نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 52 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 70

گزارش جهانی آنکتاد در زمینه اقتصاد اطلاعاتی سال 2017 بر چه مسائلی تاکید دارد

نوبت انقلاب اقتصادی فناوری‌های دیجیتالی رسیده است

جهان در عصر دیجیتالی جدیدی قرار گرفته است. هزینه‌های جمع‌آوری، ذخیره‌سازی و پردازش داده‌ها به طور چشمگیری کاهش یافته و محاسبات پیشرفته قدرت یافته‌اند. دیجیتالی‌سازی فعالیت‌های اقتصادی جهان را متحول کرده‌ است و انتظار می‌رود بر زنجیره ارزش، مهارت‌های مورد نیاز، تولید و تجارت تاثیر بگذارد. گزارش جهانی آنکتاد در سال ۲۰۱۷ با عنوان The Information Economy Report 2017 نشان می‌دهد اقتصاد دیجیتالی فرصت‌های جدیدی برای کسب و کار و توسعه فراهم می‌آورد. اقتصاد دیجیتالی به کسب و کارهای کوچک‌تر و شرکت‌های واقع در کشورهای در حال توسعه کمک می‌کند تا به‌ آسانی به بازارهای جهانی متصل شوند و راه‌های جدید درآمد ایجاد کنند. فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطاتی، تجارت الکترونیکی و دیگر برنامه‌های دیجیتالی وضعیت شغلی را ارتقا می‌بخشند و از فعالیت‌های تولیدی و نوآورانه پشتیبانی می‌کنند. علاوه بر این، راه‌حل‌های تلفن همراه و راه‌حل‌های دیجیتالی باعث تسهیل انجام کارها می‌شود. موسسه‌ها و شرکت‌های کوچک در کشورهای در حال توسعه که اتصال کافی و پایدار در آنها وجود دارد می‌توانند به خدمات مختلف ابر دسترسی داشته باشند. با این حال این کشورها از اتوماسیون فاصله دارند و از سویی دیگر چالش‌هایی در زمینه تکامل دیجیتالی‌سازی وجود دارد. بسیاری از کشورهای در حال توسعه، به ‌ویژه کشورهایی که توسعه‌نیافته هستند، آمادگی

شماره 48 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 90

گزارش جهانی سرمایه‌گذاری آنکتاد

وضعیت نامعلوم

گزارش جهانی سرمایه‌گذاری آنکتاد (کنفرانس توسعه و تجارت سازمان ملل) که به طور سالانه منتشر می‌شود روند سرمایه‌گذاری را در بیش از ۱۵۰ کشور بررسی کرده است. در این گزارش، ایران به عنوان یکی از کشورهایی که سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی داشته مطرح شده است. سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی گرینفیلد طی سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۶ روی اقتصادهای در حال توسعه که به آب‌های آزاد راه ندارند از جانب کشورهای مختلفی صورت گرفته و ایران یکی از کشورهایی است که بر این مساله تمرکز کرده ‌است. بر اساس گزارش آنکتاد ایران ۷۵۰ میلیون دلار در سال ۲۰۱۵ و ۴۱۰ میلیون دلار در سال ۲۰۱۶ بر کشورهای در حال توسعه‌ای که به آب‌های آزاد راه ندارند سرمایه‌گذاری کرده است. در کل، میزان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی ایران در سال ۲۰۱۶، ۱۰۴ میلیارد عنوان شده است، اما در گزارش آنکتاد به سرمایه‌گذاری ایران در بخش دیجیتالی اشاره نشده و مشخص نیست چه مقدار از رقم سرمایه‌گذاری ایران در زمینه نفت و چه مقدار در حوزه ارتباطات و صنعت دیجیتالی بوده است. سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی ایران طی سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۶ در سال ۲۰۱۶ کشورهایی که عضو پیمان‌نامه توافق سرمایه‌گذاری جهانی هستند ۳۷ آیین‌نامه جدید، ۳۰ قرارداد دوجانبه و هفت پیمان‌نامه در زمینه مقررات سرمایه‌ سرمایه‌گذاری امضا

