نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 45 گزارش ماه مجلس و آی‌تی صفحه 24

سال ۹۵ وضعیت فناوری اطلاعات در مجلس شورای اسلامی به چه صورت بود

آب از آب تکان نخورد

گویند سالی که نکوست از بهارش پیداست، اما به نظر می‌رسد در سال گذشته هر اتفاقی به بهار بستگی داشت غیر از وضعیت مجلس شورای اسلامی که ترکیب آن هفتم اسفند ۹۴ مشخص شده بود و می‌توان گفت اکثریت ۱۶ساله اصولگرایان در مجلس به پایان رسید و کار به دست اعتدالیون افتاد. اگر فروردین و اردیبهشت ۹۵ را، که اواخر روزهای مجلس نهم بود، نادیده بگیریم، از هشتم خرداد مجلس دهم با رویه‌ای متفاوت و همگام با دولت آغاز به کار کرد. در کل می‌توان مجلس شورای اسلامی سال ۹۵، چه مجلس نهم و چه دهم، را متفاوت دانست. در یک سال دو بودجه ۹۵ و ۹۶ به تصویب رسید. بررسی نهایی برنامه ششم به مجلس دهم موکول شد و بدین ترتیب برنامه پنجم برای یک سال دیگر ادامه پیدا کرد. جمع شدن همه موارد در یک سال از اتفاق‌های نادری بود که کمتر رخ می‌دهد. فروردین پرشتاب فروردین ۹۵ با بررسی لایحه بودجه همان سال آغاز شد. دستور جلسه‌ای که از سال پیش مانده بود باید هر چه زودتر انجام می‌شد. بررسی لایحه بودجه روز یکشنبه ۲۲ فروردین آغاز شد و در نوبت صبح، کلیات لایحه به تصویب رسید. همزمان با بررسی بودجه ۹۵، جلسات کمیسیون تلفیق برنامه ششم

شماره 44 گزارش ماه مجلس و آی‌تی صفحه 26

بخش‌های مختلف چه برنامه‌ای برای فناوری اطلاعات در نظر گرفته‌اند

توسعه دولت الکترونیکی در انتظار برنامه ششم

داستان بررسی برنامه ششم توسعه هنوز به پایان نرسیده است. هم‌اکنون زمان آن فرا رسیده که شورای نگهبان به این برنامه رسیدگی کند. البته این بررسی‌ها در ابتدای راه قرار دارند و روزهای پایانی سال بخشی از برنامه مجلس به بررسی بخش‌های اعاده‌شده از شورای نگهبان اختصاص می‌یابد. یکی از این قسمت‌ها، بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات بود که پس از چند بار بررسی توسط کمیسیون تلفیق به تصویب رسید و به شورای نگهبان ارسال شد. اما علاوه بر بخش فناوری اطلاعات، که به صورت تخصصی به این حوزه می‌پردازد، دستگاه‌های دیگر هم با توجه به اهمیت دولت الکترونیکی و ارائه سامانه و خدمات الکترونیکی، موادی را به فناوری اطلاعات اختصاص دادند. از میان ۱۴۴ ماده ۱۶ ماده از ۱۱ بخش به فناوری اطلاعات تخصیص داده شده است. عدد قابل توجهی نیست و در بسیاری از دستگاه‌ها که تصور می‌شد بیشتر به این بخش بپردازند، ماده و بخشی اختصاص داده نشد، مانند آموزش و پرورش، محیط زیست، فرهنگ، هنر و ورزش. در این میان بخش‌هایی نیز هستند که موضوعات قابل توجهی را در حوزه فناوری اطلاعات مطرح کرده‌اند. این بخش‌ها شامل نظام اداری، شفافیت و مبارزه با فساد و بخش سلامت می‌شود. بخش نظام اداری، شفافیت و مبارزه با فساد

