بندی‌ها برای یک تحلیلگر، مهم‌تر از دستیابی به نتایج یک نظرسنجی است.یک تحلیل آماری از وضعیت استفاده از اینترنت در ایران که پیش از انتخابات اخیر در روزنامه همشهری به چاپ رسید، تا حد زیادی نشان می‌داد مردم (حداقل در شهرهای بزرگ) چه گرایشی خواهند داشت و روز ۷ اسفند ۹۴ چگونه رفتار خواهند کرد. اما چرا از این دست تحلیل‌ها در ایران بسیار کم دیده می‌شود؟ پاسخ این پرسش را حداقل در مورد اینترنت می‌توان به روشنی یافت.اینترنت در تمام سال‌های حضور خود در ایران معمولاً نادیده گرفته شده است. حکومت آن

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 38 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 31

چه شد که سیب آماج تیر شد

خانواده قاچاق‌شدنی‌ها

کرکره‌های فروشگاه تا نیمه باز و چراغ‌هایش روشن است. چند تکه لوازم جانبی موبایل این سو و آن سو رها شده. این منظره یکی از فروشگاه‌های شرکتی است که از سال ۹۳ ادعا کرده بود نمایندگی قانونی اپل است و از وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز مجوز دارد؛ ادعایی که آن روزها سر و صدای زیادی هم به پا کرد اما با برخورد خاصی مواجه نشد. حالا بعد از آمدن ماموران پلیس، بیشتر از آنکه پلمب‌ شده به نظر رسد گویی در شبیخونی تاراج‌شده و در میان ویترین‌های پرزرق و برق و هیاهوی همیشگی بازار چارسو، سوت‌ و ‌کور بودن آن از دور خودنمایی می‌کند. از سر کنجکاوی سری به داخل آن خم می‌کنم تا شاید کسی را پیدا کنم. چهار نفر کمی دورتر از ورودی فروشگاه با چهره‌هایی پکر گرم صحبت هستند. مصرانه از یکی از آنها می‌خواهم سوالی بپرسم که سریع می‌گوید تعطیلیم و شنبه باز می‌کنیم، اگر گوشی می‌خواهید به واحدهای طبقه بالا سر بزنید. به طبقه دوم که می‌رسم یکی دیگر از فروشگاه‌های پلمب‌شده درست سمت راستم ظاهر می‌شود. وضعیت آن هم چندان چنگی به دل نمی‌زند. قفسه‌هایش خالی است و درهایش بسته. از واحدهای کناری‌اش به هوای قیمت کردن گوشی از اوضاع و احوال

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 33 ورودی ورودی صفحه 17

Lim x=x یا دنیای ما مجهول‌های کوچک

برجام نهایی و اجرای آن آغاز شد. برنامه ششم توسعه نوشته شد. انتخابات مجلس دهم برگزار شد. همه این «شد»ها اتفاقات سال ۹۴ بودند؛ اتفاقاتی در سطح کلان که از امسال به یادگار می‌مانند. اتفاقاتی بسیار مهم که هر کدام به تنهایی می‌توانند سرنوشت یک کشور را تغییر دهند. اما دقیقاً چه تاثیری خواهند داشت؟ کسی نمی‌داند. همه چیز در نیمه دوم سال اتفاق افتاد. بخشی از تحریم‌های بین‌المللی ایران برداشته شد اما اثرات آن در سال‌های آینده احساس خواهد شد. لایحه برنامه ششم به مجلس رفت، اما بررسی آن به مجلس آینده سپرده شد و این هم یعنی همه چیز بماند برای سال بعد. انتخابات دور دهم مجلس شورای اسلامی هم برگزار شد اما دور دهم، سال آینده کار خود را آغاز می‌کند.همه چیز مانند کشت دیم است. کاشته‌ایم به امید باران و برف.ما آدم‌های معمولی، همه چیزمان معمولی است. گذشته و حال‌مان معمولی بوده و آینده‌مان هم احتمالاً معمولی خواهد بود. اما این معمولی بودن، روشن نیست. مثل نتیجه برجام است. ما مجهول‌های کوچک، آینده مجهولی هم خواهیم داشت؛ آینده‌ای که در یک کل بزرگ نامعلوم حل شده. با این تفاوت که همه می‌خواهند آن کل بزرگ را روشن کنند و معلوم؛ اما کسی نمی‌خواهد آن x کوچک

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 32 ورودی ورودی صفحه 13

آینده در انتظار تصمیم دولت

لایحه برنامه ششم توسعه که در روزهای آخر دی‌ماه به مجلس رفت، حاوی بندی است که در صورت تصویب و اجرا، تغییراتی اساسی در ساختار صنعت ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور ایجاد می‌کند. در این لایحه، بازگشت بخشی از شبکه ثابت کشور به دولت دیده شده است اما باید گفت در عمل، انتزاع این بخش از شرکت مخابرات ایران امکان‌پذیر نیست مگر آنکه کل شبکه ثابت به دولت واگذار شود و به این ترتیب مخابرات ایران شرکتی شبیه به ایرانسل خواهد شد؛ اپراتور تلفن همراهی که در برخی حوزه‌های دیگر نیز فعالیت می‌کند. بازگشت شبکه ثابت به دولت می‌تواند جنبه‌های مثبت و منفی مختلفی داشته باشد که کاملاً تحت تاثیر نحوه تصمیم‌گیری و عملکرد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است.به گفته یکی از معاونان شرکت مخابرات ایران، سال گذشته این شرکت حدود ۲۰۰ میلیارد تومان بابت سرقت‌های مخابراتی زیان دیده است. این رقم، جدا از هزینه نگهداری، توسعه و نیروی انسانی شبکه ثابت است. بدین ترتیب واضح است مالکان شرکت مخابرات ایران در نهایت از جدا شدن بخش هزینه‌بر و زیان‌ده این شرکت، نگرانی ندارند. آنها با هزینه‌ای گزاف، شبکه خود را به دولت می‌فروشند و از صبح روز بعد به جای آنکه پاسخگوی شبکه‌ای قدیمی و ناکارآمد باشند، به

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 39 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 36

اینترنت ملی، شبکه ملی اینترنت و شبکه ملی اطلاعات، 11 سال پس از طرح اولیه

شبکه‌ای که می‌خواهد برای ایرانیان باشد

ایران کشور پروژه‌های ناتمام است. در کشوری که یک آزادراه ۲۰ سال پس از کلنگ‌زنی هنوز به مرحله بهره‌برداری نرسیده، مصلای پایتخت پس از ۲۵ سال هنوز تکمیل نشده و ساخت یک ورزشگاه ۲۷ سال طول کشیده؛ شبکه ملی اطلاعات پروژه‌ای جوان و خوشبخت به شمار می‌رود که ۱۱ سال پس از طرح ایده اولیه، فاز یک آن به بهره‌برداری رسیده است.شبکه ملی اطلاعات هرچه از نظر اجرایی خوش‌شانس باشد، به لحاظ جلب نظر مثبت مردم چندان موفق نبوده است. البته این ناکامی بیش و پیش از آنکه به ذات این شبکه بازگردد، محصول مشکلات دیگر است. آغاز پرحاشیه سال ۸۴ همان زمان که دولت اصلاحات تغییر کرد، دو اتفاق مهم در زمینه اینترنت رخ داد. دسترسی کاربران خانگی به اینترنت تا سقف ۱۲۸kb محدود شد و سخن از ملی شدن اینترنت به میان آمد.سابقه‌ای که مردم ایران در این سال‌ها از ملی شدن دارند، چندان خوشایند نیست. تولید ملی خودرو، طبقه متوسط ایرانی را در حسرت داشتن خودرویی باکیفیت و قیمت مناسب نگه داشت و کفش ملی و نفت ملی و غیره نیز خاطره‌ای خوشایند نساخته‌اند. همزمانی این موضوع با محدود شدن اینترنت، این ذهنیت را ایجاد کرد که به زودی قرار است ایران تبدیل به کره شمالی دیگری

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 31 ورودی ورودی صفحه 14

لطفا جسارت داشته باشید

لایحه بودجه کشور که هر سال همین روزها به مجلس ارائه می‌شود جهت‌گیری کشور در سال آینده را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، برنامه ششم توسعه کشور نیز این روزها در حال نهایی شدن است و لایحه آن به زودی به مجلس ارائه می‌شود.؛برنامه‌ای که سمت و سوی کشور در پنج سال آینده را مشخص می‌کند و حتی گزاف نیست اگر بگوییم اثرات آن تا سال‌ها بر جا می‌ماند. به عنوان مثال در برنامه سوم توسعه بود که اجازه آزادسازی در صنعت مخابرات کشور به دولت داده و بر اساس آن اپراتور دوم تلفن همراه وارد بازار شد که نتایج مبارک این ورود تا سال‌ها ادامه خواهد داشت. پس می‌توان گفت نتایج مذاکرات طولانی و سخت طی جلسات پی‌درپی این روزهای مسئولان کشور، آینده کشور را رقم می‌زند. تجربه سیاسی در ایران نشان می‌دهد معمولاً دولت‌ها هشت‌ساله هستند و اگر این روند در مورد دولت روحانی نیز رخ دهد، می‌توان گفت او فرصتی استثنایی برای اجرای برنامه‌هایی دارد که خود در نوشتن آنها نقشی اساسی داشته است. روحانی از این نظر فرصتی سمبولیک در اختیار دارد. اگر او هم رئیس‌جمهور هشت‌ساله باشد، تا سال ۱۴۰۰ رئیس قوه مجریه است و می‌تواند به طور کامل برنامه ششم را اجرا کند و