شماره 45 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 82

تمکین ازتکنولوژی،سرنوشت یک نبرد سرنوشت‌ساز

من دیوار را خراب می‌کنم! این جمله تند رئیس اتحادیه مشاوران املاک علیه یکی از سایت‌های آگهی‌دهنده املاک است. حسام عقبایی می‌گوید:«من به واسطه دفاع از صنف خودم، اپلیکیشن دیوار را خراب می‌کنم، چون مشاوران املاک را حذف کرده است. ۱۲ هزار دفتر مشاور املاک در شهر تهران وجود دارد که با آگهی‌های سایت دیوار ضرر می‌کنند. در معاملات مسکن نباید واسطه را حذف کنیم در حالی که دیوار واسطه را حذف کرده است، اما نرم‌افزارهایی مثل آلونک با مشاوران املاک در ارتباط هستند و این راه اصولی و صحیح است.» با یک بررسی ساده مشخص می‌شود اغلب آگهی‌دهندگان در چنین سایت‌هایی خود از مشاوران املاک هستند. حتی وقتی عنوان آگهی‌دهنده «شخصی» نوشته شده نیز باز با کمی پیگیری متوجه می‌شوید که اون نیز یک مشاور املاک است که در نهایت اگر مشتری مناسب برای ملک آگهی‌شده پیدا شود، باید به دفتر معاملات ملکی مراجعه کنند و قرارداد ببندند. یکی از مشاوران املاک به پیوست می‌گوید:«این مساله چنانچه مورد آگهی اجاره باشد نه تنها به کسب و کار صاحبان دفاتر معاملات ملکی ضرر نمی‌زند بلکه در این بازار کساد به پیدا شدن مشتری بیشتر خارج از محدوده محل مورد اجاره نیز یاری می‌رساند. چرا که همچنان این دفاتر دارای مجوز

شماره 44 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 89

هشت هزار کسب‌وکار خانگی نماد اعتماد گرفتند

مشاغل خانگی، سکوی پرتاب اشتغال

براساس مقاوله‌نامه‌های بین‌المللی مشاغل خانگی می‌توانند سهمی از تولید ناخالص ملی کشورها داشته باشند و اطلاعات آنها در آمارهای اقتصادی وارد شود. چین کشوری پیشتاز در این عرصه است و با ثبت هزار و ۴۰ شغل خانگی و صادر کردن بخشی از این محصولات به دیگر کشورها، توجه ویژه‌ای به این بخش از اقتصاد خود کرده است. اما در کشور ما این بخش از اقتصاد با وجود سبقه تاریخی‌اش هنوز نوپاست و گام‌های اولیه را برمی‌دارد. با وجود رشد فناوری و استفاده آن در مشاغل خانگی هنوز ساز و کارهای دقیق و مشخصی برای بخش آی‌تی مشاغل خانگی در نظر گرفته نشده است و بنا بر آمارهای اعلام‌شده تاکنون تنها هشت هزار کسب‌وکار خانگی موفق به دریافت نماد اعتماد از مرکز توسعه تجارت الکترونیکی شده‌اند و این در حالی است که به نظر می‌رسد تعداد فعالان این عرصه بیش از این تعداد باشد. یکی از چالش‌های جدی در این عرصه، نبود جایگاه مشخص برای مرکز توسعه تجارت الکترونیکی در روند صدور مجوز برای کسب‌و‌کارهای خانگی است. مساله دیگر مشوق‌هایی است که باید برای این بخش در نظر گرفته شود، که قوانین ایران و دیگر کشورها در این زمینه هم متفاوت است. چند سالی است بحث مشاغل خانگی بیش از گذشته

شماره 43 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 84

سند چارچوب فعالیت و نظارت بر وب‏سایت‌های متمرکزکننده پرداخت کسب و کارهای اینترنتی

