نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 47 گزارش ماه در یک نگاهگزارش ماه صفحه 20

خرداد۹۶ در یک نگاه

وزارت ارتباطات بی‌دلیل نمی‌تواند قانون را معطل کند ۱-قاسم خورشیدی، سخنگوی ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز فارس: سخنگوی ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز گفت:«ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز از طریق اخبار منتشرشده در رسانه‌ها از به تعویق افتادن طرح رجیستری موبایل مطلع شده است. در حال حاضر ستاد پیگیر علت به تعویق افتادن این طرح است. اگر دلیل پذیرفتنی‌ای برای به تعویق افتادن رجیستری وجود نداشته باشد، این ستاد تکلیف می‌کند وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بر اساس وعده وزیر طرح را اجرا کند. » باز هم موازی کاری  ۲-باقر بحری، نایب‌رئیس هیات مدیره سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران فارس: نایب‌رئیس هیات مدیره سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران گفت:«فراخوان اخیر اتاق اصناف ایران در مورد تشکیل اتحادیه صنف کسب و کارهای مجازی در کشور موازی‌کاری با فرایند قانونی فعالیت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای به عنوان بزرگ‌ترین تشکل مردم‌نهاد حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات است و در صورت اجرا، به دلیل موازی‌کاری، صدمات جبران‌ناپذیری به این فعالان وارد خواهد کرد.» نقشی مستقیم در ایجاد اشتغال نداریم ۳-محمدجواد جهرمی، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت مهر: مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت گفت:«استعداد و ظرفیت نیروی متخصص در بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات زیاد بوده، اما تاکنون موقعیت برای استفاده

شماره 47 گزارش ماه گزارش ماهنیم‌نگاه صفحه 22

نیم نگاهی به خرداد۹۶

۱۰ خرداد- تمبر به مثابه یک رسانه شرکت ملی پست و معاونت تربیت بدنی و سلامت وزارت آموزش و پرورش تفاهم‌نامه‌ای امضا کردند تا بر اهمیت آن به مثابه یک رسانه تاکید و زمینه همکاری برای ترویج آن را فراهم کنند. محمدرضا عرب، مدیر مسئول دنیای تمبر، در زمینه توسعه فرهنگ مجموعه‌داری تمبر می‌گوید:«تمبر را می‌توان یک رسانه دانست. رسانه سه وظیفه دارد: آموزش، سرگرمی و اطلاع رسانی. هر سه این وظیفه در تمبر وجود دارد.» او در ادامه گفت:«به عنوان بخش خصوصی از آموزش و پرورش و شرکت پست انتظار داریم تفاهم‌نامه‌ای را که امروز امضا می‌شود به سرعت به سراسر کشور ابلاغ کنند تا دستگاه‌های مورد نظر کار خود را برای برپایی کلاس تمبرشناسی و طراحی تمبر آغاز کنند و در این دو فعالیت از استعداد دانش‌آموزان بهره‌مند شویم.» در ادامه حسین مهری، مدیرعامل شرکت پست ایران، با اشاره به اقدامات انجام‌شده شرکت پست برای ترویج فرهنگ تمبرشناسی ادامه داد:«در سال ۱۳۹۳ نرم‌افزار اندرویدی تمبر ایران طراحی و تولید شد. این نرم‌افزار دربرگیرنده مطالبی در مورد تاریخچه تمبر در ایران و جهان است. ضمن اینکه تمامی تمبرهای چاپ‌شده در ایران از ابتدا تاکنون به صورت گالری تمبر در این نرم‌افزار جمع‌آوری شده و این نرم‌افزار در کافه بازار

شماره 47 گزارش ماه گزارش ماهمجلس و آی‌تی صفحه 24

وزیر فناوری اطلاعات آینده چه مسائلی را باید در اولویت برنامه خود قرار دهد؟

برنامه کجایی؟ دقیقاً کجایی؟

چهار سال به مانند چشم بر هم زدنی گذشت و در ۲۹ اردیبهشت حسن روحانی به عنوان دوازدهمین رئیس‌جمهور برگزیده شد. از همان روزهای اولیه پس از انتخابات کارشناسان گوناگون نظرات و پیشنهادهایی در مورد کابینه آینده ارائه دادند. حال فارغ از اینکه چه کسی وزیر شود، برنامه آن فرد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، موضوعی که معمولاً از نگاه نمایندگان مجلس مغفول می‌ماند و همواره حاشیه بررسی وزرای پیشنهادی از متن آن پررنگ‌تر است. وزارت فناوری اطلاعات و ارتباطات نیز از این امر مستثنی نیست. نه تنها برنامه وزیر پیشنهادی بلکه گاه حضور وزیر هم در مجلس با حاشیه‌هایی همراه است. با این حال می‌توان حدس زد که وزیر آینده چه مسائلی را به عنوان اولویت در برنامه پیشنهادی خود قرار می‌دهد. اما از منظر نمایندگان مجلس دهم که چند ماه دیگر باید برنامه‌ها را بررسی کنند، چه موضوعاتی از اهمیت برخوردار است و در رسیدگی‌های خود به آن توجه می‌کنند؟ در ادامه به این مسائل می‌پردازیم. زیرساخت، توسعه‌یافته اما ناکافی در سال ۹۲ محمود واعظی، وزیر فناوری اطلاعات و ارتباطات کنونی، در برنامه پیشنهادی خود به مجلس نهم بخشی را به توسعه شبکه و زیرساخت اختصاص داده بود. زیرمجموعه این بخش، افزایش پهنای باند اینترنت بین‌الملل، افزایش پهنای

شماره 47 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

جانمایی اجباری در انتظار متقاضیان غرفه در الکامپ

آفت‌های الکامپ تابستانه

در آستانه تغییر دولت و انتخابات سازمان نظام صنفی رایانه‌ای الکامپ ۹۶،‌ بزرگ‌ترین رویداد فناوری کشور، همچنان با مشکلاتی در هزینه، جانمایی و پیمانکاری دست و پنجه نرم می‌کند که امید دور شدن از انحصار شرکت سهامی نمایشگاه‌ها را کمرنگ‌ کرده است. پس از برگزاری الکامپ شانزدهم، تحت عنوان سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور، اکنون سه دوره پیاپی است که این سازمان سعی دارد کیفیت برگزاری آن را به استاندارد نمایشگاه‌های مشابه بین‌المللی برساند و آن را تبدیل به هاب آی‌سی‌تی منطقه کند. همکاری‌هایی هم در این زمینه با نمایشگاه سبیت آغاز کرده و با اضافه کردن بخش‌های جدید و متنوعی همچون الکام استارز رنگ و بوی دیگری به آن بخشیده است. با این حال چنین تلاش‌هایی نتوانسته است الکامپ را، چه قبل و چه حین برگزاری، از حاشیه‌ها و دردسرها به طور کامل خلاصی دهد. قبل از برگزاری الکامپ ۲۱ بود که رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای در انتقاد از اختلافات ۲۰ ساله برگزاری نمایشگاه الکامپ گفته بود:«۲۰ سال است که حاشیه شده اصل و خودِ اصل از دست رفته است. به جای اینکه ما به عنوان مهم‌ترین کشور منطقه در صنعت آی‌سی‌تی بهترین نمایشگاه را داشته باشیم، این نمایشگاه منشاء اختلافات و دعوا بوده است.» دردسرهای جانمایی هرچند

شماره 47 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

دولت، توسعه پایدار و بزرگ داده

بزرگ داده واژه‌ای عمومی برای حجم بسیار زیاد داده‌های دیجیتالی است که از منابع مختلف گردآوری شده‌اند، اغلب خام و ساختارنیافته‌اند و تجزیه و تحلیل آنها با تکنیک‌ها و روش‌های موجود امکان‌پذیر نیست. تقریباً ۹۰ درصد داده‌های موجود در جهان طی چهار سال اخیر تولید شده‌اند. هر روز به میزان سه کوینتیلیون بایت (Quintillion byte) بر این حجم داده افزوده شده و ۹۰ درصد آنها ساختارنیافته هستند. این حجم بالای بزرگ داده حاصل از Web و Cloud، فرصت‌های جدیدی بابت شناسایی، خلق ارزش و هوش تجاری غنی برای پشتیبانی تصمیم‌گیری پیش پای سازمان‌ها قرار می‌دهد. امروزه همه نرم‌افزارهای کاربردی که به عنوان ابزار در حوزه بزرگ داده مورد استفاده قرار می‌گیرند توسط مطرح‌ترین شرکت‌های خصوصی دنیا توسعه یافته‌اند. بخش‌های دولتی نیز به این بینش رسیده‌اند که به عنوان ابزار پشتیبان تصمیم‌گیری، از داده‌های منابع مختلفی همچون وب، سنسورهای بیولوژیکی و صنعتی، ویدئو، ایمیل، شبکه‌های اجتماعی و… برای غلبه بر چالش‌های ملی از قبیل هزینه‌های بالای بهداشت و درمان، اشتغال‌زایی، بلایای طبیعی، تروریسم و… استفاده کنند. حال باید ببینیم ابعاد و زوایای گوناگون بهره‌گیری از این ابزار و دانش در ایران به چه صورت است؛ چگونه از این ظرفیت بزرگ در تصمیم‌گیری‌های کلان کشور و در سازمان‌های دولتی استفاده می‌شود؛ آیا

شماره 47 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 41

شبکه ارتباط داده، رگ‌های نظام بانکداری امروز

بعد از پیدایش شبکه‌های انتقال صدا که امکان ارتباط محاوره‌ای را برای انسان میسر کرد، استفاده از این زیرساخت جهت انتقال داده‌ها طرح شد و انسان توانست داده‌ها را از این راه، از یک نقطه و مکان به نقطه و مکان دیگری انتقال دهد. با پیدایش شبکه TCP /IP توسط دپارتمان دفاع ایالات متحده آمریکا در اوایل دهه ۱۹۶۰ هجری میلادی، که اساساً بر محور انتقال داده طراحی شده‌اند، گسترش و سرعت کاربردهای تجاری، فنی، پزشکی و مهندسی را شاهدیم. اما با گسترش این شبکه هنوز کاربردهایی به ویژه در نظام بانکی از روش انتقال داده از طریق شبکه انتقال صدا استفاده می‌کنند، از جمله کارتخوان‌های فروشگاه‌ها که تراکنش‌های خرید را با استفاده از شبکه ارتباطی تلفن ثابت به مرکز پردازش آن منتقل می‌کنند. با پیدایش بانکداری الکترونیکی و استفاده از دریچه‌های ارائه خدمات بانکی مانند خودپردازها (ATM)، تلفن بانک‌ها، کارتخوان‌های فروشگاهی (EFT-POS)، اینترنت و تلفن همراه که زیرساخت ارتباطی داده‌ها جزو لاینفک آن است، بدون یک زیرساخت متداوم و مطمئن ارتباطی داده‌های امروزه ارائه این‌گونه خدمات بانکی میسر نیست. اگر شبکه ارائه خدمات بانکی را همانند انسان تصور کنیم، شبکه ارتباطی در آن همانند رگ‌های بدن انسان است. با افزایش ارائه خدمات بانکی همواره این صنعت از وزارت ارتباطات

شماره 47 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 43

اقتدار با هزینه بالا

محمود واعظی زمانی سکان هدایت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را به دست گرفت که از یک ‌سو، تحت تاثیر سیاست‌های دولت‌های نهم و دهم، این وزارتخانه مثل شیر بی‌یال و دمی می‌ماند که جز نام بزرگ چیز دیگری نداشت، شرکت مخابرات ایران خصوصی و سازمان فضایی ایران به نهاد ریاست جمهوری الحاق شده بود، سازمان فضای مجازی بخشی از امکانات وزارتخانه و از جمله پژوهشکده ارتباطات را در اختیار داشت یا تصرف کرده بود، شورای عالی فضای مجازی و شورای رقابت با ورود به عرصه مقررات‌گذاری در حوزه ارتباطات فضا را برای این وزارتخانه به‌ ویژه سازمان تنظیم مقررات تنگ و نامطمئن کرده بودند و البته در سایر بخش‌ها هم وضع بهتر نبود. شرکت زیرساخت هنوز استراتژی و راهبرد جدید خود را پیدا نکرده بود و شرکت پست، فرودگاه پیام، موزه پست و… نیز به سختی و با زیان اداره می‌شدند. از سوی دیگر شرکت مخابرات خصوصی شده بود و افراد زیادی که غالباً مخالفان خصوصی‌سازی بودند اطلاعات نادرست راجع به نحوه واگذاری، مدیریت این شرکت، تعامل با بخش خصوصی، تعرفه‌ها و سایر زمینه‌ها به وزیر جدید داده بودند که قبل از ورود ایشان به وزارت در مصاحبه‌ها و رفتارشان آشکار شد و این دیدگاه جهت‌دار تا مدت‌ها ادامه

شماره 47 گزارش ماه خارج از محدودهگزارش ماه صفحه 44

نگاهی به اشکال بازنمایی تهران در شبکه‌های اجتماعی

شهری که دوست می‌دارم

    بخش گسترده‌ای از تصورات ما از مجموع شهرهای جهان، نه با تجربه مستقیم ما که از خلال تصاویری به دست می‌آید که از کوچه‌ و خیابان‌ و خانه‌ و بازار و میدان آن شهرها در اختیارمان قرار می‌گیرد. این‌گونه است که تصور ما از شهرها بیش از هر چیز دیگر در مواجهه با تصویری پدید می‌آید که از آن شهرها شکل گرفته‌اند. در این شکل از مواجهه تمام شهرهای جهان علاوه بر منظر جغرافیایی از منظری برخوردارند که نه فیزیکی بلکه ذهنی است. همچنان‌که بسیاری از ما پیش از تجربه مستقیم شهرهایی چون برلین و نیویورک و پاریس آنها را با فیلم‌ها، عکس‌ها و روایت‌هایی می‌شناسیم که دیده و شنیده‌ایم. اتفاقاً همین روایت‌های داستانی و تصویری‌اند که می‌توانند شهرها را از واقعیت زیسته‌شان خیال‌انگیزتر و در مقابل ترسناک‌تر از آنچه هستند به نمایش درآورند. نکته اینجاست که نه تنها شهر با ساختار ذهنی‌ای که می‌آفریند به خود موجودیت می‌بخشد، در عین حال با تصویری که ما آدم‌ها درباره آن شکل می‌دهیم موجودیت خود را بازسازی می‌کند. بسیاری معتقدند شهر بیش از آنکه با فضاهای مادی تصور شود از خلال تصاویر و تخیل آدمی است که تجربه می‌شود، تجربه‌ای که حتی ممکن است با ساختار فیزیکی شهر نیز تفاوت

شماره 47 گزارش ماه رنج‌نامهگزارش ماه صفحه 46

قسمت بیست و سوم:

یک کلیک تا دردسر

یار قبلی‌ام پیر و فرسوده شده بود. از سنگینی‌اش در کمر و شانه‌هایم احساس درد می‌کردم. ولی کارش از اذیت و آزار من گذشته بود، دیگر داشت به خودش آسیب می‌رساند. بالاخره تصمیم گرفتم یار جدیدی برگزینم. به مجتمع پایتخت رفتم تا یک مک‌بوک بخرم و خودم را خلاص کنم. مک‌بوکی که مدت‌ها در فکرش بودم. بعد از جست‌وجو در چند فروشگاه بالاخره جایی پیدا کردم که مک‌بوک پرو را با قیمت مناسبی می‌فروخت. مک‌بوک را خریدم. آن فروشگاه لوازم جانبی مناسبی نداشت و مجبور شدم به فروشگاه‌های دیگر مجتمع پایتخت سر بزنم. اما همین که وارد فروشگاهی می‌شدم تا جعبه مک‌بوک را می‌دیدند و متوجه می‌شدند از فروشگاه دیگری آن را خریده‌ام، چیزی به من نمی‌فروختند. چیزی که می‌خواستم جلوی چشمم بود، اما می‌گفتند نداریم. در وصف این کم‌فروش‌ها چه توصیفی بهتر از اینکه «حسود هرگز نیاسود». من هم که از خیر آنها ناامید شده بودم پیش خودم گفتم: ولش کن، میرم از دیجی‌کالا می‌خرم منت اینا رو هم نمی‌کشم. اسنپ گرفتم و راهی خانه شدم. به خانه که رسیدم ذوق‌زده بودم. سعی کردم در همان ساعت اول کار کردن با سیستم‌عامل مک را یاد بگیرم. از آن عکس گرفتم و در اینستاگرامم هم عکسش را گذاشتم. بعد از

شماره 46 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

فاز اول پروژه فیبر نوری منازل اجرایی شد و ام‌تی‌ان به کمک اپراتور چهارم آمد

به نام ایرانیان‌ نت، به کام مخابرات

زمان آغاز پروژه فیبررسانی به منازل مردم ایران تقریباً از یادها رفته است. سال‌ها پیش -آن زمان که درآمدهای سرشار نفتی دولتمردان را به این تصور وا داشته بود که می‌توان همه چیز را یک‌شبه ساخت و اگر دیگران نکرده‌اند، یا ناتوان بوده‌اند یا خائن- شرکتی با نام «ایرانیان نت» تاسیس شد. شرکتی با حضور همه مدعیان تا کسی نگران از دست رفتن سود سرشار خود این پروژه نباشد و سنگ‌اندازی نکند. اما به قول مولوی «خواب بود و آن فنا شد چونک از سر رفت خوابت». قیمت نفت پایین آمد و «کاغذپاره‌ها» راه ورود همان اندک پول باقیمانده به کشور را مسدود کردند. ایرانیان نت و پروژه‌اش به فراموشی سپرده شد و همه رفتند به دنبال طرح‌های دیگر. فراموشی پروژه‌ای مانند FTTx اما چیزی نبود که بتواند برای مدتی طولانی ادامه یابد. شرکت‌های مختلف تا حد توان خود در این سال‌ها تلاش کردند بخشی از نیازها را برطرف کنند، اما همچنان سایه سنگین دوره انحصار ایرانیان نت بر سر خصوصی‌ها بود، دوره‌ای که مدام تمدید می‌شود. در این میان شرکت مخابرات ایران که از ابتدا توانسته بود خود را از این انحصار مستثنی کند، همزمان با کاهش شدید درآمدهای خود از محل تلفن ثابت، به فکر ورود به عرصه

شماره 46 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

فناوری اطلاعات در تبلیغات دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری

غایب همیشه حاضر

وقتی شما این گزارش را می‌خوانید، داستان دوازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری به پایان رسیده و رئیس‌جمهور منتخب سرگرم انتخاب اعضای کابینه خود شده است. این گزارش در روزهایی نوشته می‌شود که هنوز تا برگزاری انتخابات چند روز مانده و کاندیداها و طرفداران‌شان در گرمای روزهای آخر اردیبهشت ۹۶ به شدت مشغول تبلیغات هستند. آنچه ما به دنبال آن هستیم، یافتن ردپایی از ارتباطات و فناوری اطلاعات در برنامه‌های کاندیداها و دادن تصویری از تاثیر این عرصه بر تبلیغات انتخاباتی است. جایی که اولی را باید با ذره‌بین جست و دومی را با چشمان غیرمسلح نیز می‌توان دید. تا پایان روز ۲۵ اردیبهشت‌ماه، در حالی که تنها چهار روز دیگر تا انتخابات باقی مانده، از جمع شش کاندیدا تنها دو نفر برنامه‌های خود در حوزه‌های مختلف را به صورت مکتوب و مشخص منتشر کرده است. از همین رو مقایسه برنامه‌های نامزدها در این زمینه بسیار دشوار است. اگر تصور کنیم اسحاق جهانگیری، به عنوان معاون اول دولت مستقر، برنامه‌هایی همانند حسن روحانی دارد، باز هم سه کاندیدای دیگر متن رسمی برنامه‌های خود را تاکنون منتشر نکرده‌اند. از این نظر می‌توان دور دوازدهم انتخابات ریاست جمهوری را بی‌برنامه‌ترین دوره نامید. هر آنچه کاندیداها در تبلیغات انتخاباتی خود گفته‌اند، شفاهی بوده و

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 46 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 44

نقش داده‌های بزرگ در صنعت بانکداری

طی دهه‌های گذشته صنعت بانکداری در راه تکامل خود با فراز و نشیب‌هایی در اجرای عملیات و ارائه خدمات مواجه بوده است. با کمال تعجب، بسیاری از بانک‌ها در بهره‌برداری و استفاده صحیح و مناسب از اطلاعات موجود در پایگاه داده خودشان ناموفق بوده‌اند. این در حالی است که تقریباً همه بانک‌ها در فرایندهای خود مقادیر زیادی داده ایجاد و گاه هزینه‌های گزافی برای جمع‌آوری و نگهداری آنها صرف می‌کنند. برخی از کارشناسان صنعت بانکی رشد هفت برابری حجم موجود داده‌ها را تا سال ۲۰۲۰ برآورد می‌کنند. امروزه فناوری داده‌های بزرگ به عنوان راه‌حلی برای بهره‌برداری و استفاده این حجم از اطلاعات مطرح است. داده‌های بزرگ برای بانک‌ها چه مفهومی دارد؟ علت تعلل استراتژی‌های مدیریت داده و راه‌حل‌های ذخیره‌سازی داده به شکل رایج و سنتی در اجرای پروژه‌های داده‌های بزرگ چیست.طبق بررسی‌های انجام‌شده توسط واحد کسب و کار شرکت آی‌بی‌ام با همکاری یک از موسسات مطالعاتی تحقیقاتی اروپایی، عنوان شده است در ۶۳ درصد بانک‌ها مهارت در داده‌های بزرگ به عنوان یک مزیت رقابتی شناخته شده است. این در حالی است که ۹۱ درصد از آنها فاقد مهارت‌های کلیدی برای اجرای موثر این کار هستند و تنها سه درصد گزارش کرده‌اند که در سازمان خود زیرساخت بهره‌برداری از داده‌های بزرگ

شماره 46 گزارش ماه رنج‌نامهگزارش ماه صفحه 46

ایرانسل من یا ایرانسل آنها؟

افرادی مثل من که استفاده از اینترنت برایشان بخشی از کار حرفه‌ای آنهاست همیشه به دنبال یافتن سرویسی با کیفیت و قیمت مناسب هستند. یکی از بهترین سرویس‌هایی که تا به حال از آن استفاده کرده‌ام سرویس LTE ایرانسل است. کیفیت بالای این سرویس و قیمت مناسب آن مرا تشویق کرد تا برای منزل هم مودم ۴G بگیرم و با خرید یک سیم‌کارت و فعال کردن پلن ۱۰۰ گیگ سالانه کلاً به این سرویس وابسته شوم. چند ماه بعد از خرید مودم و راه‌اندازی سرویس وقتی خواستم دوباره این پلن را فعال کنم دیدم خبری از آن نیست و بعد از کلی گشتن در منوهای مختلف اپلیکیشن «ایرانسل من» متوجه شدم که این بسته بدون اطلاع‌رسانی قبلی از‌ حالت یک‌ساله به حالت شش‌ماهه منتقل شده است. برای من که وجود این بسته دلیل روی آوردن به سرویس ایرانسل بود این تغییر بدون اطلاع‌رسانی خیلی قابل درک نبود اما کاری هم از دستم برنمی‌آمد. بنابراین سرویس را به همین شکل تمدید کردم. حالا از آن تاریخ چند ماهی گذشته و شاهد این هستیم که ایرانسل این پلن را کلاً از خدمات ایرانسل حذف و پلن مشابهی برای خدمات جدید TD-LTE معرفی کرده است. به نظر می‌رسد یکی‌ از مهم‌ترین برنامه‌های بازاریابی

شماره 45 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

سفرنامه‌ای کوتاه برای نمایشگاهی که می‌خواهد فراتر از یک رویداد باشد

پارسیان به سبیت بازگشتند

نمایشگاه سبیت امسال در هانوفر آلمان رنگ و بوی متفاوتی داشت، هم برای جهانیان و هم برای ایرانی‌ها. از سویی امسال درست در پس‌لرزه‌های انتخابات آمریکا و اوج گرفتن احساسات ناسیونالیستی در سراسر غرب، افتتاحیه مهم‌ترین نمایشگاه فناوری اطلاعات اروپای غربی توأمان توسط آنگلا مرکل، ‌صدراعظم آلمان، و شینزو آبه، نخست‌وزیر ژاپن که مهمان رسمی سبیت ۲۰۱۷ بود، انجام شد. جلوتر خواهید دید که چطور همین اتحاد معنی‌دار میان موتور اقتصادی و مفهومی اروپای غربی و پرچمداری فناوری و فرهنگ آسیا باعث شد همه آن را کنایه‌ای به «دونالد ترامپ»، پرزیدنت نوخاسته ایالات متحده برداشت کنند. به ویژه که ادوارد اسنودن هم مهمان مجازی این نمایشگاه بود و بیانیه‌ای سخت‌گیرانه علیه ایالات متحده و آقای رئیس‌جمهور قرائت کرد. در سوی دیگر برای ایران این نمایشگاه بسیار خاص بود، چون بعد از قریب به یک دهه، مقارن با آغاز دولت محمود احمدی‌نژاد، شرکت‌های ایران رسماً با پرچم کشورشان به صحن عمومی نمایشگاه بازگشته بودند. مهم‌تر آنکه این بازگشت نه به لطف حمایت دولتی یا وام بلکه حاصل توافق سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کل کشور با دویچه مسه (Deuche Messe)، غول برگزاری نمایشگاه‌های آلمان، بود. درخشش بخش خصوصی ایران در بازگشت به این عرصه وقتی پررنگ‌تر شد که انتشار اخبار نشان داد

شماره 44 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

شرکت‌های برتر ایران در سال ۹۴ با دشواری‌های زیادی روبه‌رو بودند

بند ناف نفتی

نگرانی در سالن همایش‌های صدا و سیما موج می‌زد. هیچ مدیرعامل شرکتی از وضعیت شرکتش راضی نبود، همه نگران سال آینده بودند، دنبال راه‌حلی برای خروج از رکود. نوزدهمین دوره انتخاب ۱۰۰ شرکت برتر سال امسال در چنین فضایی برگزار شد. بررسی‌های سازمان مدیریت صنعتی برای انتخاب شرکت‌های برتر سال نشان‌دهنده نابسامانی وضع اقتصادی شرکت‌ها در سال گذشته بود. بیشتر سخنرانان این مراسم از اشکالات و فرایندهای نادرستی گفتند که اوضاع اقتصاد را شکننده کرده است. نفتی بودن اقتصاد کشور و رکود حاکم بر آن طی چند سال اخیر باعث شده در فراز و نشیب حوادث آسیب‌های جبران‌ناپذیری به اقتصاد کشور وارد شود. این رده‌بندی که بر اساس اطلاعات مالی سال ۹۴ صورت گرفته نشان‌دهنده افت فروش و درآمد اکثر شرکت‌های پیشتاز در سال گذشته بود. هرچند شرکت‌های نفتی و بانک‌ها همچنان رده‌های اول را در اختیار دارند، اما تنها اول شدن نمی‌تواند نویدبخش بهبود وضعیت اقتصادی کشور باشد. در میان شرکت‌های حوزه‌های آی‌تی و آی‌سی‌تی ارتباطات ‌سیار و شرکت مخابرات ایران نسبت به سال گذشته هر کدام با یک پله سقوط در جایگاه‌های ۱۴ و ۲۱ جا خوش کرده‌اند. وقتی سراغ شرکت‌های بزرگ صنعت اطلاعات و ارتباطات را می‌گیریم، نامی از ایرانسل دیده نمی‌شود، این شرکت که در رده‌بندی