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 32 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 71

آیا سرانجام ایرانیان کارت اعتباری خواهند داشت

دو طرح با یک هدف

تلاش‌های بانک مرکزی برای ثمر رساندن طرح کارت اعتباری در ایران دوباره آغاز شده است. طرحی که قدمت آن حداقل به یک دهه پیش بازمی‌گردد اما مسئولان بانک مرکزی هرچه کرده‌اند تا آن را به نتیجه برسانند، کمتر توفیق یافته‌اند. رابطه معکوس کوشش‌های بانک مرکزی و نتیجه، شاید بیش از هر چیز به فرهنگ حاکم بر جامعه بازمی‌گردد؛ موضوعی که مردم، بانک‌ها و فروشندگان را شامل می‌شود. در به نتیجه نرسیدن طرح‌های کارت اعتباری خرید در ایران هر بار دلایل مختلفی به میان آمده است؛ از موضوعات شرعی گرفته تا سود بانک‌ها و آشنایی مردم، اما به نظر می‌رسد در توافقی نانوشته، همه گروه‌ها هم‌نظر شده‌اند که بهتر است تمام خریدها نقد انجام شود و در مقابل، اندوخته‌های مردم نزد بانک‌ها بماند یا صرف بنگاه‌داری آنان شود یا به طرح‌های بزرگ و سود بالا تخصیص یابد. اما این بار بانک مرکزی تلاش دارد با استفاده از رکود اقتصادی موجود یک بار برای همیشه تابوکارت اعتباری در ایران را بشکند و آن را دورن جیب مردم جا دهد. طرح خرید کالای ایرانی که پس از کش و قوس‌های فراوان این روزها به مرحله اجرا رسیده، بهانه‌ای است برای شکستن تابو کارت اعتباری و در کنار آن بانک مرکزی می‌کوشد با همکاری

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 30 ورودی ورودی صفحه 15

آینده یا گذشته

۱ فرض کنید خبرگزاری‌های دنیا اعلام کنند فلان مدل خودرو که توسط شرکت تویوتا تولید می‌شود، به صورت ناگهانی درهایش قفل شده و آتش می‌گیرد. در چنین شرایطی چه اتفاقی خواهد افتاد؟ با توجه به روندهای موجود، پیش‌بینی چندان دشوار نیست. ارزش سهام تویوتا به سرعت پایین می‌آید. مدیرعامل تویوتا استعفا می‌دهد و احتمالاً خودکشی می‌کند. این شرکت از همه دارندگان آن مدل مخصوص می‌خواهد خودروهای خود را به نمایندگی‌های مجاز بدهند تا مشکل به صورت رایگان حل شود. ضمناً تویوتا به همه قربانیان این حادثه، غرامت خواهد داد.اما در ایران وضعیت فرق می‌کند. آتش گرفتن خودرو نه‌تنها تاثیری بر تولید آن ندارد، بلکه باعث افزایش قیمتش می‌شود! نه کسی عذرخواهی می‌کند و نه غرامتی می‌دهد. تعویض قطعات معیوب نیز با هزینه مشتریان انجام خواهد شد. همه اینها چرا رخ می‌دهد؟ پاسخ ساده است. انحصار بازار در اختیار کسانی است که مهم‌ترین نوآوری‌شان، گذاشتن موسیقی برای حالت دنده‌عقب وانت نیسان است.از همه این شرایط دردآورتر، زمانی است که دولت برای خروج از رکود دوباره به همین شرکت‌ها متوسل می‌شود و نشان می‌دهد همچنان معتقد است گرداندن چرخ خودروسازهای داخلی، موتور محرک اقتصاد به‌رکودنشسته کشور است. می‌گویند فعالیت هزار نفر در کارخانه‌های خودروسازی و صنایع وابسته به آن، چنین توجهی را

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 37 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 29

چگونه هم مخابرات و دولت و هم مردم در نمایش قیمت خدمات مخابراتی حق دارند

تراژدی تعرفه

پرده‌ها که کنار رفتند، نمایش از نیمه گذشته بود و اتفاقاً آن نیمه‌ای که گره داستان در آن قرار داشت. حالا مخاطب حق دارد داستان را به خوبی متوجه نشود. با این حال از میانه داستان هم می‌توان دریافت با یک تراژدی روبه‌رو هستیم، داستانی که در آن همه طرف‌ها هم حق دارند و هم ندارند.موضوع تعرفه‌های مخابراتی، اکنون دیگر به کوچه و بازار کشیده شده است. در این سال‌ها طرف‌های درگیر آن‌قدر علیه هم موضع گرفته‌اند و استدلال کرده‌اند که همه کارشناس شده‌اند. اما تمام این کارشناسان هم نمی‌توانند با قاطعیت بگویند حق با کدام طرف است، مخابرات که از ثابت ماندن ۱۳ساله تعرفه‌هایش گلایه دارد یا دولت که به توسعه شبکه‌ای انحصاری فکر می‌کند یا مردم که می‌خواهند بدانند همان سرویس همیشگی را چرا باید گران‌تر از دیروز دریافت کنند.همچون تمامی تراژدی‌ها، قهرمان داستان ما هم کمی خودرایی و غرور داشت. نمی‌خواست بپذیرد ممکن است اشتباه کرده باشد، با چنین خصلت‌هایی هشت سال کشور را اداره کرد و سرانجام زمانی فهمید که دیر شده بود. این نیمه ابتدایی داستان است. آنجا که شرکت مخابرات ایران با سرعتی عجیب و شرایطی غریب، به خودی‌ها واگذار شد. آن‌قدر عجله شد که نه فروشنده متوجه شد چه فروخته و نه خریدار

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 36 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

مروری بر چهار طرح و برنامه واعظی در ارتباطات

۲+۲

انتخابات دوره دوزادهم ریاست جمهوری خرداد سال ۹۶ برگزار خواهد شد و بدین ترتیب امسال، سال پایانی دولت یازدهم است. وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات حدود ۱۲ ماه فرصت دارد طرح‌های برزمین‌مانده خود را اجرایی کند تا در پایان دولت، کارنامه موفقی داشته باشد. در شرایطی که برخی از مخالفان روحانی او را نخستین رئیس‌جمهور یک‌دوره‌ای ایران می‌دانند، از هم‌اکنون رایزنی‌ها بر سر وزرای دولت آینده او آغاز شده است. جایی که بسیاری معتقدند محمود واعظی با توجه به علاقه‌مندی‌هایش دیگر در وزارت ICT نخواهد ماند و بدین ترتیب نیاز دارد نشان دهد وزیر موفقی بوده است.اگر طرح‌های واعظی را به دو دسته کلی آی‌تی و سی‌تی تقسیم کنیم، در بخش ارتباطات او چهار طرح مهم در دستور کار خود قرار داده که تاکنون دو طرح به اجرا رسیده و دو تای دیگر برای سال آخر مانده‌اند. رومینگ نسل دو هرچه زمان به پایان دوره انحصار رایتل نزدیک می‌شد، دو اپراتور دیگر برای ورود به بازار اینترنت پرسرعت اشتیاق بیشتری نشان می‌دادند، اما وزارت ارتباطات نمی‌خواست به همین سادگی پروانه جدید را صادر کند. شاید مدیران همراه اول و ایرانسل در ابتدا تصور می‌کردند اول مهرماه ۹۳ می‌توانند از نسل سه خود رونمایی کنند اما ناگهان اعلام شد برای صدور

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 35 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

پایانی بر اختلاف سه ساله وزارت ارتباطات و شرکت مخابرات ایران

بهار به سردار جنگل رسید

سرانجام سه سال اختلاف و کشمکش میان شرکت مخابرات ایران و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به پایان رسید یا حداقل این‌طور به نظر می‌رسد که فعلاً تصمیم دو طرف صلح است.همزمان با تغییر تمامی اعضای هیات مدیره و مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، وزیر ارتباطات از تغییر تعرفه‌های مخابرات خبر داد و بدین ترتیب همگان با لبخند رضایت در مراسم تودیع هیات مدیره قدیم و معارفه هیات مدیره جدید حضور یافتند. هرچند از خلال سخنان پشت تریبون و زمزمه‌های درگوشی می‌شد فهمید گذشته هنوز بسیار زنده است. سرما در گرما محمود واعظی تابستان سال ۹۲ توانست رای اعتماد مجلس را کسب کند اما رابطه او با مخابرات ایران چندان تاثیری از گرمای تابستان نگرفت و بیشتر پاییزی بود. نخستین فرمان وزیر، توقف اجرای مصوبه‌های شماره ۱ و ۲ جلسه شماره ۱۶۰ مورخ ۱۸/۱/۹۲ کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات بود. چندی بعد کمیسیون خود این مصوبه‌ها را لغو کرد تا نشان دهد چه اندازه در تصمیم‌گیری استقلال دارد.چند ماه بعدتر، سخنان وزیر در مراسم افتتاحیه نمایشگاه تلکام چهاردهم و اعلام خبر معرفی نصرالله جهانگرد به عنوان نماینده دولت در هیات مدیره شرکت مخابرات ایران انتظار دستیابی به هر گونه تفاهم در کوتاه‌مدت را بی‌معنی کرد. در آن سوی ماجرا زبان تند و