سندی که بر لبه تیغ تیز منتقدان نشست

خبر کوتاه بود اما پرحاشیه. سیزدهم دی‌ماه اعلام کردند سند «چارچوب فعالیت و نظارت بر وب‏سایت‌های متمرکزکننده پرداخت کسب و کارهای اینترنتی» در کمیته نظارت بر کسب و کارهای اینترنتی به تصویب رسید. به محض انتشار این خبر، جامعه تجمیع‌کنندگان انتقادهایی را به بند بند این سند وارد کردند. این سند انتظار متمرکزکنندگان را برای ادامه مسیر و توسعه کسب و کارشان فراهم نکرده بود و بسیاری از سوالات آنان بی‌پاسخ مانده بود. زمانی که برای بار اول این کسب و کارها فیلتر شدند، به آنها اعلام شد که به دلیل عدم دریافت نماد اعتماد فیلتر می‌شوند؛ وقتی برای دریافت نماد مراجعه کردند، مرکز توسعه تجارت الکترونیکی اعلام کرد باید از بانک مرکزی مجوز بگیرید و بانک مرکزی نیز به آنان می‌گفت نیاز به مجوز ندارید. این کسب و کارها انتظار داشتند در این چارچوب فعالیت مشخص شود که چه کسی مسئول صدور مجوز فعالیت برای آنان است، اما این سوال در این چارچوب یا سند بی‌پاسخ مانده است. در ماده یک این سند آماده است:«… مجوز فعالیت متمرکزکننده پرداخت کسب و کارهای اینترنتی، که در این سند به اختصار متمرکزکننده نامیده می‌شود، توسط بانک مرکزی صادر و به مرکز توسعه تجارت الکترونیکی اعلام می‌شود. این مجوز قابل واگذاری به

شماره 43 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 88

مشاور اقتصادی اتحادیه اروپا:

استارت‌آپ‌ها می‌توانند موتور توسعه شوند

یکی از مشکلاتی که استارت‌آپ‌ها و فین‌تک‌ها با آن مواجه‌اند، جلب سرمایه مناسب برای پیشبرد فعالیت‌ها و اهداف‌شان است. در شرایط فعلی بسیاری از این شرکت‌ها برای تامین مالی مناسب سراغ دولت و شرکت‌های دولتی می‌روند و از آنان کمک می‌خواهند، اما این درخواست کمک مالی از دولت و شرکت‌های دولتی موجب می‌شود دولت در این بخش به تدریج نقش قیم را بر عهده بگیرد و فعالیت‌هایی که به نوبه خود یک فعالیت خصوصی است، تبدیل به کسب و کاری دولتی شود. حتی اگر این روند نیز اتفاق نیفتد، بیم آن وجود دارد که با گسترده شدن حضور دولت در این بخش، دولت در نهایت قوانین محدودکننده برای این بخش از فعالیت‌ها تدوین کند و نتیجه آن بی‌تحرک ماندن این بخش شود. نتیجه‌ای که در قالب تدوین چارچوب فعالیت متمرکزکنندگان خدمات پرداخت تا حدودی خود را نشان داد. شاید تنها راه‌حل این موضوع جذب سرمایه‌گذار خارجی باشد تا علاوه بر جذب سرمایه جدید و ورود آن به کشور، موجب بی‌نیازی این بخش به دولت و در نهایت حرکت آزادانه بیشتر این فعالیت‌ها شود. رقابت بی‌انتهای تمام کشورها برای جلب سرمایه‌گذاری خارجی و باز کردن راه ورود پول به کشور رقابتی بی‌انتهاست. سرمایه نیز در گردش است و هر کجا مأمن

شماره 43 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 90

دردسری به نام فین‌تک

پس از سر و صدای فین‌تک در دنیا، حالا مدتی است که موج آن به ایران هم رسیده و امروز همه می‌خواهند فین‌تک باشند، از شرکت‌های بزرگی که گاه ۱۰ سال است فعالیت می‌کنند گرفته تا شرکت‌های بانکی و استارت‌آپ‌ها. اما واقعیت این است که این موج فین‌تک را استارت‌آپ‌ها به راه انداخته‌اند و تصویری که معمولاً از واژه فین‌تک در ذهن متبادر می‌شود، استارت‌آپ‌های فین‌تک است. جریان استارت‌آپ‌های فین‌تک چند سالی است که در ایران به راه افتاده اما با اقبال کاربران و اتفاقات و حواشی‌ای که مدتی است برای آنها پیش آمده، توجه رسانه‌ها به این موضوع جلب شده و در نتیجه حساسیت دستگاه‌های دولتی و قانون‌گذار هم برانگیخته شده است. در اواخر اسفندماه سال ۹۴، مدتی پس از فراخوان مرکز توسعه تجارت الکترونیکی برای ساماندهی تجمیع‌کنندگان پرداخت، به یکباره اکثر سایت‌های تجمیع‌کننده پرداخت یا درگاه واسط به دستور سیستم قضایی کشور فیلتر شد و چندین ماه بعد درگاه بانکی چند استارت‌آپ فین‌تک دیگر این بار توسط شرکت شاپرک مسدود شد. با سر و صدای استارت‌آپ‌ها و رسانه‌ها موضوع داغ‌تر شد و شرکت شاپرک طی بیانیه‌ای اعلام کرد که انسداد درگاه پرداخت استارت‌آپ‌ها به درخواست مرکز توسعه تجارت الکترونیکی انجام شده اما بعد از چند روز مرکز توسعه