شماره 43 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

حاشیه‌نگاری پیرامون موضوع فسخ قرارداد واگذاری شرکت مخابرات ایران

هفت سال پس از آن شالاپ بزرگ

می‌گویند «اگر تمام مردها یک مرد، تمام تبرها یک تبر، تمام درخت‌ها یک درخت و تمام رودخانه‌ها یک رودخانه شوند و آن مرد با آن تبر آن درخت را در آن رودخانه بیفکند، چه شالاپّی خواهد کرد». موجی را که با انتشار خبر فسخ قرارداد واگذاری شرکت مخابرات ایران در کشور به راه افتاد می‌توان از اثرات همان تلاطمی دانست که نیمه دوم سال ۸۸ با واگذاری شرکت مخابرات ایران ایجاد شده بود. موجی که ۲۳ آذرماه با اطلاعیه سازمان خصوصی‌سازی آغاز شد و ۲۵ دی‌ماه با واریز اقساط معوقه، فرو نشست. اما از هم‌اکنون می‌توان انتظار داشت در آینده‌ای نه‌چندان دور، امواج دیگری را شاهد باشیم. آن مرد با تبر تا میانه دهه ۸۰ همه صنعت ارتباطات کشور در شرکت مخابرات ایران خلاصه می‌شد. در همین حال، دولتی بر سر کار بود که خلاصه‌ای بود از همه کاستی‌ها و سوءمدیریت‌ها و بی‌برنامگی‌های دولت‌های قبل از خود، و بدین ترتیب اصلاً عجیب نیست که اجرای سیاست‌های کلی نظام در زمینه اصل ۴۴ قانون اساسی به مثابه تبری باشد بر پیکره مخابرات، که آن را در جامعه به شدت قطبی‌شده آن زمان انداخت و تلاطمی ایجاد کرد که همچنان اثرات آن ادامه دارد. واگذاری شتاب‌زده مخابرات با هزاران حرف و حدیث

شماره 42 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

معاون بررسی‌های فنی و صدور پروانه سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی:

برای ۵G عجله نمی‌کنیم

در نمایشگاه تلکام امسال بود که اپراتور اول و با اندکی فاصله، اپراتور دوم همراه از نسخه‌های آزمایشی نسل ۵ خود رونمایی کردند. هرچند تا سال ۲۰۲۰ و اجرای نسل ۵ در سرتاسر دنیا زمان نسبتاً زیادی باقی ‌مانده است اما هنوز سوالات زیادی درباره استانداردها و زیرساخت‌های مورد نیاز این فناوری وجود دارد، فناوری‌ای که قرار است این بار به جای افراد، اشیا را به هم متصل کند و به تبع آن موضوعات زیادی برای تنظیم مقررات به وجود می‌آورد. به همین بهانه به سراغ صادق عباسی شاهکوه، معاون بررسی‌های فنی و صدور پروانه سازمان تنظیم مقررات، رفتیم تا با او گفت‌وگویی انجام دهیم. آیا سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، مطالعه و برنامه‌ای درخصوص نسل پنجم ارتباطی داشته است؟ITU، فناوری نسل پنجم را IMT2020 خطاب می‌کند. همه اتفاق نظر دارند که نسل ۵ بعد از سال ۲۰۲۰ پیاده‌سازی خواهد شد. یعنی از حالا تا چهار سال همه دنیا برای رسیدن به آن فرصت دارند، هرچند به دلیل رقابت میان اپراتورها و شرکت‌ها برخی از آنها سریع‌تر از سایرین در حال ورود به این فضا هستند. در GSMA دو سال پیش نیز بسیاری توصیه می‌کردند بهتر است عجله نکنیم تا این فناوری به حد کافی به پختگی برسد. ITU

شماره 42 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

مروری بر بخش‌هایی از اکوسیستم بازی‌های دیجیتالی کشور

دردسرهای سرزمین بازی

بازی‌های دیجیتالی قریب به یک دهه است که حضور نسبتاً جدی‌ای را در کشور پشت سر می‌گذارد. این رسانه سرگرمی، که می‌توان آن را هنری تکنولوژیک نیز نامید، علاوه بر اینکه ابزار سرگرم کردن اقشار سنی مختلف است، یکی از عرصه‌های جدید کسب و کار دیجیتال به شمار می‌رود که در میان سایر صنایع خلاق جذابیت بیشتری دارد، صنعت جوانی که طی سال ۲۰۱۶ در جهان، تعداد ۱/۲ میلیارد نفر کاربر داشته و مبلغ کل درآمد آن نیز ۶/۹۹ میلیارد دلار بوده است (گزارش مرکز نیوزو ). محاسبات هزینه منفعت و حاشیه نسبتاً ایمن سوددهی محصولات نوآورانه و جذاب در این صنعت، سرمایه‌گذاران هوشمندی را به سمت هزینه کردن وقت، تخصص و بودجه به سوی این صنعت راهی کرده است. مضاف بر اینکه غنای رسانه‌ای این ابزار سرگرمی در مقایسه با سایر رسانه‌های سنتی، پای دولت‌ها، مراکز تجاری، موسسات آموزشی و بهداشتی را نیز به این میدان گشوده است تا از آن برای اهداف سیاسی، فرهنگی، تجاری و تبلیغاتی، آموزشی و بهداشتی و غیره بهره برند. در ایران نیز گسترش ایده‌های تجارت الکترونیکی و فناوری اطلاعات و همچنین ضریب نفوذ ۸۰ درصدی اینترنت از یک سو و اقبال ایرانی‌ها به انجام بازی‌های دیجیتال برای سرگرم کردن خود از سویی دیگر،

شماره 41 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

نرم‌افزاری برای آموزش یا استفاده از رانت

آموزش و پروش در کتاب‌ درسی خود برای پایه دهم تا دوازدهم از نرم‌افزار حسابداری سپیدار که متعلق به شرکت همکاران سیستم است استفاده کرده و همین موضوع سبب موضع‌گیری‌های متفاوتی در این زمینه از سوی صاحبان کسب ‌و کارهایی مانند همکاران سیستم و کارشناسان امر شده است. نکته اصلی‌ای که در این میان وجود دارد شفاف نبودن آموزش و پرورش در زمینه اطلاع‌رسانی در این‌باره است که گمانه‌های بسیاری را بی‌پاسخ گذاشته است. این مساله که آموزش و پرورش به همکاران سیستم برای استفاده از نرم‌افزارش در کتاب‌های درسی وجهی پرداخت کرده یا بالعکس همکاران سیستم برای تبلیغ محصولش به آموزش و پرورش وجهی داده، به پاسخی مشخص نرسیده و هیچ یک از دو طرف این ماجرا در این خصوص اطلاع‌رسانی نکرده‌اند. بر اساس آنچه در این کتاب درسی منتشر شده، تمام دانش‌آموزان باید برای دریافت کد فعال‌سازی با همکاران سیستم تماس بگیرند و در نتیجه این کار بانک اطلاعاتی تخصصی و قدرتمندی از افرادی که نیروی کار آینده جامعه خواهند بود در اختیار این شرکت قرار خواهد گرفت. شرکت‌های نرم‌افزاری این کار را ضربه‌ای به بنیه نرم‌افزاری کشور می‌دانند و بر همین اساس هم می‌خواهند برای احقاق حقوق خود از آموزش و پرورش برای تبلیغ مستقیم یک شرکت

شماره 41 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

چرا بیت‌کوین برای همه جذاب است

اتاق شیشه‌ای

سال ۲۰۰۹ بود که دنیا با پدیده‌ای به نام بیت‌کویت آشنا شد؛ فناوری‌ای که خالقان آن توانستند در مدت کوتاهی آن را از یک ایده به یک واقعیت اثرگذار بر دنیای اقتصاد و مراکز سیاست‌پژوهی تبدیل کنند و ارزش آن را در بازارهای جهانی به طور ناگهانی ارتقا دهند. بیت‌کوین در واقع یک فضای مجازی است که در آن از تکنیک‌های رمزگذاری برای ایجاد واحدهای پول و بررسی انتقال وجوه استفاده می‌شود و سیستم آن مستقل از بانک مرکزی است. با وجود اینکه چند سالی از مطرح شدن این پدیده نوظهور در کشور می‌گذرد اما به دلیل آثار قابل توجهی که می‌تواند بر اقتصاد کشور داشته باشد هنوز نسبت به اجرای آن تصمیم‌گیری نشده است. سال ۹۳ بود که ناصر حکیمی مدیر فناوری اطلاعات بانک مرکزی در این خصوص اعلام کرده بود:«هنوز چارچوب و مقرراتی برای پول‌های اینترنتی در ایران دیده نشده و همچنان تهدید مورد توجهی از سوی این شیوه جابه‌جایی پول در کشور نداشته‌ایم تا بانک مرکزی که دیدبان پولی کشور است، بخواهد وارد عمل شود ولی در صورتی که روند فراگیری پول‌های الکترونیکی در کشور ادامه پیدا کند بانک مرکزی خود را موظف می‌داند چارچوب‌های مورد نیاز آن را تعریف کند.» هرچند قرار بر این بود تا

شماره 40 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 25

هفدهمین نمایشگاه تلکام در حال و هوای سال‌های قبل برگزار شد

نمایشگاهی برای هیچ

هفدهمین نمایشگاه تلکام مانند هر سال در هفته اول مهرماه برگزار شد و شرکت‌های بزرگ و کوچک ارتباطاتی کشور، به‌رغم رکود حاکم بر اقتصاد کشور، با صرف هزینه‌ای گزاف در آن حاضر شدند. بزرگ‌ترین گردهمایی شرکت‌های ارتباطاتی ایران در حالی برگزار شد که معضل همیشگی چنین نمایشگاه‌هایی در یافتن مخاطب و هدف، به تلکام هفدهم نیز تسری یافت و بدون یافتن راه‌حلی به اتمام رسید.در نمایشگاه امسال ۲۲۰ شرکت و واحد تولیدی داخلی و ۹۵ شرکت خارجی از ۲۲ کشور حضور یافتند. شرکت‌های خارجی از کشورهای اسپانیا، اسلواکی، انگلستان، امارات متحده عربی، آفریقای جنوبی، آلمان، جمهوری چک، چین، ژاپن، سوئد، فرانسه، فنلاند، قزاقستان، کانادا، کره جنوبی، کویت، لهستان، هلند، هند، ویتنام و یونان در نمایشگاه تلکام هفدهم حاضر شدند که بر اساس آمارهای رسمی، حضور شرکت‌های خارجی نسبت به سال گذشته ۲۲ درصد افزایش یافت.نمایشگاه امسال در فضایی بالغ بر ۳۰ هزار متر مربع در سالن‌های ۶، ۷، ۸، ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳، ۱۴، ۱۵، ۲۷، A۲۵ و در فضای باز نمایشگاهی برگزار شد. در ادامه روند سینوسی رابطه وزارت ارتباطات و شرکت مخابرات ایران، این بار همه چیز با دوستی و لبخند همراه بود. مراسم افتتاحیه با حضور چشمگیر مدیران ارشد شرکت مخابرات برگزار شد و امضای تفاهم‌نامه

شماره 40 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

مسافر گران‌قیمت اولین و بزرگ‌ترین سرویس تاکسی‌ آنلاین ایران کیست

۲۰ میلیون یورو دربست

هفته دوم مهرماه بود که خبر سرمایه‌گذاری ۲۰ میلیون یورویی MTN اپراتور بزرگ آفریقای جنوبی و شریک کلیدی ایرانسل در رسانه‌ها پیچید؛ خبری که هر چه از انتشار آن بیشتر گذشت واکنش‌های بیشتری را جذب کرد که برخی هم ضد و نقیض بودند. MTN در ابتدا گفت این افزایش سرمایه برای اسنپ است ولی مدیرعامل اسنپ این مبلغ را متعلق به کل گروه اینترنتی ایران دانست. بسیاری از گروه‌های رقیب و شرکت‌های سرمایه‌گذاری صحت خبر اولیه را زیر سوال بردند ولی بسیاری از رسانه‌ها آن را به عنوان نمادی از بلوغ استارت‌آپ‌های ایرانی ستودند. تحلیل‌ها نشان می‌داد عدد از برخی از واقعیت‌های بازار ایران بزرگ‌تر است ولی انگیزه اپراتور غول‌آسای آفریقایی از خرج پول‌هایی که در ایران مانده‌اند هم آشکار است. شاید در نهایت این تناقضات بود که طعم شیرین دومین سرمایه‌گذاری بزرگ در فضای استارت‌آپی کشور را کمی تلخ و شیرین کرد. آغاز ماجرا ابتدا سایت تک‌کرانچ در خبری اعلام کرد که شرکت MTN آفریقای جنوبی روی استارت‌آپ اسنپ سرمایه‌گذاری ۲۰ میلیون یورویی کرده است. شهرام شاهکار مدیرعامل اسنپ در گفت‌وگو با تک‌کرانچ به موضوعی اشاره کرده که هیچ‌گاه به طور رسمی در فضای خبری ایران اعلام نشده و آن اینکه شرکت آلمانی راکت اینترنت صاحب اسنپ است. مجموعه

شماره 40 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

رئیس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال:

در فضای مجازی محرمانگی معنا ندارد

با وجود تاکیدات همیشگی مقامات کشور بر لزوم بومی‌سازی محتوای دیجیتال، آن‌گونه که آمارهای اعلامی خود وزیر ارتباطات هم نشان می‌دهند هنوز بیش از ۵۸ درصد محتوای مورد استفاده کاربران ایرانی، محتوای خارجی است. با این حال وزیر وعده داده تا پایان دولت یازدهم سهم محتوای تولید داخل ۵۰ درصد می‌شود. هرچند سرمایه‌گذاری‌های خوبی هم در این زمینه صورت گرفته و از سهم دو درصدی اعتبارات فناوری اطلاعات در کل بودجه عمومی کشور در سال گذشته ۲۳ درصد صرف بخش خدمات و تولید محتوا شده است، با این وجود به نظر می‌رسد هنوز موانع بسیاری بر سر راه توسعه و ساماندهی این بخش و جذب مخاطب برای آن وجود دارد؛ موانعی از جمله عدم جذابیت محتوای بومی و بی‌اعتمادی کاربران به استفاده از پلتفرم‌های داخلی. برای درک این موانع و راهکارهای مقابله با آنها به سراغ مرتضی موسویان رئیس مرکز فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال رفتیم؛ مرکزی که به گفته خود موسویان مسئولیت تنظیم مقررات و اعطای مجوز فعالیت برای کسب ‌و ‌کارهای دیجیتال و تولید محتوا در همه زمینه‌ها از جمله تولید نرم‌افزار و اپلیکیشن را بر عهده دارد و برنامه‌های متعددی را برای ساماندهی فضای مجازی و محتوای آن از طریق ارتقای سواد رسانه‌ای مردم در نظر گرفته

شماره 38 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

اعضای کمیته ارتباطات و فناوری‌های نوین چه کسانی هستند

همه مردان و زنان فناوری و ارتباطات

همه کاغذ به دست به دنبال اسامی و تصویر نمایندگان بودند برای پرسیدن سوال. وقتی خبرنگاران با نماینده‌ای مواجه می‌شدند اولین سوالی که از یکدیگر می‌پرسیدند این بود که او کیست. یک ماه از تشکیل مجلس دهم می‌گذشت و هنوز کمیسیونی تشکیل نشده بود. خبرنگاران سرگردان در راهرو مجلس از هر نماینده‌ سوالاتی در مورد مسائل روز اقتصاد و سیاست و غیره می‌پرسیدند بدون اینکه بدانند نماینده مذکور صلاحیت یا اطلاعات مکفی را دارد یا نه. اما چاره‌ای نبود باید مصاحبه کرد. تشکیل کمیسیون‌های تخصصی نیز داستان خود را داشت.نماینده‌ها حاضر نبودند در برخی کمیسیون‌ها عضو شوند و آن کمیسیون به حد نصاب نرسیده بود یا بعضی‌ کمیسیون‌ها بیش از حد مجاز عضو داشت. در این میان نیز بسیاری از نمایندگان برای عضویت در کمیسیون‌ها رایزنی می‌کردند و جلسات متعدد تشکیل می‌دادند؛ تا بالاخره در اوایل تیرماه تکلیف اعضای کمیسیون‌ها و یک ماه بعد از آن اعضای کمیته‌های تخصصی من‌جمله کمیته ارتباطات و فناوری‌های نوین و هوا و فضا تعیین شد.پس از تعیین و تکلیف کمیته‌ها، هر کدام از اوایل تیرماه جلسات خود را آغاز کردند.در کمیته مخابرات به اولین موضوعی که رسیدگی شد، لایحه اساسنامه شرکت پست بود. این لایحه پس از بررسی‌های فراوان و تصویب توسط نمایندگان مجلس

شماره 38 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

سهامداران اصلی شرکت‌های بزرگ فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران چه کسانی هستند

مالکان فروتن ICT

سهامداران و مالکان اصلی شرکت‌های بزرگ فاوای ایران چه کسانی هستند؟ یافتن پاسخ این پرسش ساده، گاه آنچنان دشوار می‌شود که نیاز به صرف هفته‌ها زمان است و در برخی موارد، چنان ساختار پیچیده‌ای بر سر راه وجود دارد که مانند کلافی سردرگم، یافتن سرنخ آن غیرممکن می‌نماید. از سوی دیگر شرکت‌های بزرگ فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران برای حضور در بازارهای جدید معمولاً شرکت‌هایی را با نام‌های ناآشنا تاسیس می‌کنند و همین امر تخمین سهم بازار هر کدام را تقریباً غیرممکن می‌سازد.با این حال نتایج جست‌وجوها نشان می‌دهد بخش عمده صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران در اختیار پنج مجموعه بزرگ است که دست بر قضا هیچ‌ کدام خصوصی نیستند. مخابرات ایران غول مخابراتی خاورمیانه که سرانجام در سال ۸۸ بخش عمده سهام آن از دولت جدا شد، هیچ‌ گاه نتوانسته است مانند یک شرکت خصوصی فعالیت کند. جدا از سابقه ذهنی مردم و کارکنان مخابرات در دولتی دانستن این شرکت و اعمال نظر دولت بر تصمیمات آن، ترکیب مالکان جدید هم باعث شده تغییر عمده‌ای در خط مشی مخابرات ایجاد نشود.پس از واگذاری شرکت مخابرات ایران، مدیران جدید ابتدا تلاش کردند هر گونه رابطه با نهادهای حاکمیتی را تکذیب کنند. به عنوان مثال تنها چند روز پس

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 38 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28
شماره 38 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 30

مدیر بین‌الملل نمایشگاه سبیت آلمان:

می‌خواهیم بدانیم در ایران چه خبر است

مارتینا لوبون مدیرکل بخش بین‌الملل نمایشگاه سبیت آلمان ماه گذشته چند روزی به ایران آمد. این سفر به دنبال مذاکرات طولانی سازمان نظام صنفی رایانه‌ای رقم خورده آن هم برای امضای موافقت‌نامه‌ای تا پاویون شرکت‌های فاوای ایران بتوانند در سبیت ۲۰۱۷ حضور داشته باشند، نمایشگاهی که به گفته مدیرعامل آن تامین‌کننده کلیه زنجیره ICT بوده و همچنان پیشروترین نمایشگاه آی‌سی‌تی دنیا باقی خواهد ماند. در صورت امضای این توافق‌نامه هرچند هنوز مشخص نیست چه شرکت‌هایی به این پاویون را‌ه پیدا کنند اما بدون شک فرصت بزرگی برای شناساندن این شرکت‌ها به بازار جهانی به وجود خواهد آمد. به همین بهانه گفت‌وگویی با لوبون انجام دادیم. اگرچه بعد از ملاقات‌ها و جلسات متعددی که طی پنج روز متوالی در تهران داشته، به شدت خسته به نظر می‌رسد. خودش می‌گوید به این میزان گرمای هوا عادت ندارد اما با یک لیوان آب خنک به گفت‌وگو ترغیب می‌شود. چرا دویچه‌مسه، ایران را انتخاب کرده و تلاش دارد به بازار ایران نزدیک‌تر شود؟ ما فقط روی ایران تمرکز نکرده‌ایم. از آنجا که سبیت یک پلتفرم بین‌المللی است همیشه نگاه می‌کنیم که دور تا دور دنیا چه اتفاقاتی در جریان است. در این مقطع زمانی برای ما و بسیاری از مردم جالب است که بدانیم

شماره 39 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

بعد از آغاز فاز تجاری ترابردپذیری شماره‌های تلفن همراه

چه کسی دست پر می‌آید

طرح ترابردپذیری شماره‌های تلفن همراه پس از گذراندن یک دوره ۴۰روزه آزمایشی بالاخره از اول شهریور ۹۵ وارد فاز تجاری شد. این طرح، مرداد ۹۳ در اصلاحیه مصوبه ۱۸۶ کمیسیون تنظیم مقررات به عنوان یکی از شروط ارائه مجوز نسل‌های سوم و چهارم ارتباطی به اپراتورها را پیش کشاند و فرصت ۱۸ماهه‌ای نیز برای اجرای آن تعیین شد اما همان‌گونه که معاون بررسی‌های فنی سازمان تنظیم مقررات هم صراحتاً گفته بود عملیاتی کردن آن کار ساده‌ای نبود و به زمان و انجام تغییراتی در شبکه اپراتورها نیاز داشت. اجرای فاز آزمایشی این طرح بارها به تعویق افتاد. هنگام امضای تفاهم‌نامه‌ میان سه اپراتور همراه کشور با حضور وزیر ارتباطات در شهریور ۹۴ مقرر شد زمان اجرای طرح اردیبهشت ۹۵ باشد. طرحی که به گفته وزیر ارتباطات هدف از اجرای آن تنوع و رقابت بیشتر در بازار است و ۶۴۰ میلیارد ریال برای آن سرمایه‌گذاری شده، به دلیل مشکلات اپراتور دوم در برقراری ارتباط با مرکز ترابردپذیری نهایتاً ۲۰ تیر ۹۵ وارد فاز آزمایشی برای ارزیابی مشکلات احتمالی اپراتورها شد. اما هنوز در مورد اینکه چگونه این طرح می‌تواند به هدف خود نزدیک شود و اپراتورها چقدر می‌خواهند برای جذب مشترک، کیفیت خود را ارتقا دهند، سوال وجود دارد. اصلاح شبکه‌‌ها

شماره 39 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

مدیر تیم طراحی گوشی‌های موبایل هواوی:

حالا بقیه از ما تقلید می‌کنند

هواوی در نمایشگاه ایفا ۲۰۱۶، در شهر برلین آلمان، از سری جدید گوشی‌های هوشمندش با نام نوا (Nova) و نسخه فبلت آن یعنی نوا پلاس (Nova Plus) پرده برداشت. پس از مراسم معرفی این میان‌رده‌های جدید هواوی، «جونسو کیم» مدیر تیم طراحی گوشی‌های موبایل این شرکت در مورد زبان طراحی هواوی و رنگ‌های خاص گوشی‌های این شرکت گفت‌و‌گویی با پیوست داشت. این طراح از قدرت هواوی در چین و سایر کشورهای دنیا می‌گوید و اعلام می‌کند امروز هواوی به یکی از قطب‌های طراحی گوشی‌های دنیا تبدیل شده است که بسیاری از شرکت‌های دیگر از زبان طراحی هواوی برای تولید محصولات خود کپی‌برداری می‌کنند. کیم که خود کره‌ای است پیش از این نه‌تنها در نیویورک و سئول کار کرده بلکه تجربه طراحی و مدیریت در تیم طراحی رقبایی مانند سامسونگ و نوکیا را دارد. در ورایزن، تی‌موبایل، AT&T و اسپرنیت کار کرده و همین کارنامه درخشانش نشان می‌دهد مدیران هواوی به دنبال رقابت در چه سطحی هستند. پیش از هواوی با برندهای مطرح در حوزه لوازم الکترونیکی همکاری می‌کردید. چه چیز در هواوی نظر شما را به خود جلب کرد که با این شرکت وارد همکاری شدید؟شروع به کار هواوی در واقع از نقطه صفر بود، من یک سال پس از

شماره 39 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 30

چینی‌ها جام نمایشگاه ایفا را در آخرین دقیقه به خانه بردند

هوانوردی به شیوه هواوی

نمایشگاه ایفای امسال بدون شک محل قدرت‌نمایی جمعی از بزرگان فناوری جهان بود تا درست در آستانه کنفرانس خبرساز اپل بتوانند نیمه دوم سال را با قدرت آغاز کنند؛ سامسونگ، سونی، ایسوس و ال‌جی بازیگران این رویداد بودند ولی شاید تنها نامی که توانست ورود خود را به جمع رقابت اپل و سامسونگ خوشامد بگوید، هواوی بود. اژدهای زرد امسال درست یک روز مانده به افتتاح ایفا در استادیوم دو میدانی شهر برلین موسوم به «ولودروم» توانست در مکانی که بیشتر تاریخی است تا ورزشی و از المپیک گرفته تا سخنرانی‌های هیتلر را میزبانی کرده بار دیگر اثبات کند رقابت در صدر جدول گوشی‌های هوشمند جهان از حالت دوقطبی خارج شده و حالا شاهد یک مثلث در صدر جدول هستیم. ستاره اصلی مراسم،‌ کوین هو، مدیر بخش تولید گوشی‌های هواوی بود که همچنان در شاخه شبکه‌‌های موبایل نیز صدرنشین بازار جهانی است. او همان ابتدای مراسم اعلام کرد سری جدید «نوا» اولین گوشی‌های هوشمند این شرکت با طراحی جدید برای کاربران پرتحرک امروزی هستند. سری Nova دارای طراحی جذابی با منحنی‌های متعدد، دوربین ارتقایافته برای ثبت تصاویر درخشان‌تر و به‌روزسانی عملکرد است و به گفته هو تمام جزییات مدل‌های جدید Nova و Nova plus برای حمایت از سبک زندگی پرتحرک

شماره 37 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

تجربه ترکیه، آغاز داستان تازه‌ای برای کودتاها در هزاره سوم است

شتاب کن اردوغان، شتاب کن

نیمه‌شب ۲۵ تیر ۱۳۹۵، این بار نوبت ترکیه بود که خواب از سر همه بپراند. در حالی که شبکه‌های اجتماعی و خبرگزاری‌ها از صبح سرگرم اخبار حمله به مردم در نیس فرانسه بودند، انتشار ۲۸ صفحه از گزارش CIA درباره حادثه ۱۱ سپتامبر و نقش احتمالی عربستان در این حادثه، می‌توانست منشاء تحلیل‌های دنباله‌داری شود. به خصوص علاقه رسانه‌های اروپایی به پیوند احتمالی این دو رویداد، خوراک خوبی بود برای هفته‌ها تحلیل. اما ناگهان اخبار ترکیه همه دنیا را میخکوب کرد. یک اتفاق تکراری لرزش زمین، نشان از حمله «اورک»ها داشت در فیلم ارباب حلقه‌ها. اخبار کودتا در ترکیه نیز همین‌طور منتشر شد. بسته شدن چند پل در کشوری که همین اواخر با حملات تروریستی روبه‌رو بوده، چندان دور از انتظار و عجیب نیست؛ اما به فاصله کوتاهی معلوم شد این بار ارتش است که به خیابان‌ها آمده، رسمی قدیمی در ترکیه که مردم دیگر به آن عادت کرده‌اند. کودتا در ترکیه موضوع عجیب و نادری نیست. در ۵۶ سال گذشته ترکیه شاهد پنج کودتای موفق و هشت کودتای ناموفق بوده است اما آنچه کودتای تابستانی امسال را متفاوت از قبلی‌ها می‌کرد، زمان شسکت آن بود. کودتایی که در دو ساعت به پیروزی رسید، در دو ساعت نیز شکست خورد.چه