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 29 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 76

به بهانه محدودیت استفاده از USSD توسط بانک مرکزی

بانک مرکزی یا کمیته فیلترینگ

شرکت شاپرک به دستور بانک مرکزی، در دستورالعملی خطاب به کلیه شرکت‌های فعال در زمینه پرداخت الکترونیکی استفاده از کدهای USSD برای پرداخت قبوض، تراکنش خرید، شارژ تلفن همراه و مانده‌گیری حساب‌های بانکی را ممنوع کرد. اگر به سابقه عملکرد بانک مرکزی ایران نگاهی داشته باشیم، چنین عملی چندان تعجب‌برانگیز نیست. بانک مرکزی در سال‌های گذشته نیز بارها استفاده از فناوری‌های نو را در بانکداری ممنوع یا محدود کرده بود. رگولاتور در سه وضعیت با بررسی مختصر درباره عملکرد رگولاتورها در جهان، می‌توان آنها را به سه دسته تقسیم کرد. تنظیم‌کنندگان مقررات در حوزه‌های مختلف جدا از اینکه به دولت وابسته هستند یا نه، به سه شکل مختلف عمل می‌کنند.الف- رگولاتور توسعه‌دهنده: در این حالت، نهادی که مسئولیت تنظیم مقررات و نظارت بر بازار را بر عهده دارد، با استفاده از تیم‌های کارشناسی مستقل۱، آینده و روند فناوری و بازار را پیش‌بینی و برای آن قانونگذاری می‌کند و به نوعی اپراتورها را به سمت آن سوق می‌دهد. در این کشورها، عملاً رگولاتورها هستند که آینده یک صنعت را می‌سازند و به تبع آن کشور را به پیش می‌برند. چنین رگولاتورهایی را می‌توان در کشورهایی دید که یا سال‌های زیادی از توسعه‌یافتگی آنان نمی‌گذرد یا در عین حال که قواعد بازار

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 34 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 32

اینترنت تا چه اندازه امنیت ملی ایران را تحت تاثیر خود قرار داده است

فضای مجازی، از توهم تا واقعیت

وقتی نتایج دور اول انتخابات ریاست جمهوری در سال ۸۴ اعلام شد، بسیاری از طرفداران مصطفی معین تا مدت‌ها بهت‌زده بودند که چطور امکان دارد او حتی پنج میلیون رای نداشته باشد. ۱۰ سال بعد اعضای فهرست اصولگرایان در چنین بهتی فرو رفتند؛ چطور ممکن بود آنها در پایتخت حتی نتوانند یک نفر را به مجلس بفرستند؟در هر دو سال، انگشت اتهام به سوی اینترنت نشانه رفت. اما آیا واقعاً اینترنت در ایران تا این اندازه بر نتایج انتخابات و به دنبال آن، بر امنیت ملی تاثیرگذار است؟ نتیجه یک توهم سال ۸۴ را می‌توان مبداء حضور اینترنت در انتخابات ایران دانست که این نقش‌آفرینی محصول تولد وب۲ بود. در آن زمان با اینکه کمتر از چهار سال از آغاز وبلاگ‌نویسی ایرانی‌ها می‌گذشت، این پدیده محبوبیت فراوانی یافته بود. مهرماه همان سال تعداد وبلاگ‌های ایرانی به عدد ۷۰۰ هزار رسید که نشان می‌داد این راه ارتباطاتی تا چه اندازه طرفدار دارد. اما در کنار وبلاگ‌ها یک شبکه اجتماعی نیز کم‌کم راه خود را در میان ایرانی‌ها باز کرده بود؛ orkut اولین شبکه اجتماعی‌ای بود که ایرانی‌های داخل کشور با آن آشنا شدند. کسی نمی‌داند در روزهای پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۴ چه تعداد کاربر ایرانی در این شبکه

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 33 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 29

مروری بر فناوری اطلاعات و ارتباطات در پنج برنامه توسعه

بندهای بیشتر، اجرای کمتر

ارتباطات و فناوری و اطلاعات از آن دسته بخش‌هایی است که از برنامه اول تا پنجم، کم‌کم خود را لابه‌لای بندهای متعدد برنامه‌ها گنجانده و از صفر آغاز کرده است. روزی که برنامه اول توسعه در سال ۶۸ نوشته می‌شد، نه فناوری اطلاعاتی وجود داشت و نه ارتباطاتی به مفهوم کنونی. آن زمان، تلفن ثابت بود با ارزشی گاه بیشتر از یک پیکان و پست که از همان روزها وضعیت خوبی نداشت. و البته تلگراف که در حال رسیدن به پایان خط بود.از آن زمان تاکنون فناوری آنچنان در دنیا و به تبع آن ایران گسترش یافته که دیگر نمی‌توان نادیده‌اش گرفت. اما در ایران فاصله دیده شدن تا جدی گرفته شدن، بسیار است. نگاهی به پنج برنامه توسعه در ایران نشان می‌دهد به هر میزان که تعداد بندها و تبصره‌های مربوط به فاوا در قانون توسعه بیشتر شده، توجه به آن کمتر شده است و شاید در این زمینه، قانون برنامه سوم و دولتی که آن را نوشت و اجرا کرد، یک استثنا باشد. برنامه اول؛ اولویت با سازندگی (۱۳۶۹- ۱۳۷۳) برنامه اول توسعه در شرایطی نوشته شد که ایران تازه از جنگی طولانی رها شده بود و زیرساخت‌های مهم کشور تقریباً از میان رفته یا در وضعیت ۱۰

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 33 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 35

معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات:

مخابرات از امکانات به ‌خوبی استفاده نمی‌کند

روزهای پایانی دی‌ماه بود که لایحه احکام مورد نیاز اجرای برنامه ششم توسعه بعد از چهار ماه تاخیر به مجلس رفت اما طولی نکشید که با توافق میان دولت و مجلس، بررسی آن به مجلس بعدی موکول شد. با این حال از همان ابتدا برخی از نمایندگان به اظهار نظر درباره محتوای مواد آن پرداختند؛ موادی که برخلاف دوره‌های گذشته تعداد ۳۱تایی آنها خیلی مختصر به‌ نظر می‌رسد و هفدهمین آنها به بخش ICT اختصاص پیدا کرده ‌است. اگرچه خود ماده ۱۷ شامل بندها و موضوعات مختلفی از ساماندهی مخابرات گرفته تا ایجاد مرکز ملی تبادل اطلاعات و هویت‌بخشی به اسناد الکترونیکی است اما با توجه به واکنش‌های متعدد شاید بتوان بند دوم آن را مناقشه‌آمیزترین قسمت این ماده در نظر گرفت. برای درک بهتر هدف دولت از تهیه این بند و سایر بندهای ماده ۱۷، گفت‌وگویی با برات قنبری معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات انجام دادیم، که برخلاف نظرات مربوط به تلاش دولت برای بازپس‌گیری کل مخابرات، اعلام می‌کند دنبال ساماندهی و راهبری مخابرات از راه قانون هستند نه مالکیت آن. طبق بند دوم ماده ۱۷ لایحه احکام مورد نیاز برنامه ششم، کانال‌ها، داکت‌ها و دکل‌ها جزو منابع عمومی هستند و باید به دولت

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 32 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 20

شرکت‌های مخابرات استانی منحل می‌شوند

به‌سوی گذشته

۲۰ سال از روزی که اساسنامه شرکت‌های مخابرات استانی به تایید شورای نگهبان رسید و تبدیل به قانون شد، می‌گذرد. حالا مدیران ارشد شرکت مخابرات ایران تصمیم گرفته‌اند این شرکت‌ها را منحل کنند و دوباره هویتی واحد به مخابرات بدهند؛ موضوعی که سال‌هاست توسط کارشناسان بر آن تاکید می‌شود و مشاوران خارجی شرکت مخابرات ایران نیز آن را توصیه کرده بودند.یکپارچه‌سازی شرکت مخابرات ایران در حالی به مرحله اجرا رسیده که به نظر می‌رسد شرایط این روزهای شرکت و وضعیت اقتصادی آن در تصمیم مدیران بی‌تاثیر نبوده و حداقل به آن سرعت بخشیده است؛ تصمیمی که می‌توان آن را یک گام در جهت چابک‌سازی شرکت و برآورده ساختن خواسته‌های دولت به شمار آورد.تغییر ساختار شرکت مخابرات ایران در حالی اجرایی می‌شود که شاید کمتر کسی مخالف آن باشد یا حداقل مخالفت خود را ابراز کند. اما ۲۰ سال پیش چنین نبود؛ زمانی که رئیس هیات مدیره کنونی مخابرات، خود در کار ایجاد شرکت‌های استانی بود. طنز تاریخ داستان تشکیل و انحلال شرکت‌های مخابرات استانی، رمان درخشان تاراس بولبا نوشته نیکلای گوگول را به خاطر می‌آورد. آنجا که تاراس بولبا لوله اسلحه را به سمت پسرش نشانه می‌رود و می‌گوید:«بایست و تکان نخور. من تو را به دنیا آوردم و خودم