شماره 43 گزارش ماه مجلس و آی‌تی صفحه 24

بخش فناوری اطلاعات برنامه ششم توسعه به تصویب مجلس رسید

ترسیم نقشه راه فاوا

برنامه ششم توسعه اگر به بودجه ۹۵ نرسید اما بررسی بودجه ۹۶ را به تاخیر انداخت. سال گذشته زمانی که لایحه برنامه ششم به مجلس شورای اسلامی ارائه شد، مجلسیان اعلام کردند تاخیر در ارائه برنامه و بودجه مانع آنان در تصویب به موقع بودجه و در نهایت برنامه ششم خواهد شد و نتیجه آن تصویب طولانی‌تر شدن دوره اجرای برنامه پنجم توسعه بود. اما تاخیر یک‌ساله در بررسی برنامه ششم توسعه موجب عدم تداخل تصویب برنامه ششم توسعه و بودجه سال ۹۶ نشد. روزهای پایانی دی‌ماه مصادف شد با نهایی شدن بندهایی از لایحه برنامه ششم که قرار است طی پنج سال آینده مسیر آینده فناوری ‌اطلاعات و ارتباطات کشور را تعیین کنند. مواد ۸۳ تا ۸۵ با ۸ بند. بندهایی طولانی که طولانی بودن آن یکی از دلایل برگشت‌شان به کمیسیون تلفیق بود. اما آنچه از کمیسیون تلفیق بیرون آمد نیز چندان تفاوتی با لایحه پیشنهادی نداشت، مگر حذف بخش‌های چالشی موارد که اشاره به بازگرداندن زیرساخت‌های خصوصی‌شده به دولت داشت. از دیگر تفاوت‌هایی که در مصوبه مجلس ایجاد شده و در لایحه پیشنهادی دولت گنجانده نشده بود، تغییر نام شرکت ارتباطات زیرساخت، تعیین شرکت‌های زیرمجموعه آن و هوشمندسازی مدارس شهرهای حاشیه‌نشین و روستایی است. برخی از بندها

شماره 42 گزارش ماه مجلس و آی‌تی صفحه 24

سیاست‌های انقباضی دولت به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات رسید

کمربندها را محکم‌تر ببندید

لایحه بودجه سال ۹۶، آخرین لایحه بودجه‌ای است که دولت یازدهم به مجلس فرستاد. مقایسه اعداد و ارقام این لایحه با لوایح سال‌های قبل نشان می‌دهد دولت روحانی در آخرین سال خود، سیاست‌های انقباضی را حداقل در بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات در پیش گرفته است. وزارتخانه‌ای که نزدیک به هفت هزار میلیارد تومان درآمد به‌ طور مستقیم نصیب دولت می‌کند، کمتر از سال جاری بودجه خواهد داشت.مانند سال‌های گذشته در تبصره ۵ ماده واحده به وزارت ارتباطات اجازه داده شده برای انجام طرح‌های زیرساختی خود، اوراق مشارکت منتشر کند؛ هر چند با توجه به وضعیت درآمدی این وزارتخانه، تاکنون از چنین امکانی استفاده نشده است. دولت در لایحه بودجه سال آینده اجازه تخصیص مبلغ ۱۴۰ میلیارد تومان از محل منابع داخلی را در قالب وام وجوه اداره‌شده به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات داده است. درآمدها در بخش درآمدهای دولت از محل فعالیت‌های وزارت ارتباطات و زیرمجوعه‌هایش، مانند همیشه، بزرگ‌ترین سهم را سازمان تنظیم مقررات و کمترین را، موزه ارتباطات دارند. مجموع این درآمدها شش هزار و ۸۸۴ میلیارد و ۲۷۳ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان است.بر اساس قانون، وزارت ارتباطات می‌تواند تا ۱۰۰ درصد درآمدهای خود را هزینه کند، اما به نظر نمی‌رسد دولت در شرایطی باشد که