شماره 37 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

طرح ترابردپذیری بیستم تیر ماه با ابهامات فراوان آغاز شد

زشتی‌های یک هیبت زیبا

بعد از ماه‌ها انتظار بالاخره اولین قدم‌های طرح ترابردپذیری در حال برداشته شدن است تا هیبت ناقصش بیشتر به چشم بیاید. حال که چند هفته از آغاز پیش‌ثبت‌نام ترابرد‌پذیری می‌گذرد مشکلات مختلفی چه فنی و چه قراردادی، پیش پای کاربرانی قرار گرفته است که از سرویس اپراتورهای خود خسته شده‌اند و می‌خواهند به عنوان اولین نفرات به سمت این طرح بروند. زمانی که این نوشته را می‌خوانید به احتمال زیاد تبلیغات اپراتورها برای جذب مشترکان یکدیگر آغاز شده است و بهتر بگوییم، جنگ فقط یک برنده دارد.طرح ترابردپذیری (تعویض اپراتور بدون تغییر شماره موبایل) که طی ۱۵ سال گذشته در ۸۰ کشور اجرایی شده است قرار بود از ۲۷ اردیبهشت در ایران نیز راه بیفتد که البته به خاطر آنچه «مشکلات فنی و عدم هماهنگی» خوانده شد تقریباً نزدیک دو ماه به تعویق افتاد تا اینکه ۲۰ تیرماه بالاخره اولین قدم این طرح به شکل پیش‌ثبت‌نام و تنها برای مشترکان حقیقی توسط اپراتورهای موبایل انجام پذیرفت.بر اساس اعلام عمیدیان رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات در دوره آزمایشی یک‌ماهه هر اپراتور فقط می‌تواند ۵۰۰ شماره را ترابرد کند. طی این یک ماه به گفته رئیس سازمان تنظیم مقررات وضعیت اپراتورها در مرکز ترابرد سازمان تنظیم مقررات به صورت روزانه مورد

شماره 36 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

مروری بر چهار طرح و برنامه واعظی در ارتباطات

۲+۲

انتخابات دوره دوزادهم ریاست جمهوری خرداد سال ۹۶ برگزار خواهد شد و بدین ترتیب امسال، سال پایانی دولت یازدهم است. وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات حدود ۱۲ ماه فرصت دارد طرح‌های برزمین‌مانده خود را اجرایی کند تا در پایان دولت، کارنامه موفقی داشته باشد. در شرایطی که برخی از مخالفان روحانی او را نخستین رئیس‌جمهور یک‌دوره‌ای ایران می‌دانند، از هم‌اکنون رایزنی‌ها بر سر وزرای دولت آینده او آغاز شده است. جایی که بسیاری معتقدند محمود واعظی با توجه به علاقه‌مندی‌هایش دیگر در وزارت ICT نخواهد ماند و بدین ترتیب نیاز دارد نشان دهد وزیر موفقی بوده است.اگر طرح‌های واعظی را به دو دسته کلی آی‌تی و سی‌تی تقسیم کنیم، در بخش ارتباطات او چهار طرح مهم در دستور کار خود قرار داده که تاکنون دو طرح به اجرا رسیده و دو تای دیگر برای سال آخر مانده‌اند. رومینگ نسل دو هرچه زمان به پایان دوره انحصار رایتل نزدیک می‌شد، دو اپراتور دیگر برای ورود به بازار اینترنت پرسرعت اشتیاق بیشتری نشان می‌دادند، اما وزارت ارتباطات نمی‌خواست به همین سادگی پروانه جدید را صادر کند. شاید مدیران همراه اول و ایرانسل در ابتدا تصور می‌کردند اول مهرماه ۹۳ می‌توانند از نسل سه خود رونمایی کنند اما ناگهان اعلام شد برای صدور

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 35 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

پایانی بر اختلاف سه ساله وزارت ارتباطات و شرکت مخابرات ایران

بهار به سردار جنگل رسید

سرانجام سه سال اختلاف و کشمکش میان شرکت مخابرات ایران و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به پایان رسید یا حداقل این‌طور به نظر می‌رسد که فعلاً تصمیم دو طرف صلح است.همزمان با تغییر تمامی اعضای هیات مدیره و مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، وزیر ارتباطات از تغییر تعرفه‌های مخابرات خبر داد و بدین ترتیب همگان با لبخند رضایت در مراسم تودیع هیات مدیره قدیم و معارفه هیات مدیره جدید حضور یافتند. هرچند از خلال سخنان پشت تریبون و زمزمه‌های درگوشی می‌شد فهمید گذشته هنوز بسیار زنده است. سرما در گرما محمود واعظی تابستان سال ۹۲ توانست رای اعتماد مجلس را کسب کند اما رابطه او با مخابرات ایران چندان تاثیری از گرمای تابستان نگرفت و بیشتر پاییزی بود. نخستین فرمان وزیر، توقف اجرای مصوبه‌های شماره ۱ و ۲ جلسه شماره ۱۶۰ مورخ ۱۸/۱/۹۲ کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات بود. چندی بعد کمیسیون خود این مصوبه‌ها را لغو کرد تا نشان دهد چه اندازه در تصمیم‌گیری استقلال دارد.چند ماه بعدتر، سخنان وزیر در مراسم افتتاحیه نمایشگاه تلکام چهاردهم و اعلام خبر معرفی نصرالله جهانگرد به عنوان نماینده دولت در هیات مدیره شرکت مخابرات ایران انتظار دستیابی به هر گونه تفاهم در کوتاه‌مدت را بی‌معنی کرد. در آن سوی ماجرا زبان تند و

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 35 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

درگاه ملی خدمات دولت هوشمند رونمایی شد

۲۰ درصد در گام نخست

درگاه ملی خدمات دولت هوشمند با اطلاعات ۶۹ دستگاه دولتی و ۸۴۰ فعالیت آغاز به کار کرد. هرچند تنها ۲۰ درصد این فعالیت‌ها به صورت الکترونیکی انجام می‌شوند.رئیس سازمان فناوری اطلاعات در ششمین جشنواره ملی ارتباطات و مراسم روز جهانی ارتباطات از آغاز گام نخست دولت هوشمند خبر داد قرار است امسال ۲۰ درصد فعالیت‌های مربوط به دولت را الکترونیکی کند.در مراسم روز جهانی ارتباطات که با شعار «کارآفرینی فناوری ارتباطات اطلاعات به منظور تاثیر اجتماعی» صبح یکشنبه ۲۶ اردیبهشت‌ماه با حضور وزیر ارتباطات و دبیر شورای عالی فضای مجازی کشور برگزار شد، از درگاه ملی خدمات دولت هوشمند و مرکز تبادل داده کشوری به نشانی iran.gov.ir رونمایی شد.این درگاه به عنوان درگاه ارائه خدمات دولت الکترونیکی سرویس‌های مربوط به دولت الکترونیکی را به مردم ارائه می‌دهد. در این شبکه ارتباطات دستگاه‌های اجرایی با یکدیگر دیده شده تا علاوه بر کاهش زمان دریافت خدمات و کاهش اتلاف وقت مردم، خدماتی امن در بستر شبکه ملی اطلاعات به مردم ارائه شود. آرزوی دور از ذهن دولت‌ها محمود واعظی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دستیابی به دولت الکترونیکی را آرزوی دور از ذهن دولت‌های پیشین خواند که در دولت یازدهم محقق شده است. او در این‌باره گفت:«در ابتدا فکر می‌کردیم کار آسانی

شماره 34 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

واژه‌های جایگزین فرهنگستان از کجا می‌آیند

به جهد تو احیا شود پارسی

بسیاری از ما هنوز در مقابل کلماتی مانند پیامک و رایانه مقاومت می‌کنیم و آنها را جایگزین مناسبی برای استفاده روزمره نمی‌دانیم اما کارگروه رایانه و مخابرات در فرهنگستان زبان فارسی با پیگیری بسیار و با صرف نیروی زیاد، افراد صاحب‌نظر و متخصص در رشته‌های مختلف مربوط را گرد هم آورده تا کار را از همین کلمات ساده آغاز کنند. به نظر می‌رسد زبان فارسی به مثابه شهری بی‌دفاع در مقابل هجمه زبان بیگانه به خصوص انگلیسی قرار گرفته است و برای محافظت از این سرمایه ملی نیاز به توجه و اهمیت بسیاری احساس می‌شود. اما این کار تنها مربوط به فرهنگستان نیست و لازم است افراد جامعه هم اهمیت کافی برای این میراث جاودان فرهنگی قائل باشند.کارگروه رایانه و مخابرات تقریباً هر هفته یک جلسه برای بررسی مفاهیم جدید و کلماتی که در صنعت تلفن همراه و فناوری و ارتباطات وجود دارند، برگزار می‌کند. این کارگروه شامل افراد فنی با تجربه و علاقه‌مندی است که مساله زبان و دغدغه صیانت از آن، آنها را گرد هم آورده و کنار هم قرار داده است. کلمات جدید و قدیمی‌ در عرصه فناوری و اطلاعات توسط این افراد بررسی و در قالب کاربرگه‌هایی برای شورای تصویب ارائه می‌شوند. این شورا از حدود

شماره 34 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

پشت پرده گردهمایی خاورمیانه سامسونگ در سال 2016

در انتظار روزهای بهتر برای ایران

اسفندماه سال گذشته درست در آستانه کنگره جهانی موبایل بارسلون، در کشور رقیب و رفیقش یعنی پرتغال اجلاسی در حال برگزاری بود که شاید حتی بیشتر از رونمایی سری جدید گلکسی باید مورد توجه کاربران ایران قرار می‌گرفت. در این گردهمایی خاورمیانه و شمال آفریقای شرکت سامسونگ، رسانه‌ها و بازرگانانی از سراسر منطقه حضور داشتند که تجسم تثبیت این غول کره‌ای به مثابه یک قدرت منطقه‌ای و جهانی بود. در همان ابتدای مراسم رئیس بخش خاورمیانه و شمال آفریقا، چومگ رو لی، گفت:«سامسونگ به شکستن موانع، جابه‌جایی استانداردها و شکل دادن به آینده شناخته شده است. بلندپروازی ما سال ۲۰۱۶ با قدم برداشتن در مسیر نوآوری و بالا بردن سطح انتظارات ضمن ارائه محصولات پیشرو در منطقه خاورمیانه ادامه خواهد یافت. شرکت سامسونگ خود را همچنین متعهد به استفاده از نوآوری‌ها به نفع جامعه می‌داند. ما اعتقاد داریم این مسئولیت ماست که رفاه اجتماعی جامعه را در این منطقه ارتقا دهیم. ما در یک دهه گذشته با استفاده از فناوری‌های خود به دنبال ارتقای زندگی دیگران در این منطقه بوده‌ایم.» شاید مهم‌ترین خبر در کنار معرفی یک تلویزیون، ورود رسمی پلتفرم اینترنت اشیا به این منطقه بود. چرا که در این رویداد سامسونگ بر اهمیت توسعه اکوسیستم ارتباطی‌ دستگاه‌ها تاکید

شماره 34 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 29

گفت‌وگو با مصطفی صدیق مدیر صوتی و تصویری سامسونگ در خاورمیانه

هر وقت زیرساخت مهیا باشد

آیا سامسونگ قصد دارد روش‌های ارتباطی خود را با بازار لوازم خانگی بهبود ببخشد و در روش توزیع خود تغییراتی دهد؟تغییر روش؟ به‌ نظرم باید با شما مخالفت کنم، چون ما تغییر روش نمی‌دهیم، البته همیشه برای بهبود شیوه برخوردمان با بازار تلاش می‌کنیم و سعی می‌کنیم همه جوانب را در نظر بگیریم. فروشگاه‌های زیرمجموعه برند سامسونگ نقش عظیمی در شبکه توزیع محصولات شرکت دارند. باید به این نکته اذعان کنیم که شبکه سنتی توزیع خرد و فروشگاه‌های کوچک در ایران بخش عظیمی از سهم بازار را به ‌خود اختصاص داده و ما باید به این بخش از بازار نیز توجه کنیم. قرار نیست فقط روی یکی از این مدل‌ها تمرکز کنیم و دیگری را رها کنیم. به‌ نظرم باید روی توسعه و بهبود ارتباط‌مان با شبکه‌ سنتی تمرکز کنیم و در کنار شبکه اصلی خود به آن نیز توجه داشته باشیم. لغو تحریم‌ها می‌تواند تاثیر مثبتی بر روابط ما و بازار سنتی ایران بگذارد و ما از این فرصت پیش‌آمده بسیار استقبال می‌کنیم و خوشحالیم که می‌توانیم در جهت توسعه بازاریابی در ایران تلاش کنیم. در کشورهای پیشرفته دنیا نیز شبکه سنتی وجود دارد و این بخش جزء حیاتی هر بازاری در دنیاست اما نسبت این شبکه در مقایسه

شماره 34 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 30

مروری بر آمار ارسال پیام کوتاه در تعطیلات نوروز

آخرین نفس‌های پیامک

رسم عیدی دادن و عیدی گرفتن در نوروز از آیین‌های جذاب و باستانی روزهای شروع سال است. از اواسط دهه ۸۰ با رشد ناباورانه موبایل در ایران، این عیدی دادن‌ها و گرفتن‌ها شکلی فناورانه به خود گرفت. مردمی که می‌خواستند عید را به هم تبریک بگویند ناخواسته به اپراتورهای خود عیدی می‌دادند و هر ساله با انبوه پیامک‌های ارسالی مبالغ هنگفتی به جیب اپراتورهای تلفن همراه خود می‌ریختند، اما امسال این محمود واعظی وزیر ارتباطات بود که وعده عیدی دادن را به مردم داد. با این تفاوت که این بار قرار بود به جای اسکناس‌های تانخورده‌، سرعت اینترنت در تعطیلات نوروز افزایش پیدا کند.وعده‌ای که به نظر عملی شد چرا که آمارهایی که بعد از تعطیلات نوروزی توسط سازمان تنظیم مقررات اعلام شد، از رشد جالب توجه ۵/۳ برابری حجم مصرفی اینترنت همراه حکایت داشت. بر این اساس طی روزهای ۲۹ اسفند ۹۴ تا ۶ فروردین ۹۵، هفت هزار و ۲۹۵ ترابایت از طریق تلفن‌های همراه مصرف شده است. بنا بر آنچه وزیر ارتباطات اعلام کرده در روزهای پیک مصرف، تنها در شبکه یکی از اپراتورهای تلفن همراه حدود ۷۰۰ ترابایت اینترنت همراه مصرف شده است.به گفته عمیدیان رئیس سازمان تنظیم مقررات ورود نسل‌های ۳ و ۴ اینترنت موبایل و

شماره 33 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

مروری بر عملکرد مجلس نهم در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات

مخالفت سیاسی، همدلی فنی

عمر مجلس نهم رو به پایان است؛ مجلسی که دو دولت با گرایش سیاسی و شیوه مدیریتی کاملاً متفاوت را تجربه کرد.مجلس نهم برخلاف سایر مجالس پس از انقلاب تنها سه لایحه بودجه را بررسی کرد و تصویب لایحه بودجه سال ۹۵ احتمالاً به مجلس دهم خواهد رسید. همچنین این مجلس نتوانست لایحه برنامه ششم توسعه را بررسی و تصویب کند و این کار نیز به مجلس بعدی سپرده شد. از این نظر می‌توان گفت نمایندگان دور نهم، تنها نمایندگانی بودند که با دریافت لوایح بودجه سنواتی و برنامه توسعه، کار بررسی آن را به مجلس بعدی احاله دادند.دوره‌های فرد مجلس در ایران معمولاً با تغییر دولت همراه می‌شوند و تجربه نشان داده است این تغییر، تاثیر زیادی بر عملکرد آنان دارد. در این بین مجلس هفتم این شانس را داشت که دولتی صد درصد همسو از نظر سیاسی را در کنار خود داشته باشد اما جهت‌گیری سیاسی دولت‌هایی که در دوران مجالس سوم، پنجم و نهم بر سر کار آمده‌اند، کاملاً مخالف بوده است. آسودگی مجلس نهم کار خود را زمانی آغاز کرد که رضا تقی‌پور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات بود. تقی‌پور بیشتر وزیر ارتباطات بود اما در این زمینه نیز دستاورد درخشانی از خود به جا نگذاشت.

شماره 32 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 20

شرکت‌های مخابرات استانی منحل می‌شوند

به‌سوی گذشته

۲۰ سال از روزی که اساسنامه شرکت‌های مخابرات استانی به تایید شورای نگهبان رسید و تبدیل به قانون شد، می‌گذرد. حالا مدیران ارشد شرکت مخابرات ایران تصمیم گرفته‌اند این شرکت‌ها را منحل کنند و دوباره هویتی واحد به مخابرات بدهند؛ موضوعی که سال‌هاست توسط کارشناسان بر آن تاکید می‌شود و مشاوران خارجی شرکت مخابرات ایران نیز آن را توصیه کرده بودند.یکپارچه‌سازی شرکت مخابرات ایران در حالی به مرحله اجرا رسیده که به نظر می‌رسد شرایط این روزهای شرکت و وضعیت اقتصادی آن در تصمیم مدیران بی‌تاثیر نبوده و حداقل به آن سرعت بخشیده است؛ تصمیمی که می‌توان آن را یک گام در جهت چابک‌سازی شرکت و برآورده ساختن خواسته‌های دولت به شمار آورد.تغییر ساختار شرکت مخابرات ایران در حالی اجرایی می‌شود که شاید کمتر کسی مخالف آن باشد یا حداقل مخالفت خود را ابراز کند. اما ۲۰ سال پیش چنین نبود؛ زمانی که رئیس هیات مدیره کنونی مخابرات، خود در کار ایجاد شرکت‌های استانی بود. طنز تاریخ داستان تشکیل و انحلال شرکت‌های مخابرات استانی، رمان درخشان تاراس بولبا نوشته نیکلای گوگول را به خاطر می‌آورد. آنجا که تاراس بولبا لوله اسلحه را به سمت پسرش نشانه می‌رود و می‌گوید:«بایست و تکان نخور. من تو را به دنیا آوردم و خودم

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 32 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

نیم درصد بودجه به فناوری اطلاعات اختصاص یافت

کمتر از نیم درصد کل بودجه عمرانی سال ۹۵ به فصل ارتباطات و فناوری اطلاعات برای اجرا و پیاده‌سازی پروژه‌های توسعه‌ای و زیرساختی ملی اختصاص یافته است.مقایسه ارقام لایحه بودجه نشان می‌دهد کل بودجه عمرانی پیش‌بینی‌شده برای سال آینده ۵۹ هزار و ۶۹۸ میلیارد و ۴۱۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است که از این میزان ۲۸۱ میلیارد و ۱۶۸ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان به فصل ارتباطات و فناوری اطلاعات اختصاص یافته است. این میزان تخصیص در اصل نشان می‌دهد از کل بودجه عمرانی پیش‌بینی‌شده برای کشور ۴۷ صدم درصد آن به بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات اختصاص دارد. هر چند این رقم با توجه به برنامه‌های توسعه‌ای پیش‌بینی‌شده برای کشور و همچنین میزان تخصیصی که از سوی کشورهای دیگر برای توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات صورت می‌گیرد رقم ناچیزی به نظر می‌رسد اما در شرایط فعلی کشور با توجه به وضعیت مالی دولت به نظر رقم قابل قبولی است. این میزان بودجه عمرانی برای فصل ارتباطات در مقایسه با سال گذشته کاهش داشته است. طبق ارقام ثبت‌شده در لایحه پیشنهادی بودجه ۹۵ به مجلس شورای اسلامی، میزان بودجه عمرانی مصوب امسال برای فصل ارتباطات و فناوری اطلاعات ۲۹۳ میلیارد و ۵۰۸ میلیون تومان بوده‌ است. در این صورت

شماره 32 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 23

اجرای بند دوم ماده ۱۷ لایحه برنامه ششم، چه سرنوشتی برای شرکت مخابرات ایران رقم می‌زند؟

پایان اختلاف‌ها یا پایان مخابرات

ماده ۱۷ برنامه ششم توسعه و ۱۰ بند زیرمجموعه آن به‌ طور کامل به موضوع فناوری اطلاعات و ارتباطات و دولت الکترونیکی اختصاص دارد، اما آنچه احتمالاً در روزها و ماه‌های آینده محل مناقشات فراوان خواهد بود، بند دوم این ماده است. آنجا که آمده:«سرمایه‌گذاری، مالکیت و مدیریت بر زیرساخت شبکه دسترسی ثابت ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور و زیرساخت‌های دارای قابلیت استفاده مشترک برای کلیه اپراتورها از قبیل کانال‌ها، حوضچه‌ها، داکت‌ها، دکل‌ها جزو مصادیق انحصار است. دولت مکلف است به منظور ایجاد دسترسی برابر نسبت به انتزاع آن از شرکت مخابرات ایران و اپراتورهای فعال اقدام و در قالب شرکت مستقل دولتی با مشارکت اپراتورها به نحوی ساماندهی کند که امکان ایجاد انحصار برای اپراتور یا اپراتورها در استفاده از شبکه‌های مذکور فراهم نباشد. جزییات و مصادیق موارد فوق، ترکیب، میزان و ویژگی سهم دولت (سهام کنترلی)، اپراتورها و سایر بخش‌های غیردولتی در شرکت مذکور و تعیین تکلیف تمامی امور مرتبط مندرج در این بند، جهت انتقال از بخش غیردولتی یا سازماندهی جدید، حداکثر تا پایان سال اول برنامه به پیشنهاد سازمان و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.»بدین ترتیب به نظر می‌رسد دولت یازدهم تلاش دارد در سال ۹۵ تکلیف شبکه ثابت و

شماره 32 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

آیا هواوی به لطف برند آنر می‌تواند بازار تجارت الکترونیکی ایران را برای همیشه تکان دهد؟

شروع پرافتخار برای قهرمان هفتم

درست ورودی نمایشگاه دائمی هواوی در مقر این کمپانی غول‌آسای چینی در شهر شنزن مجسمه عظیمی از سقف آویخته شده که یک گوی تراشیده‌شده از سنگ را با فولادی خمیده ترکیب کرده؛ گوی نمادی از هسته ارزش‌های شرکت است که روبانی از پرچم‌های تمام کشورهای جهان به دورش تنیده شده است. به زیرزمین وسیع این ساختمان که بروید با یکی از بزرگ‌ترین مجموعه‌های فناوری‌ ارتباطاتی و اطلاعاتی جهان مواجه می‌شوید که از فناوری نسل پنجم، شهر هوشمند، پهنای موبایل و نسل جدید سرورها گرفته تا تولید کابل‌های دریایی، فناوری‌های پوشیدنی و حتی مراکز امنیت خانه خدا را دربر می‌گیرد. اما بخشی که ما بیشتر از همه در آن توقف کردیم بخش گوشی‌های تلفن‌ همراه بود که در آن به لطف یک نام تجاری جدید و کاملاً اینترنتی هواوی می‌کوشید نه‌تنها چهره جوان‌تری از خود ارائه دهد بلکه شاید موتوری برای شروع افتخارآمیز تجهیزات الکترونیکی در بازار فروشگاه‌های اینترنتی ایران باشد. برای درک بیشتر آن باید یک هفته به عقب بازگردیم. ایستگاه اول: هتل پارسیان اوین درست نیمه آذرماه امسال بود که رضا آقایی‌نیا تنها چهره ایرانی دفتر هواوی در زمینه گوشی تلفن همراه، در پوشش رونمایی از محصول تحسین‌شده جدید هواوی از سری آنر (Honor) پرده از دو رویکرد تهاجمی

شماره 32 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 27

مدیر بازاریابی خاورمیانه آنر:

تجارت الکترونیکی منفجر می‌شود

بدون اغراق در میان مدیران چینی که با آنها برخورد داشته‌ام کریس سان استثناست. این مدیر هواوی نه‌تنها همواره در سفرهایش به تهران با دقت به صحبت‌های خبرنگاران و کارشناسان ایرانی گوش می‌داد، بلکه بیشتر از پاسخ دادن همیشه دغدغه یاد گرفتن داشت و نتیجه آنکه حالا بازار ایران را بسیار خوب می‌شناسد. صبح روز آخر سفر تقریباً از یک شهر دیگر به محل هتل آمد تا صحبت کنیم و هیچ گاه از سرشاخ شدن سر انتخاب‌های آنر رنجیده نشد. کاش خوش‌بینی و ایمان وی به بازار ایران و ایرانیان را بسیاری از هموطنان خودمان هم داشتند. فکر نمی‌کنید اگر رقابت بین کانال‌های فروش سنتی و الکترونیکی بود، بیشتر به نفع مصرف‌کننده ایرانی می‌شد؟بدون شک وقتی شما استراتژی قیمت‌گذاری سری آنر را در نظر بگیرید، می‌فهمید با محصولی مواجه هستید که همه مولفه‌هایش از قیمت گرفته تا قابلیت‌ها و طراحی و حتی رابط کاربری‌اش برای بومیان دیجیتالی طراحی شده؛ بنابراین ذاتاً محصولی است که برای قیمت‌های خرده‌فروشی آنلاین در نظر گرفته شده و نیازی نیست دنبال رقابت آن با زنجیره فروشگاه‌های سنتی باشید. این ویژگی‌ها محدود به قیمت نیست ولی آن را هم دربر می‌گیرد. مطمئن باشید بسیار رویدادها و مراسمی در ایران خواهید دید که این جنبه‌های سری آنر

شماره 15 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

رایتل اپراتوری که به لطف دولت می فروشد

سیم کارت فروشی دولا دولا

یک ماه به پایان مهلت انحصار رایتل بیشتر زمان نمانده است. شمارش معکوس آغاز شد. اپراتورها منتظر دریافت مجوز برای ورود به نسل سوم هستند. تجهیزات‌شان آماده و منتظر اجازه فعالیت هستند. اما رایتل فعلا به فکر غرامت است.پنجمین مدیرعامل رایتل هنوز می‌خواهد انحصار را به دست گیرد، حال که مطمئن است انحصار نسل سوم را از دست داده و چه بسا رقیبانش زودتر از او سراغ نسل چهارم می‌روند، می‌خواهد انحصار مکالمه تصویری را به دست گیرد.او تمام شکست‌‌های رایتل را در گرو ممنوعیت تماس تصویری می‌داند، در حالی که مزیت رقابتی رایتل یا نسل سوم تلفن همراه، دیتا بود؛ مزیتی که لابه‌لای جنجال بر سر مکالمه تصویری گم شد و رایتل برای به دست آوردن این بازار اقدامی انجام نداد. مکالمه تصویری به خاطر گران بودن و برخی عوامل دیگر سهم بسیار اندکی از میزان درآمد شرکت‌های مخابراتی را در دنیا به خود اختصاص می‌دهد و عملا استراتژی خوبی برای افزایش درآمد اپراتورها به شمار نمی‌آید. اگرچه مکالمه تصویری امکان خوبی به لحاظ تبلیغاتی برای رایتل فراهم می‌کرد تا مردم را جذب این اپراتور نوظهور کند اما رسالت اصلی نسل سوم موبایل که رایتل سردمدار آن شده بود، افزایش پهنای باند دیتاست که منجر به استفاده کاربران از