شماره 42 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 70

واکاوی انگیزه‌های فشار اصناف به فروشگاه‌های اینترنتی

جدال بر سر بقا

رشد قارچ‌گونه صفتی است که عموم فعالان بازار خرید و فروش کالا و خدمات علاقه بسیار دارند تا آن را برای فروشگاه‌های مجازی و مراکز خدمات‌دهی اینترنتی به کار برند. تعبیری که آشکارا حاوی بار ارزشی منفی است و نشان‌دهنده نارضایتی فعالان صنفی از سبک جدید تجارت در ایران است. معمولاً در هر تحول اجتماعی گروه‌های شکل‌گرفته قدیمی، در مقابل تغییرات مقاومت می‌کنند و این امر تازه‌ای نیست که بخواهیم عرصه تجارت کالا و خدمات را از آن مجزا کنیم. همچنین تقابل‌های اینچنینی خاص ایران نبوده و توسعه‌یافته‌ترین ممالک دنیا نیز بسیاری از این پیچ‌های تاریخی را آرام و پیوسته و گاه با تخاصم جدی از سر گذرانده‌اند. اما در ایران زمانی این مساله به صورت یک معضل رخ می‌نماید که شاهدیم اصناف قدیمی متاثر از سایر عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی در ایفای نقش خود، حتی در نبود رقبای تازه خود، نیز کم و بیش ناتوان بوده و تنها بی‌رقیب بودن عرصه آنان را سر پا نگه داشته است. از این رو پرداختن به تقابل اصناف با سبک تازه و اینترنت‌محور تجارت کالا و خدمات، نیاز به نگاهی جامع، فراتر از تقابل‌های قدیم و جدید دارد. خطر در کمین است غیر قابل اعتماد بودن مهم‌ترین نقدی است که اصناف قدیمی

شماره 39 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 70

پس از بستن درگاه پرداخت اینترنتی فین‌تک‌ها

فین‌تک‌ها بر لبه تیغ تیز قانون و نظارت

نداشتن نماد اعتماد دلیلی بود که از سوی شاپرک برای بستن درگاه‌های پرداخت فین‌تک‌ها اعلام شد. اما مرکز توسعه تجارت الکترونیکی این دلیل را رد کرد و اعلام کرد این مرکز مسئول اعطای نماد به شرکت‌های فین‌تک نیست. اما خبرهای غیررسمی می‌گفتند مقام‌های بالادستی برای بستن درگاه‌های پرداخت این شرکت‌ها به شاپرک نامه زده‌اند. حالا پس از آنکه هیچ کس مسئولیت بستن درگاه‌ها را بر عهده نگرفت، بانک مرکزی اعلام کرده تا پایان شهریور این درگاه‌ها باز می‌شوند. اتفاقاتی که در مدت دو هفته ابتدایی شهریورماه رخ داد باز هم جای خالی قانون مشخص و نهاد نظارتی مستقل را در حوزه استارت‌آپ‌های مالی بانکی به رخ کشید؛ قانونی که هنوز در دستور کار نیست و قرار است از جلسات بانک مرکزی و مرکز توسعه تجارت الکترونیکی به گوش مردم برسد.روزهای ابتدایی شهریورماه بود که خبر بسته شدن درگاه‌های پرداخت فین‌تک‌ها توسط شاپرک شنیده شد. در ابتدا گفته شد این کسب و کارها به دلیل نداشتن نماد اعتماد بسته شده‌اند و شاپرک برای بستن درگاه‌های پرداخت این استارت‌آپ‌های حوزه مالی بانکی به نامه‌‌ای استناد کرد که بر اساس آن، مرکز توسعه تجارت الکترونیکی از شاپرک خواسته مانع فعالیت درگاه‌های بدون نماد اعتماد شوند. این در حالی است که بر اساس بیانیه‌ای