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 28 ورودی ورودی صفحه 14

پروانه FCP با چه هدفی؟

سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی این روزها سرگرم ارائه پروانه جدیدی است که به نام FCP مشهور شده و گویا قرار است نظم تازه‌ای در این حوزه برقرار کند. برای ارائه چنین مجوزی آن هم به ۱۸ شرکت، می‌توان دلایل پیدا و پنهان مختلفی برشمرد. در میان این دلایل، پایان دادن به انحصار شرکت مخابرات ایران در زمینه زیرساخت‌های شبکه شاید یکی از مواردی باشد که نقش پررنگ‌تری نسبت به بقیه دارد.یکی از مشکلاتی که از ابتدای فعالیت شرکت‌های PAP خودنمایی کرد، انحصار شرکت مخابرات ایران بر زیرساخت‌های ارتباطاتی کشور بود. این موضوع با ورود این شرکت به عرصه ارائه اینترنت پرسرعت و خصوصی شدن مخابرات، عملاً به معضلی لاینحل تبدیل شد. تا جایی که ارائه پروانه نسل‌های ۳ و ۴ تلفن همراه به مخابرات، منوط به انجام تغییراتی در پروانه این شرکت و ملزم کردن آن به همکاری با شرکت‌های PAP شد. اکنون به نظر می‌رسد رگولاتوری- و در کل، وزارت ارتباطات- تلاش دارد با وارد کردن بازیگران جدید به عرصه زیرساخت کشور، این انحصار را بشکند. این در حالی است که شبکه‌ای که اکنون در اختیار شرکت مخابرات ایران قرار دارد، در طول چند دهه و با صرف هزینه‌ای گزاف ایجاد شده و نمی‌توان انتظار داشت یک

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 11 ورودی ورودی صفحه 16

در ستایش زندگی

خوش‌تر از فکر می و جام چه خواهد بودن؟تا ببینم که سرانجام چه خواهد بودنغم دل چند توان خورد که ایام نماندگو نه دل باش و نه ایام؛ چه خواهد بودنمرغِ کم‌حوصله را گو غم خود خور، که بر اورحمِ آن‌کس که نهد دام، چه خواهد بودنباده خور؛ غم مخور و پند مقلد منیوشاعتبار سخن عام چه خواهد بودندسترنج تو همان به که شود صرف به کامدانی آخر که به ناکام چه خواهد بودنپیر میخانه همی خواند معمایی دوشاز خط جام که فرجام چه خواهد بودنبردم از ره دل حافظ به دف و چنگ و غزلتا جزای منِ بدنام چه خواهد بودنجوان‌تر که بودم، گردش ایام برایم معنای دیگری داشت. روزها و ماه‌ها و سال‌ها، بد بودند و خوب. حکم کلی داشتم برایشان. دلخوش رخدادها بودم و دل‌نگران پیشامدها. در طول زمان، همان‌طور که بادها خبر از تغییر فصل می‌دادند و روزها یکی‌یکی شب می‌شدند، پندهایی آموختم که نه در کلاس‌های درس و بحث آموزش می‌دهند و نه لابه‌لای کتاب‌های نازک و قطور یافت می‌شوند؛ گردش ایام آموزگاری است جدایی‌ناپذیر که نه می‌توان کلاس درسش را به اختیار ترک کرد و نه می‌شود از آموزه‌هایش نیاموخت. موهای شقیقه که سفید می‌شوند، انگار چیزی درونت تغییر کرده.این روزها و در پایان

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 31 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

شش سال پس از واگذاری شرکت مخابرات ایران

باد موافق نمی‌وزد

رادیو از کاهش دوباره شاخص بورس اوراق بهادار تهران خبر می‌دهد؛ خبری که مدتی است دیگر جذابیتش را از دست داده و در میانه رکود اقتصاد ایران، چندان عجیب به نظر نمی‌رسد. گوینده رادیو شرکت‌هایی که بیشترین تاثیر در ریزش شاخص کل را داشته‌اند، یکی یکی نام می‌برد و شرکت مخابرات ایران هم در این میان است؛ شرکتی که به تنهایی بیش از ۱۰ درصد ارزش بورس ایران را تشکیل می‌دهد و روزگاری قرار بود سودی سرشار نصیب سهامدارانش کند.کارشناسان اقتصادی معتقدند بازار سرمایه نشان‌دهنده وضعیت آینده یک شرکت است. جایی که سهامداران بدون توجه به تبلیغات موافق و مخالف، تنها به داده‌های عینی توجه می‌کنند و اگر احساس کنند شرکتی در آینده روزگار مناسبی ندارد، سهامش را می‌فروشند و مخابرات ایران در چنین وضعیتی قرار دارد. تعرفه و فراتر از آن مدیران ارشد شرکت مخابرات ایران، چند سالی است به دنبال افزایش تعرفه‌ها هستند. آنها مدام تکرار می‌کنند با قیمت‌های ۱۲ سال قبل نمی‌توانند سودده باشند و در مقابل پاسخی که می‌شنوند، درخواست برای توسعه به‌روزرسانی شبکه و اصلاح شیوه مدیریت است. پاسخ‌های رسانه‌ای مخابراتی‌ها و دولتی‌ها در دو سال اخیر از فرط تکرار، ملال‌آور شده‌اند و دیگر کسی توجه جدی به آنها نمی‌کند. کار به قهر رسیده است. در

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 12 ورودی ورودی صفحه 14

سعدیا دور نیکنامی رفت

دولت یازدهم که بر سر کار آمد، همگان انتظار داشتند تکنوکرات‌های نسل اول انقلاب دوباره به سیستم اجرایی کشور بازگردند؛ تکنوکرات‌هایی که در طول هشت سال قدرتمندی محمود احمدی‌نژاد، کم‌کم از لایه‌های مختلف قدرت حذف شدند و هر کدام در گوشه‌ای مشغول رسیدگی به امورات شخصی خود بودند. این انتظار به زودی محقق شد و چهره‌های آشنایی به سطوح اصلی مدیریت دولت بازگشتند؛ چهره‌هایی که از ابتدای انقلاب تا سال ۸۴ در سمت‌های مختلف با آزمون و خطا روش اداره کشور را تا حدی آموخته بودند و می‌دانستند باید چه کنند. آنها دوباره قدرت را از مدیران نسل دوم تحویل گرفتند. این اتفاق در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز رخ داد و محمود واعظی که خود از نسل اولی‌ها به شمار می‌رود، دو چهره قدیمی وزارتخانه را به سمت‌های قبلی خود بازگرداند.اکنون اندکی بیش از هشت ماه از روی کار آمدن دولت یازدهم و مردانش می‌گذرد. شاید این زمان، برای ارزیابی عملکرد دولت و نمره‌دهی چندان زیاد نباشد اما حتما می‌توان جهت‌گیری‌ها و اولویت‌بندی‌ها را از همین زمان کوتاه نیز تشخیص داد؛ جهت‌گیری‌هایی که لابد باید با شعارهای رئیس‌جمهور در دوران پیش از انتخابات همسو باشد.در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، شاید همگان انتظار داشتند با روی کار آمدن

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 13 ورودی ورودی صفحه 15

رمزگشایی از یک سخنرانی

سخنرانی حسن روحانی در چهارمین جشنواره ارتباطات و فناوری اطلاعات، تعجب بسیاری از ناظران را برانگیخت. او آنچنان سخن گفت که حتی جراید و رسانه‌های تمام سیاسی نیز نسبت به آن واکنش نشان دادند. سخنان روحانی، آن‌قدر بی‌پروا و شفاف بود که انتطار نمی‌رفت رئیس‌جمهوری این‌طور سخن بگوید که هیچ، از وزیر و معاونانش نیز انتظار بیان چنین جملاتی نمی‌رود. در ایران مرسوم است تنها کارشناسان و فعالان بخش خصوصی تا این اندازه شفاف سخن گویند. از سوی دیگر، روحانی رئیس‌جمهوری نیست که فن بیان نداشته باشد و نداند چه می‌گوید. او بیش از ۴۰ سال است سخنوری می‌کند و می‌داند کلماتش را چگونه انتخاب کند و چه سخنی را کجا بگوید. با این تفاسیر، ریشه سخنان روحانی در کجا نهفته است؟ چرا او بدون اینکه حتی دست‌نوشته‌ای همراه خود ببرد، پشت آن تریبون سخنانی گفت که موافق و مخالف را متعجب کرد؟ اگر سخنان یک روز بعد روحانی در زمینه گزینش‌ها را نیز مورد توجه قرار دهیم، دستیابی به کلید حل این معما ساده‌تر می‌شود.در واکاوی سخنان روحانی و علت بیان آنها می‌توان به شش مورد اشاره کرد:۱ شیخ دیپلمات اگر نگوییم همه، بدون شک اکثر تخم‌مرغ‌هایش را در سبد مذاکرات هسته‌ای گذاشته بود. او در ۱۰۰ روز نخست

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 30 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 34