شماره 31 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

شش سال پس از واگذاری شرکت مخابرات ایران

باد موافق نمی‌وزد

رادیو از کاهش دوباره شاخص بورس اوراق بهادار تهران خبر می‌دهد؛ خبری که مدتی است دیگر جذابیتش را از دست داده و در میانه رکود اقتصاد ایران، چندان عجیب به نظر نمی‌رسد. گوینده رادیو شرکت‌هایی که بیشترین تاثیر در ریزش شاخص کل را داشته‌اند، یکی یکی نام می‌برد و شرکت مخابرات ایران هم در این میان است؛ شرکتی که به تنهایی بیش از ۱۰ درصد ارزش بورس ایران را تشکیل می‌دهد و روزگاری قرار بود سودی سرشار نصیب سهامدارانش کند.کارشناسان اقتصادی معتقدند بازار سرمایه نشان‌دهنده وضعیت آینده یک شرکت است. جایی که سهامداران بدون توجه به تبلیغات موافق و مخالف، تنها به داده‌های عینی توجه می‌کنند و اگر احساس کنند شرکتی در آینده روزگار مناسبی ندارد، سهامش را می‌فروشند و مخابرات ایران در چنین وضعیتی قرار دارد. تعرفه و فراتر از آن مدیران ارشد شرکت مخابرات ایران، چند سالی است به دنبال افزایش تعرفه‌ها هستند. آنها مدام تکرار می‌کنند با قیمت‌های ۱۲ سال قبل نمی‌توانند سودده باشند و در مقابل پاسخی که می‌شنوند، درخواست برای توسعه به‌روزرسانی شبکه و اصلاح شیوه مدیریت است. پاسخ‌های رسانه‌ای مخابراتی‌ها و دولتی‌ها در دو سال اخیر از فرط تکرار، ملال‌آور شده‌اند و دیگر کسی توجه جدی به آنها نمی‌کند. کار به قهر رسیده است. در

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 31 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

قوه قضاییه مصوبه دولت درباره سایت‌های بی‌مجوز را پس از 9 سال ابطال کرد

مجری تغییر کرد، مصوبه باطل شد

بسیاری از قوانین، آیین‌نامه‌ها و مقررات در ایران کارکردی لحظه‌ای دارند یا تنها برای یک گروه خاص نوشته و اجرا می‌شوند. حتی قوانینی وجود دارند که برای یک نفر نوشته شده‌اند. این موضوع تقریباً روالی پذیرفته‌شده در ایران است و کسی مشکلی با آن ندارد؛ اما مشکل آنجایی پیش می‌آید که پس از مدتی، قانونگذار یا آیین‌نامه‌نویس احساس می‌کند آنچه نوشته و تصویب کرده‌اند به ضرر خودشان به کار گرفته شده و حالا باید با طی مراحل قانونی طولانی، آن را بی‌اثر کنند. آیین‌نامه «ساماندهی فعالیت پایگاه‌های اطلاع‌رسانی (سایت‌های) اینترنتی ایرانی» از این دست دردسرها به شمار می‌رود.سال ۸۵ هیات وزیران به پیشنهاد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آیین‌نامه ساماندهی فعالیت پایگاه‌های اطلاع‌رسانی (سایت‌های) اینترنتی ایرانی را به تصویب رساند و بر اساس آن، وزارت ارشاد به خود اجازه داد سایت‌های اینترنتی‌ای را که هویت خود را در سایتی که به همین منظور ایجاده شده بود، ثبت نکنند، بدون ارجاع به مقامات قضایی، فیلتر کند. حالا با گذشت ۹ سال از آن تاریخ، کسانی که مدافع چنین برداشتی از آیین‌نامه مذکور بودند، وزارت ارشاد و دولت را در اختیار جناح رقیب می‌بینند و مخالف آیین‌نامه شده‌اند. ارشاد به جای دادگستری ۲۹ مرداد ۱۳۸۵ هیات دولت «آیین‌نامه ساماندهی فعالیت پایگاه‌های اطلاع‌رسانی

شماره 31 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

محتوای ویدئویی چه سهمی از مصرف پهنای باند را در اختیار خواهد گرفت

چندین رسانه در برابر چندرسانه

چند سالی است با اضافه شدن امکان آپلود کردن و به اشتراک گذاشتن ویدئو، سایت‌های ارائه‌کننده محتوای ویدئویی اکنون از پربازدیدترین پایگاه‌های اینترنتی در سراسر جهان به شمار می‌روند. در ایران هم با بهتر شدن کیفیت اینترنت و فراهم شدن نسل‌های جدید اینترنت موبایل کاربران اینترنتی تمایل زیادی به استفاده از محتوای ویدئویی پیدا شده و به لطف این کیفیت و محبوبیت، کسب و کارهای نوینی هم بر مبنای اوج گرفتن استفاده از سرویس‌های چندرسانه‌ای شکل گرفته است.در سال ۲۰۱۴ حدود ۶۴ درصد ترافیک اینترنتی جهان به ویدئو اختصاص داشت. این آمار هرچند بسیار شگفت‌انگیز به نظر می‌رسید اما پیش‌بینی‌ها از این هم حیرت‌آورتر است، در واقع تا سال ۲۰۱۹ این مقدار به ۸۰ درصد و منحصراً در ایالات متحده به ۸۵ درصد خواهد رسید. اما حتی این هم تمام ماجرا نیست. برگزاری جنبش‌های جهانی مانند کمپین حمایت از بیماران ‌ALS یا همان چالش آب سرد در آینده سمت و سوی اکثر حرکت‌هایی از این دست را مشخص خواهد کرد و اگر اوضاع به همین منوال پیش برود، ویدئو اکثر روابط انسانی و همبستگی‌های جمعی را تحت تاثیر قرار خواهد داد. سایت سیسکو پیش‌بینی می‌کند این افزایش هنگفت نه‌تنها به دلیل گسترش هرچه بیشتر پیام‌رسان‌ها بلکه به سبب افزایش کاربران

شماره 30 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

چگونه نصرالله جهانگرد «ن.ج» شد

بنویسید استارت‌آپ بخوانید مخابرات

حسن روحانی، صفحه اول کیهان ۱۷ آبان را احتمالاً در بی‌ام‌و ضدگلوله‌اش خواند. خواندن صفحات بزرگ کیهان در یکی از مشهورترین خودروهای سیاسی ایران که به محض انتخاب تاریخی‌اش در اختیار وی گرفت و حتی با آن به سخنرانی رویایی‌اش در مجلس رفت، کار آسانی نبود ولی رئیس‌جمهور ایران می‌خواست خطری را که شاخص‌ترین چهره فناوری کابینه‌اش را تهدید می‌کرد نه الکترونیکی و نه با صدای علی جنتی وزیر ارشادش از پشت تلفن، بلکه با چشمان خودش ببیند و احساس کند. ماه‌‌ها بود که نزار زکا، تبعه لبنانی با وابستگی‌های آمریکایی،‌ که به عنوان نماینده تشکل‌‌های فناوری عرب‌زبان در ایران حضور داشت، دستگیر شده بود و قابل حدس بود که رسانه‌ای شدن جریان بدون پرتاب شدن ترکش‌هایی به وزارت ارتباطات قابل تصور نیست. به خصوص که پیش از این هم کیهان و در پی آن فارس و وطن امروز در راس پیکان اصول‌گرایان درباره ماجراهای «استارت‌آپ‌ها» و اسم رمزی موسوم به پل نوشته بودند، که ظاهراً به رویداد بریج ارتباط داشت. حتی با توجه به اینکه بزرگ‌ترین بلوک رسانه‌ای راست‌گرایان نمایشگاه را تحریم کرده بود، انفجار یک بمب رسانه‌ای در آستانه افتتاحیه توسط وی قابل پیش‌بینی بود. فارس، تسنیم، وطن ‌امروز، ۹ دی، مشرق‌نیوز، جهان‌نیوز، رجانیوز، دانا و البته کیهان

شماره 30 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

کدام ایده استارت‌آپ‌های بانکی در ایران مورد توجه قرار گرفته‌ است؟

بانکداری باز و ماراتن نوآوری

برنامه ششم توسعه که یکی از اولویت‌های خود را موضوع تامین مالی و توسعه ابزارهای مالی قرار داده، فعالان حوزه مالی و بانکی را بر آن داشته تا در راستای تحقق نوآوری و توسعه خدمات خود به حمایت از استارت‌آپ‌های فین‌تک روی بیاورند. در همین راستا به نظر می‌رسد فصل تازه‌ای برای این استارت‌آپ‌ها رقم خورده است. آغاز این فصل، مسابقه Pichfest Techrun بود که به عنوان بخشی از همایش تراکنش (ITE) و به همت مرکز فابا در هفته اول آبان‌ماه برگزار شد؛ ۱۶ تیم استارت‌آپی در آن شرکت و ایده‌های خود را مطرح کردند و در نهایت سه تیم از سوی هیات داوران به عنوان برنده اعلام شدند. به دنبال آن، هکاتون توسن بوم مبتنی بر سرویس‌های بانکی در نیمه آبان‌ماه برگزار شد که طی آن ۲۴ تیم راه‌یافته به مرحله نهایی فرصت یافتند بر بستر API توسن، طرح‌های خود را پیاده‌سازی کنند. برآیند این هکاتون، علاوه بر انتخاب تیم‌های برتر و اعطای جوایز ۲۰، ۱۰ و پنج میلیون تومانی به آنها، رونمایی از اپ‌استور توسن به عنوان نخستین اپ‌استور بانکی ایران بود؛ اپ‌استوری که به گفته امید ترابی عضو هیات مدیره توسن با بهره‌گیری از تمامی ۲۴ تیم راه‌یافته به این مرحله، فعالیت خواهد کرد. البته به نظر

شماره 30 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

بکی اسپیگا رئیس عملیاتی DHL اکسپرس در خاورمیانه و شمال آفریقا:

نسل جدید تعامل با مشتریان ایرانی در راه است

کمتر کسی در بازار حمل و نقل ایران و جهان است است که از پیشتاز بودن شرکت آلمانی DHL در این زمینه بی‌اطلاع باشد. ماه گذشته در حاشیه برگزاری جشن چهل سالگی DHL در ایران بکی اسپیگا، رئیس عملیاتی این شرکت از برنامه‌هایش برای گسترش کار خود در ایران گفت. همچنین علی صراف‌زاده مشاور ارشد این شرکت در خاورمیانه هم توضیحاتی درباره افق آینده این شرکت در ایران داد. از نظر مدیران این شرکت، بازار ایران و شرکت قدیمیDHL راه‌های زیادی برای تعامل با یکدیگر دارند که فناوری یکی از پایه‌های آن است. سابقه شما در ایران بسیار زیاد است. چگونه از تکنولوژی و زیرساخت‌های ایران در بهتر کردن خدمات‌تان بهره می‌گیرید؟استفاده ما از فناوری ساز و کار مشخصی دارد؛ بسته‌های ارسالی ساعت به ساعت توسط فرستنده و دریافت‌کننده قابل پیگیری هستند و این کار با استفاده از GPS انجام می‌گیرد. همچنین امکانی به نامEDD یعنی تخمین روز و ساعت دریافت هم‌اکنون فراهم شده است. کاربران همچنین می‌توانند با استفاده از امکان ODD انتخاب کنند که می‌خواهند بسته را دریافت کنند، خودشان از مکان مشخصی تحویل بگیرند یا اینکه آن را در مکان دیگری غیر از آنچه پیشتر معین شده، دریافت کنند. صراف زاده: توجه کنید که تکنولوژی ما به

شماره 1 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 18

چگونه محمدحسن نامی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات شد و مثلث مشتاق بی‌نصیب ماند

روایتی متفاوت از ورود یک سردار به وزارت فاوا

هر چقدر به پایان دولت دهم نزدیک می‌شویم به همان اندازه‌ای که فعالیت‌های اجرایی کند و احتمالا متوقف می‌شوند به همان نسبت در جهت معکوس تغییرات و تحولات به ضرب دقیقه‌ها و ساعت‌ها شتاب وحشتناک یافته‌اند. روایتی که پیش روی شماست چکیده‌ای از اتفاقات انتصابات وزارتی طی دو ماه گذشته است که به فرمان محمود احمدی‌نژاد روی داده است و حوزه فناوری اطلاعات را تحت تاثیر قرار داده، همچون دیگر تصمیماتش که تمام کشور را. چنان‌که در نهایت نام نامی دکتر محمدحسن نامی را بر همگان به عنوان احتمالا آخرین مقام عالی وزارت که در دولت دهم به ساختمان وزارت در سیدخندان منصوب شده است، آشکار کرد. رضا تقی‌پور که به حکم ناگهانی محمود احمدی‌نژاد رئیس دولت دهم از وزارت برکنار شد، مثلث مشتاق صندلی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات که چند سالی است به هنگام پایان و آغاز دولت‌ها تلاش‌شان را برای صدرنشینی آغاز می‌کنند و لابی‌ها را یکی پس از دیگری فعال می‌سازند، گویی کار خودشان را از همان سالن شهید قندی محل برگزاری مراسم تودیع رضا تقی‌پور و معارفه علی نیکزاد سرپرست موقت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات آغاز کرده‌اند.از همین رو بود که وقتی محمدرضا رحیمی معاون اول محمود احمدی‌نژاد با لحن و زبانی متفاوت خطاب

شماره 1 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 20

احتمال تغییر مجوز رایتل قوت گرفت

محدودیت یا محرمیت

زمانی‌ که کابینه محمود احمدی‌نژاد در بهمن‌ماه سال ۸۵ با امضای مصوبه‌ای دستور صدور پروانه اپراتور سوم تلفن همراه را به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات داد، پیش‌بینی اینکه درست شش سال بعد، محرم و نامحرمی در مکالمات تصویری با مخالفت مواجه شود نه‌تنها دور از انتظار نبود بلکه تجربه ناکام ارائه خدمات پیامک چندرسانه‌ای (mms) از سوی ایرانسل و همراه اول یادآوری کرد که همچنان جاده انتقال تصاویر از طریق تلفن همراه پر سنگ و لاخ است.پروانه اپراتور سوم تلفن همراه در اردیبهشت ۸۹ در حالی به دست رایتل داده شد که از مجموع پیوست‌هایی که باید به همراه این پروانه به تامین تلکام داده می‌شد، پیوست فرهنگی‌اش کاغذ سفیدی بیش نبود؛ پیوستی که در صورت وجود می‌توانست حیات او را در مقابل چالش‌های فرهنگی تضمین کند.از همین روست که عضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی که رئیس کمیسیون عالی تنظیم مقررات در ذیل مرکز ملی فضای مجازی است از این فرصت استفاده کرده و پیشنهاد تغییر اعضای کمیسیون تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در زیرمجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را ارائه می‌کند. مسعود شاه‌میرزایی به ماهنامه پیوست می‌گوید:«مجوز صادر شده برای اپراتور سوم مجوز کاملی نیست، چون کمیسیون تنظیم مقررات که این مجوز را داده در حوزه

شماره 2 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 16

سهامداران نگران گران‌ترین شرکت مخابراتی ایران هستند

همراه اول دیگر تنها نیست

یکشنبه یکم اردیبهشت ۱۳۹۲ یک روز رایج بهاری بود. آفتاب را قطرات کوچک باران همراهی می‌کرد و سهامدارانی که نیمه‌خواب‌زده از روی فرش قرمز باریکی به سمت مرکز همایش‌‌های برج میلاد می‌دویدند تا در مجمع عمومی صاحبان سهام شرکت ارتباطات سیار شرکت کنند، مردد بودند باید در انتظار رگبار شدیدتری باشند یا خود را برای روز گرمی در پیش رو مهیا کنند. جزئیات چندمیلیارد تومانی که طی چند ساعت آتی پیش روی آنها گذاشته ‌شد نیز از این احساس هیجان مبهم نکاست. پردرآمد‌ترین شرکت مخابراتی ایران ماهگذشته ۹۷ درصد سود تلفیقی خود را که معادل ۹۰۲ تومان بود، توزیع کرد که می‌تواند این گزینه جذاب بازار سرمایه را تبدیل به انتخابی رویایی یا کابوسی بزرگ برای سهامدارانش کند. گران‌ترین و محبوب‌ترین حضور پرحاشیه ولی موفقیت‌آمیز در بازار سرمایه در حقیقت انتقام تاریخی همراه اول از رقیب تازه‌نفسش ایرانسل است. هرچند اپراتور جوان‌تر و دورگه طی سال‌های اخیر با پیروی از الگوهای بین‌المللی شریک آفریقایی‌اش توانسته مولفه‌های تعرفه، فروش و بازاریابی را در بازارخدمات همراه ایران به کل دگرگون کند ولی از سوی دیگر اپراتور اول نیز با تکیه بر دو دهه حیات شبه‌دولتی و رها شدن از بند در سه سال اخیر به تجدید قوا برای حمله متقابل بپردازد و

شماره 2 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 18

روایتی ناتمام از راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات

اینترنتی که ملی نشد اما بی‌رمق شد

زمانیکه محمود احمدی‌نژاد در جلسه رای اعتماد به حسین نامی، آخرین وزیر پیشنهادی‌اش به مجلس شورای اسلامی برای تصدی پست وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، از او خواست روی پروژه شبکه ملی اطلاعات متمرکز شود و او نیز در همان جلسه برنامه اصلی خود برای دوره زمانی شش ماه باقیمانده از عمر دولت را، پیگیری شبکه ملی اطلاعات عنوان کرد این تصور ایجاد شد که برخلاف ادعاهای بیان‌شده هنوز این شبکه به نقطه مشخصی نرسیده است و همچنان در آغاز قرار دارد؛ آغازی که قرار بود این بار طی مدت شش ماه به سرانجام برسد. غیرواقعی بودن ادعاهای صورت‌گرفته برای راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات زمانی عینیت یافت که حسین نامی در یکی از اولین مصاحبه‌های خود در کسوت وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات بر این موضوع تاکید کرد و گفت هنوز کاری جدی روی شبکه ملی اطلاعات صورت نگرفته است، این همان پایانی است برای همه آغازهایی که تاکنون هیچ‌گاه جز در کلام شروع نشده است. در قانون برنامه پنجم توسعه که برای اولین بار به صورت مشخص طی یک ماده از شبکه ملی اطلاعات نام برده شده است، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات موظف شده تا پایان برنامه این شبکه را به صورت کامل اجرا کند.در ماده ۴۶ قانون

شماره 2 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 20

گفت‌وگو با رئیس سازمان فناوری اطلاعات درباره پیشرفت شبکه ملی اطلاعات

مقدورات دولت، شرایط ویژه

آسانسور شیشه ای سازمان فناوری اطلاعات، نمایی تمام از فروشگاه زنجیره ای شهروند را پیش چشمان‌مان گشوده است؛ فروشگاهی که قیمت کالا هایش این روزها با نفس‌های دلار افزوون شده است هرچند نفس‌های اینترنت در این وانفسای اقتصادی تقریبا به شماره افتاده است علی حکیم‌جوادی با پایی که رباطش آسیب دیده در گچ فرو رفته، پشت میزی که نمای اتاقش دود تهران را گرفته درباره عدم پیشرفت شبکه ملی اطلاعات می‌گوید: «مقدورات دولت و شرایط ویژه را در نظر بگیرید.» قرار بود با راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات و رساندن فیبر نوری بر درب منازل شهروندان، سرعت دسترسی به شبکه ۲۰ برابر شود. از همین رو بود که ماده ۴۶ برنامه توسعه پنجم آیت و امیدی شد برای دسترسی بیشتر و دریافت بهتر خدمات.علی حکیم‌جوادی به عنوان رئیس سازمان فناوری اطلاعات از جمله افرادی است که تاکنون موتور رسانه‌ای راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات را روشن نگه داشته است هرچند این چراغ روشن رسانه‌ای درعمل تغییر محسوسی ایجاد نکرده. او برخلاف صراحت ماده ۴۶ قانون برنامه پنجم توسعه که راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات را جزو وظایف وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات می‌داند شبکه ملی اطلاعات را شبکه‌های جزیره‌ای می‌داند که تحت نام‌های مختلف همچون سلامت‌، علمی و… در زیر مجموعه دستگاه‌های دیگر

شماره 2 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

کاربران ایرانی در انتخابات فقط رئیس جمهور را انتخاب نمی‌کنند

محک مردم‌سالاری ارتباطی

بعدازظهر روز پنجم ثبت‌نام، شنبه ۲۱ اردیبهشت، که از میدان فاطمی می‌گذریم خبری نیست. همان نیروهای امنیتی مورد انتظار اطراف وزارت کشور جای خوش کرده‌اند و در این چند ساعتی که به ساعت شش مانده خیابان تب‌زده از آفتابی که به سوی تابستان می‌خزد نفس تازه می‌کند. ترافیک پشت چراغ قرمز رو به افزایش است و پاساژ کوچک لباس سر تقاطع کردستان، شیرینی‌فروشی و بستنی‌فروشی از همیشه خلوت‌ترند. انگار در پس‌زمینه این همه ترافیک سکوتی آزاردهنده شنیده می‌شود. گویی همه منتظر بوده‌اند اتفاقی بیفتد ولی حالا که نیفتاده خیال‌شان راحت‌تر است.روز نخست ثبت‌نام هم که به پایان رسید، هیچ اتفاق غیرمترقبه‌ای در عرصه سیاست کشور رخ نداده بود. واعظ‌زاده زودتر از دیگران رسید اما نام‌نویسی روحانی در کنار یونسی توجه فراوانی به خود جلب کرد، از وزیر بهداشت احمدی‌نژاد گرفته تا وزیر مسکن دولت هاشمی رفسنجانی اعلام حضور کردند و عکس‌های یک کفن‌پوش و یک کلاه‌مخملی دست به دست در اینترنت چرخید ولی آشکار بود که تنور انتخابات هنوز در خیابان‌ها داغ نشده است. روزهای دوم وسوم هم تکانه‌ای در پی نداشت، زاکانی با خانواده آمد و ثبت‌نام کرد و محسن رضایی که چهره‌ ثابت انتخابات اخیر است در کنار غلامعلی ‌حدادعادل که احتمال کناره‌گیری‌اش به نفع کاندیدایی جوان‌تر وجود

شماره 29 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 20

حال و هوای پنجمین نمایشگاه سالانه هنر دیجیتال تهران

رام کردن روحی خشن در سرزمین عجایب

صفر و یک اساس فناوری رایانه است؛ دنیایی که در آن تمام مفاهیم و موجودیت‌ها یا وجود دارد یا ندارد. رایانه هیچ حد وسطی قائل نیست. حال تصور کنید قدرت انعطاف هنر چقدر باید زیاد باشد که دنیایی به این زمختی را در خود حل کند. هنرهای دیجیتال دنیایی نو است که سعی دارد روح خشن صفر و یک را به زانو دربیاورد تا هر چه دارد را در قالبی نو بیان کند. یک ساختمان کوچک در تقاطع مدرس و میرداماد جایی است که اصلاً نمی‌دانی قرار است تو را به کدامین دنیا ببرد. نزدیک که می‌شوی اول از همه یک چندضلعی بزرگ می‌بینی که در حیاط خاکی جا خوش کرده است. مثل تمام عبورهای روزمره، بی‌تفاوت از کنارش عبور می‌کنی و از بالای در آهنی ورودی شیئی عجیب را می‌بینی که آویزان شده و رنگش دائم عوض می‌شود. از کنار آن هم بی‌تفاوت عبور می‌کنی و به این فکر می‌کنی که در داخل چه چیز انتظارت را می‌کشد.به طبقه پایین که می‌روی نخست دیواری را می‌بینی که انگار سعی دارد این نمایشگاه را در واژه‌ها معرفی کند. متنی عجیب و پیچیده از «آرای آئری لوفور» درباره «دیالتیک نوین شهر» و «دیوید هاروی» درباره «شهری شدن آگاهی»؛ متنی که برای

شماره 29 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

نگاهی به وضعیت نظارت بر پیامک‌های انبوه و ارزش‌افزوده

فراسوی نیک و بد

اوایل مهرماه، علی‌اصغر عمیدیان معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از عدم امکان ایجاد سامانه‏ای برای درخواست قطع پیامک‏های ارزش افزوده خبر داده بود؛ پیامک‌هایی که به عقیده او و بسیاری دیگر تجارت تازه‌ای است که عده‏ای (عمدتاً قشر جوان) با فعالیت در آن کسب درآمد می‏کنند و در صورت برقراری سامانه‌ای برای قطع این پیامک‌ها توسط مشترکان، این تجارت دیگر رشد نمی‌کند.صرف‌ نظر از نقش اساسی بی‌دقتی مشترکانی که ناآگاهانه کدهای فعال‌سازی این نوع پیامک‌ها را ارسال می‌کنند و با حجم دنباله‌داری از پیام‌های ارزش‌افزوده مواجه می‌شوند، بخش مهمی از نارضایتی‌های موجود در خصوص این پیامک‌ها به ‌دلیل عدم هدفمندی آنها، بی‌توجهی ارسال‌کنندگان به ویژگی‌ها و نیازهای مخاطبان آنها و نیز عدم نظارت کافی بر روند تولید و ارسال آنها به‌ وجود آمده‌ است؛ نظارتی دقیق که لازمه تحقق آن همکاری اپراتورها، اگریگیتورها و شرکت‌های VAS است و به نظر می‌رسد با تصویب آیین‌نامه نظارت بر ساماندهی پیامک‌های انبوه و ارزش‌افزوده و تعیین کارگروه نظارتی با مسئولیت وزارت ارشاد از بهمن ۹۳ مقدمات آن فراهم شده باشد.نارضایتی از پیامک‌های انبوه پیش از راه‌اندازی سرویس پیامک‌های ارزش‌افزوده، نارضایتی‌های گسترده‌ای از پیامک‌های تبلیغاتی وجود داشت تا جایی که از سال ۹۲ سامانه پیامکی ۱۰۰۰۱۳۱۴ توسط مرکز