شماره 41 گزارش ماه مجلس و آی‌تی صفحه 24

برنامه‌های سه وزیر جدید کابینه در زمینه فاوا چقدر قابلیت اجرا دارند

سه علامت سوال و یک شاخص

مانند اغلب روزهای پاییز امسال، هواشناسی پیش‌بینی کرده بود پایتخت شاهد گرمای هوا در سه‌شنبه ۱۱ آبان باشد اما تهران یک شهر و هزار نرخ است. آن روز، بهارستان توفانی بود. ماجرا از جریان ترمیم کابینه روحانی، برکناری سه وزیر ورزش و جوانان، ارشاد و آموزش و پرورش آغاز شد و با رای اعتماد وزیران پیشنهادی رئیس‌جمهور در مجلس دهم خاتمه یافت. با این حال آنچه در میانه این رفت و آمد‌ها اتفاق افتاد، به سادگی خواندن یک جمله نبود.فخرالدین دانش‌آشتیانی، مسعود سلطانی‌فر و سیدرضا صالحی امیری سه وزیری که در مجلس نهم نتوانستند از سد کلیدواژه «فتنه» گذر کنند اما در مجلس دهم پس از هشت ساعت هیاهو و بحث بالاخره بر صندلی وزارتخانه‌ها نشستند.آیا این بار، رای آوری وزرا بر مبنای بررسی دقیق برنامه‌های این سه تن بود؟ مانند دوره‌های پیشین، پرداختن به این موضوع که در مدت‌زمان اندکی که از دولت یازدهم روحانی باقی مانده، این وزیران چه اهداف و فعالیت‌هایی در نظر دارند، به حاشیه رفت و بحث و جدل نمایندگان بر سر موضوعات نخ‌نماشده پررنگ شد.به ‌خصوص بررسی برنامه‌ها در حوزه فناوری اطلاعات که همیشه در بررسی صلاحیت وزیران مغفول می‌ماند. البته پیش از جلسه علنی، این برنامه‌ها در کمیسیون‌های تخصصی مورد بررسی قرار می‌گیرند

شماره 40 گزارش ماه مجلس و آی‌تی صفحه 24

سرنوشت برگزاری انتخابات چه می‌شود: دستی یا الکترونیکی

«فناوری نوین» کلید انتخابات الکترونیکی

ماه‌های آخر دولت یازدهم فرا رسیده و بحث انتخابات و ساز و کار آن دوباره نقل مجالس شده است. آخرین انتخابات که مربوط به دهمین مجلس شورای اسلامی بود با وجود جدل‌های بی‌شمار بر سر برگزاری آن به صورت الکترونیکی عملی نشد تا این بار هم این حرکت کلان به سمت فناوری اطلاعات به بن‌بست بخورد. تغییرات در قانون انتخابات به خصوص در مورد انتخابات الکترونیکی همیشه موضوع مورد بحث مسئولان به خصوص مجلسیان و دولت در سال‌های گذشته و سال‌های اخیر بوده است. مجلس نهم بیش از همه درگیر این موضوع شد. در ۱۰ اسفند ۱۳۹۴ سه روز پس از انتخابات دهمین مجلس شورای اسلامی، طرح اصلاح موادی از قانون انتخابات اعاده‌شده از شورای نگهبان در مجلس قرائت شد و در نهایت همه اصلاحات شورای نگهبان تصویب شدند. مواد تصویب‌شده در مجلس شامل کارت الکترونیکی برای رای‌دهنده‌ها، شمارش آرا با دستور نماینده فرماندار و نماینده هیات نظارت با امضای الکترونیکی آنها، حضور کارشناسان فنی در شعبه‌های انتخابات و نحوه برخورد با تخلفات انتخابات الکترونیکی بود.دولت از ابتدای سال ۱۳۹۴ سعی داشت انتخابات مجلس دهم را حداقل در کلانشهرها به صورت پایلوت، الکترونیکی برگزار کند اما در آخرین لحظات شورای نگهبان به نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای ارائه‌شده توسط وزارت کشور ایراد

شماره 39 گزارش ماه مجلس و آی‌تی صفحه 24

چرا با وجود حضور دولتمردان در شبکه اجتماعی توئیتر رفع فیلتر نمی‌شود

محوطه ممنوعه‌ای به نام فضای مجازی

آخرین روزهای تبلیغات انتخاباتی مجلس دهم است. تقریباً کل تهران با رنگ زرد تزیین شده. در هر نقطه‌ای که امکان داشته، تبلیغات یک ائتلاف به چشم می‌خورد. جناح مقابل همچنان در شهر دیده نمی‌شود. فضای مجازی اما داستان دیگری دارد. آنجا همه چیز فیروزه‌ای است. ویدئو کوتاه سیدمحمدخاتمی و دابسمش‌هایی که مردم از جمله معروف «تکرار می‌کنم» ساخته‌اند، دست به دست می‌شود. فردای انتخابات، نتیجه به‌دست‌آمده همه را غافلگیر می‌کند. فیروزه‌ای‌ها ۳۰ بر صفر برنده شده‌اند. چیزی که خودشان هم باور نداشتند. موج فضای مجازی و قدرت آن، تمامی محاسبات را بر هم زد.سال‌ها قبل وقتی محمدعلی ابطحی در دولت اصلاحات شروع به وبلاگ‌نویسی کرد، با واکنش منفی دیگر سیاستمداران مواجه شد. بسیاری معتقد بودند در بهترین حالت، یک مسئول نباید وقت خود را صرف چنین کارهایی کند. شاید در آن زمان هیچ ‌کس فکر نمی‌کرد چند سال بعد، فضای مجازی و کار با شبکه‌های اجتماعی جزء لاینفک زندگی مردم شود. حتی این نفوذ به قدری باشد که سرنوشت یک کشور را تغییر دهد. حضوری با تردید ابطحی در قسمتی از دل‌نوشته‌هایش نوشت در آن زمان برخی از همکارانش در دولت و مسئولان عالی‌رتبه و میان‌رتبه کشور نیز گه‌گاه وسوسه می‌شدند سایت بزنند ولی ظاهراً لعنت بر شیطان کردند و