شماره 39 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 74

رئیس اتحادیه صنف فناوران رایانه تهران:

سازمان امور مالیاتی اتوبانی یک‌طرفه است

پایان تیرماه یعنی پایان یک‌ سال چانه‌زنی برای پرداخت مالیات. اختلاف نظر در مورد میزان پرداخت مالیات در سال‌های گذشته همواره یکی از اختلافات میان واحدهای صنفی و اصناف و سازمان امور مالیاتی کشور بوده است اما پرداخت نکردن مالیات موضوع دیگری است. برخی از فروشگاه‌های اینترنتی اواخر سال گذشته زمانی که میزان مالیات پیش‌بینی‌شده برای خود را دیدند معترض شدند که چرا باید مالیات پرداخت کنند آن هم از زمانی که نماد اعتماد دریافت کرده‌اند. سازمان امور مالیاتی در جواب معترضان به ماده یک قانون مالیات‌های مستقیم اشاره کرد. طبق این ماده قانونی هر شخص حقیقی و حقوقی مقیم ایران یا خارج از ایران نسبت به درآمدهای کسب‌شده در داخل ایران مشمول پرداخت مالیات می‌شود.اداره مالیات در نامه‌ای بهمن‌ماه سال گذشته از تمام کسب و کارهای اینترنتی که نماد اعتماد الکترونیکی دارند، خواست وضعیت مالیاتی خود را مشخص و مالیات کسب و کارشان را از زمان دریافت نماد اعتماد پرداخت کنند.همین نامه بود که موجب شد شک بزرگی نسبت به فروشگاه‌های اینترنتی پدید آید؛ فروشگاه‌هایی که تا آن زمان فکر می‌کردند به دلیل نداشتن مغازه و واحد صنفی یا به نوعی فعالیت‌های فناورانه از پرداخت مالیات معاف‌اند. اما این نامه مشخص کرد که نه‌تنها این فروشگاه‌ها از پرداخت مالیات

شماره 35 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 90

آمار بی‌آماری

ایران در آخرین گزارش آنکتاد در زمینه گسترش تجارت الکترونیکی در بخش B2C رتبه ۷۷ را از میان ۱۳۷ کشور دنیا به خود اختصاص داده‌ است. در گزارش تهیه‌شده از سوی آنکتاد میزان خریدهای آنلاین و همچنین میزان استفاده از کارت اعتباری مورد توجه قرار گرفته است؛ این دو از جمله فاکتورهایی هستند که به دلیل محدودیت ارتباط در ایران هنوز آمار دقیقی در مورد آنها در دسترس نیست، از سویی به دلیل نبود کارت‌های بین‌المللی در ایران خرید از فروشگاه‌های آنلاین مطرح در دنیا نیز برای شهروندان ایران امکان‌پذیر نیست. به نظر می‌رسد این دو عامل از جمله عواملی است که موجب شده ایران در جدول رتبه‌بندی آنکتاد در مقایسه با سال‌های گذشته نزول کند. در بررسی امسال تعداد کشورهای بررسی‌شده از ۱۳۰ کشور به ۱۳۷ کشور افزایش پیدا کرده است. در میان ۱۰ کشور پیشرفته با اقتصاد توسعه‌یافته شش کشور اروپایی، سه کشور آسیا- اقیانوسیه و یک کشور آمریکای شمالی دیده می‌شود. قطر در این فهرست با ۴۷ رتبه صعود بیشترین پیشرفت را در میان کشورها داشته و امارات با ۴۱ رتبه صعود دومین کشور با بیشترین پیشرفت را به خود اختصاص داده است. چهار شاخص اصلی برای این رتبه‌بندی حائز اهمیت بوده‌اند: ضریب نفوذ اینترنت، نسبت سرورهای