شماره 29 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

بررسی حقوقی دریافت پیامک‌های تبلیغاتی ناخواسته از سوی موسسات بازرگانی

نطلبیده همیشه مراد نیست

موسسات تجارتی در سال‌های گذشته از روش‌های سنتی مانند استفاده از برچسب‌ها، کاغذها و پوسترها برای تبلیغات بهره می‌جستند؛ اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی، بسیاری از آنها به روش‌های الکترونیکی از قبیل ایمیل و پیامک روی آورده‌اند.ارتباط فروشنده با مشتری از طریق پیامک سریع‌ترین و مستقیم‌ترین راه است. در سال ۱۹۹۸ پس از ابداع اولین WAP (Wireless Application Protocol) موسسات بازرگانی شروع به فرستادن پیامک‌های حساس به محدوده سکونت مشتری (Location Sensitive) به دارندگان تلفن‌های همراه کردند و با توجه به مقرون به صرفه بودن و مزایای این روش، به استفاده از آن ادامه دادند.ارسال تبلیغات از طریق پیامک یکی از بهینه‌ترین روش‎ها برای موسسات بازرگانی از نظر اقتصادی محسوب می‌شود؛ چرا که اولاً هزینه مصرف کاغذ و چاپ را کاهش می‌دهد، ثانیاً دسترسی و اتصال کاربران به اینترنت منقطع است و امکان دارد روزی یک بار یا ماهی یک بار به اینترنت متصل شوند که در نتیجه از شانس و سرعت مشاهده تبلیغات کاسته می‌شود، در صورتی که پیامک همواره برای کاربران در دسترس و اتصال آنان به شبکه سیمکارت متداوم بوده و این مساله، خود گویای مزیت پیامک‌های تبلیغاتی نسبت به ایمیل‌های تبلیغاتی است. ثالثاً ارسال پیامک در بین کاربران، به ویژه رده سنی جوانان (حداقل تا پیش از

شماره 29 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

فراغت سربازان کم نیست

فناوری اطلاعات و ارتباطات امروز محور «توسعه‌ پایدار» در دنیاست و کمتر کشوری را پیدا می‌کنید که در برنامه‌ریزی‌های کلان توسعه‌ همه‌جانبه، محور دیگری جز ICT را برگزیند. توسعه‌ ICT باعث افزایش رشد بهره‌وری کل عوامل تولید نیز می‌شود و از این رو ضمن کاهش اتلاف و صرفه‌جویی، کارایی نیروی کار را نیز افزایش می‌دهد. مطلع هستید که فناوری اطلاعات و ارتباطات یکی از هشت سرفصل سیاست‌های کلی ابلاغی مقام معظم رهبری را به خود اختصاص داده و دارای هشت سیاست کلی نیز هست. از سوی دیگر برخی از ۷۲ سیاست ابلاغی در سرفصل‌های دیگر نیز نیم‌نگاهی به فناوری اطلاعات دارند یا فناوری اطلاعات لازم یا ملزوم اجرای سیاست و تدوین برنامه است. بنابراین می‌شود نتیجه گرفت حاکمیت هم به این باور رسیده است که فناوری اطلاعات نقشی کلیدی در توسعه‌ کشور دارد. چنان که در مقدمه‌ سیاست‌های ابلاغی بر سه محور «اقتصاد مقاومتی»، «پیشتازی در عرصه‌ علم و فناوری» و «تعالی و مقاوم‌سازی فرهنگی» تاکید شده و فناوری اطلاعات و ارتباطات ذیل محور علم و فناوری قرار گرفته است.در سال‌های اخیر، حجم پذیرش دانشگاه‌ها و تعداد فارغ‌التحصیلان رشته‌های کامپیوتر و آی‌تی (دولتی، آزاد، غیرانتفاعی) به حدی افزایش داشته که بر کیفیت سواد علمی و مهارت تجربی تاثیر منفی گذاشته

شماره 29 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

تغییرات مثبت چه زمانی مشکل سربازی را رفع می‌کنند

فرار از بطالت

اواسط شهریور بود که آیین‌نامه «توسعه و گسترش ناوبری فناوری اطلاعات و ارتباطات» با حضور رئیس‌جمهور در هیات دولت تصویب شد. آیین‌نامه مذکور در پی اهدافی مانند تقویت اقتصاد دانش‌بنیان، ترغیب سرمایه‌گذاری برای رشد فناوری اطلاعات کشور، ارتقای نظام اداری مبتنی بر گسترش فاوا بود. خسرو سلجوقی عضو هیات‌مدیره سازمان فناوری اطلاعات می‌گوید:«مقام معظم رهبری در جلسه اخیر اشاره بسیار سنگینی داشتند که آی‌تی محور توسعه و یک شاخص کلیدی است. برای همین ۸۰ سیاست ابلاغ شده که یک‌هشتم آنها مربوط به فناوری اطلاعات است. رئیس‌جمهور هم مسیر دولت تدبیر و امید را اول بهداشت و بعد فناوری تعیین کرد.»در جلسه معروفی که برای از سرگیری فعالیت شورای عالی فضای مجازی برگزار شد، «ارتقای ایران به یکی از قدرت‌های سایبری» و همین‌طور «ایجاد و توسعه انواع فناوری‌ها و صنایع کاملاً پیشرفته و تربیت سرمایه‌های انسانی مورد نیاز در بخش‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، محتوایی و خدماتی در تمامی ابعاد فضای مجازی» دو مورد از سیاست‌های کلی‌ای بودند که رهبر انقلاب بر آنها تاکید کرد. به گفته علی ایمانی دانشجوی دکترای سیاستگذاری فرهنگی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات جهاد دانشگاهی «فناوری اطلاعات و ارتباطات یک مساله جهانی است، کشورها الزاماً در مقابل موج تحولات فناوری توان مقاومت ندارند. بهره‌گیری از این موج

شماره 3 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 20

در هفتمین همایش تجارت و اقتصاد الکترونیکی چه گذشت

گزارش جشن یک میلیاردی

ساعت هفت و ۳۰ دقیقه عصر سه‌شنبه آخرین روز اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۹۲ است. در یکی از غربی‌ترین نقاط شهر تهران منتظر اجرای برنامه اختتامیه هفتمین همایش تجارت و اقتصاد الکترونیکی هستیم. صندلی‌های سالن همایش برج میلاد برخلاف ساعت‌ها و روزهای گذشته با جمعیت زیادی پر شده و فضا هم قدری با حال و هوای انتخابات عجین شده است؛ ساعاتی پیش شورای نگهبان اسامی کاندیداهای مورد تایید را اعلام کرده و تا زمان برگزاری یازدهمین دور از انتخابات ریاست‌جمهوری کمتر از یک ماه باقی مانده است. در حالی که معاون اول محمود احمدی‌نژاد یکی از سخنرانان اصلی مراسم اختتامیه است، هنوز معلوم نیست می‌خواهد در چنین روزی در مراسم حاضر شود یا نه.رونمایی از چند نقشه راه و سامانه الکترونیکی، چیزی است که این جمعیت را به اینجا کشانده است. پس از گذشت سه روز که با مجموعه‌ای تئوری و سخنرانی روبه‌رو بودیم حالا زمان آن رسیده که از طرح‌های موعود پرده‌برداری شود؛ پروژه‌هایی که در حقیقت بایستی در طول چهار سال گذشته به ثمر می‌نشست، قرار بود در واپسین ساعات یک همایش سه‌روزه رونمایی شود.در حالی‌ که از زمان‌بندی تعیین شده برای برنامه اختتامیه عقبیم، با آمدن وزیر صنعت، معدن و تجارت و همراهی گروهی از مسوولان رده‌بالا با وی،

شماره 3 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

نگاهی به موضع‌گیری‌های انتخاباتی در برابر فناوری اطلاعات و ارتباطات

خرداد گرم وعده‌ها

هنگامی که شما این گزارش را می‌خوانید دیگر تب انتخابات فروکش کرده است و چه بسا حتی دولت یازدهم ریاست را شناخته باشد ولی نوشتار پیش روی شما نشان خواهد داد چگونه وعده‌‌های هفته آخر کاندیداها و اقدامات و حرف‌های آنها می‌تواند در چهار سال آتی فضای فناوری اطلاعات کشور را شکل دهد. هفته آخر منتهی به انتخابات دست‌کم در حرف برای فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور پرحدیث بود؛ داستانی که پایان آن پس از ۲۴ خرداد ۱۳۹۲ نوشته خواهد شد. در حالی که حتی در روز دوم مناظره‌ها نیز همچنان اینترنت از اختلالات گسترده رنج می‌برد هشت نامزد ریاست جمهوری در برابر دوربین‌های تلویزیونی رفتند تا در کنار فرهنگ از فناوری اطلاعات نیز سخن بگویند. مجموع حرف‌های آنها حداقل در برابر دوربین‌های تلویزیونی به رفع محدودیت از فضای مجازی رسید اما این همه ماجرا نبود. نمایندگان آنها نیز در رسانه‌های مختلف و مکتوب از طرح‌هایی که مورد نظر کاندیداهاست، سخن گفتند و مرکز فضای مجازی در تلاش برای رسیدن به عنوان واقعی یک نهاد حکومتی سلسله نشست‌هایی برای معرفی برنامه‌های فناورانه کاندیداها ارائه کرد که تاکنون تنها دو اصولگرای سنتی یعنی غلامعلی حدادعادل و علی‌اکبر ولایتی از آن استقبال کرده‌اند. نشست صنفی محمدرضا عارف با اهالی فناوری اطلاعات و

شماره 4 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 20

بررسی اثر رفع تحریم‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری بر بازار ایران

شعارهای بلند، گام‌های کوتاه

  با خریدن یک مک‌بوک در روزهای ابتدای خردادماه من نیز به جمع دوستداران اپل پیوستم؛ اولین گزینه‌ای که پس از خرید یک محصول اپل به شما پیشنهاد می‌شود ساختن یک نام کاربری اپل برای دسترسی به سرویس‌ها و نرم‌افزارهای مختلف آن است، من نیز مانند همه اقدام به ساخت یک نام کاربری اپل کردم اما متوجه شدم برای ساختن آن نام کاربری باید چندین صفحه راهنما بخوانم، درست زمانی که پرس و جو می‌کردم آیا راه آسان‌تری برای ساختن یک نام کاربری اپل وجود دارد یا خیر، خبر لغو تحریم‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری آمریکا منتشر شد. من نیز با شنیدن این خبر دست نگه داشتم تا شاید بتوانم بدون دور زدن راه‌های مختلف از طریق یک راه منطقی صاحب یک نام کاربری شوم.چهار شنبه ۸ خردادماه، اندی شرمن معاون وزیر امور خارجه آمریکا از لغو تحریم‌ فروش تلفن همراه و کامپیوتر به ایران خبر داد.او گفت:«این تصمیم را گرفتیم تا تحریم‌ها مانعى براى استفاده از تکنولوژى‌هایى که مردم براى ارتباط بهتر و سریع‌تر به آنها نیاز دارند، ایجاد نکند. این موضوع هم شامل سخت‌افزار می‌شود و هم نرم‌افزار.»شرمن یادآوری کرد دولت آمریکا سه سال پیش هم تعدادی از اقلام و نرم‌افزارهای ارتباطی را از شمول تحریم‌ها خارج کرده بود.اشاره

شماره 5 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

رویاهای اینترنتی در انتظار اعتدال گرایان

پایان عدالت الکترونیکی

روزگار بازی غریبی دارد که محمود واعظی پس از سه دهه باید در سالنی معارفه‌اش را در برابر رسانه‌ها و کارمندان وزارت ارتباطات انجام دهد که به نام وزیر و رئیس شهید‌شده‌اش، محمود قندی، نامگذاری شده است؛ دو جوانی که هر دو در ایالات متحده تحصیل کرده و در آستانه انقلاب به کشورشان بازگشته‌اند یکی مدیرعامل مخابرات و دیگری وزیر پست و تلگراف می‌شود تا اولی در ۶۱ سالگی رای اعتماد از مجلس اصولگرایان بگیرد و دومی در ۳۷ سالگی با انفجار در دفتر حزب جمهوری اسلامی راهی قطعه شهدای هفتم تیر شود. معارفه واعظی با تمام حاشیه‌ها و کنایه‌هایش نقطه پایانی بود بر دو ماه گمانه‌زنی و رویاپروری درباره وزیر دولت اعتدال و تدبیر باری فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور، انتخاب محمود واعظی نشان داد رئیس‌جمهوری جدید ایران هرچند خود با شگفتی راهی پاستور شده است ولی اعتقادی به ایجاد شگفتی در انتخاب وزرایش ندارد؛ اولین نامی که برای وزارت ارتباطات مطرح شد در آخر نیز به اتاق چوبی مشهور سیدخندان رسید. البته آنچه در تایید و معارفه وی گذشت اثبات کرد بی‌شک وزیر واعظ تنها از خوان نخست گذشته است. در مجمع جمعه ۱۷ خرداد علی باقری رئیس ستاد انتخاباتی سعید جلیلی در آخرین روزهای مناظرات تلویزیونی مقابل

شماره 6 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

نگاهی به حاشیه و متن حضور کابینه دولت یازدهم در شبکه‌های اجتماعی

دولتی‌ها ساکن دنیای مجازی شدند

تا همین چند هفته پیش رسانه‌ها در بردن نام فیس‌بوک در اخبار و گزارش‌هایشان، احتیاط می‌کردند و ترجیح می‌دادند عنوان شبکه‌های اجتماعی را برای فیس‌بوک و توییتر به کار برند. اما بعد از آغاز به کار رسمی دولت، روزی نیست که خبری از فیس‌بوک و توییتر بعضی وزرا روی خروجی خبرگزاری‌ها قرار نگیرد و شاید بتوان گفت یکی از بحث‌برانگیزترین اخبار و اتفاقات چند هفته ابتدایی عمر دولت یازدهم، همین بود؛ حضور بعضی اعضای هیات دولت در شبکه‌های اجتماعی که تصمیم گرفته‌اند از این ابزار برای ارتباط بیشتر و گسترده‌تر با مردم استفاده کنند.حضوری که بی‌حاشیه نبود و صفحات جعلی در کنار صفحات واقعی وزرا و دولت، آنها را وادار به نشان دادن واکنش کرد و در این میان امیدی هم برای کاربران این شبکه‌های اجتماعی ایجاد شد که شاید به واسطه این حضور پررنگ، محدودیت‌های اعمال‌شده بر آنها تا حدودی کمتر شود. چه غوغایی در فضای مجازی برپاست حسن روحانی، رئیس جمهور، در اولین نشست خبری‌اش پس از پیروزی در انتخابات گفت:«همه آمدند، به ویژه جوانان عزیز چه کردند، در خیابان‌ها، مجامع،‌ ورزشگاه‌ها و فضای مجازی چه غوغایی کردند، درود بر جوانان پرشور وطن.»و به این ترتیب شبکه‌های اجتماعی و تاثیر آنها بر انتخابات به صورت رسمی و از

شماره 6 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 25

آیا تدبیر و امید رایتل را نجات می‌دهد

چهره واقعی یک اپراتور در نسل سوم

خروج سرمایه‌گذار خارجی و تغییر چهار مدیرعامل طی سه سال، ماحصلش می‌شود اپراتوری که تاکنون به روایت آمار غیررسمی تنها حدود ۴۰۰ سیم‌کارت فروخته‌شده دارد و با ممنوعیت ارائه خدمات تصویری مواجه است که قرار بود وجه تمایزش در بازار رقابتی با دیگر اپراتورها باشد اما رایتل به عنوان سومین اپراتور تلفن همراه کشور با تعهدات برجای‌مانده بی‌شماری روبه‌روست که دیگر نمی‌تواند به انحصاری که دولت دهم برایش به ارمغان آورده بود، دل خوش کند. حال بعد از گذشت نزدیک به هزار روز از آغاز به کار رسمی رایتل و در حالی که به تازگی مجید صدری پنجمین مدیرعامل، روی صندلی ریاست آن نشسته است، همچنان رایتل با آن چهره واقعی که یک اپراتور باید داشته باشد، فاصله زیادی دارد. در واقع پروژه‌ای که قرار بود افق‌های تازه‌ای در آسمان خدمات ارتباطی ایران ایجاد کند، بیشتر شبیه شیری بی‌یال و دم و اشکم شده است. اولین قدم، اولین مانع مشکلات رایتل از همان روزهای نخست آغاز به کارش آغاز شد؛ همان زمان که شرکت تلکام همراه شرکت اتصالات امارات دی‌ماه سال ۸۷ به عنوان برنده مزایده اپراتور سوم تلفن همراه کشور اعلام شد. شاید همه چیز شسته‌رفته به نظر می‌رسید اما وقتی کمتر از یک سال بعد محمد سلیمانی، وزیر

شماره 6 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

آیا مدیران روحانی از آی تی استفاده می کنند

جایی برای پیرمردها نیست

میانگین سنی وزرای کابینه روحانی ۵۸ سال است. این سن شاید در مقایسه با میانگین سنی کابینه‌های پیشین بالا باشد اما در مقایسه با وضعیت جامعه ایران چندان عجیب نیست. مگر نه اینکه جامعه ایران در حال پیر شدن است؟ گذشت دورانی که روی نیمکت‌ها سه نفر می‌نشستند و برای امتحانات یکی زیر نیمکت می‌رفت و دو نفر باقیمانده روی نیمکت کیفی را میان خود جای می‌دادند تا مبادا تقلب کنند. موج جمعیتی فرو نشست و دبستان‌ها همراه با تغییر روند سنی جمعیت ایران دبیرستان شد و کم‌کم دانشگاه‌ها بزرگ و بزرگ‌تر شد و این روند ادامه می‌یابد؛ احتمالا تا دورانی که ایران بیش از همه به خانه سالمندان و مراکز درمانی و ارتوپد و… نیاز داشته باشد.جمعیت ایران سال‌هاست رشد کمی را تجربه می‌کند. تک‌فرزندان و دو‌فرزندی‌ها چهره آشنای جمعیتی هستند که در تنگنای اقتصادی نبود را نشانه رفتند نه بودن را. حال در اولین سال‌های دهه‌ای که می‌رود طومار قرنی را ببندد و تقویم هزار و سیصدی را به هزار و چهارصدی بدل کند، دولتی سر کار است که میانگین سنی وزرایش ۵۸ سال است و این در دنیای رو به رشد چه معنایی دارد؟ دنیایی که عجین شده است با تکنولوژی‌های تازه و نوظهور. دنیایی که هر

شماره 6 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 30

روایت هشت سال وارونگی مدیریت در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

نوبنیادان از سیدخندان خداحافظی کردند

فاصله میان صاایران و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از سیدخندان است تا نوبنیاد. محمد سلیمانی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، تحصلیکرده دانشگاه علم و صنعت اگرچه خود یک صاایرانی تمام و کمال نبود اما حشر و نشرش با دوستان وزارت دفاعی برای مدت هشت سال بنیادی نو در سیدخندان در افکند و این شاید نمادی باشد از آغاز دوران جدیدی برای فناوری اطلاعات و خداحافظی با محمد خاتمی سیدخندانی که صندلی ریاست جمهوری را به محمود احمدی‌نژاد رئیس جمهور دولت نهم در سال ۱۳۸۴ تحویل داد.هنوز شاید مهر حکم‌های محمود واعظی وزیر ارتباطات دولت تدبیر و امید بر پای انتصاب‌های وزارت ارتباطات خشک نشده باشد اما خوانش مجدد نام‌های نصرالله جهانگرد، اصغر عمیدیان، مجتبی هاشمی و… که نقش‌بسته بر احکام جدید است، نشان می‌دهد بنیانگذاران نوبنیاد در سیدخندان به همان مامن اصلی‌شان در صاایران برگشته‌اند و سیدخندان می‌خواهد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات باقی بماند.وفا غفاریان یک صاایرانی تمام‌عیار بود که به همراه محمد سلیمانی پا به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات گذاشت. او اگرچه امروز در میان این جمعی که تاکنون به ناگزیر بار سفر را برای کوچ مجدد به صاایران بسته‌اند، قرار ندارد اما ورودش به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در زیر پل سیدخندان همگان را

شماره 6 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 32

آیا دوباره نام‌های بزرگ به بازار ارتباطات و اطلاعات کشور باز می‌گردند

برخلاف جاذبه

وقتی شیخ دیپلمات برای نخستین بار در میانه مرداد وزیر مطلوبش را برای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات معرفی کرد، در دفاع از انتخاب مردی که بخش عمده‌ای از حیات سیاسی‌اش در دستگاه دیپلماسی کشور گذشته است، تاکید کرد وزیر ایده‌آل این بخش ناگزیر است دیپلماسی بداند؛ حرف‌هایی که امروز ابعادی فراتر از سنگربندی سیاسی پیدا می‌کنند. در آن زمان برداشت عمومی توجیه حسن روحانی بود برای انتخابی محافظه‌کارانه جهت سمتی که از سویی نهادهای امنیتی و از سویی اصلاح‌طلبان مدعی جدی آن بودند ولی با فرو نشستن غبارهای انتخاباتی، آنچه برای بازار فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور بر جای مانده، بازاری است که در تمامی سطوحش نه‌تنها توان داخلی خود را برای حفظ مواضعش از دست داده بلکه در ابعاد بین‌المللی نیز به سمت انزوای مطلق پیش رفته است. آخرین تجسم انزوای بازار ارتباطات ایران را می‌توان در نمایشگاه قریب تلکام ایران دید که طی آن تنها رویداد صنعتی که روزی به گواهی تبادلات بورس هنوز هم سودآورترین برش از کیک اقتصاد بود، خالی از بازیگران شاخص بین‌المللی برگزار می‌شود. به روال همیشگی در تلاشی ناکام برای سپیدنمایی اوضاع برگزارکننده فهرست شرکت‌کنندگان خارجی را ۶۰ کمپانی اعلام کرده است. زیر پوست نمایشگاه را که در فهرست نهایی نگاه کنید،

شماره 7 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

روایتی از دو داستان تودرتو در اقتصاد و مخابرات ایران

تدبیر برای «هدیه به مردم»

نیمه دوم سال ۸۳ هنوز یک سال از آغاز به کار مجلس هفتم نگذشته بود که اکثریت مجلس طرحی با عنوان «تثبیت قیمت‌ها» به صحن علنی آوردند. برخی از ناظران سیاسی این طرح را تلاش برای کاستن از درآمدهای دولت خاتمی و کاملا سیاسی خواندند؛ اما تصویب‌کنندگان قانون تثبیت قیمت‌های کالاهای اساسی بیرون و درون مجلس، استدلال می‌کردند افزایش قیمت بنزین و سایر حامل‌های انرژی نقش مهمی در افزایش نرخ تورم دارد و با تثبیت قیمت کالاهای اساسی می‌توان نرخ تورم را نیز کنترل کرد. این طرح سرانجام اسفند ۱۳۸۳ به تصویب رسید و حداد عادل- رئیس مجلس وقت- آن را «هدیه مجلس به مردم در سال جدید» دانست. بر اساس این قانون بود که دولت از افزایش قیمت مواد سوختی و کالاهای عمومی منع شد. تا پیش از تصویب این قانون، دولت هرساله درصدی بر قیمت کالاهای عمومی می‌افزود تا سرانجام هزینه و قیمت آنها یکی شود و به اصطلاح امروز، یارانه‌ها هدفمند شوند. هنوز و پس از گذشت بیش از هشت سال از آن زمان، هستند کسانی که بر سر چرایی تصویب این طرح دعواهای سیاسی را از هر چیز دیگری مهم‌تر می‌دانند؛ انگار فراموش کرده‌اند آن روزها وضعیت اقتصادی کشور چگونه بود. پول مفت نفت اولین سالی

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 8 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

قسمت نوزدهم از یک سریال بی‌پایان در روزهای بی‌رونقی

الکامپ، یک حاشیه بی پایان

حاشیه‌های نمایشگاه الکامپ بی‌پایان است. یا شاید با وضعیت فعلی بازار فناوری اطلاعات بهتر باشد بگوییم الکامپ یک حاشیه بی‌پایان است. هنوز این نمایشگاه آغاز نشده، اختلافات چنان بالا گرفته که برخی از شرکت‌های مطرح در حوزه IT ‌از خیر حضور در نمایشگاه گذشته‌اند که شاید شناخته‌شده‌ترین آن‌ها مجتمع کامپیوتر پایتخت باشد. موضوع ارزی و ریالی آشناترین محل اختلاف است؛ اما شاید این موضوع فقط محلی برای بروز اختلافات گسترده‌تر فعالان این بخش از اقتصاد است. اختلافی که تا پیش از این دو ضلع داشت و در دو سوی این پاره‌خط، بخش خصوصی و شرکت سهامی نمایشگاه‌ها دیده می‌شدند و می‌شد به سادگی نام دعوای قدیمی دولتی و خصوصی را بر آن نهاد. امسال اما گویا اختلافی دیگر میان دو نهاد خصوصی به وجود آمده است. حالا سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور، سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران و شرکت سهامی نمایشگاه‌ها یک مثلث را تشکیل داده‌اند. در این میان حتی حضور نصرالله جهانگرد به عنوان رئیس شورای سیاستگذاری الکامپ، نتوانسته است مشکلات را حل کند. سایه رکود تورمی همچنان بر سر اقتصاد ایران مانده و تحریم‌های بین‌المللی عرصه را بر فعالان بخش خصوصی تنگ کرده است. در چنین روزهایی، دعوای فعالان حوزه فناوری اطلاعات بر سر نمایشگاه الکامپ وارد قسمت

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 8 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

رئیس جدید شورای عالی مجازی بر سر دوراهی قدرت و حرمت

دیدار به جای دیوار

خبر تشکیل اولین جلسه شورای عالی فضای مجازی و انتخاب حسن انتظاری به عنوان دبیر شورای عالی فضای مجازی در شرایطی روی خبرگزاری‌ها قرار گرفت که همه شبکه‌های خبری درگیر مذاکره ایران و آمریکا و منتظر تشکیل جلسه گروه ۵+۱ بودند. در این میان کسی به فکر فضای مجازی و توسعه آن نبود و به نظر می‌رسید حسن روحانی نیز پس از گرفتن رای از مردم و انتخاب به عنوان رئیس دولت یازدهم این فضا را فراموش کرده‌ و برنامه‌ریزی برای فناوری اطلاعات و ارتباطات را در برنامه ۱۰۰روزه خود قرار نداده ‌است. اما شامگاه شنبه یازدهم آبان‌ماه روحانی گفت:«فناوری اطلاعات باید پایه اصلی توسعه کشور باشد.»سران سه قوه آن شب گرد هم آمدند تا شاید بتوانند جانی دوباره به شورایی ببخشند که با فرمان مقام معظم رهبری تشکیل شد اما در این دوره زمانی نتوانست به اهدافی که برایش تعیین شده بود، دست یابد. هر چند در ابتدا دبیر شورا هر روز خبر از برنامه‌های مختلف مرکز ملی فضای مجازی برای توسعه فناوری اطلاعات می‌داد اما حاشیه‌های حاکم بر این شورا مانع از اجرایی شدن آن برنامه‌ها شد؛ برنامه‌ها و پروژه‌هایی که بسیاری اجرایی شدن آنها توسط شورای عالی فضای مجازی یا مرکز وابسته به آن را خارج شدن