رضا بوستانی،‌ کارشناس اقتصادی

هیچ راه میان‌بری وجود ندارد

ایران پس از سال‌ها دوباره درگیر رکود اقتصادی شده است. آن هم در شرایطی که بسیاری از مردم امیدوار بودند با تغییر دولت و سیاست‌های مالی و پولی جدید، اوضاع بهتر شود. رکود اقتصادی ایران که برخی کارشناسان آن را اولین رکود درون‌زای اقتصاد کشور می‌نامند، تا چه زمانی ادامه خواهد یافت و چگونه می‌توان از آن خارج شد؟ این موضوع را با رضا بوستانی دکترای اقتصاد در میان گذاشته‌ایم. بنا بر نظر همه کارشناسان اقتصادی، ایران دچار رکود اقتصادی شده است. درباره علل ورود به این شرایط زیاد سخن گفته شده است؛ اگر موافق باشید درباره شرایط و زمان خروج از این وضعیت صحبت کنیم.ما در سال‌های ۹۱ و ۹۲ به دلیل تحریم‌ها رکود تورمی داشتیم. زمانی که تحریم‌ها به صورت نسبی متوقف شد، صنعت نفت هم سر و سامانی گرفت و از رکود خارج شدیم و این قضیه تا اواخر سال گذشته ادامه پیدا کرد تا اینکه وارد دوره‌ای شدیم که کاهش درآمد نفت را به همراه داشت و تاثیر این کاهش قیمت، امسال نمایان شد. این رکود با اینکه از جهاتی شبیه رکود اول است اما از نظر ماهیتی با آن تفاوت دارد. یکی از تفاوت‌ها، عامل ایجادکننده رکود است و در این رکود نفت عامل است

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 26 ورودی ورودی صفحه 17

حمایت با کدام روش

ماه گذشته فهرستی از کالاهای خارجی که خرید آنها برای دستگاه‌های دولتی ممنوع است، اعلام و به ۱۲۴ قلم قبلی اضافه شد. این اقلام ممنوعه در اغلب موارد از محصولات فناوری اطلاعات و ارتباطات هستند و بهانه این ممنوعیت، وجود کالاهای مشابه تولید داخل است. در همین حال طی سال جدید دولت به بهانه حمایت از تولید داخل، تعرفه گمرکی برخی از اقلام بخش ICT را اضافه کرد.چنین سیاستی سال‌هاست از سوی دولت دنبال می‌شود و هر گاه اجرای آن اندکی کمرنگ شده، فعالان بخش خصوصی فریاد برآورده‌اند که از تولید داخل حمایت نمی‌شود.صنعت ICT نیز مدتی است همین روش را در پیش گرفته است. افزایش ناگهانی تعرفه واردات گوشی تلفن همراه در سال‌های گذشته به نام حمایت از تولید داخل، تنها جیب عده‌ای دلال را پر کرد و بر حجم قاچاق افزود و البته در کنارش برخی برندهای ناشناخته چینی در داخل کشور مجدداً بسته‌بندی شدند و به اسم تولید داخل به فروش رفتند (یا شاید نرفتند).حاصل کار هر چه بود، تولید گوشی تلفن همراه در داخل نبود و آنها نتوانستند سهم قابل توجهی از بازار داخلی را به خود اختصاص دهند. این در حالی است که از تولد برخی برندهای نام‌آشنای جهانی این حوزه حتی دو دهه نیز

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 24 ورودی ورودی صفحه 17

راهی که باقی مانده

اختلاف میان وزارت ارتباطات و شرکت مخابرات ایران از آن دست دعواهاست که هرچه بگویی به منزله حمایت از یک ‌طرف تلقی می‌شود. اگر بگویی در کشوری با تورم دو رقمی نمی‌توان خدمتی را یافت که بیش از ۱۰ سال با یک قیمت عرضه شود، وزیر می‌گوید شما طرفدار مردم هستید یا اپراتور؟ اگر بگویی چرا بزرگ‌ترین اپراتور ارتباطاتی خاورمیانه هنوز با روش‌های قدیمی اداره می‌شود، مخابرات از دست‌های بسته‌اش برای انجام تغییرات می‌گوید.شاید امروز بسیاری از ناظران مشکل پیش‌آمده را به‌ خاطر واگذاری یا نحوه واگذاری مخابرات به بخش غیردولتی بدانند. این موضوع شاید بخشی از ماجرا باشد؛ اما قطعاً همه آن نیست. نگاهی به وضعیت مهم‌ترین زیرمجموعه شرکت مخابرات ایران، به خوبی این موضوع را نشان می‌دهد.شرکت ارتباطات سیار ایران به عنوان یکی از زیرمجموعه‌های شرکت مخابرات ایران، تا سال گذشته هیچ نوع افزایشی در تعرفه‌هایش نداشت. گرچه این شرکت نیز بارها اعلام کرده بود به دلیل افزایش هزینه‌ها باید در تعرفه‌های خدماتش بازنگری شود اما هیچ‌گاه مانند شرکت مخابرات دچار مشکل نشد. از سوی دیگر حتی اگر تصور کنیم سازمان تنظیم مقررات با هر افزایشی در تعرفه‌های همراه اول موافقت می‌کند، این شرکت خود تمایل ندارد ارقام دریافتی از مردم را به صورت جدی تغییر دهد. دلیل

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 23 ورودی ورودی صفحه 19

در تابستان، خبری نیست

اول؛ شاید جوان‌ترها به خاطر نداشته باشند روزی را که اعلام شد قطعنامه ۵۹۸ از سوی ایران پذیرفته شده و هشت سال جنگ با عراق به پایان رسیده است. مهم‌ترین رویدادی که پس از پذیرفتن قطعنامه هنوز در ذهن ایرانیان باقی مانده و شاید تبدیل به حافظه جمعی ما شده، کاهش ناگهانی قیمت دلار در باراز بود. کاهشی که گروهی از دلالان دلار را سکته داد و شوکی عظیم به بازار وارد کرد. اما ذهن آدمی در ثبت خاطرات، گزینشی عمل می‌کند. همان کسانی که مدام به خاطر می‌آورند دلار ناگهان سقوط کرد، از یاد برده‌اند در مدت کوتاهی دلار به نقطه قبلی بازگشت و کسانی که سکته نکرده بودند و عجله‌ای در فروختن دلارهایشان نداشتند، از ضرر هنگفت رهایی یافتند. دوم؛ ۲۷ سال پس از آن روزها، مردم ایران انتظار دارند تابستان سال ۹۴ نیز تاریخ‌ساز شود. بسیاری از مردم، ماه‌ها و شاید سال‌هاست در انتظار به نتیجه رسیدن مذکرات هسته‌ای هستند. انتظار برای شنیدن اخبار خوش از لوزان، ژنو، بروکسل و خلاصه هر جایی که مذاکرات در آنجا پیگیری می‌شود، گوش‌ها را به رادیو بسته و چشم‌ها را به تلویزیون خیره کرده است. جوان‌ترها انتظار دارند با نهایی شدن توافق میان ایران و ۱+۵ دلار ناگهان ارزان شود

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 16 ورودی ورودی صفحه 15

آش دهن‌سوز صنف

۱ . وقتی اتحاد جماهیر شوروی مقابل چشم همگان به چندین تکه تبدیل شد، برخی آن را ناشی از تفاوت‌های ساختاری جمهوری‌های آن دانستند و تحلیل کردند که این جماهیر از ابتدا هم یکی نبودند؛ اما دیرزمانی نگذشت که یوگسلاوی نیز به سرنوشتی مشابه- و حتی دردناک‌تر- دچار شد و آن‌قدر تکه‌تکه شد که اصطلاح «بالکانیزه» را برای همیشه وارد ادبیات سیاسی جهان کرد. اینجا بود که باید جوابی دقیق‌تر به این پرسش داده می‌شد که چرا چنین ازهم‌گسیختگی‌ای رخ داد؟ این موضوع را می‌توان از دو زاویه تحلیل کرد.نخست از زاویه مردم؛ واقعیت این بود که در طول سالیان، پیوندهای افقی و عمودی میان مردم این کشورها از بین رفته بود- یا شاید از ابتدا وجود نداشت- و تنها چسب قدرت آنان را در کنار یکدیگر نگه داشته بود. به مجرد آنکه این چسب از میان رفت- یا ضعیف شد- گروه‌ها و اقوام به فکر جدایی افتادند و هر کدام به راه خود رفتند.دوم از زاویه حکومت؛ مردم این کشورها ماندن در ذیل قدرت مرکزی را به خودی خود ارزش مهمی تلقی نمی‌کردند و در عین حال حکومت آنچنان ناکارآمد بود که هر طایفه احساس می‌کرد اگر خود زمام امورش را به دست گیرد، وضعیت بهتری خواهد داشت (اینکه