شماره 37 گزارش ماه مجلس و آی‌تی صفحه 24

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات چگونه از عملکرد خود دفاع کرد

یک روز ساده و پرحاشیه

خوب یا بد، درست یا غلط، فناوری اطلاعات در ایران یعنی حاشیه. حتی وقتی وزیر بخواهد به مجلس گزارش بدهد هم این حواشی دست از سر آی‌تی برنمی‌دارند و شوربختانه، آن روز که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات برای پاسخگویی به سوالات نمایندگان در صحن علنی حاضر شد، حاشیه‌ای به وجود آمد که همه چیز را تحت‌الشعاع قرار داد.همان روزها که وزیر ارتباطات به مجلس رفت، سه موضوع در جامعه بسیار بحث‌برانگیز شده بود. انتشار فیش‌های حقوقی برخی مدیران، ارسال پیامک تهدیدآمیز به خبرنگاران و انتشار اطلاعات کاربران ایرانسل. این موضوعات تا چه اندازه به عملکرد واعظی و وزارتخانه‌اش مربوط می‌شود؟ شاید تنها موضوع ایرانسل تا حدودی به وزیر مربوط باشد که آن هم مشخص شد به دو سال پیش برمی‌گردد و اتفاق جدیدی رخ نداده است.محمود واعظی در شلوغی نمایندگان حلقه‌زده به دور معصومه ابتکار، با یک پوشه زیر بغل وارد مجلس شد. حسین مهری رئیس شرکت پست و مجید صدری مدیرعامل رایتل نیز همراه او بودند. زمانی که علی مطهری حضور او را اعلام و ابتکار مجلس را ترک کرد، توجه همه به واعظی جلب شد. حال نوبت او بود تا در حلقه نمایندگان محبوس شود. در سیل احوالپرسی‌ها، دیدارها با نمایندگان دوره‌های پیشین تازه شد، افرادی که

شماره 36 گزارش ماه مجلس و آی‌تی صفحه 26

بررسی عملکرد کمیته مخابرات از مجلس ششم تا نهم

درخت ۱۶ساله

دور دهم مجلس شورای اسلامی این روزها در حال شکل‌گیری است. کمیسیون‌ها کم‌کم اعضای خود را می‌شناسند و به دنبال آن کمیته‌های تخصصی نیز کارشان را آغاز می‌کنند. کمیته مخابرات مجلس نیز بر اساس همین روند به زودی اعضای خود را معرفی می‌کند و کار کمیته‌های دوره‌های قبلی را پی می‌گیرد.شاید انتظارها از کمیته مخابرات مجلس بیش از آن ‌چیزی باشد که در این سال‌ها اتفاق افتاده اما حداقل می‌توان گفت این کمیته تلاش زیادی برای ایجاد ساختار و حراست از آن در صنعت ارتباطات و فناوری اطلاعات کرده است. مجلس ششم، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را تشکیل داد و مجلس نهم از ادغام آن در وزارت راه جلوگیری کرد. گرچه صنعت ICT در ایران راه دراز و سختی برای پیشرفت دارد اما در بلبشوی ادغام‌ها و اختلاس‌ها و سوءمدیریت‌ها، حفظ ساختار خود دستاورد بزرگی به شمار می‌رود.کمیته مخابرات در ادوار گذشته زیرمجموعه کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس بود اما از مجلس ششم این کمیته در زیرمجموعه کمیسیون صنایع و معادن قرار گرفت و در حقیقت می‌توان گفت نگاه به این رشته صنعتی و کاربردی شد تا علمی و آکادمیک. نتیجه این نگاه کاربردی خود را در اوایل دهه ۸۰ نشان داد؛ جایی که با پیشنهاد دولت، مجلس ششم