شماره 28 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

ایران در جایگاه چهارم برترین ارتش‌های سایبری جهان قرار دارد

توفیق اجباری

این روزها که بحث داغ تایید و بررسی توافق هسته‌ای در ایران و آمریکا هنوز در صدر اخبار است، کمتر کسی به خاطر می‌آورد در نخستین روزهای بهار امسال در بحبوحه مذاکرات هسته‌ای، خبری باعث ایجاد وقفه یک‌روزه در مذاکرات شد؛ «حمله سایبری به هتل‌های میزبان مذاکرات هسته‌ای ایران با گروه ۱+۵ از طریق بدافزار دوکو ۲ برای جاسوسی از گفت‌وگوها». تاثیر رویدادهای امنیت سایبری از این دست بر تاریخ معاصر ایران به هیچ وجه کم نیست. با اینکه با رعایت موارد امنیتی این موضوع ختم به خیر شد اما هسته اصلی این خبر یعنی «حمله سایبری» سال‌هاست گریبان کشورها از جمله ایران را گرفته و ایران از جمله کشورهایی است که اهمیت بسیاری برای حوزه سایبری قائل بوده. طبق گزارشی که در مارس ۲۰۱۵ توسط شرکت امنیتی کسپرسکی ارائه شد، ایران آلوده‌ترین کشوری است که کامپیوترها و شبکه‌های آن در بخش‌های دیپلماتیک و انرژی و همچنین موسسات تحقیقاتی، دادگاه‌ها و مخابرات هدف قرار گرفته است. شاید به همین دلیل بود که مجلس شورای اسلامی در نهم اسفند ۹۳ طی جلسه بررسی بودجه ۹۴ کل کشور، مقرر کرد دستگاه‌های اجرایی نیم تا دو درصد از اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای تخصیص‌یافته خود را به سازمان پدافند غیرعامل اختصاص دهند. تخصیص این

شماره 28 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

در نخستین همایش زیرساخت و فرصت‌های سرمایه‌گذاری شهر هوشمند چه گذشت

عیار هوشمندی یک شهر

«تلاش برای یک خروجی قابل اجرا»؛ این عبارتی است که نصرالله جهانگرد معاون وزیر ارتباطات و فناوری ارتباطات در اختتامیه نخستین همایش «زیرساخت و فرصت‌های سرمایه‌گذاری شهر هوشمند» بر آن تاکید کرد تا رویای باطل توسعه از طریق همایش‌های پی‌درپی را مثل حبابی منفجر کند.محمود زرگر دبیر علمی این همایش نیز امیدوار بود مسئولان دولتی و خصوصی که در برگزاری این همایش همکاری داشتند، با هم دبیرخانه‌ای تشکیل دهند.البته وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز از وعده‌ای سخن گفت که گوش‌ها را در همایش آن روز تیز کرد. او در مراسم افتتاحیه دست بر گلوگاه توسعه یعنی سرمایه گذاشت و گفت:«ما آمادگی داریم که از محل وجوه اداره‌شده بودجه‌ای به شهرها برای پیاده‌سازی شهر هوشمند تخصیص دهیم و دبیرخانه دائمی نیز در این خصوص تشکیل شود.» شهر هوشمند چیست بر اساس تعریف اتحادیه اروپا به شهری هوشمند گفته می‌شود که دارای شش معیار اصلی زندگی هوشمند از جمله: اقتصاد هوشمند، حمل و نقل هوشمند، محیط هوشمند، شهروندان هوشمند، روش زندگی هوشمند و در آخر یک مدیریت اداری هوشمند است. بنابراین برای ایجاد شهرهای هوشمند می‌بایست شبکه‌ها و سیستم‌های پیچیده‌ای در نظر گرفته شود که از اجزای بالا تشکیل شده است.به گفته محسن عزیزی عضو هیات مدیره بانک مسکن، شهر هوشمند

شماره 28 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

بررسی کارنامه اپراتورها در ارائه خدمات نسل چهارم، یک سال پس از دریافت مجوز

یوزپلنگانی که با من نمی‌دوند

سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، سیزدهم خرداد ۹۳ در مصوبه‌ای با ارائه خدمات نسل‌های ۳ و ۴ موبایل از سوی اپراتور اول و دوم موافقت و آنها را ملزم به اجرایی‌ کردن رومینگ ملی و طرح ترابرد‌‌پذیری موبایل به ‌عنوان پیش‌شرط ارائه سرویس‌های باند‌ پهن موبایل کرد. طبق این مصوبه هر اپراتور برای فعالیت در حوزه خدمات ۳G و ۴G باید مبلغ سه هزار میلیارد ریال حق امتیاز به سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی پرداخت کند، در غیر این‌ صورت مجوز به آن اعطا نمی‌شود.یک سال پس از این مصوبه، نهم شهریور‌ماه نیز خبری منتشر شد مبنی بر اعطای مجوز ارتقای رایتل به نسل چهارم موبایل و به این ترتیب پروانه‌های هر سه اپراتور کشور به نسل چهارم ارتقا یافتند.۴G در ایران با‌ وجود نوپا بودن و نیز شرایط حاصل از تحریم‌ها، رشد خوبی داشته اما به‌ دلیل انتظارات مردم از خدمات نسل چهارم اپراتورها در زمینه سرعت، کیفیت، پوشش‌دهی و قیمت خدمات آنها نارضایتی وجود دارد. روند توسعه ۴G/LTE در دنیا نخستین شبکه LTE عمومی جهان در سال ۲۰۰۹ توسط Teliasonera و اریکسون در شهرهای استکهلم و اسلو راه‌اندازی شد. پس از آن سال ۲۰۱۰ خدمات ۴G/ LTE توسط Verizon Wireless در ۳۸ شهر آمریکا، سال ۲۰۱۱

شماره 28 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 37

گفت‌وگو با پدر بی‌طرفی اینترنت

کرنش رگولاتوری دربرابر دموکراسی

تیم وو استاد حقوق دانشگاه کلمبیا که سال ها برای تساوی حقوق شهروندی در فضای مجازی فعالیت کرده همان کسی است که در سال ۲۰۰۲ برای اولین بار اصطلاح بی طرفی شبکه را ابداع کرد. مبحثی که بر طبق آن هیچ برتری مجازی‌ای در فضای اینترنت به دلیل پرداخت مالی یا دلایل دیگر جایز نیست. سال ها دفاع او از این موضوع با سد محکم اف سی سی (FCC)  یا همان رگولاتوری مخابرات ایالات متحده برخورد می کرد، به ویژه در زمان تسلط جمعوری خواهان  و بوش ها بر کاخ سفید.  یکی از مخالفان سر سخت این ایده رئیس پیشین FCC یعنی مایکل پاول پسر کالین پاول( وزیر اسبق امور خارجه ) بود تا اینکه بالاخره اوباما راضی شد تام ویلر تاجر و چهره خوشنام صنعت مخابرات را راضی کند   ریاست اف سی سی را بر عهده بگیرد.  ویلر که خود از موافقان ایده Net Neutrality  بوده است هم کار آسانی در راضی کردن بقیه اعضای اف سی سی نداشت تا اینکه سرانجام در رای گیری فوریه امسال (۲۰۱۵ ) این طرح با برتری سه به دو در اف سی سی رای آورد و تصویب شد و اوباما بلافاصله پیام تبریکی برای این پیروزی دموکراسی در فضای مجازی به

شماره 9 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

نگاهی به اعداد و ارقام ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه سال 1393 کل کشور

نگاه ICTها به بهارستان

لایحه بودجه سال آینده کل کشور پس از ۱۲ سال، در موعد مقرر به مجلس شورای اسلامی رفت تا پس از بررسی و تصویب به صورت قانون درآید. کاهش سقف بودجه سال آینده نسبت به بودجه امسال نشان می‌دهد دولت قصد دارد نقدینگی را به شدت کنترل و از این طریق تورم را مهار کند؛ اما این موضوع به معنای کاهش بودجه بیشتر دستگاه‌ها و وزارتخانه‌های دولتی است که در این میان سهم وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، کاهش بیش از ۱۵۰ میلیارد تومانی بودجه سالانه است. دخل و خرج سیدخندانی‌ها ارتباطات و فناوری اطلاعات در لایحه بودجه سال آینده مانند موضوعات دیگر دولتی، ردیف‌ها و بندهای مختلفی را به خود اختصاص داده که بخشی از آنها زیرمجموعه وزارت ICT قرار دارند و بخشی دیگر زیر سرفصل ارتباطات و فناوری اطلاعات تعریف می‌شوند. همچنین نام این وزارتخانه در دو تبصره ابتدایی لایحه بودجه آمده است که به نظر می‌رسد تبصره ۱۲ اهمیت بیشتری دارد. تبصره‌ها: در تبصره ۶ لایحه بودجه سال آینده برای نخستین بار به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اجازه داده شده برای اجرای طرح‌های انتفاعی دارای توجیه فنی، اقتصادی و مالی خود، اوراق مشارکت ریالی یا صکوک منتشر کند. هرچند در کنار نام وزارت ICT، وزارتخانه‌های دیگری

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 10 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

مهم‌ترین دستاورد محمود واعظی در پنج ماه وزارت

نظارت از حاشیه به متن آمد

«ما بنا داریم اعمال حاکمیت ملی و حفاظت از حقوق شهروندان و پاسخگویی به مردم را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهیم. فضای رقابتی را در لایه‌های دسترسی شبکه تلفن‌های ثابت تقویت کنیم و از سوی دیگر حضور فعال و موثری در مجامع بین‌المللی و منطقه‌ای داشته باشیم. ارتقا و تدوین و تنظیم نظام‌نامه حاکم بر فضای کسب و کار و تبیین روابط بین ارائه‌دهندگان خدمات با مردم، ایجاد توازن خدمات در حوزه ملی بر اساس توجه ویژه به مناطق محروم مرزی و روستایی با به‌کارگیری حداکثری ظرفیت‌ها و امکانات موجود محور اول برنامه‌های بنده است.»این جملات، نخستین تصویر محمود واعظی در نگاه مردم بود. مردی که چند روز بعد، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت یازدهم شد. شاید آن روز که واعظی بر «اعمال حاکمیت ملی» تاکید می‌کرد کسی به درستی نمی‌دانست منظور او چیست؛ اما این انتظار چندان طول نکشید و تنها شش روز بعد واعظی در حاشیه مراسم معارفه خود، اعلام کرد جلوی افزایش تعرفه مکالمه تلفن ثابت و همراه را گرفته است و این، آغاز ماجرایی طولانی بود. ماجرایی که در آغاز به نظر می‌رسید دعوا بر سر شرکت مخابرات ایران و سود سرشار آن باشد اما خیلی زود مشخص شد درباره موضوعی است که سال‌ها

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 12 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

سود اینترنت ایران از فاز دوم اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها

یارانه روی رایانه

ساماندهی سوبسیدی که دولت هرساله به اقلام ضروری و غیرضروری مردم می‌دهد، از سال‌ها پیش موضوع مناقشات سیاسی بوده است. چه آن زمان که اردیبهشت هر سال درصدی به نرخ‌ها افزوده می‌شد، چه زمانی که دولت تصمیم گرفت با یک جراحی بزرگ کار را تمام کند و چه حالا که مرحله دوم آن جراحی برای قطع خونریزی‌های جراحی اول اجرا می‌شود و در میانه این مناقشات سیاسی، آنچه گم می‌شود نحوه اجرای سیاست دولت است.تابستان ۱۳۸۹ را یک اتفاق نه‌چندان ساده از همه تابستان‌های قبل و بعد از خود مجزا کرد. انبوه مردمی که با فتوکپی‌ها و مدارک مختلف در آن تابستان به نزدیک‌ترین مدارس محل سکونت خود می‌رفتند تا فرم‌های اطلاعات اقتصادی‌شان را تکمیل کنند، هیچ‌گاه آن روزها را فراموش نمی‌کنند. جراحی بزرگ دولت قرار بود آغاز شود. آمارهای دولتی می‌گویند تا مهر همان سال، فرم‌های اطلاعات اقتصادی برای دریافت یارانه نقدی از سوی ۶۸ میلیون و ۴۸۲ هزار و ۷۵۸ نفر در قالب حدود ۲۰ میلیون خانوار تکمیل شد. نام مدرسه پیر پایتخت یک بار دیگر بر سر زبان‌ها افتاد. مدرسه البرز که روزگاری نماد موفقیت بود، پایگاه اصلی جمع‌آوری مدارک مردم شد و کاغذها، گونی گونی به آنجا رفتند. چند ماه بعد اولین پول به حساب‌های مردم

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 12 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

چرا در ایران واتس‌اپی نیست که فیس‌بوک برای آن میلیاردها دلار بپردازد

خیره به کشتزار سبز دیگران

انتشار خبر خرید واتس‌اپ توسط فیس‌بوک در روزهای پایانی سال گذشته شمسی و اوایل سال میلادی موج جدیدی از خبرها راه‌ انداخت. بسیاری این خرید را با خریدهای مشابه گوگل مقایسه می‌کردند و برخی دیگر آن را خریدی از جهت حذف رقیب. اما مهم‌تر از همه چرایی این خبر بود. چرایی که جوابش را مدیران فیس‌بوک باید می‌دادند؛ چرا مدیران فیس‌بوک واتس‌اپ را خریدند در صورتی ‌که می‌توانستند با همان میزان پول خط هوایی امریکن ایرلاین را خریداری کنند یا تیم بسکت NBA؛ و اگر علاقه‌مند به نجات مردم بودند، می‌توانستند مشکل آب‌رسانی سالم را به شهروندانی که آب سالم در اختیار ندارند رفع کنند.اما مدیران فیس‌بوک با وجود قدرت خریدشان به سراغ واتس‌اپ رفتند و برنامه‌ای دیگر را خریدند تا شاید همچنان بتوانند صدرنشین دنیای ارتباطات باشند.خرید این برنامه یا شرکت نرم‌افزاری توسط غول‌های دیگر پدیده جدیدی نیست. پیش از این همین فیس‌بوک شبکه اجتماعی موفق اینستاگرام را که سلطان حوزه عکس‌های آنلاین به شمار می‌آید، خریده بود و چندین خرید دیگر در زمینه فناوری به کل افق‌های این بخش را تغییر داده بود. خرید غول حافظه‌های فلش، وریدنت توسط وسترن دیجیتال، خرید تراستیر مغز متفکر امنیت نرم‌افزاری توسط آی‌بی‌ام و خرید اسکاللو، پیشگام در حوزه نرم‌افزارهای ذخیره‌سازی توسط

شماره 13 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

سخنان رئیس‌جمهور، نسل‌های 3 و 4 تلفن همراه را به موضوع روز تبدیل کرد

نمایشگاهی به گرمای دوبی

«من به عنوان رئیس‌جمهور از شرایط پهنای باند اینترنت در کشور راضی نیستم. قرار ما با وزارت ارتباطات این است که هرچه زودتر به نسل سوم و چهارم برسیم و پهنای باند نه‌تنها برای منازل و تجارتخانه‌ها‌ بلکه حتی برای موبایل‌هایی که در دست مردم است، افزایش پیدا کند و این کار باید با مشارکت شرکت‌های خصوصی انجام شود. در بحث محتوا نیز باید همه بخش‌های مختلف وارد شوند.»حسن روحانی ۲۷ اردیبهشت‌ماه امسال در چهارمین جشنواره ارتباطات و فناوری اطلاعات این سخنان را بر زبان راند و طبیعتا با تشویق حضار، روبه‌رو شد. اینکه رئیس‌جمهور از یک تریبون رسمی از وضعیت اینترنت کشور ابراز نارضایتی می‌کند، برای بسیاری از فعالان این حوزه، امیدبخش است. اما چرا کار به جایی رسیده که نخستین مقام اجرایی کشور از وضعیت اینترنت و تلفن همراه کشور ناراضی است؟ که عشق آسان نمود اول نخستین تماس تلفن همراه با استاندارد GSM را یک اپراتور فنلاندی در سال ۱۹۹۱ برقرار کرد. تقریبا سه سال بعد، این فناوری وارد ایران شد. مرداد سال ۷۳ تلفن همراه در ایران به صورت جدی عرضه شد. آن روزها تنها شرکت مخابرات ایران بود که می‌توانست چنین کاری انجام دهد. در آن زمان ایران نه‌تنها از فناوری روز دنیا در این

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 13 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

سرنوشت یارانه‌های نقدی هنوز مشخص نیست

سهمیا در پیچ تصمیم‌گیری

انتشار ناگهانی خبر صدور کارت سهمیا و جایگزین شدن آن با پرداخت نقدی یارانه‌ها فضای آرام‌گرفته پس از پایان ثبت‌نام یارانه‌ها را متلاطم کرد.وقتی مردم به ‌خاطر انصراف ندادن از گرفتن یارانه نقدی، دولت را متعجب کردند، مطرح شدن کارت سهمیا از سوی بخشی‌ از دولت نیز مردم را متعجب کرد.هر چند بیژن‌نامدار زنگنه در نیمه اردیبهشت‌ماه اعلام کرد دولت برای جایگزین کردن کارت سهمیا برنامه‌ای ندارد اما حتی تکذیب خبر نیز نشان‌دهنده ذهنیت دولتمردان برای اجرای پروژه‌ای است که شاید هنوز زمان اعلامش فرا نرسیده بود.طبق این طرح قرار بود دیگر دولت یارانه نقدی نپردازد و در مقابل مردم برای پرداخت هزینه انرژی مصرفی‌شان اعتبار دریافت کنند.پروژه‌ای که یک بار دیگر طی سال‌های ۸۴ و ۸۵ در قالب کارت انرژی مطرح شده بود اما در نهایت به نتیجه نرسید و نتیجه آن همین کارت سوخت فعلی بود، بار دیگر مطرح شد و توجه‌ها را به‌ خود جلب کرد.در آن زمان نیز پیش‌بینی شده بود کارتی صادر شود که مردم از طریق آن هزینه‌های آب‌، برق، گاز، نفت یا بنزین مصرفی خود را بپردازند اما وقتی کار جلوتر رفت تصمیم‌گیران به این نتیجه رسیدند که از کارت سوخت فقط برای بنزین بهره‌ برند.حتی پس از گسترش کارت سوخت و استفاده

شماره 14 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 20

تالیا چه مسیری را برای آینده خود ترسیم می‌کند

زود برای تالیا دیر شد

در محله‌مان مغازه‌ای است که هر چند وقت یک بار کسب و پیشه‌ جدیدی را تجربه می‌کند که هیچ کدام از آنها پا نمی‌گیرند و جای خود را به یکدیگر می‌سپارند: از آژانس و میوه فروشی گرفته تا خشکشویی و گیم‌نت. گویا آن مغازه برای راه‌اندازی هر کسب و کاری طلسم شده است و علاقه‌ای به تجربه رونق اقتصادی ندارد. هر کس با هر برخورد و روشی که به این مغازه می‌آید، به نظر می‌رسد محکوم به شکست است. از میان اپراتورها تالیا نیز چنین سرنوشتی دارد؛ مدیرانش عوض شدند، حتی ترکیب سهامدارانش نیز تغییر کرد اما این اپراتور که روزی با هزاران امید شکل گرفته بود هنوز روی آرامش به خود ندیده ‌است و مدیرانش چه کسانی که دیگر در این اپراتور نیستند و چه کسانی که هنوز بر صندلی ریاست آن تکیه زده‌اند، چندان علاقه‌ای به صحبت در مورد آن و دلایل شکست این اپراتور ندارند.تعرفه منصفانه مکالمات، استاندارد شبکه مخابراتی، لبخند به زندگی، یاریگری مشتاقانه به مشتری و احترام عملی به مشتری، عباراتی است که در وب‌سایت تالیا درج شده تا ریشه نام این اپراتور را توضیح دهد یا به عبارتی توجیه کند. ابتدای حروف همه این عبارات را که به هم بچسبانیم، می‌رسیم به نام «تالیا»؛‌

مسعود شفیعی برزیعضو تحریریه
شماره 14 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

تصمیم‌سازان جامعه اطلاعاتی جهان در ژنو گرد هم آمدند

جهانگردی جامعه اطلاعاتی؛ حرکت از ایستگاه ژنو

گرمای ۳۸ درجه‌ای هوا اگرچه کسب و کار سوئیسی‌ها را برای یک روز تعطیل کرد و آنها را به زیر فواره‌های جوشان خیابانی کشاند تا تن و روان‌شان را خنک کنند اما گرمای مذاکرات انرژی هسته‌ای و بیم و امیدهایش برای ایرانیان و همزمان چند قدم آن‌سوتر، مذاکرات سطح بالای جامعه اطلاعاتی کشورهای جهان (wsis+10) نه‌تنها چیزی از گرمای ژنو برای هیات ایرانی حاضر در هر دو اجلاس نکاست، بلکه گرم‌تر از آنی کرد که تصورش می‌رفت.بیش از یک هزارو ۶۰۰ مشارکت‌کننده که شامل یکصد وزیر و رهبر، از سازمان‌های بین‌المللی، کسب و کار، نهادهای مدنی و دانشگاهی و رسانه‌ای اینجا در ژنو مقرر اصلی اتحادیه جهانی مخابرات (ITV) گرد هم آمدند تا نشان دهند در دنیای امروز نه‌تنها دستیابی به انرژی هسته‌ای و عضویت در باشگاه هسته‌ای برای ایران و بسیاری از کشورها اهمیت دارد که باشگاه اینترنتی‌ها نیز چیزی کم از دیگر باشگاه‌های جهانی ندارد؛ چراکه بان‌کی‌مون دبیر کل سازمان ملل در پیام ارسالی خود به اجلاس سطح بالای جامعه اطلاعاتی اعلام کرد:«با وجود پیشرفت‌هایی که در فناوری اطلاعات و ارتباطات امکان‌پذیر شده است اما باید گام‌های بلندی برداشته شود. زیرا ۶۰ درصد از جمعیت جهان به اینترنت و منابع آنلاین گسترده‌ای از اطلاعات و دانش، دسترسی ندارد.

شماره 14 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 25

بیانیه پایانی اجلاس WSIS+10 درباره به‌کارگیری نتایج WSIS

فراتر از ۲۰۱۵

۱۰ سال پیش در نشست جهانی جامعه اطلاعات (WSIS) در دو فاز، نمایندگان مردم جهان دیدگاهی مشترک را درباره جامعه اطلاعاتی، شناسایی اصول اصلی و چالش‌های رسیدن به جامعه اطلاعاتی توسعه‌محور و انسان‌محور پذیرفتند. هدف بنیادین روند WSIS پیشبرد استفاده از فناوری برای بهبود زندگی انسان و ایجاد ارتباط با ابزارهای دیجیتال بود. از آنجا که روند WSIS آغاز شده است، روش چندسهامدار و اهمیت حیاتی آن در اجرای WSIS در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی و نیز پذیرش تم‌های WSIS و خطوط عمل، مورد تاکید قرار گرفته است. این روش به تقویت مداخله تمامی سهامداران برای همکاری در حوزه نقش‌ها و مسوولیت‌های مربوطه کمک می‌کند. بررسی اجرای خطوط عمل تعهد و پذیرش اصول بیانیه ژنو و خطوط عمل ژنو سال ۲۰۰۳ و پیمان و برنامه تونس در سال ۲۰۰۵ منجر به رشد قابل توجهی شد اما چالش‌هایی را نیز دربر داشت. مهم‌ترین دستاورد اجرای کنونی خطوط عملWSIS مشارکت و علاقه بیشتر تمامی سهامداران، در سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی در ساخت مشترک و شکل‌دهی به جامعه اطلاعاتی همه شمول و افزایش آگاهی و فائق آمدن بر چالش‌های این روند است. این بخش بر پیشرفت حاصل به سمت اجرای خطوط عملWSIS تاکید می‌کند.با رضایت اعلام می‌کنیم:۱٫ خطوط عملWSIS به ایجاد

شماره 27 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

نگاهی به کارنامه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در دولت یازدهم

شراب دوساله*

دو سال پیش وقتی حسن روحانی کابینه دولت یازدهم را به مجلس معرفی کرد، حضور نام‌های سیاسی آنچنان حساسیت‌هایی به‌وجود آورد که مانند همیشه، کسی به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نگاهی نکرد؛ وزارتخانه‌ای که به دور از فضای سیاسی تنها موضوع حساسیت‌برانگیزش برای مردم عادی، فیلترینگ و آنتن‌دهی موبایل است. همین موضوع باعث شد روحانی با دستانی بازتر وزیر مورد نظر خود را به مجلس معرفی کند؛ وزیری که هم سابقه مخابراتی داشت و هم سال‌ها همکاری با رئیس‌جمهور جدید. خراسان، لوئیزیانا، وزارت خارجه محمود واعظی متولد اول خرداد ۱۳۳۱ در خیابان خراسان تهران، از سال ۵۸ تا ۶۵ مدیرعامل شرکت مخابرات ایران بود و همین سابقه دیرینه برای تایید صلاحیتش کافی بود؛ گرچه پس از سال ۶۵ به وزارت امور خارجه رفت و تا سال ۷۸ همان‌جا ماند و حتی معاون اقتصادی وزیر نیز شد. واعظی از سال ۷۸ به مجمع تشخیص مصلحت نظام رفت و معاون پژوهش‌های سیاست خارجی مرکز تحقیقات استراتژیک این نهاد شد؛ جایی که حسن روحانی ۲۱ سال ریاست آن را بر عهده داشت. روحانی و واعظی با شروع به کار دولت یازدهم هر دو ساختمان نیاوران را ترک کردند و به دولت رفتند. یکی در پاستور مستقر شد و دیگری در سیدخندان. هر

شماره 27 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

چه کسی زنگ‌ها را برای تولید تلفن همراه به صدا در‌می‌آورد

بازگشت شبح قاچاق

ماه گذشته داستانی تکراری دوباره زنده شد. صحبت‌های وزیر ارتباطات کم و بیش افشا کرد که شورای برنامه‌ریزی برنامه ششم توسعه در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در تدوین نظام برنامه ششم در بخش ICTپیشنهاد داده است که ساخت و تولید تجهیزات پایه‌ای مانند برد و مولفه‌های الکترونیکی، ساخت و تولید تجهیزات شبکه، فیبر نوری،‌‌ هاب و سوئیچ و نیز ساخت و تولید تجهیزات انتهایی مانند کامپیوترها، تجهیزات کامپیوتری، تلفن همراه و تلفن ثابت در دستور کار قرار گیرد. شاید در نگاه کلی صرف تولید و دستیابی به دانشی که کشور را از واردات محصولی که هرساله در مقیاس میلیاردی وارد کشور می‌شود و ارز از کشور خارج می‌کند، مفید و بلندپروازانه به‌ نظر بیاید اما باز این پرسش‌ها زنده شد که آیا تولید هر وسیله مصرفی در کشور ضروری یا دست‌کم منطقی به شمار می‌آید؟ گذشته که نظر چندان درخشانی ندارد. عرضه کم و بیش گسترده اولین موبایل‌ها طی سال ۱۳۷۳ در کشور کم‌کم دستگاه‌های موبایل و نام‌های تجاری مختلف تولیدکننده را به میان ایرانیان آورد. با ورود اولین دستگاه‌ها و استقبال مردم از این فناوری جذاب تولیدکنندگانی در داخل کشور هم به صرافت عرضه دستگاه‌های تلفن‌ همراه افتادند. در آن زمان صنایع الکترونیک ایران وابسته به وزارت دفاع،