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 22 ورودی ورودی صفحه 22

و هیچ گوسفندی از آسمان نیامد

۱ رسمی در ایران وجود دارد که از روز اول بهمن تا ۲۹ اسفند را «شب عید» می‌خوانند. این دو ماه هرچه رو به آخر می‌روند، چهره تهران بیشتر به میدان جنگ نزدیک می‌شود. انبوه آدم‌هایی که در خیابان، این‌طرف و آن‌طرف می‌روند و سعی می‌کنند از میان موتوری‌ها و دستفروش‌ها و کپه‌های سیمان و آجر (مربوط به کارهای عمرانی شهرداری) راهی بیابند و خود را به مغازه‌هایی برسانند که جدیدترین اجناس بی‌کیفیت چینی را به گزاف‌ترین قیمت‌ها می‌فروشند، تنها یکی از تصاویر این روزهاست. دود، شهر را به تسخیر درآورده و ماسک بر صورت‌ها نشانده. آدم‌ها از تورم و فقر می‌نالند و دنبال سوئیچ ماشین شاسی‌بلندشان می‌گردند و تو نمی‌دانی کدام را باور کنی. در شگفت از پاییز گرم و زمستان خشک پایتخت، درخت‌های کنار خیابان جوانه زده‌اند و به ماموران شهرداری لبخند می‌زنند؛ شاید چون زمستان دیگری گذشت و قطع نشدند. ترافیک ماشین‌ها، تهران را بلعیده و از دست پلیس هم کاری ساخته نیست.۲ یکی از موهبت‌های زندگی‌ام این است که از خانه تا محل کار را پیاده طی می‌کنم. نه تاکسی، نه اتوبوس و نه مترو. از عمد کوچه‌های بی‌مشتری را انتخاب می‌کنم و به دور از ولوله‌ای که در شهر افتاده، می‌روم تا آخرین کارهای امسال

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 5 گزارش ماه خارج از محدوده صفحه 26

وقتی رایانه‌های شخصی جای رختخواب‌های کنار اتاق را گرفتند

تغییرات به سبک PC

۱ چندی پیش عکسی در اینترنت دست به دست می‌شد مربوط به سال ۱۳۱۹ که شهربانی تهران مجوز داشتن یک دستگاه رادیو را برای فردی صادر کرده است. در این مجوز هم نشانی محل سکونت فرد آمده و هم تاکید شده این دستگاه رادیو قابل انتقال به غیر نیست و در صورت خرابی، موضوع باید به سرعت گزارش شود. داشتن دستگاه رادیو در زمان رضاشاه نیاز به مجوز داشت.اما چرا راه دور برویم. در دهه ۶۰ اگر کسی می‌خواست دستگاه فکس (نمابر یا دورنگار) داشته باشد باید مبلغ ۵۰ هزار تومان به شرکت پست می‌داد و مجوز می‌گرفت. در غیر این صورت اگر مخابرات متوجه ارسال فاکس از خطی می‌شد که برایش مجوز گرفته نشده بود، آن خط را قطع می‌کرد. جالب است بدانید یکی از وظایف شرکت پست، صدور مجوز دستگاه فکس است. هرچند این موضوع به مرور زمان بی‌معنی شد.داستان دستگاه پخش ویدئو هم که دیگر از کفر ابلیس آشناتر است. دور نیست زمانی که دو نفر در کوچه کشیک می‌دادند تا نفر سوم، دستگاه پیچیده‌شده لای یک چادرشب را به سرعت از خانه‌ای به خانه دیگر ببرد یا در ماشین جا دهد.و شاید شما ندانید- یا به خاطر نداشته باشید- تابستان سال ۶۴ بود که داشتن رایانه

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 18 ورودی ورودی صفحه 19

چرایی یک پایان

خبر ادغام تالیا در همراه اول در روزهایی اعلام شد که صنعت مخابرات ایران سرگرم حضور در نمایشگاه تلکام پانزدهم بود و طبیعی بود این خبر بازتاب چندانی نداشته باشد. از سوی دیگر، تعداد مشترکان اندک تالیا در کل کشور، موضوع را تا حد زیادی کم‌اهمیت‌تر از دیگر خبرها کرد و در نهایت رسانه‌ها چندان به آن نپرداختند؛ اما به نظر می‌رسد سیاستگذاران و مدیران ارتباطات ایران نباید به سادگی از کنار این خبر بگذرند. سرنوشت تالیا به عنوان یک شرکت خصوصی می‌تواند درس‌های بزرگی برای اهالی صنعت مخابرات ایران داشته باشد.آنچه در این سال‌ها بر شرکت تعاونی مجتمع صنعتی رفسنجان به عنوان پیمانکار شرکت مخابرات ایران گذشت و در نهایت به پایان کار آن انجامید، می‌تواند موضوع یک تحقیق علمی و گسترده باشد اما شاید بتوان به صورت کلی دلایل شکست این پروژه تجاری را به صورت زیر دسته‌بندی کرد:۱- سیاست: برآمدن و فرو رفتن شرکتی که با نام تجاری تالیا فعالیت می‌کرد، بی‌تاثیر از دنیای سیاست نبود. این موضوع را نه می‌توان با استفاده از ادله و شواهد تایید کرد و نه تکذیب؛ که این از پیچیدگی‌های دنیای سیاست در ایران ناشی می‌شود و ارتباط چندانی با عملکرد این شرکت ندارد. تالیا در فضای همدلانه شکل گرفت و

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 21 ورودی ورودی صفحه 19

Je Suis Régulateur

ماه گذشته ناگهان در فضای مجازی و به خصوص شبکه‌های اجتماعی، توفانی راه افتاد از نارضایتی کاربران اپراتور دوم تلفن همراه ایران، بابت گرانی ناگهانی بسته‌های اینترنت همراه. موج گسترش یافت و تا آنجا پیش رفت که برخی کاربران، یک روز را به عنوان تحریم این اپراتور مشخص کردند. اینکه موضوع تحریم تا چه اندازه مطابق خواست مطرح‌کنندگانش پیش رفت، موضوعی است که باید جداگانه بررسی شود؛ اما تا پیش از آن نیز می‌توان به این موضوع نگاهی تحلیلی داشت و آن را حداقل از دو منظر به‌هم‌پیوسته، بررسی کرد.۱ اپراتور دوم برخلاف اپراتور اول بخش بیشتری از مشترکانش، از دیتا استفاده می‌کنند. ایرانسل از آنجا که کار خود را با نسل ۷۵/۲ آغاز کرد، از همان ابتدا، مشترک دیتا داشت. از سوی دیگر، طیف مشترکان این اپراتور به گونه‌ای است که در قسمت دانشجو و دانش‌آموز پررنگ‌تر است؛ همان قشری که درآمدی ندارد و هزینه‌هایش را باید توسط خانواده پوشش دهد و طبیعی است حتی یک ریال هم برایش اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. از سوی دیگر، هنوز بخش‌های بزرگی از کشور تحت پوشش نسل‌های ۳ و ۴ تلفن همراه قرار نگرفته‌اند و گران شدن بسته‌های اینترنت همراه، به معنی افزایش هزینه برای مشترکان GPRS‌ بود. در این شرایط، افزایش ناگهانی

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 7 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

روایتی از دو داستان تودرتو در اقتصاد و مخابرات ایران

تدبیر برای «هدیه به مردم»

نیمه دوم سال ۸۳ هنوز یک سال از آغاز به کار مجلس هفتم نگذشته بود که اکثریت مجلس طرحی با عنوان «تثبیت قیمت‌ها» به صحن علنی آوردند. برخی از ناظران سیاسی این طرح را تلاش برای کاستن از درآمدهای دولت خاتمی و کاملا سیاسی خواندند؛ اما تصویب‌کنندگان قانون تثبیت قیمت‌های کالاهای اساسی بیرون و درون مجلس، استدلال می‌کردند افزایش قیمت بنزین و سایر حامل‌های انرژی نقش مهمی در افزایش نرخ تورم دارد و با تثبیت قیمت کالاهای اساسی می‌توان نرخ تورم را نیز کنترل کرد. این طرح سرانجام اسفند ۱۳۸۳ به تصویب رسید و حداد عادل- رئیس مجلس وقت- آن را «هدیه مجلس به مردم در سال جدید» دانست. بر اساس این قانون بود که دولت از افزایش قیمت مواد سوختی و کالاهای عمومی منع شد. تا پیش از تصویب این قانون، دولت هرساله درصدی بر قیمت کالاهای عمومی می‌افزود تا سرانجام هزینه و قیمت آنها یکی شود و به اصطلاح امروز، یارانه‌ها هدفمند شوند. هنوز و پس از گذشت بیش از هشت سال از آن زمان، هستند کسانی که بر سر چرایی تصویب این طرح دعواهای سیاسی را از هر چیز دیگری مهم‌تر می‌دانند؛ انگار فراموش کرده‌اند آن روزها وضعیت اقتصادی کشور چگونه بود. پول مفت نفت اولین سالی

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 8 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

قسمت نوزدهم از یک سریال بی‌پایان در روزهای بی‌رونقی

الکامپ، یک حاشیه بی پایان

حاشیه‌های نمایشگاه الکامپ بی‌پایان است. یا شاید با وضعیت فعلی بازار فناوری اطلاعات بهتر باشد بگوییم الکامپ یک حاشیه بی‌پایان است. هنوز این نمایشگاه آغاز نشده، اختلافات چنان بالا گرفته که برخی از شرکت‌های مطرح در حوزه IT ‌از خیر حضور در نمایشگاه گذشته‌اند که شاید شناخته‌شده‌ترین آن‌ها مجتمع کامپیوتر پایتخت باشد. موضوع ارزی و ریالی آشناترین محل اختلاف است؛ اما شاید این موضوع فقط محلی برای بروز اختلافات گسترده‌تر فعالان این بخش از اقتصاد است. اختلافی که تا پیش از این دو ضلع داشت و در دو سوی این پاره‌خط، بخش خصوصی و شرکت سهامی نمایشگاه‌ها دیده می‌شدند و می‌شد به سادگی نام دعوای قدیمی دولتی و خصوصی را بر آن نهاد. امسال اما گویا اختلافی دیگر میان دو نهاد خصوصی به وجود آمده است. حالا سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور، سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران و شرکت سهامی نمایشگاه‌ها یک مثلث را تشکیل داده‌اند. در این میان حتی حضور نصرالله جهانگرد به عنوان رئیس شورای سیاستگذاری الکامپ، نتوانسته است مشکلات را حل کند. سایه رکود تورمی همچنان بر سر اقتصاد ایران مانده و تحریم‌های بین‌المللی عرصه را بر فعالان بخش خصوصی تنگ کرده است. در چنین روزهایی، دعوای فعالان حوزه فناوری اطلاعات بر سر نمایشگاه الکامپ وارد قسمت