شماره 34 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 90

یک ماه از فیلتر شدن 22 درگاه واسط پرداخت گذشت

«پولشویی» اتهام جدید

درگاه‌های واسط پرداخت که از یک ماه پیش فیلتر شده‌اند حالا با اتهام جدیدی روبه‌رو شده‌اند: پولشویی.این درگاه‌ها متهم به «پولشویی» شدند و درخواست اولیه آنها برای رفع فیلترینگ از سوی مسئولان رد شده است. اتهام جدید با اتهام‌هایی که پیش از این مطرح شده بود متفاوت است. پیش از این موارد متعددی از سوی مسئولان به عنوان دلیل فیلتر شدن این سایت‌ها عنوان شده که همگی از سوی مسئولان این درگاه‌ها پاسخ داده شده بود اما پولشویی جزو هیچ کدام از این اتهام‌ها نبود. طبق اعلامی که به این بانک‌ها شده‌، اتهام مربوط به پولشویی از سوی بانک‌ مرکزی در حال پیگیری است. اتهام جدید نیز اتهامی نیست که به‌ سادگی بتوانند در مورد آن نظر بدهند یا کسی بتواند آن را نفی یا تایید کند. اثبات یا عدم اثبات چنین اتهامی معمولاً دوره زمانی طولانی طلب می‌کند و در این صورت فعالیت این سایت‌ها همچنان معلق می‌ماند.بحث تدوین قوانین مربوط به درگاه‌های واسط پرداخت از مهرماه سال گذشته مطرح شده و هنوز هم ضوابط مدونی برای نحوه فعالیت این سایت‌ها تدوین نشده است. فیلترینگ، با برنامه‌ریزی قبلی در اتفاقی بی‌سابقه، عصر روز سه‌شنبه ۲۵ اسفندماه ۹۴ پی‌لاین و تعدادی از درگاه‌های واسط پرداخت به دلایل نامعلوم و مبهم

شماره 32 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 66

پنجره واحد تجارت فرامرزی در انتظار جلسه هماهنگی

درهای بسته یک اتاق شیشه‌ای

روزها و هفته‌های گذشته سرتیتر بسیاری از خبرها و گزارش‌ها اجرایی شدن برجام و رفع موانع ارتباط با دنیای بین‌الملل بود. بسیاری از گزارش‌ها نشان‌ از آغاز مذاکرات تجاری، ماه‌ها پیش از اجرایی شدن این موافقت بین‌المللی داشت. فعالان بازار برداشته شدن سد تحریم را جشن گرفته‌اند و امیدوارند بتوانند در دوره کوتاهی محدویت‌های اعمال‌شده طی دوره تحریم را پشت سر بگذارند.در چنین شرایطی به نظر می‌رسد بازارهای بین‌المللی برای پذیرش تجار ایرانی آماده است اما آیا ما نیز زیرساخت‌های خود را برای پیوستن به آن بازار آماده کرده‌ایم؟طی سال‌هایی که ما در جزیره خود زندگی می‌کردیم فرآیندهای تجاری تغییر کرده ‌است، مدل کسب و کار و مدل ارتباط بازرگانان و ارتباط دولت‌ها با یکدیگر تغییر کرده است. فرآیندها از حالت کاغذی به تدریج به حالت الکترونیکی درآمده‌اند. حتی لزوم استفاده از اسناد الکترونیکی و ایجاد پنجره واحد الکترونیکی به عنوان یکی از الزامات پیوستن به سازمان تجارت جهانی مطرح می‌شود. در چنین شرایطی ما هنوز نتوانسته‌ایم اختلافات برای تولی‌گری پنجره واحد تجارت را به نتیجه برسانیم و با گذشت زمان و پیشرفت کار این اختلافات هر روز پیچیده‌تر می‌شود. مرکز توسعه تجارت الکترونیکی اعلام کرده است:«در پنجاه و یکمین نشست شورای معاونان وزارت صنعت، معدن و تجارت وضعیت پیشرفت

مهرک محمودیدبیر تحریریه
شماره 31 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 66