شماره 26 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

سلام جامعه جهانی

تحریم‌ها ما را عقب انداخت

خبر کوتاه بود، توافق شد. مذاکراتی که شرکت‌کنندگانش آن را نفس‌گیر و طولانی می‌خوانند در دو کلمه خلاصه شد. اندکی پس از انتشار این خبر همه مردم به‌ خصوص فعالان صنعت‌های مختلف در رسانه‌های گوناگون به دنبال جزییات توافقنامه بودند تا از ضرر یا منفعتی که در قبال این توافق به آنها می‌رسد باخبر شوند. بدانند آیا کالاهای آنان از شمول تحریم خارج شده است یا تجار مطرح در این بازار اجازه فعالیت در آن را یافته‌اند. اما رفع تحریم‌ها برای فعالان حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات رنگ‌ و بویی دیگر داشت. حوزه‌ای که رشد و شکوفایی خود را طی ۱۰ سال گذشته آزمود، به روی ایران و تجار ایرانی به شیوه‌های مختلف بسته بود. درست زمانی که همه کشورها با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات سعی در توسعه اقتصاد خود داشتند، اعمال تحریم‌ها مانع انجام برخی از فعالیت‌ها یا کند شدن آنها در دوره‌‌های مختلف شد. توسعه زیرساخت ما به سختی صورت گرفت و برای واردات کالاهای مختلف با مشکلات زیادی مواجه بودیم. دولت برای خرید حق انتخاب نداشت و هر کس با هر قیمتی که به او ارائه می‌داد، باید کالایش را تهیه می‌کرد. به گفته رضا باقری اصل دبیر شورای عالی فناوری اطلاعات:«شدیدترین تحریم‌ها پس از

شماره 26 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 25

تغییر نگاه آژانس‌های مسافربری به فناوری‌ اطلاعات باعث حذف تدریجی مهم‌ترین بازیگر آنلاین آن شد

یک سایت در مسلخ گردشگری

چمدان‌هایش مدت‌هاست گوشه اتاق خاک می‌خورد. هر از گاهی نگاهی به آنها می‌اندازد و در ذهنش آخرین وضعیت حساب بانکی‌اش را بررسی می‌کند و به آرامی از کنار چمدان رد می‌شود. معمولاً تمام سفرهای به‌یادماندنی زندگی‌اش حاصل پروازها و تورهای لحظه آخری است برای آدمی که وقت دارد و دنبال هیجان است اما حالا با شرایطی که به تازگی پیش آمده، دیگر باید قید سفر را زد. از تورهای ارزان‌قیمت روی وب دیگر خبری نیست مگر اینکه پیامکی به دستش برسد.وقتی یک ماه پیش فعالیت یکی از محبوب‌ترین سایت‌های اینترنتی در این حوزه تعطیل شد ابتدا این‌طور به نظر می‌رسید که بار دیگر جدل بر سر آزادی‌های به‌وجودآمده توسط فناوری اطلاعات و قربانی شدن یک کسب و کار آنلاین است. ولی شاید ماجرا بازاری‌تر از این حرف‌ها بود. در یک جبهه تعدادی از آژانس‌های مسافربری به همراه سازمان گردشگری معتقدند یک سایت تبلیغات تور تعادل بازار را بر هم زده و نظارتی بر آن نیست اما جبهه‌ای دیگر باور دارند نظارت باید جای دیگری باشد و مقصر خود آژانس‌ها هستند و نباید با هر اتفاق کوچکی نوک پیکان را به سمت یک سایت برد. اما ماجرا پیچیده‌تر از این است؛ در این میان قربانی واقعی نه یک استارت‌آپ یا یک

شماره 25 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

دردسر تلفن‌های هوشمند برای سیاستمداران هر روز بیشتر می‌شود

تعمیرکار، خیاط، سرباز، جاسوس*

وقتی جرج اورول «۱۹۸۴» را نوشت، عده‌ای این رمان را در دسته آثار عملی تخیلی جا دادند. کسی تصور نمی‌کرد تلویزیون‌ها بتوانند همان‌طور که تصویر پخش می‌کنند، تصاویر را ضبط کنند اما کمتر از ۷۰ سال پس از انتشار این رمان، دستگاه‌هایی بین مردم پراکنده شده‌اند که هر گونه حرکت آنها را زیر نظر دارند. جاسوس‌هایی دوست‌داشتنی که مانند جاسوس‌های فیلم‌های هالیوودی اصلاً مرموز نیستند و بدون اجازه هم وارد زندگی کسی نمی‌شوند. موبایل‌های هوشمند که هر روز بر تعدادشان در جهان افزوده می‌شود، جاسوس‌های همراه ما هستند.پیش‌بینی شده است در پایان سال ۲۰۱۶ میلادی، حدود دو میلیارد گوشی هوشمند در دست مردم دنیا خواهد بود و این یعنی دو میلیارد جاسوس. جهان تاکنون با این تعداد انبوه جاسوس روبه‌رو نبوده است. حتی در کشورهای بلوک شرق که گفته می‌شد از هر سه نفر یک نفر جاسوس است نیز چنین حالتی دیده نشد. داستان زمانی خطرناک‌تر می‌شود که بدانیم این گوشی‌های هوشمند تنها در دست مردم عادی نیستند و کسانی که اطلاعات طبقه‌بندی‌شده ملی را در اختیار دارند نیز از این گوشی‌ها به وفور استفاده می‌کنند. قدیمی برنده شد ماه مارس ۲۰۱۳ (اسفند ۹۱) اعلام شد صدر اعظم آلمان و دیگر مقامات بلندپایه آلمانی از تلفن‌های همراه هوشمند با امنیت

شماره 25 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

روشنی‌های آی بریجز 2015 بر سایه‌هایش غلبه کرد

پلی از تهران به دیوار برلین

برگزاری دومین کنفرانس آی بریجز در برلین مهم‌ترین رویداد کارآفرینی ایرانی طی یک دهه اخیر در فضای بین‌المللی بود. عمارت غول‌آسای سیتی کیوب برلین که بسیاری از اهالی رسانه‌های فناوری آن را به سبب برگزاری نمایشگاه‌های مشهوری همچون IFA در حوزه عکاسی دیجیتال می‌شناسند و به موجب طراحی منحصربه‌فردش به شکل مکعبی یکپارچه تیره بسیار متمایز است، چهاردهم و پانزدهم خردادماه امسال میزبان نزدیک به ۷۰۰ کارآفرین، سرمایه‌گذار و فعال رسانه‌ای ایرانی و خارجی بود تا در میان بیم و امیدهای ایرانی‌ شدن بازار فناوری ایران به پایتخت ژرمن‌ها پا بگذارند. هرچند جمعیت کثیر ایرانی‌های حاضر در مراسم که از سراسر جهان گرد آمده بودند و دغدغه‌های امنیتی، تحریم‌ها و مرزهای زبانی بر کنفرانس حاضر سایه انداخته بود ولی حضور سخنرانان شاخصی با سابقه سرمایه‌گذاری و فعالیت از فیس‌بوک و اینستاگرام گرفته تا سیتی‌گروپ باعث شده بود این بزرگ‌ترین اجتماع غیرسیاسی ایرانیان در قلب اروپا گامی سخت و دردناک ولی بلند به جلو محسوب شود. سابقه و حاشیه وقتی سال گذشته اولین کنفرانس بریج به ابتکار و حمایت جمع کثیری از ایرانیان شاغل در اروپا و آمریکا و البته پرچمداری دانشگاه برکلی در ایالات متحده برگزار شد، کمتر کسی فکر می‌کرد ظرف یک سال آینده مرزهای ارتباطی ایران با جهان

شماره 24 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

برکناری مدیرعامل، مجمع جنجالی و سخنان تند وزیر، روزهای سخت شرکت مخابرات را تکمیل کردند

برکناری سنگالی درآوردگاه مخابراتی

«کَشتی به گِل نشسته است.» این خلاصه آن چیزی بود که عضو هیات مدیره شرکت مخابرات ایران در مجمع عمومی سالیانه این شرکت و در جمع سهامداران گفت؛ سهامدارانی که از سود پایین مخابرات ناراضی بودند و هضم اتفاقات یک سال گذشته برایشان دشوار بود.سوال پشت سوال. اعتراض پشت اعتراض. در مجمع سالیانه صدای سهامداران خرد آن‌قدر بالا رفت که به فریاد رسید. آن هم در روزی که تنها دو نفر از اعضای هیات رئیسه در سالن حضور داشتند. نه مدیرعاملی بود که از عملکرد خود دفاع کند و نه رئیس هیات مدیره‌ای که مانند همیشه دعواها را به نفع خود تمام کند. نه نماینده سهام دولت- که اتفاقاً عضو کمیسیون سازمان تنظیم مقررات است- حضور داشت تا غائله تعرفه‌ها و اینترکانکشن را فیصله دهد و نه سود بالایی قرار بود بین سهامداران تقسیم شود که همه را ساکت کند.تنها پنج روز پس از برکناری ناگهانی مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، مجمع عمومی سالیانه سهامداران این شرکت برگزار شد و همان‌گونه که انتظار می‌رفت، حاشیه‌ها بر متن غلبه داشتند. گرچه سعی شده بود این حاشیه‌ها دیده نشوند اما توفیقی حاصل نشد. برکناری سنگالی بیست و دوم آذر ۱۳۸۹ وزیر امور خارجه ایران که برای ابلاغ پیام رئیس دولت به سنگال رفته

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 24 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

انحلال شورای عالی فناوری اطلاعات، راهکاری سیاسی یا کارشناسی

دوئل عالی‌ها در زمین مجلس

سه‌شنبه ۲۲ اردیبهشت نمایندگان مجلس با اکثریت آرا تصویب کردند طرح حذف ماده ۴ قانون وظایف و اختیار وزارت ارتباطات و انحلال شورای عالی فناوری اطلاعات در دستور کار قرار گیرد. این در حالی است که اگر قرار بود این طرح در نوبت خود بررسی شود، شاید به عمر این مجلس نمی‌رسید. اقدام مجلس در بررسی خارج از نوبت طرح انحلال شورای عالی فناوری اطلاعات، آن‌گاه شائبه سیاسی بودن به خود می‌گیرد که بدانیم قرار است وظایف این شورا به شورای عالی فضای مجازی تفویض شود.شورای عالی فضای مجازی گرچه مانند سایر شوراهای عالی با ریاست رئیس‌جمهور تشکیل می‌شود اما از ابتدای تشکیل همواره با وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در تقابل بوده و به نوعی تداخل وظایف دارند. از سوی دیگر دبیر شورای عالی فناوری اطلاعات، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فناوری اطلاعات است.موضوع ادغام شوراها نخستین بار نیست که مطرح می‌شود. ادغام شبانه بحث ادغام شوراها نخستین بار در دوره اول ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد مطرح شد. در آن زمان رئیس دولت تشخیص داد شوراهای عالی متعدد کارکرد مناسبی ندارند و باید در یکدیگر ادغام یا منحل شوند. شاید شوراهای مربوط به حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات چندان مهم تشخیص داده نمی‌شدند و کمتر کسی ادغام آنها

مسعود شفیعی برزیعضو تحریریه
شماره 24 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 27

آیا وزیر ارتباطات فقط بابت آنچه انجام نداده بود اخطار گرفت

کارت زرد در سینی طلا

«آقای پژمان‌فر به این موضوع تسلط ندارند و نمی‌توانند در این خصوص اظهار نظر کنند.» این پاسخ محمود واعظی به منتقدانش بود که او را به صحن علنی مجلس کشاندند و وزارتخانه ارتباطات و فناوری اطلاعات را هم از کارت زرد مجلس در دولت یازدهم بی‌نصیب نگذاشتند. نصرالله پژمان‌فر در خصوص پروژه شبکه ملی اطلاعات با اشاره به اینکه مجلس هر سال عدد و رقم زیادی بابت این موضوع پیش‌بینی می‌کند گفته بود وزارت ارتباطات به جز چند اسلاید و پاورپوینت چیز دیگری به مجلس ارائه نمی‌دهد و آنچه ما مشاهده می‌کنیم این است که کار بیش از پنج درصد جلو نرفته است. هر چند مرتضی آقاتهرانی و نصرالله پژمان‌فر به نمایندگی از اعضای کمیسیون فرهنگی و دیگر نمایندگان تمرکز خود را بر موضوع عدم پیشرفت شبکه ملی اطلاعات و پیوست فرهنگی گذاشته بودند اما محمود واعظی علت دریافت کارت زرد از مجلس شورای اسلامی را موضوع دیگری دانست و عنوان کرد:«نمایندگان مجلس درباره تاخیر در اجرای شبکه ملی اطلاعات به من کارت زرد ندادند، بلکه آنها می‌گفتند پهنای باند اینترنت نباید توسعه پیدا کند.» وزیر ارتباطات برای کار انجام‌شده کارت زرد گرفت پس از اینکه وزیر ارتباطات از مجلس کارت زرد گرفت، نصرالله جهانگرد هم به این موضوع واکنش

شماره 24 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

جنگ خاموش اپراتورها با پیام‌رسان‌های موبایل تا کجا ادامه پیدا می‌کند

چتری برای سه نفر

کند شدن وایبر به ویژه در نوروز امسال، درست در یک بازه زمانی که به طور سنتی در سال‌های گذشته پیامک‌های زیادی ارسال می‌شد، زمزمه‌های فیلتر شدن این پیام‌رسان را به دنبال داشت. در حالی که کاربران ایرانی در هر اختلالی انتظار مسدود شدن سامانه را دارند، مسئولان دولت جدید همواره هرگونه اختلال و تصمیم بر فیلتر شدن پیام‌رسان‌ها را تکذیب می‌کنند و آن را بر گردن مدیران وایبر می‌اندازند. اما با این وجود، اختلال و کند شدن وایبر سبب نشد کاربران به سمت پیامک یا تماس صوتی سوق پیدا کنند؛ بلکه بسیاری با جایگزین کردن یک پیام‌رسان دیگر، به نرم‌افزار تلگرام روی آوردند. با رونق گرفتن تلگرام طبق روال همیشگی باز هم زمزمه  اختلال  در تلگرام   به گوش رسید و  داستان وایبر دوباره تکرار شد؛ تکذیب و باز هم تکذیب. اساساً علت واقعی این همه جار و جنجال بر سر این دسته از نرم‌افزارها چیست؟ آیا مسائل امنیتی و اخلاقی علت اصلی مقابله غیررسمی با این ابزارهاست یا دلایل مهم‌تری نیز وجود دارد؟ تعداد افرادی که در کشور از دستگاه‌های هوشمند تلفن همراه استفاده می‌کنند به بیش از ۴۰ میلیون نفر می‌رسد و می‌توان گفت اکثراً از نرم‌افزارهای پیام‌رسان استفاده می‌کنند. OTT ها دسته‌ای از نرم‌افزارهای پیام‌رسان هستند

شماره 24 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 30

بررسی پیامدهای شبکه‌های اجتماعی موبایلی

مهمان ناخوانده

از ورود «شبکه‌های اجتماعی موبایلی» به ایران چند سالی نمی‌گذرد. خیلی‌ها آنها را تهدیدی می‌دانند و خیلی‌ها فرصت؛ در ابتدا نیز مانند بسیاری از فناوری‌های نو، ورودش با تردیدهایی روبه‌رو بود مثل دوچرخه که قدیمی‌ها آن را ارابه‌ شیطان می‌نامیدند یا برای ویدئو که ممنوعیت‌هایی وجود داشت و ماهواره و چندین مثال دیگر… و حتی امروزه نیز برخی‌، تهدیدانگارانه با آن برخورد می‌کنند، به طوری که وقتی برای نخستین بار مردم از شبکه موبایلی به نام «وی‌چت» استقبال کردند پس از مدتی در سال ۹۲ از سوی کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه فیلتر و از دسترس خارج شد؛ با اینکه به گفته محمود شهابی عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی:«نباید انتظار داشت در عرض سه چهار سال ورود تکنولوژی به جامعه ایرانی که قرن‌ها به صورت سنتی شکل گرفته، یک‌شبه تغییر کند.»  پس از آن کاربران به سوی شبکه‌های اجتماعی دیگر شتافتند و حتی بحث فیلترینگ آنها نیز مطرح شد، با این حال به‌رغم برخی رفتارهای هراس‌آور، آنچه در جامعه ایرانی رخ داد، گسترش بیش از اندازه این اپلیکیشن‌ها در میان جوانان و حتی نفوذ آنها در میان نسل‌های پیشین بود. هادی خانیکی استاد دانشگاه علامه طباطبایی در خصوص تاثیر این شبکه‌ها در جامعه گفت:«قدرت‌های جدیدی در حال شکل‌گیری است

شماره 16 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

‌ آیا تلویزیون اینترنتی تا یک ماه دیگر افتتاح می‌شود؟

توپ آی‌پی‌تی‌وی در زمین رگولاتوری

با اینکه هنوز استفاده از آی‌پی‌تی‌وی در ایران محقق نشده است ولی به لطف خبرهای منتشرشده درباره این موضوع شاید خیلی‌های دیگر می‌دانند آی‌پی تی‌وی چیست؛ خبرهایی که مژده این را می‌داد که آی‌پی تی‌وی اواخر سال ۹۱ افتتاح می‌شود. اما بعدتر یعنی در اردیبهشت ۹۲ و حتی انتهای سال ۹۲ هم که وعده راه‌‌اندازی این سرویس توسط مسوولان داده شده بود، شاهد راه‌اندازی این سیستم نبودیم. در همایش اجرای فاز اول گسترش رسانه تعاملی مهر (آی‌پی مدیا) که ۱۹ آذر ۱۳۹۲ با حضور مدیران صدا و سیما و مخابرات برگزار شد، اعلام شده بود:«از دوم دی‌ماه سال جاری این رسانه در استان‌های تهران،‌ قزوین،‌ خراسان رضوی‌، یزد،‌ آذربایجان شرقی و اصفهان در دسترس است.» اما نه‌تنها تاکنون هنوز از این سرویس رونمایی نشده است بلکه زمان افتتاح و استفاده مردم از این تکنولوژی هم در هاله‌ای از ابهام قرار داد. مشکل راه‌اندازی آی‌پی‌تی‌وی چیست؟ چرا IPTV آغاز شد عبارت IPTV یا تلویزیون اینترنتی برای اولین بار در سال ۱۹۹۵ در دنیا مورد استفاده قرار گرفت و تکنولوژی آن برای اولین بار در سال ۱۹۹۹ در کانادا تجاری و به مرور زمان در سطح کشورهای بیشتری فراگیر شد. با اینکه در حوزه آی‌تی این مدت، زمان زیادی برای عمر یک

شماره 16 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

از تهدید تا تجلیل در بیستمین سال تولد تلفن همراه در ایران

چارتار برای نسل سوم

وقتی در جشن ۲۰ سالگی همراه اول،‌ آرمان گرشاسبی خواننده گروه چارتار ترانه «آشوبم آرامشم تویی…»‌ را می‌خواند شاید حرف دل وحید صدوقی،‌ مدیر عامل همراه اول را به محمود واعظی،‌ وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات می‌زد؛ جشنی که نه‌تنها سالگرد ۲۰ سالگی همراه اول بود، بلکه می‌شد آن را آشتی‌کنانی میان وزیر و همراه اول نیز تلقی کرد. آشتی‌کنانی که می‌تواند نویدبخش اتفاقات خوبی پس از یک سال کشمکش میان وزارتخانه و همراه اول‌ باشد. جشن ۲۰ سالگی همراه اول،‌ تنها یک دورهمی میان مدیران همراه اول و وزرای مدعو نبود بلکه‌ مراسمی بود که در انتهای آن با سخنرانی وزیر کنونی ارتباطات و فناوری اطلاعات – محمود واعظی- تولدی دیگر را برای همراه اول رقم زد: ورود به نسل سه و چهار، همزمان با اپراتور دوم. لحن وزیر نیز نسبت به قبل هم نرم‌تر و هم مهربانانه‌تر شده بود. ماه پیش در مراسم بهره‌برداری از فاز نهایی رومینگ ملی میان اپراتور اول و دوم که با عدم حضور مدیرعامل همراه اول همراه شده بود،‌ وزیر با لحنی نسبتا تند به این اپراتور هشدار داد و گفت‌:«شنیدم یکی از اپراتورها به اجرای طرح رومینگ مایل نیست ولی بداند که ما حتما این کار را انجام می‌دهیم و هر اپراتوری

شماره 16 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

خلاصه گزارش ITU از وضعیت ICT درسال 2014

ارقامی که دنیا را تغییر می دهند

مدیر دفتر توسعه‌ای ITU (اتحادیه بین‌المللی مخابرات)، براهیما سانو، در گزارشی که در سایت این اتحادیه منتشر شده است، ارقام و واقعیت‌هایی را درباره آخرین آمارهای ICT در دنیا آورده است. به گفته وی آمارها نشان می دهد تا اواخر سال ۲۰۱۴، حدود سه میلیارد کاربر اینترنت وجود خواهد داشت که دوسوم آنها در کشورهای در حال توسعه هستند و تعداد مشترکان باند پهن موبایل در جهان به ۳/۲ میلیارد خواهد رسید. ۵۵ درصد این مشترکان در کشورهای در حال توسعه خواهند بود. در پشت صحنه این اعداد و ارقام داستان‌های واقعی انسان‌ها نهفته است؛ داستان افرادی که زندگی‌شان به لطف آی‌سی‌تی بهبود یافته است. در بخش موبایل طبق این گزارش تا اواخر سال ۲۰۱۴، ضریب نفوذ جهانی موبایل باند پهن (Broadband) به ۳۲ درصد خواهد رسید که درست سه برابر ضریب نفوذ در سال ۲۰۱۱ (سه سال قبل) و چهار برابر پنج سال قبل (۲۰۰۹) است. در کشورهای توسعه‌یافته این میزان ۸۴ درصد بوده که چهار برابر کشورهای در حال توسعه (۲۱ درصد) است. این بخش از بازار سریع‌ترین رشد را داراست که نرخ رشدی دورقمی را در سال ۲۰۱۴ هم خواهد داشت (در کشورهای توسعه‌یافته نرخ رشد بالاتر است؛ ۲۶ درصد در مقابل ۵/۱۱ درصد کشورهای در حال

شماره 23 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

این رسانه‌های جدید

به کجاها می‌برد ما را؟

اگر تنها مرور اخبار و مواجهه با آمار و ارقام برایمان کافی نباشد، توجه موشکافانه به زندگی روزمره و تجربه زیسته‌مان به خودی خود گویای حضور همه‌جا حاضر فناوری‌ها و رسانه‌های نوین ارتباطی در شبانه‌روز ما خواهد بود. حضوری که چندان بدیهی می‌نماید که گویی همیشه بوده و هیچ‌گاه بدون آن چرخ زندگی بر مدار مراد نمی‌چرخیده است. آمار خرید و فروش بیش از ۲۰ میلیون گوشی هوشمند در ایران و بالغ بر هشت میلیون خطوط پرظرفیت دیتا که در حال انتقال ترافیک است ، در کنار اشاره به آماری که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، همین چندی پیش از تعداد کاربران نرم‌افزار «وی‌چت» در ایران ارائه داد، مثال همان مُجملی است برای خواندن حدیثی مُفصل. به گفته محمود واعظی یک درصد از مجموع کاربران ۴۰۰ میلیونی این نرم‌افزار در سراسر جهان که می‌کند از قرار چهار میلیون نفر ، کاربران ایرانی هستند که روزانه برای گفت‌وگوهای متنی و ارسال تصاویر از آن استفاده می‌کنند. در همین گزارش اعلام می‌شود بیش از یک و نیم میلیون ایرانی از کاربران همیشگی نرم‌افزارهایی چون وایبر، واتس‌اپ و اینستاگرام به ‌شمار می‌روند و ۱۰ درصد از پهنای باند کل کشور نیز توسط فروشگاه‌های نرم‌افزاری موبایل همچون کافه‌بازار، سیبچه، کندو، مای‌کیت و پارس‌هاب مورد

شماره 23 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

بررسی تاثیرات توافق هسته‌ای بر بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات

پایان ۰‌۱سال تنهایی

«تمام مناقصه‌ها در زمان تحریم، رقابت چین با چین بود؛ بماند که در پشت صحنه هم چه ارتباطی با هم داشتند.»این جمله شاید جزئی‌ترین واکنش یکی از اعضای هیات دولت به نتایج مذاکرات سوئیس باشد. وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در دیدار نوروزی خود با خبرنگاران، خیلی صریح از پایان دوره‌ای سخن گفت که به اجبار، بر صنعت ICT کشور گذشت؛ دوران تسلط چینی‌ها بر بازار. خداحافظ دنیا، سلام دنیا تحریم‌های اقتصادی و فناوری علیه ایران، به سال‌های اخیر محدود نمی‌شود و بیش از سه دهه است که وجود دارد؛ اما این تحریم‌ها هیچ‌گاه به حدی نبودند که بتوانند اختلال جدی در روند رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران ایجاد کنند. شبکه‌های تلفن ثابت و همراه ایران، همواره با جدیدترین تولیدات کارخانه‌های اروپایی به‌روز می‌شد و به‌روزترین فناوری‌ها در بازار ایران به راحتی قابل دستیابی بود. این روند ادامه داشت تا زمانی که تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران از سال ۲۰۰۶ شدت گرفت؛ تحریم‌هایی که بر سر مسئله هسته‌ای ایران اعمال شدند اما تمامی عرصه‌ها را تحت تاثیر قرار دادند.پرونده ایران در تاریخ هجدهم اسفند ۱۳۸۴ (۸ مارس ۲۰۰۶) از سوی شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به شورای امنیت ارجاع شد و از سال ۸۵ تا ۸۹، هفت قطعنامه

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 17 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 22

آیا سازمان می‌تواند فقط با «تبسم» اعضا را به رای دربیاورد

خشم‌ها و لبخند‌های یک انتخابات

انتخابات هیات مدیره سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران در حالی به خط پایان نزدیک می‌شود که در ساز و کار اجرایی در داخل و بیرون پایتخت این تشکل فراگیر تمامی تلاش خود را برای برگزاری انتخاباتی آرام به کار بسته است.در بعدازظهر آرام دوشنبه ۲۴ شهریورماه آزاده داننده رئیس فعلی سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران برای کنترل کردن هیجان انتخاباتی موجود در سالن کوچک این سازمان، واقع در خیابان خرمشهر،‌ چندان کار دشواری نداشت. هرچند جلسه در ظاهر با موضوع تعیین نمایندگان کاندیداها در هیات نظارت تشکیل شده بود ولی در عمل فرصتی برای گرفتن و دادن امضاهای انتخاباتی و حتی مهم‌تر از آن بازشناسی جریان‌های رقابت و رفاقت در انتخابات پیش رو بود. اعضای از پیش تعیین‌شده سازمان بازرس هیات مدیره، نماینده هیات مدیره فعلی و نماینده شورای مرکزی سازمان نصر کشور بودند که البته کاندیداها هم مجاز بودند دو نماینده را که خود در زمره نامزدها نیستند، به این هیات مدیره بفرستند. رای‌گیری سریعی که میان چندین گزینه -که اغلب در سالن حاضر نبودند- انجام شد با کنار گذاشته شدن اسامی شناخته‌شده‌ای همچون ویدا سینا، فرزاد فروردین و شهرام زندیه وکیل در نهایت به رضا حیدری و رضا کرمی رسید؛ یکی چهره محبوب فروشگاه‌دارها و دیگری شناخته‌شده