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 9 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

نگاهی به اعداد و ارقام ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه سال 1393 کل کشور

نگاه ICTها به بهارستان

لایحه بودجه سال آینده کل کشور پس از ۱۲ سال، در موعد مقرر به مجلس شورای اسلامی رفت تا پس از بررسی و تصویب به صورت قانون درآید. کاهش سقف بودجه سال آینده نسبت به بودجه امسال نشان می‌دهد دولت قصد دارد نقدینگی را به شدت کنترل و از این طریق تورم را مهار کند؛ اما این موضوع به معنای کاهش بودجه بیشتر دستگاه‌ها و وزارتخانه‌های دولتی است که در این میان سهم وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، کاهش بیش از ۱۵۰ میلیارد تومانی بودجه سالانه است. دخل و خرج سیدخندانی‌ها ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه سال آینده مانند موضوعات دیگر دولتی، ردیف‌ها و بندهای مختلفی را به خود اختصاص داده که بخشی از آنها زیرمجموعه وزارت ICT قرار دارند و بخشی دیگر زیر سرفصل ارتباطات و فناوری اطلاعات تعریف می‌شوند. همچنین نام این وزارتخانه در دو تبصره ابتدایی لایحه بودجه آمده است که به نظر می‌رسد تبصره ۱۲ اهمیت بیشتری دارد. تبصره‌ها: در تبصره ۶ لایحه بودجه سال آینده برای نخستین بار به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اجازه داده شده برای اجرای طرح‌های انتفاعی دارای توجیه فنی، اقتصادی و مالی خود، اوراق مشارکت ریالی یا صکوک منتشر کند. هرچند در کنار نام وزارت ICT، وزارتخانه‌های دیگری

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 10 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

مهم‌ترین دستاورد محمود واعظی در پنج ماه وزارت

نظارت از حاشیه به متن آمد

«ما بنا داریم اعمال حاکمیت ملی و حفاظت از حقوق شهروندان و پاسخگویی به مردم را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهیم. فضای رقابتی را در لایه‌های دسترسی شبکه تلفن‌های ثابت تقویت کنیم و از سوی دیگر حضور فعال و موثری در مجامع بین‌المللی و منطقه‌ای داشته باشیم. ارتقا و تدوین و تنظیم نظام‌نامه حاکم بر فضای کسب و کار و تبیین روابط بین ارائه‌دهندگان خدمات با مردم، ایجاد توازن خدمات در حوزه ملی بر اساس توجه ویژه به مناطق محروم مرزی و روستایی با به‌کارگیری حداکثری ظرفیت‌ها و امکانات موجود محور اول برنامه‌های بنده است.»این جملات، نخستین تصویر محمود واعظی در نگاه مردم بود. مردی که چند روز بعد، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت یازدهم شد. شاید آن روز که واعظی بر «اعمال حاکمیت ملی» تاکید می‌کرد کسی به درستی نمی‌دانست منظور او چیست؛ اما این انتظار چندان طول نکشید و تنها شش روز بعد واعظی در حاشیه مراسم معارفه خود، اعلام کرد جلوی افزایش تعرفه مکالمه تلفن ثابت و همراه را گرفته است و این، آغاز ماجرایی طولانی بود. ماجرایی که در آغاز به نظر می‌رسید دعوا بر سر شرکت مخابرات ایران و سود سرشار آن باشد اما خیلی زود مشخص شد درباره موضوعی است که سال‌ها

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 12 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

سود اینترنت ایران از فاز دوم اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها

یارانه روی رایانه

ساماندهی سوبسیدی که دولت هرساله به اقلام ضروری و غیرضروری مردم می‌دهد، از سال‌ها پیش موضوع مناقشات سیاسی بوده است. چه آن زمان که اردیبهشت هر سال درصدی به نرخ‌ها افزوده می‌شد، چه زمانی که دولت تصمیم گرفت با یک جراحی بزرگ کار را تمام کند و چه حالا که مرحله دوم آن جراحی برای قطع خونریزی‌های جراحی اول اجرا می‌شود و در میانه این مناقشات سیاسی، آنچه گم می‌شود نحوه اجرای سیاست دولت است.تابستان ۱۳۸۹ را یک اتفاق نه‌چندان ساده از همه تابستان‌های قبل و بعد از خود مجزا کرد. انبوه مردمی که با فتوکپی‌ها و مدارک مختلف در آن تابستان به نزدیک‌ترین مدارس محل سکونت خود می‌رفتند تا فرم‌های اطلاعات اقتصادی‌شان را تکمیل کنند، هیچ‌گاه آن روزها را فراموش نمی‌کنند. جراحی بزرگ دولت قرار بود آغاز شود. آمارهای دولتی می‌گویند تا مهر همان سال، فرم‌های اطلاعات اقتصادی برای دریافت یارانه نقدی از سوی ۶۸ میلیون و ۴۸۲ هزار و ۷۵۸ نفر در قالب حدود ۲۰ میلیون خانوار تکمیل شد. نام مدرسه پیر پایتخت یک بار دیگر بر سر زبان‌ها افتاد. مدرسه البرز که روزگاری نماد موفقیت بود، پایگاه اصلی جمع‌آوری مدارک مردم شد و کاغذها، گونی گونی به آنجا رفتند. چند ماه بعد اولین پول به حساب‌های مردم

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 13 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

سخنان رئیس‌جمهور، نسل‌های 3 و 4 تلفن همراه را به موضوع روز تبدیل کرد

نمایشگاهی به گرمای دوبی

«من به عنوان رئیس‌جمهور از شرایط پهنای باند اینترنت در کشور راضی نیستم. قرار ما با وزارت ارتباطات این است که هرچه زودتر به نسل سوم و چهارم برسیم و پهنای باند نه‌تنها برای منازل و تجارتخانه‌ها‌ بلکه حتی برای موبایل‌هایی که در دست مردم است، افزایش پیدا کند و این کار باید با مشارکت شرکت‌های خصوصی انجام شود. در بحث محتوا نیز باید همه بخش‌های مختلف وارد شوند.»حسن روحانی ۲۷ اردیبهشت‌ماه امسال در چهارمین جشنواره ارتباطات و فناوری اطلاعات این سخنان را بر زبان راند و طبیعتا با تشویق حضار، روبه‌رو شد. اینکه رئیس‌جمهور از یک تریبون رسمی از وضعیت اینترنت کشور ابراز نارضایتی می‌کند، برای بسیاری از فعالان این حوزه، امیدبخش است. اما چرا کار به جایی رسیده که نخستین مقام اجرایی کشور از وضعیت اینترنت و تلفن همراه کشور ناراضی است؟ که عشق آسان نمود اول نخستین تماس تلفن همراه با استاندارد GSM را یک اپراتور فنلاندی در سال ۱۹۹۱ برقرار کرد. تقریبا سه سال بعد، این فناوری وارد ایران شد. مرداد سال ۷۳ تلفن همراه در ایران به صورت جدی عرضه شد. آن روزها تنها شرکت مخابرات ایران بود که می‌توانست چنین کاری انجام دهد. در آن زمان ایران نه‌تنها از فناوری روز دنیا در این

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 27 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 33

همکاری خصوصی‌ها و عمومی‌ها

برگزاری مناقصه IPTV توسط صدا و سیما گرچه بر ابهامات ارائه این سرویس در ایران اضافه کرد اما اتفاق مهمی بود که پس از گذشت بیش از ۱۰ سال از مطرح شدن نام این سرویس رخ می‌دهد.IPTV که هنوز معادل دقیقی برای آن مصوب نشده، تا رسیدن به دست مردم فاصله‌ای طولانی دارد و هنوز یک خوان از هفت‌خوان را هم رد نکرده است. تاکنون شرکت‌های مختلفی پا در این راه گذاشته‌اند که البته مشخص نیست چه تعدادشان به منزل نهایی خواهند رسید. هرچند ممکن است در مراحل بعدی، دیگرانی نیز به حضور در این راه ترغیب شوند.صداوسیما اوایل امسال «مناقصه انتخاب نمایندگان ارائه خدمات صوتی و تصویری فراگیر مبتنی بر(IPTV-OTT) IP» را برگزار کرد؛ مناقصه‌ای که عملاً مزایده بود و هر شرکت‌کننده که پول بیشتری می‌داد، برنده می‌شد. در این مناقصه یا مزایده ابتدا ۱۳ شرکت یا کنسرسیوم حاضر شدند اما دو شرکت فعال در زمینه اینترنت پرسرعت، خیلی زود انصراف خود را اعلام کردند.در ادامه کار در روز بازگشایی پاکت‌ها، مهدی اخوان بهابادی قائم‌مقام رئیس صدا و سیما در امور فناوری و رسانه‌های نوین پس از مشخص شدن برنده اول از دیگر شرکت‌کنندگان پرسید که آیا آنها هم حاضر هستند این قیمت را برای دریافت پروانه پرداخت کنند