بازار گرم خرید اینترنتی در ایران و دنیا در آخرین روزهای سال میلادی

آیا می‌توان در ایران «جمعه سیاه» داشت

دوباره روزهای پایانی سال میلادی فرا رسید و از گوشه و کنار دنیا خبر حراج‌های استثنایی از روز مجردها در چین گرفته تا جمعه سیاه و دوشنبه سایبری در آمریکا و برخی کشورها مانند کانادا، بریتانیا، برزیل، پرتغال، آلمان، امارات متحده عربی، مصر، شیلی، کلمبیا و ژاپن به گوش می‌رسد.اما در این میان امسال خبری برای کاربران شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی ایرانی جالب و قابل توجه بود؛ برای نخستین بار فروشگاه اینترنتی بامیلو Black Friday را برگزار کرد. با اینکه طبق رسوم آمریکا دوشنبه سایبری مختص خریدهای اینترنتی است اما رامتین منزهیان موسس و رئیس هیات مدیره شرکت ایده نوین تجارت روماک و مالک بامیلو در خصوص هدف از برگزاری حراج در بلک فرایدی گفت:«بلک‌فرایدی یک واقعه جهانی است ودر میان ایرانیان نسبت به دوشنبه سایبری شناخته‌شده‌تر بود به همین جهت بامیلو برای اولین بار همزمان با دیگر کشورهای جهان این حراج را در ایران برگزار کرد. هدف اصلی برگزاری این رویداد فراهم کردن فرصت خرید برابر، کالاهای متنوع و باکیفیت برای همه کاربران ایرانی بود که به‌ دنبال خرید با قیمت‌های مناسب هستند. معمولاً فرصت برابری برای خرید در همه شهرها و روستاهای ایران وجود ندارد. ما سعی کرده‌ایم این فرصت را در قالب این حراج استثنایی برای

شماره 29 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 66

برقراری رابطه میان ایران و e bay به نماد اعتماد نیاز دارد

پل ترکی چاره کار نبود

درست زمانی که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام کرد یک شرکت واسط رابط میان شرکت ایرانی یاتا و شرکت ‌e bay شده، به نظر رسید خیال همه راحت شده ‌است.تا پیش از اعلام این خبر همه با این پرسش مواجه بودند که با وجود برطرف نشدن تحریم‌ها چگونه یک شرکت ایرانی هر چند با پشتیبانی شرکت پست توانسته‌ است با یک شرکت آمریکایی برای برقراری ارتباط با یکدیگر وارد مذاکره شود و آنان نیز پذیرفته‌اند که ریسک جریمه را قبول کنند و تن به این ارتباط دهند. تا پیش از اعلام عدم همکاری ای‌بی با ایران توسط یکی از مدیران این شرکت در پاسخ به یکی از خبرنگاران روزنامه‌های ایرانی هیچ کدام از مدیران شرکت پست یا شرکت یاتا اعلام نمی‌کردند که این رابطه یک رابطه با واسطه است. هر چند بارها در مقابل این سوال قرار گرفتند که این ارتباط چگونه برقرار شده ‌است و با وجود تحریم‌ها چگونه توانستید با آنها وارد مذاکره شوید؟حتی مدیرعامل شرکت پست پس از موضع‌گیری مدیران ای‌بی اعلام کرد به دلیل وجود تحریم‌ها آنها علاقه‌ای به اعلام برقراری رابطه یا همکاری اقتصادی با ایران ندارند.پس از اینکه ای‌بی اعلام کرد رابطه‌ای با ایران و هیچ شرکت ایرانی‌ای ندارند، وزیر ارتباطات در مراسمی

شماره 29 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 69

بازار پساتحریم ایران در دنیای دیجیتال چه سرنوشتی خواهد داشت؟

سرنوشت مرزهای باز

ایران همواره به دلیل موقعیت جغرافیایى استراتژیک، قدمت تاریخى چند هزارساله و منابع طبیعى متعدد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است. این کشور همواره سعى داشته نقش مهمى در اقتصاد خاورمیانه و به دنبال آن در جهان ایفا کند. برخلاف پستى بلندی‌های سیاسى منطقه و موانع اقتصادى، در سه دهه گذشته ایران توانسته دومین قطب اقتصادى خاورمیانه باشد. ایران هم‌اکنون با جمعیت بیش از ۸/۸۰ میلیون نفر، بعد از ترکیه نوزدهمین کشور جهان از نظر جمعیت است و در کشورهاى حوزه MENA در رتبه دوم قرار دارد. با توجه به میانگین سنى ۸/۲۷ سال شایان توجه است که ۱/۳ از جمعیت این کشور را افراد بین ۱۴ تا ۵۰ سال تشکیل می‌دهند؛ نکته‌ای که می‌تواند نظر هر سرمایه‌گذاری را به خود جلب کند. با این‌ حال محدودیت‌های متعددى که براى واردات طیف وسیعى از محصولات وجود دارد، آسیب جدى به اقتصاد این کشور رسانده است. در نتیجه مواجهه با افرادى که در سنین مصرف‌گرایی قرار دارند و محدودیت‌های زیادى در انتخاب کالا یا خدمات مورد نظرشان دارند، امرى رایج است. اکنون اقتصاد پساتحریم ایران، آینده‌ای روشن پیش روی سرمایه‌گذاران و مصرف‌کنندگان قرار داده است. ایران پساتحریم، بازاری با پتانسیل‌های فوق‌العاده برخلاف تقاضاى عظیم کالا و خدمات توسط جمعیت جوان کشور،