شماره 17 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 24

آیا با راه‌اندازی آی‌پی‌تی‌وی انحصار صدا و سیما شکسته می‌شود

فرصتی مغتنم یا کابوسی جان‌ستان

با نهایی شدن کلیات ارائه پروانه آی‌پی‌تی‌وی توسط سازمان تنظیم مقررات و مشخص شدن مسیر اخذ مجوز برای شرکت‌های ارائه‌دهنده این خدمت، به نظر می‌رسد صدا و سیما بیش از پیش نگران شکسته شدن انحصار خود در محتواهای صوتی و تصویری است؛ سلطان بلامنازعی که سال‌های سال انحصار صوت و تصویر را از طریق فرکانس‌های رادیویی و تلویزیونی در دست داشت و همچنان نیز در دست دارد. اما با ظهور اینترنت امکان انتقال داده (دیتا) از طریق بسترهای مخابراتی رشد چشمگیری داشته که در این میان صوت و تصویر سهم بسیار زیادی از حجم اطلاعات در فضای وب را نصیب خود کرده است و طبیعی است با جا افتادن این سرویس در میان کاربران، می‌توان آن را رقیبی جدی برای تلویزیون به شمار آورد. حال که مجوزدهی این سرویس در بخش‌های زیرساختی دست وزارت ارتباطات افتاده، صدا و سیما نگران از بین رفتن انحصارش در صوت و تصویر است و از همین رو طرحی در کمیسیون‌های فرهنگی و صنایع مجلس مطرح شده که بر اساس ماده‌ای از آن صدا و سیما، انحصار صوت و تصویر در اینترنت را هم به دایره داشته‌های خود اضافه خواهد کرد.در کنار مذاکرات سازمان تنظیم مقررات وزارت ارتباطات با صدا و سیما و وزارت ارشاد

مسعود شفیعی برزیعضو تحریریه
شماره 17 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 25

ارتباطات ثابت در انتظار تغییر بسترهای قانونی

پروانه‌ای که پهن‌تر نمی‌شود

سازمان تنظیم مقررات ساماندهی پروانه‌ شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات اینترنتی را در دستور کار خود قرار داده است و قصد دارد تا پایان مهرماه این مصوبه را نهایی کند. این بار سازمان تنظیم مقررات با بهره‌گیری از تجربه‌ نه‌چندان خوشایندش در بحث مصوبه ۱۸۱، که منجر به اعتراض اعضای صنف شده بود، زودتر به سراغ اهالی صنف رفته تا اثربخشی و کارایی این اصلاحیه را پیش از نهایی شدن بالاتر ببرد. در حال حاضر سازمان تنظیم پیش‌نویسی از این مصوبه روی وب‌سایتش قرار داده که با گرفتن بازخوردهای مختلف از صاحب‌نظران،‌ متخصصان و شرکت‌های فعال در این حوزه تا پایان شهریورماه، بتواند طرح جامع و مانع‌تری را در این خصوص تهیه کند. اما برخی از کارشناسان موضوع اصلاح پروانه‌های شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات اینترنتی را موضوع و مشکل اساسی این حوزه نمی‌دانند و معتقدند مسائلی مثل تنظیم رابطه این شرکت‌ها با شرکت مخابرات و شکستن انحصار این شرکت،‌ ورود بخش خصوصی به واردات پهنای باند و ارائه مجوز LTE‌ به این شرکت‌ها – با در نظر گرفتن ورود اپراتورهای تلفن همراه در این عرصه در ارائه خدمات ۳G و LTE – از مشکلات اصلی این شرکت‌ها در بازار رقابت خدمات اینترنتی به شمار می‌رود. صادق عباسی شاهکوه، معاون بررسی‌های فنی و صدور

شماره 22 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 32

هفتمین کنفرانس وب و موبایل ایران همچنان شلوغ و پرسر و صدا ولی کمی جدی‌تر بود

انجمن گیک‌های زنده

سالن‌های شیک و متعدد دانشگاه شهید بهشتی در روزهای ۲۶ و ۲۷ بهمن‌ماه سالن همایش‌های بین‌المللی شاهد برگزاری کنفرانس وب و موبایل ایران بود که با حضور سخنرانان و کارآفرینان ایرانی و خارجی برگزار می‌شد. گردهمایی کارآفرینان، توسعه‌دهندگان، طراحان و برنامه‌نویسان از سراسر کشور و حضور مقامات دولتی و وعده حمایت ایشان، در کنار فراهم آمدن نسبی بسترهای توسعه فناوری، اختتامیه‌ای پرحاشیه بر سالی فعلا پروعده و امید بود. حضور نسبی مقامات رده‌بالای صنفی و دولتی همچون وزیر ارتباطات، نشان از جدی ‌گرفته شدن نسبی این فضا داشت. گفته می‌شود این جشنواره در نوع خود بزرگ‌ترین جشنواره اینترنتی در خاورمیانه است؛ که چندان دور از ذهن به نظر نمی‌رسد، چرا که زبان فارسی به عنوان سومین زبان پرکاربرد تولید محتوا در جهان، کاربران زیادی در فضای اینترنت دارد و وب‌سایت‌های ایرانی عملکرد خوبی را در سال‌های اخیر از خود نشان داده‌اند. این مراسم که توسط بخش خصوصی یعنی کانون کارآفرینی ایران و با هدف تلاش برای تغییر فضای کسب و کار اینترنتی و ترویج و تشویق دست اندرکاران آن، ایجاد شبکه‌های بومی فعالان، آموزش و افزایش میزان و تنوع سرمایه در دست کارآفرینان برگزار می‌شد، رویداد مهمی بود که فضای وب‌سایت‌های ایرانی را از نظر کیفیت کار مورد توجه و

شماره 22 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 34

پیروزی و شکست در انتخابات چهارمین شورای مرکزی سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کل کشور

یک گام تا اختلاف؛ دو گام تا سازش

برگزاری انتخابات سازمان نظام صنفی کشور را در آستانه ورود به آخرین ماه از سال ۹۳ می‌توان یکی از مهم‌ترین رویدادهای اصناف حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور دانست؛ انتخاباتی که پس از سه سال پرتنش میان نهاد کشوری و مرکزی زیر سایه رقابت تهرانی‌ها و شهرستانی‌ها برگزار شد و نتیجه آن حضور تنها دو نماینده از استان تهران، ناصرعلی سعادت و آزاد معروفی، به عنوان اعضای اصلی بود و مابقی اعضای اصلی شورای مرکزی از ۲۸ استان شرکت‌کننده دیگر انتخاب شدند. هر چند بیشترین رای انتخابات را ناصرعلی سعادت به عنوان نماینده استان تهران از آن خود کرد و با ۱۳ رای اختلاف با حمیدرضا قمی، سرشناس‌ترین نامزد شهرستانی‌ها، توانست بر صدر نامزدهای انتخاباتی شاخه شرکت‌ها بنشیند اما باید منتظر ماند دید اعضای شورای مرکزی کدام سه نفر را برمی‌گزینند تا یکی از آنها برای گرفتن حکم از سوی رئیس‌جمهور به عنوان ریاست سازمان انتخاب شود. رئیس‌جمهور یک نفر از سه نفر منتخب را که از سوی شورای مرکزی معرفی می‌شوند، به عنوان رئیس سازمان نظام صنفی کشور انتخاب خواهد کرد. شگفتی دوره گذشته در حالی که انتخاب اول، آزاده داننده نماینده پیشتاز تهران، به نفع کاظم آیت‌اللهی رئیس پیشتاز سازمان اصفهان، کنار گذاشته شد، نشان داد سکه ریاست

مسعود شفیعی برزیعضو تحریریه
شماره 18 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

تلکام پانزدهم بدون حاشیه پایان یافت

بر ساحل آرامش

آفتاب بی‌رمق صبحگاهی که بر خیابان‌های نمایشگاه تهران پهن شده بود و نسیم ملایم پاییزی، نوید روزی آرام و دلپذیر می‌دادند. از آن روزها که انگار برای کار کردن ساخته نشده‌اند؛ به خصوص اگر بعد از چند روز تعطیلی باشند. با این حال، ۴ مهر ۱۳۹۳ تلاش می‌کرد روزی متفاوت از روزهای دیگر باشد و شاید نیم‌نگاهی به ۱۴ مهر سال قبل داشت؛ اما چند ساعت بعد، وقتی خورشید میانه آسمان را رد کرد، همگان دانستند نه امسال، پارسال است و نه تلکام پانزدهم، شباهتی با تلکام قبلی دارد. وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات سخنانی گفت، بدون عتاب به اپراتورها نمایشگاه را افتتاح کرد، سالن‌ها و غرفه‌ها را دید و رفت تا پرونده تلکام پانزدهم همان‌جا بسته شود. افتتاحیه آرام تلکام پانزدهم در شرایطی آغاز به کار کرد که صنعت مخابرات ایران، تابستان پرمفاهمه‌ای را پشت سر گذاشته بود؛ وزیر ارتباطات با اپراتورهای تلفن همراه به نقطه مشترکی رسیده بودند و مدیرعامل جدید شرکت مخابرات ایران، بیش از سلف خود به فکر همراهی با دولت بود. در چنین شرایطی هرگز نمی‌شد انتظار داشت نمایشگاه تلکام، روزهای پرحاشیه و پرخبر سال گذشته را تکرار کند.روز افتتاحیه- برخلاف سال پیش- مدیران عامل اپراتورهای موبایل به استقبال وزیر رفتند و پای صحبت او

شماره 18 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

تبسم اخم‌آلود بر هیات مدیره چهارم سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران

رای سرنوشت‌ساز در رایزن

پیروزی مطلق لیست مورد حمایت بنیانگذاران سازمان نظام صنفی رایانه‌ای موسوم به تبسم هرچند پایانی غیر قابل بحث بر چالش‌های چند روز آخر انتخابات بود ولی در عین حال خبر از شکافی جدید در مواضع پیشین سازمان در تهران داد که باید دید این شکاف در میان اعضای قدیمی چگونه و چه زمانی ترمیم خواهد شد؛ شکاف میان دو نسل از زمامداران صنفی رایانه‌ای کشور. گزارش حاضر در زمانی تنظیم می‌شود که آشکارا با انتخاب مطلق ناصرعلی سعادت به عنوان رئیس و باقر بحری و مجید صدری به عنوان نواب رئیس چهارمین دوره هیات‌مدیره انتخابات سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران دیگر در ظاهر بحثی بر سر یکدست بودن تیم مدیریتی این سازمان نیست، به ویژه که تقریبا تمامی لیست پرسر و صدا ولی کم‌برنامه تبسم نیز به هیات مدیره فعلی سازمان نظام صنفی رایانه‌ای راه پیدا کرده‌اند. لیکن با نگاهی عمیق‌تر به آنچه در روز انتخابات و پس از آن گذشت می‌توان به چالش جدید هیات مدیره نوخواسته سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کل کشور برای ارتباط با دست‌کم بخشی از تفکر موسسان و توسعه‌دهندگان تا امروز رسید. مجتمع رایزن در شمالی‌ترین نقطه تهران در صبحگاه هفدهم مهرماه در حقیقت محملی بود برای بیرون زدن دست‌کم بخشی از تعارضات صنفی

شماره 18 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 30

حاشیه‌ای بر احتمال ادغام تالیا در همراه اول

کسی به سرهنگ نامه نمی‌نویسد*

«تالیا در همراه اول ادغام می‌شود.» کمتر خبری در عالم ارتباطات وجود دارد که بتواند این‌قدر کوتاه ولی پر از تحلیل و تاریخ باشد. تالیا که نخستین تجربه بخش خصوصی واقعی در زمینه اپراتوری تلفن همراه در ایران بود، شاید به آخرین تجربه تبدیل شود و گرچه چند سالی است به نهاد‌های عمومی تعلق دارد اما با این ادغام، تماما به تاریخ می‌پیوندد. پروژه‌ای که بیش از ۱۲ سال پیش آغاز شد، اکنون گفته می‌شود در آخرین روزهای خود به نماد شکست بخش خصوصی در ایران تبدیل شده است. چه رویاهایی که می‌آیند ۲ ۱۹ شهریورماه ۱۳۸۱ علیرضا بهرام‌پور، مدیرعامل وقت شرکت مخابرات ایران در یک نشست خبری از برگزاری و اعلام نتیجه مناقصه «انتخاب پیمانکار اپراتور شبکه تلفن همراه اعتباری» تا دو ماه دیگر خبر داد. او وعده داد برنده‌ مناقصه ظرف مدت ‌شش ماه تا یک‌ سال، شبکه سیم‌کارت‌های اعتباری را راه‌اندازی خواهد کرد.از آن تاریخ، بیش از پنج ماه گذشت و در آخرین روز فروردین ۱۳۸۲ «شرکت تعاونی اسلامی مجتمع صنعتی رفسنجان» به عنوان برنده مناقصه اعلام شد. در خبر برنده شدن مجتمع رفسنجان از تله ۲ سوئد، مشاورت شرکت بین‌المللی میسون، سرمایه‌گذاری خارجی اینترنشنال بانک و کامویک نام برده شده بود که قرار بود در این

شماره 21 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

چگونه یک جریان خودجوش شبکه‌های اجتماعی منجر به عقب‌نشینی اپراتورها شد

شکاف اینترنتی میان نسل‌ها

وزیر ارتباطات مردادماه امسال در حاشیه مراسمی هیجان‌زده از پایان انحصار استفاده از نسل سوم توسط اپراتور سوم و اعطای پروانه بهره‌برداری از نسل سوم خبر داد و گفت:«پروانه بهره‌برداری از نسل سوم و بالاتر به دو اپراتور دیگر نیز در صورت فراهم کردن شرایط و بسترهای مناسب داده می‌شود و اپراتورها از ابتدای شهریورماه با دریافت ارتقای پروانه به نسل‌های بالاتر بهانه‌ای برای عدم ارائه خدمات باکیفیت به مردم نخواهد داشت.» پیش از این هم با شروع کار دولت جدید، امید‌ها برای دستیابی به پیشرفت در فضای کشور جانی تازه گرفته بود. دنیای فناوری و اطلاعات و مشترکان موبایل هم مشتاقانه در انتظار دستیابی به امکاناتی بودند که شاید در دنیا چندان به‌روز به حساب نیایند اما شکستن سد مقاومت‌ها در این راه گامی بود که باید کسی با جرات آن را برمی‌داشت. هرچند سیاست‌های دولت بیشتر در جهت آرام و با ثبات نگه‌ داشتن فضای مجازی و تلاش برای حفظ آزادی‌ها و عدم اعمال محدودیت‌‌های بیشتر بوده، اما شاید بتوان مهم‌ترین دستاورد مثبت وزارت ارتباطات را ارائه نسل‌های ۳ و ۴ اینترنت همراه دانست که سرانجام گامی به جلو محسوب می‌شد. در روز سیزدهم مردادماه امسال ایرانسل به عنوان اولین اپراتور کشور طبق ابلاغ سازمان تنظیم مقررات و

شماره 21 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 30

راهبردهای اعتراض و دفاع در زمینه فیلترینگ تغییر آرایش می‌دهند

همه ما شاکی هستیم

اظهارات ماه گذشته وزیر ارشاد درباره توقف طرح فیلترینگ نرم‌افزارهای اجتماعی مانند لاین، واتس‌اپ و تانگو برای اولین بار از رویکرد عمومی دولت اعتدال درباره نظام موسوم به پایش اینترنت خبر داد. علی جنتی در این‌باره اعلام کرد نظر رئیس‌جمهور این است که شبکه‌هایی که مخاطب انبوه دارند، نباید مسدود شوند و دستور فیلتر این سه نرم‌افزار نیز فعلا اجرا نشده و این نرم‌افزارها در حال کار هستند؛ به عبارت دیگر خط قرمز دولت درباره فیلترینگ «انبوه بودن مخاطب» است. وزیر ارشاد در حالی از مخالفت رئیس‌جمهور و استفاده مفید از این برنامه‌ها می‌گوید که چندی پیش خبر دستور فیلتر شدن این نرم‌افزار‌ها توسط مقام قضائی در رسانه‌ها منتشر شده بود. اردیبهشت‌ماه امسال هم واتس‌اپ برای دو ماه فیلتر شد و همواره از گوشه و کنار زمزمه‌های فیلتر شدن برنامه‌های دیگر نیز شنیده می‌شود و هر چند وقت یک بار شایعه‌ای بر این اساس در فضای مجازی می‌پیچد؛ از جمله نامه‌ای که چند ماه پیش در میان مردم از طریق وایبر دست به دست می‌شد که شکل یک حکم قضائی برای فیلتر وایبر را داشت؛ نامه بدون مهری که خود وزیر در گفت‌وگویی در حاشیه هفته ICT پارسی‌زبانان آن را تکذیب کرد و گفت این تصویر را دخترش به او

شماره 20 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

نگاهی به وضعیت درآمد و هزینه‌ای وزارت ارتباطات و زیرمجموعه‌هایش در سال 94

بودجه اهالی فناوری

بودجه سال ۹۴ وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نسبت به سال جاری ۱۰ درصد رشد خواهد داشت. اما این تنها نکته لایجه بودجه سال آینده نیست. باز شدن گره کار کارگزاران مخابرات روستایی و افزایش چشمگیر درآمد شرکت‌های زیرمجموعه وزارت ICT از دیگر نکات مهم این لایحه به شمار می‌روند که ۱۶ آذرماه به مجلس رفت و هنوز کار بررسی آن به شکل جدی آغاز نشده است. تبصره‌های مهم در لایحه بودجه امسال مانند سال‌های گذشته تبصره ۱۲ به وزارت ارتباطات اختصاص دارد. در بند «الف» این تبصره به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اجازه داده شده درصدی از درآمدهای حاصل از تکالیف مقرر در پروانه اپراتورها را صرف خدمات عمومی اجباری و پایه در روستاها و شهرهای زیر ۱۰ هزار نفر جمعیت کند. این بند در قانون بودجه سال جاری نیز وجود دارد؛ اما برای سال آینده به وزارتخانه اجازه داده شده به منظور تحقق اهداف این بند و توسعه بخش ارتباطات و فناوری اطلاعات و تحقق دولت الکترونیکی، نسبت به تشکیل صندوق خاص از محل درآمدهای فوق اقدام کند. اساسنامه این صندوق و آیین‌نامه اجرایی این بند به پیشنهاد مشترک وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور به تصویب هیات وزیران می‌رسد. در بند

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 20 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

بررسی بخش‌های مربوط به توسعه دولت ‌الکترونیکی در لایحه بودجه 94

بودجه دولت ‌الکترونیکی جدا شد

لایحه بودجه امسال ردیف مجزایی به برنامه فناوری اطلاعات و توسعه دولت‌ الکترونیکی اختصاص داده، این ردیف بودجه‌ای یادآور ردیفی است که برای برنامه تکفا در قانون بودجه سال‌های گذشته پیش‌بینی شده اما اختصاص آن به توسعه دولت ‌الکترونیکی نشانگر عزم دولت برای پیشبرد برنامه‌های دولت ‌الکترونیکی است.کل بودجه اختصاص داده‌شده برای برنامه فناوری اطلاعات و توسعه دولت‌ الکترونیکی ۱۲۳ میلیارد و ۲۸۱ میلیون تومان است که این رقم برای گسترش دولت ‌الکترونیکی میان دستگاه‌های اجرایی و وزارتخانه‌ها تقسیم شده ‌است. تقریبا تمامی وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرایی به‌ جز وزارت ارتباطات و فناوری‌ اطلاعات، سهمی از این ردیف بودجه را به‌ خود اختصاص داده‌اند.از میان اعتبارات اختصاص داده‌شده برای فناوری اطلاعات و دولت ‌الکترونیکی مجلس شورای اسلامی تقریبا بیشترین اعتبار را می‌گیرد. طبق لایحه پیشنهادی دولت‌ به مجلس برای مکانیزه کردن سامانه‌های اداری و تخصصی مجلس سال آینده ۱۰ میلیارد تومان در نظر گرفته شده است.در این میان رقمی که به سازمان ثبت اسناد و املاک کشور اختصاص یافته‌ نیز قابل توجه است. بودجه فناوری اطلاعات و توسعه دولت ‌الکترونیکی این سازمان پنج میلیارد تومان است و قرار است این میزان اعتبار برای فناوری اطلاعات و اتوماسیون اداری و تخصصی سراسر کشور هزینه شود. این میزان بودجه پیش‌بینی‌شده برای فناوری‌

شماره 20 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 30

کشف یک بدافزار جاسوسی جدید، ابعاد جنگ سایبری را گسترده‌تر کرد

شیطان رجین

چیزی شبیه فیلم‌های جاسوسی یا حتی پیچیده‌تر از آن. این بار داستان از انتها آغاز شد؛ جایی که ناظران امنیتی هشدار دادند اطلاعات به سرقت رفته است اما حتی آنها هم جانب احتیاط را رعایت کردند و خیلی سربسته خبر دادند:«یک بدافزار از چند کشور، جاسوسی کرده است.» این همه آن چیزی است که از بدافزاری به نام رجین می‌دانیم. نوشدارو پس از مرگ سهراب ۲۴ نوامبر (۳ آذر) شرکت روسی کسپرسکی اعلام کرد کامپیوترهای دفتر ریاست جمهوری کشوری در خاورمیانه به رجین آلوده شده است. متخصصان این شرکت اعلام کردند بدافزار بسیار پیشرفته‌ای را شناسایی کرده‌اند که یک دولت با استفاده از آن به بانک‌ها، شرکت‌های مخابرات، شرکت‌های هوایی و نهادهای رسمی و دولتی نفوذ کرده و از آنها جاسوسی می‌کند.شرکت مایکروسافت خیلی سریع، نام رجین (Regin) را برای آن انتخاب کرد و بدین ترتیب در اواخر سال ۲۰۱۴، شخصیتی جدید به داستان‌های جاسوسی دنیا افزوده شد؛جاسوسی که ردی از خود به جا نمی‌گذارد و به این سادگی‌ها نمی‌توان وجود آن را اثبات کرد؛ چیزی مانند شیطان. در متون دینی و فلسفی آمده است که شیطان وجود خود را انکار می‌کند و طوری القا می‌کند که گویی نیست.اینجا نیز کسپرسکی اعلام کرد این بدافزار به شکلی طراحی شده که

شماره 20 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 32

چه بر سر الکامپ بیستم آمد

الکامپ خاموش

۱۶آذر بود؛ هنگامی که رئیس‌جمهور در دانشگاه علوم پزشکی ایران از دوباره گشوده شدن این دانشگاه در زمان دولت تدبیر و امید ابراز سربلندی و رضایت می‌کرد، در‌های نمایشگاه الکامپ هم به روی علاقه‌مندان و فعالان مرتبط با این حوزه باز شد. در حالی که بسیاری از دانشجویان وعده‌های رئیس‌جمهور را به او یادآوری می‌کردند و او هم پاسخی بیشتر از پاسخ‌های همیشگی‌اش در یک سال و نیم تکیه‌اش بر صندلی ریاست دولت برای گفتن نداشت؛ علی جنتی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی هم در حاشیه دیدارش از نمایشگاه الکامپ از گوگل فرهنگی صحبت می‌کرد. در حالی که وزیر فناوری اطلاعات و ارتباطات در قطر حضور داشت و با وزیر ارتباطات این کشور دیدار کرد،‌ افتتاحیه نمایشگاه الکامپ بدون حضور هیچ نماینده‌ای از این وزارتخانه آغاز شد و مهم‌ترین متولی فناوری اطلاعات و ارتباطات به خاطر اختلاف نظر در برگزاری این نمایشگاه با نماینده وزارت صنعت، معدن و تجارت که برگزارکننده الکامپ بیستم بود، حضور پیدا نکرد. البته عدم حضور هیچ نماینده‌ای از وزارت ارتباطات و همچنین حضور نیافتن وزیر صنعت، معدن و تجارت عیار الکامپ بیستم را از همان زمان افتتاحیه نشان داد و سرانجام برگزارکنندگان الکامپ بیستم دست به دامن حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و دبیر

مسعود شفیعی برزیعضو تحریریه
شماره 19 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 26

داستان فیلترینگ وارد مرحله جدیدی شده است

دیوار، هوشمندی و شنگول‌ها

«سیاست‌هایی پشت پرده محدود کردن کاربران اینترنتی است که مسوولان به واسطه آن می‌ترسند فضای باز را در اختیار کاربران قرار دهند اما این نمی‌تواند موجب ایجاد نتایج مطلوبی شود. به نظر من، پشتیبانان فیلترینگ باید جواب دهند که چه نتیجه‌ای را از فیلترینگ حاصل کرده‌اند، آمار نشان می‌دهد فیلترینگ حتی نتوانسته مردم را از دسترسی به وبگاه‌های غیراخلاقی (پورنوگرافی) باز دارد و تنها موجب بی‌اعتمادی میان ملت و دولت شده است. به نظر من فضای مجازی یک وسیله است و می‌تواند آنچنان که یک فرصت مناسب باشد، به عنوان یک تهدید جدی هم به حساب آید.» این بخشی از سخنان حسن روحانی درباره فیلترینگ است که در روزهای پیش از انتخابات سال ۹۲ در گفت‌وگو با مجله چلچراغ بیان کرده بود. بیش از یک سال از آن روزها می‌گذرد و حسن روحانی رئیس قوه مجریه شده است؛‌ اما او هنوز نتوانسته وعده‌های خود را در زمینه آزادسازی دسترسی به شبکه‌های اجتماعی عملی کند. دولت او این روزها به دنبال پیاده‌سازی سیستمی است که از آن با نام «فیلترینگ هوشمند» نام برده می‌شود؛ راهی که شاید بتواند اندکی از فشارها را از دوش دولت بردارد. فشارهایی که از دو سو وارد می‌شوند. روی شانه چپ وعده‌های حسن روحانی در جریان

شماره 19 گزارش ماه گزارش ماه صفحه 28

الکامپ بزرگ‌ترین شانس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای است یا بزرگ‌ترین تهدید آن

پایکوبی روی زمین‌های داغ

سازمان نظام صنفی رایانه‌ای در حالی به استقبال آخرین ماه پاییز می‌رود که برگزاری بزرگ‌ترین رویداد فناوری اطلاعات کشور تکلیف این تشکل صنفی را برای همیشه با برندگان انتخابات اخیر، موسسانش و مهم‌تر از همه کابینه یازدهم مشخص خواهد کرد. آنچه گذشت بمب خبری اول را خسرو سلجوقی منفجر کرد. یار همیشگی جهانگرد که چه در سازمان برنامه، چه در سمت معاونت فنی شورای عالی اطلاع‌رسانی همواره از همراهان همیشگی سازمان بوده است و حتی طی دوران فراق نیز همواره پای ثابت جلسات این تشکل صنفی به شمار می‌آمد، در بیانیه‌ای رسمی که بلافاصله در سایت سازمان انتشار یافت، ابتدای ماه گذشته اعلام کرد مسوولیت برگزاری الکامپ بیستم به سازمان نظام صنفی واگذار شده است. اعلام این خبر از سوی وی به عنوان یکی از اعضای هیات‌عامل سازمان فناوری اطلاعات ایران حرکت رسانه‌ای هوشمندانه‌ای بود که نه‌تنها برای بخش نخبه‌تر بازار فناوری شخصیت جهانگرد را به عنوان چهره‌ای حامی سازمان تکرار می‌کرد، بلکه در عمل وی را از درگیر شدن با گرفتاری‌های اجتناب‌ناپذیر این فرآیند دور می‌ساخت. صحبت‌های سلجوقی از آن رو حائز اهمیت بود که در حالی که خبر از تشکیل شورای راهبردی الکامپ در حد معاونان وزرا می‌داد، هیچ اشاره‌ای به یک عزم بالادستی برای برگزاری مناسب نمایشگاهی