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 24 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

برکناری مدیرعامل، مجمع جنجالی و سخنان تند وزیر، روزهای سخت شرکت مخابرات را تکمیل کردند

برکناری سنگالی درآوردگاه مخابراتی

«کَشتی به گِل نشسته است.» این خلاصه آن چیزی بود که عضو هیات مدیره شرکت مخابرات ایران در مجمع عمومی سالیانه این شرکت و در جمع سهامداران گفت؛ سهامدارانی که از سود پایین مخابرات ناراضی بودند و هضم اتفاقات یک سال گذشته برایشان دشوار بود.سوال پشت سوال. اعتراض پشت اعتراض. در مجمع سالیانه صدای سهامداران خرد آن‌قدر بالا رفت که به فریاد رسید. آن هم در روزی که تنها دو نفر از اعضای هیات رئیسه در سالن حضور داشتند. نه مدیرعاملی بود که از عملکرد خود دفاع کند و نه رئیس هیات مدیره‌ای که مانند همیشه دعواها را به نفع خود تمام کند. نه نماینده سهام دولت- که اتفاقاً عضو کمیسیون سازمان تنظیم مقررات است- حضور داشت تا غائله تعرفه‌ها و اینترکانکشن را فیصله دهد و نه سود بالایی قرار بود بین سهامداران تقسیم شود که همه را ساکت کند.تنها پنج روز پس از برکناری ناگهانی مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، مجمع عمومی سالیانه سهامداران این شرکت برگزار شد و همان‌گونه که انتظار می‌رفت، حاشیه‌ها بر متن غلبه داشتند. گرچه سعی شده بود این حاشیه‌ها دیده نشوند اما توفیقی حاصل نشد. برکناری سنگالی بیست و دوم آذر ۱۳۸۹ وزیر امور خارجه ایران که برای ابلاغ پیام رئیس دولت به سنگال رفته

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 16 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 27

آیا سازمان نظام صنفی رایانه‌ای خواهد توانست با تکیه بر انتخابات از دوران احمدی‌نژادیسم رهایی یابد

آواربرداری صنفی

حسین فرجی برای چندمین بار آن روز عصر عرقش را پاک ‌کرد. ساختمانی که تابستان آن سال وزارت بازرگانی در اختیار مرکز اصناف و بازرگانان گذاشته بود، قدیمی بود و تهویه مناسبی نداشت. ترافیک خیابان ولیعصر هم پای فروشگاه قدس به تقاطع زرتشت می‌رسید و صدای بوق ماشین‌ها و سر و صدای رانندگان خستگی‌اش را دوچندان می‌کرد. از سر بی‌حوصلگی نیم‌نگاهی به ساعت دیواری اتاقش انداخت و به چهره‌های دو مهمانش خیره شد. اولی مرد میانسالی بود با ریش پروفسوری و لحنی جدی؛ می‌دانست استاد دانشگاه شهید بهشتی بوده و حالا هم به حرمت او که دبیر شورای انفورماتیک بود، جلسه را پذیرفته بود. نفر دوم مرد سبیلو و عینکی‌ای بود که به عنوان دبیر انجمن شرکت‌های انفورماتیک همراه دبیر دیگر آمده بود و دائما هنگام حرف زدن صدایش اوج می‌گرفت و ته‌لهجه گیلکی‌اش بیشتر به گوش می‌خورد. موضوع جلسه از همان لحظه اول هم به نظرش قابل بحث نبود. محمد سپهری‌راد و سهیل مظلوم آمده بودند تا برای اعضای انجمن‌شان که فقط دو سه سالی بود تاسیس شده بود، مجوز کسب بگیرند و دیگر چون داشت پلک‌هایش سنگین می‌شد سعی کرد سریع‌تر جریان را مختومه کند، به ویژه که هر چه می‌گذشت آتش طرف جوان‌تر ماجرا تیزتر می‌شد:«آقایون در

شماره 23 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

بررسی تاثیرات توافق هسته‌ای بر بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات

پایان ۰‌۱سال تنهایی

«تمام مناقصه‌ها در زمان تحریم، رقابت چین با چین بود؛ بماند که در پشت صحنه هم چه ارتباطی با هم داشتند.»این جمله شاید جزئی‌ترین واکنش یکی از اعضای هیات دولت به نتایج مذاکرات سوئیس باشد. وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در دیدار نوروزی خود با خبرنگاران، خیلی صریح از پایان دوره‌ای سخن گفت که به اجبار، بر صنعت ICT کشور گذشت؛ دوران تسلط چینی‌ها بر بازار. خداحافظ دنیا، سلام دنیا تحریم‌های اقتصادی و فناوری علیه ایران، به سال‌های اخیر محدود نمی‌شود و بیش از سه دهه است که وجود دارد؛ اما این تحریم‌ها هیچ‌گاه به حدی نبودند که بتوانند اختلال جدی در روند رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران ایجاد کنند. شبکه‌های تلفن ثابت و همراه ایران، همواره با جدیدترین تولیدات کارخانه‌های اروپایی به‌روز می‌شد و به‌روزترین فناوری‌ها در بازار ایران به راحتی قابل دستیابی بود. این روند ادامه داشت تا زمانی که تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران از سال ۲۰۰۶ شدت گرفت؛ تحریم‌هایی که بر سر مسئله هسته‌ای ایران اعمال شدند اما تمامی عرصه‌ها را تحت تاثیر قرار دادند.پرونده ایران در تاریخ هجدهم اسفند ۱۳۸۴ (۸ مارس ۲۰۰۶) از سوی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به شورای امنیت ارجاع شد و از سال ۸۵ تا ۸۹، هفت قطعنامه

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 18 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 35

مناقشات مرکز ملی فضای مجازی و مرکز تحقیقات مخابرات پایان ندارد

امیر آباد، نهاد ناآرام ایران

زندگی در محله امیرآباد تهران به ظاهر در بستری آرام جریان دارد اما «صورتی در زیر دارد، آنچه در بالاستی»۱٫ خیابان امیرآباد و اتفاقات آن شباهت بسیاری با رمان معروف «دن آرام»۲ دارد. رمان درباره آدم‌هایی است که بر کرانه رود دن زندگی می‌کنند و درگیر مسائل و داستان‌های متعددی می‌شوند و در این میان، رودخانه، آرام و ساکت به راه خود به سوی دریا ادامه می‌دهد.یکی از اتفاقاتی که در کناره خیابان کارگر شمالی می‌گذرد، داستان مرکز ملی فضای مجازی و مرکز تحقیقات مخابرات ایران است؛ داستانی که نگارش آن ممکن است حداقل از نظر حجم با شاهنامه برابری کند. کوچ شبانه ۳۴ سال پیش، وقتی شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب کرد مرکز پژوهش‌های مخابرات از دانشگاه تهران به وزارت پست و تلگراف و تلفن منتقل شود، هیچ‌کس گمان نمی‌کرد چند دهه بعد این مرکز و ساختمان آن به یکی از چالش‌های عمده فناوری کشور تبدیل شوند اما این روزها همه چیز تغییر کرده است. نه وزارت پست و تلگراف و تلفن دیگر وجود دارد و نه خیابان کارگر دیگر همان خیابان شیک و آرام سابق است. خیابان کارگر شاید مهم‌ترین خیابان ایران باشد و ساختمان مرکز تحقیقات مخابرات ایران، چشم اسفندیار فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور.مرکز تحقیقات مخابرات

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 20 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

نگاهی به وضعیت درآمد و هزینه‌ای وزارت ارتباطات و زیرمجموعه‌هایش در سال 94

بودجه اهالی فناوری

بودجه سال ۹۴ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نسبت به سال جاری ۱۰ درصد رشد خواهد داشت. اما این تنها نکته لایجه بودجه سال آینده نیست. باز شدن گره کار کارگزاران مخابرات روستایی و افزایش چشمگیر درآمد شرکت‌های زیرمجموعه وزارت ICT از دیگر نکات مهم این لایحه به شمار می‌روند که ۱۶ آذرماه به مجلس رفت و هنوز کار بررسی آن به شکل جدی آغاز نشده است. تبصره‌های مهم در لایحه بودجه امسال مانند سال‌های گذشته تبصره ۱۲ به وزارت ارتباطات اختصاص دارد. در بند «الف» این تبصره به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اجازه داده شده درصدی از درآمدهای حاصل از تکالیف مقرر در پروانه اپراتورها را صرف خدمات عمومی اجباری و پایه در روستاها و شهرهای زیر ۱۰ هزار نفر جمعیت کند. این بند در قانون بودجه سال جاری نیز وجود دارد؛ اما برای سال آینده به وزارتخانه اجازه داده شده به منظور تحقق اهداف این بند و توسعه بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات و تحقق دولت الکترونیکی، نسبت به تشکیل صندوق خاص از محل درآمدهای فوق اقدام کند. اساسنامه این صندوق و آیین‌نامه اجرایی این بند به پیشنهاد مشترک وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور به تصویب هیات وزیران می‌رسد. در بند

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها