نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

آرشیو نوشته‌‌های جاوید سرایی

شماره 46 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 40

کلان داده، انقلابی که الگوی زندگی، کار و اندیشه ما را تغییر می‌دهد

تحول داده‌های بزرگ

تیم بسکتبال کلیولند کاوالیرز (Cleveland Cavaliers) با قهرمانی در مسابقات بسکتبال حرفه‌ای ایالات متحده در سال ۲۰۱۶ تاریخساز شد. این نخستین قهرمانی تیم در تاریخ مسابقات بود و باعث شگفتی طرفداران این رشته ورزشی و حتی بازیکنان و مربیان این حرفه در ایالات متحده شد. درآمد تیم کاوالیرز ناگهان به بیش از ۸۰ برابر رسید. چه اتفاقی افتاده بود؟ چگونه یک تیم ضعیف لیگ بسکتبال حرفه‌ای ناگاه به بهترین تیم تبدیل شد؟ جواب حیرت‌انگیز بود: استفاده از الگوهای جدید جمع‌آوری و تحلیل مستمر داده‌ها! کمتر از دو سال قبل یک فارغ‌التحصیل دکترای فیزیک دانشگاه یوتا الگویی جدید برای درک و تحلیل وضعیت فیزیکی و کیفیت روانی بازیکنان به باشگاه پیشنهاد داد. او به گروه آنالیز تیم اضافه شد و پس از چند ماه مدیریت تیم آنالیز را بر عهده گرفت و انقلابی در تیم پدید آورد. جمع‌آوری و ذخیره‌سازی مستمر اطلاعات بدنی و عملکرد تک‌تک بازیکنان در تمرین‌ها و مسابقات و تحلیل در لحظه‌ی آن، با تکیه بر الگوهای جدید کلان‌داده و داده‌کاوی صورت می‌گرفت. نتیجه، تصمیم‌گیری سریع مربیان در تغییر تاکتیک‌های تیمی و تعویض بازیکنان بود که در واقع مزیت رقابتی برای تیم به وجود آورده بود. به نظر می‌رسد آنچه انقلاب کلان‌داده (Big Data) می‌نامند به ورزش هم

شماره 11 کتابخانه گفت‌وگو - کتابخانه صفحه 98

گفت‌وگوی اختصاصی با بری ولمن (2013)

کاربران اینترنت با تلویزیون بیگانه می‌شوند

بری ولمن جامعه‌شناس جامعه اطلاعاتی و یکی از برجسته‌ترین پژوهشگران عصر حاضر است. در سال‌های اخیر مقالات و گزارش‌های پژوهشی زیادی از او خوانده و حسرت خورده‌ام که چرا هیچ یک از آثار او ترجمه نشده است. سوالاتی را که در مورد کارهایش داشتم، برایش ایمیل کردم. فکر نمی‌کردم وقتی برای پاسخ دادن داشته باشد؛ اما پاسخ پرسش‌هایم را با مهر بسیار فرستاد. به شوخی نوشته: «اگر تصمیم گرفتی گزیده مقالاتم را ترجمه کنی، برایت مقدمه‌ای اختصاصی می‌نویسم.» بدیهی است این پرسش‌ها را به عنوان گفت‌وگو پاسخ نداده است. من اما بخشی از پاسخ‌های او به چند پرسش‌ را در قالب این مصاحبه آورده‌ام. با مرور مصاحبه‌های شما در این چند دهه، متوجه شدم برایتان پژوهش در اولویت قرار دارد. اگر درس می‌دهید برای این است که چند دانشجوی مشتاق را در یک فرآیند پژوهشی با خود همراه کنید؛ هر مقاله‌ای که نوشته‌اید در واقع از دل گزارش نهایی یک پژوهش استخراج شده است. آیا می‌توانم بگویم تاثیر پروژه‌ای که در آغاز ورودتان به دانشگاه تورنتو برای موسسه روانپزشکی کلارک انجام دادید، مسیر زندگی آکادمیک شما را تعیین کرده است؟ […] چهار سال درگیر آن پروژه بودم. مبنای نگرش و سازمان ذهنی من در آن پروژه شکل گرفت. آنجا بود

شماره 13 کتابخانه گفت‌وگو - کتابخانه صفحه 86

گفت‌و‌گوی اختصاصی با ترل باینوم (2011)

فرد خردمند کم، اما پرمغز سخن می‌گوید

هشت سال پیش برای تنظیم متن یک سخنرانی درباره «اخلاق در جامعه اطلاعاتی» از طریق ایمیل با او، هلن نیزنباوم و جیمز مور مرتبط شدم. باینوم دیر پاسخم را داد و مجبورم کرد چند کتاب و مقاله در حوزه اخلاق و فلسفه بخوانم! ارتباط دورادور و مجازی‌ام با او ادامه یافت تا زمانی که تصمیم گرفتم ویژه‌نامه‌ای با موضوع اخلاق در فضای مجازی منتشر کنم. ماه آغازین سال ۲۰۱۱ میلادی مجموعه‌ای از پرسش‌هایم را در مورد آثار و اندیشه‌اش برایش فرستادم و این بار با دقت و پس از چند هفته پاسخ داد. آن ویژه‌نامه به دلیل شرایط روزگار منتشر نشد و مصاحبه‌های ترل باینوم و دو فیلسوف دیگر نزد من ماند؛ تا امروز که بخشی از سوال و جواب‌های باینوم را در قالب این گفت‌وگو می‌آورم. باینوم انسانی گوشه‌گیر اما بسیار دانا و خوش‌صحبت است. دوست ندارد در مورد زندگی خصوصی‌اش مورد سوال قرار گیرد و تاکید دارد: هیچ وقت دوست نداشته جلوی صحنه باشد! برای من جالب است بدانم دغدغه اخلاق کامپیوتری از کجا در شما شکل گرفت. شاید بچگانه به نظر برسد اما می‌خواهم بفهمم در ذهن یک فیلسوف چه فرآیندی طی می‌شود تا یک نظریه شکل گیرد؟ آیا همچون شاعران بارقه الهامی ناگهانی است، یا چون

شماره 20 کتابخانه نقد و بررسی صفحه 90

بخشی از گفت‌وگو با دیوید لیون (2013)

فناوری اطلاعات و تغییر معرفت‌شناختی جامعه

دیوید لیون انسان عجیبی است. به عنوان یک معلم طرفداران زیادی ندارد اما در جایگاه یک متفکر تاثیر پررنگی داشته است. از هیاهو و نمایش بیزار است اما به خصوص در چند سال اخیر مورد توجه قرار گرفته و جنبش‌های حمایت از آزادی‌های مدنی هر روز بیشتر تحت تاثیر افکار او قرار می‌گیرند. علاقه‌ای به سخن گفتن در مورد زندگی خصوصی‌اش ندارد و ترجیح می‌دهد در مورد ایده‌هایش صحبت شود. دوست دارد به واسطه مطالعات پژوهشی و کتاب‌هایش شناخته شود. معتقد است بزرگ‌ترین خوشبختی درگیر شدن با یک کار پژوهشی و کنار گذاشتن همه درگیری‌ها و دغدغه‌های دیگر، حتی تدریس است. برخلاف آنچه به زبان می‌آورد، چندان حوصله کشمکش کردن درباره افکار و نقد ایده‌هایش را ندارد. در نهایت تاکید می‌کند «جامعه نظارتی» یک مفهوم است نه یک نظریه. این پرسش را از همه می‌پرسم: به نظر شما ظهور عصر جدید -هر نامی که بر آن بگذاریم، مثلا جامعه اطلاعاتی- نتیجه یک تغییر جدی در سطح هستی‌شناسانه است یا نتیجه یک تحول در سطح معرفت‌شناسانه؟ این سوال یکی از مباحثی است که مورد کشمکش فکری است. برخی معتقدند اصلا مهم نیست تحول در سطح هستی‌شناسی باشد یا در سطح معرفت‌شناسی؛ مهم این است که عملا با یک تحول جدی مواجه

شماره 1 گزارش ماه خارج از محدوده صفحه 36

مروری بر تحولات آموزشی ایران در دوران مشروطیت و عصر اطلاعات

مدرسه مُرد ، زنده باد مدرسه

در دویست سال اخیر، ما با دو موج تحول روبه‌رو بوده‌ایم: شکل‌گیری آموزش جدید در اواخر دوره قاجاریه و عصر مشروطیت، و تحولات ناشی از فناوری اطلاعات در سال‌های اخیر. به اعتقاد نگارنده در برخورد با پدیده جامعه اطلاعاتی ما همان شرایطی را داریم که در اواخر دوران قاجاریه در برخورد با امر مدرن (که در ایران تجدد نامیده شد) داشتیم. فرضیه محوری این است که ما با کنار نهادن معنا، صرفا ابزار را وارد می‌کنیم. به همین دلیل نتوانسته‌ایم از منافع پررنگ ناشی از مدرنیته و فناوری اطلاعات در حوزه آموزش بهره‌مند شویم. در این مطلب تحولات حوزه آموزش در این دو دوره تاریخی مرور می‌شود. پیش‌درآمد شکست ایرانیان در جنگ‌های ایران و روسیه و امضای دو عهدنامه گلستان و ترکمانچای باعث شد برخی از ایرانیان متوجه شوند تغییراتی عظیم روی داده و اندیشه تجدد محور این تغییرات است. از همان زمان دو رویکرد متفاوت در برخورد با دنیای جدید پیش گرفته شد: یک رویکرد ضمن مقابله با ماهیت اندیشه جدید صرفا ابزار جدید را انتقال داد. اما رویکرد دوم بر این باور پافشاری داشت که مدرنیته هم تغییر شکل جهان است و هم تغییر معنای جهان و نمی‌توان با گرفتن ابزار و پوسته، مانع انتقال معنا و محتوا

شماره 3 گزارش ماه خارج از محدوده صفحه 38

مروری بر تحولات شهر در ایران دوره مشروطیت و عصر اطلاعات

دریغا عشق که بر باد شد

در ۲۰۰ سال اخیر ما با دو موج تحول روبه‌رو بوده‌ایم: شکل‌گیری مفهوم جدید شهر، برنامه‌ریزی شهری و مدیریت شهری در اواخر دوره قاجاریه و عصر مشروطیت و تحولات شهرسازی ناشی از انقلاب فناوری اطلاعات در سال‌های اخیر. به اعتقاد نگارنده در برخورد با پدیده جامعه اطلاعاتی ما همان شرایطی را داریم که در اواخر دوران قاجاریه در بر خورد با امر مدرن (که در ایران تجدد نامیده شد) داشتیم. فرضیه محوری این است که ما با کنار نهادن معنا، صرفا ابزار را وارد می‌کنیم. از یک روش و الگو تقلید می‌کنیم. به همین دلیل نتوانسته‌ایم از منافع پررنگ ناشی از مدرنیته و فناوری اطلاعات در حوزه شهرسازی و شهروندی برخوردار شویم. در این مطلب تحولات اندیشه شهرسازی در این دو دوره تاریخی مرور می‌شود. پیش‌درآمد در تاریخ ایران‌زمین بی‌شک ۱۵۰ سال اخیر را می‌توان مهم‌ترین دوران تحول اجتماعی دانست. دورانی که از اواخر عصر قاجاریه و شکست در جنگ‌های ایران و روسیه شروع می‌شود و لنگان‌لنگان تا به امروز ادامه یافته است. در همین زمان کوتاه است که ما با مفاهیم جدیدی چون فردیت، جامعه، ملت، دولت، شهر و شهروندی آشنا می‌شویم و تلاش می‌کنیم تا نهادهایی همچون مطبوعات مدرسه دانشگاه شرکت پارلمان، حزب و… را بنا کنیم. این

شماره 4 گزارش ماه خارج از محدوده صفحه 32

مروری بر تحولات مد در ایران دوره مشروطیت و عصر اطلاعات

چه تلخ است این سیب

در ۲۰۰ سال اخیر ما با دو موج تحول روبه رو بوده ایم: بروز مدگرایی در عصر مشروطیت و پس از آن و تحولات پوشش و مدگرایی ناشی از انقلاب فناوری اطلاعات و جهانی شدن در سال های اخیر. به اعتقاد نگارنده در برخورد با پدیده جامعه اطلاعاتی ما همان شرایطی را داریم که در عصر مشروطیت در برخورد با امر مدرن (که در ایران تجدد نامیده شد) داشتیم. فرضیه محوری این است که ما با کنار نهادن معنا، صرفا ابزار را وارد می کنیم و از یک روش و الگو صرفا تقلید می کنیم. به همین دلیل نه تنها نتوانسته ایم از منافع پررنگ ناشی از مدرنیته و فناوری اطلاعات برخوردار شویم، بلکه کشاکش میان سنت و مدرنیته (چه در ذهن فرد فرد ما ایرانیان و چه در سطح جامعه) ما را هرروز فرسوده تر کرده است. در این مطلب تحولات مدگرایی در این دو دوره تاریخی بررسی می‌شود. پیش درآمد نخستین برخورد ما ایرانیان با اندیشه مدرن به عهد صفویان باز می‌گردد. این برخورد آغاز چالشی بود که از آن پس تاکنون جامعه ایران از درگیری با آن رهایی نیافته و منبع و منشاء بسیاری از تحولات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی شده و تغییرات عظیمی در جامعه ایجاد

شماره 11 گزارش ماه پرونده - گزارش‌ماه صفحه 40

ماهیت نوین شهر در جامعه شبکه‌ای

شهر بر فراز فیبر‌های نوری

تحول شهرها در طول تاریخ ناشی از پیشرفت جهش‌های تکنولوژیک و ابداع وسایل نوین ارتباطی است. انقلاب صنعتی، فعالیت‌های جدید شهرنشینی، وسایل نوین ارتباطی و جامعه اطلاعاتی و شبکه‌ای چهار دوره مشخص از تحول در الگوی شهرسازی را نشان می‌دهد. ورود به عصر تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات و به تبع آن شکل‌گیری جامعه اطلاعاتی نیاز به تجدید نظر در مفهوم «شهر» را ضروری می‌سازد. گویی جهانی نو در حال شکل‌گیری است که تحقق آن را در حوزه‌های متنوعی شاهدیم. « این جهان در حدود اواخر دهه ۱۹۶۰ و نیمه دهه ۱۹۷۰، بر اثر تقارن تاریخی سه فرآیند مستقل پدیدار شد: انقلاب تکنولوژی اطلاعات، بحران‌های اقتصادی سرمایه‌داری و دولت‌سالاری و تجدید ساختار متعاقب آنها، و شکوفایی جنبش‌های اجتماعی فرهنگی همچون آزادیخواهی، حقوق بشر، فمینیسم و طرفداری از محیط زیست. تعامل میان این فرآیندها و واکنش‌هایی که به آن دامن زدند، یک ساختار نوین اجتماعی مسلط یعنی جامعه شبکه‌ای، یک اقتصاد نوین یعنی اقتصاد اطلاعاتی جهانی و یک فرهنگ نوین یعنی فرهنگ مجاز واقعی را به عرصه وجود آورد. منطق نهفته در این اقتصاد، این جامعه و این فرهنگ زیربنای کنش و نهادهای اجتماعی در سرتاسر جهان به هم پیوسته است.» (کاستلز) مشخصه بروز این جهان جدید، «شهر جدید» است. به سخن