شماره 1 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 72

بررسی چگونگی شکل‌گیری و اثرگذاری«طرح شبنم»

وقتی فناوری اطلاعات چشم بازرسان می‌شود

امروزه فناوری اطلاعات و ارتباطات نقشی کلیدی در توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورها ایفا می‌‌کند و برنامه‌ریزان در سازمان‌های مختلف توسعه و گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات را یکی از مهم‌ترین برنامه‌های سازمان‌ها قلمداد می‌کنند. چهره جدید سازمان‌ها در فضای فناوری اطلاعات و ارتباطات ارتقای هر چه بیشتر کارایی و اثربخشی سازمان، تسهیل دسترسی به خدمات، دسترسی هرچه بیشتر مردم به اطلاعات است و این‌ کار تلاشی است در جهت ایجاد یک سازمان مردم‌سالار که در آن فناوری اطلاعات و ارتباطات یک ابزار کارآمد به شمار می‌رود.طرح شبنم در قالب «طرح مبارزه با جعل و قاچاق کالا بر پایه استفاده از فناوری اطلاعات و‌ برچسب‌های هوشمند» و برنامه‌های اجرایی جهت نیل به اهداف عالی در سطح کشور اجرا شده است. یکی از اقدامات مهم در راستای تنظیم موثر بازار، نظارت بر کمیت و کیفیت کالاهای عرضه‌شده بوده و یکی از مصادیق عمده آن مبارزه با قاچاق و جعل کالاست. این قبیل کالاها به دلیل داشتن آثار مخربی نظیر ایجاد اخلال در عملکرد نظام اقتصادی، ایجاد اخلال در سیاست‌های تجاری، مالی و پولی، ایجاد اخلال در کارکرد متغیرهای سیاستی، کاهش درآمدهای دولت (درآمدهای مالیاتی)، انحراف در تخصیص منابع، کاهش حیطه اقتدار مدیریتی و آسیب به تولید ملی از جمله مخاطرات

شماره 1 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 75

بررسی روند قانونمند شدن فروشگاه های مجازی

فروشگاه های اینترنتی پشت اتحادیه صف کشیده اند

یک ‌ سال‌ و نیم از زمانی ‌که اتحادیه فناوران رایانه تهران به عنوان صادرکننده موقت پروانه کسب فروشگاه‌های اینترنتی انتخاب شد، می‌گذرد اما به‌رغم کثرت پرونده‌های رسیده به مرکز توسعه تجارت الکترونیکی و متقاضیانی که در لیست انتظار قرار دارند تاکنون تنها ۲۵ جواز کسب صادر شده است.بنا بر آخرین آمار مرکز توسعه تجارت الکترونیکی بیش از شش هزار فروشگاه اینترنتی برای دریافت نشان اعتماد تشکیل پرونده داده‌اند و یک هزار فروشگاه نیز از این جمع لوگو را گرفته‌اند اما برخلاف اشتیاق فروشگاه‌داران اینترنتی برای پیوستن به جرگه قانون، عملکرد مجریان چنگی به دل نمی‌زند. فرانک رازقی اسکویی، قائم‌مقام این مرکز، تفکر و ساختار سنتی حاکم بر اتحادیه‌ها مبنی بر لزوم داشتن فروشگاه فیزیکی را بزرگ‌ترین مانع برای تعلل در صدور پروانه کسب فروشگاه‌های اینترنتی قلمداد می‌کند.این نگاه آنقدر قدرتمند بوده که در طول این مدت به‌رغم افزایش چشمگیر آمار فروشگاه‌ها در دریافت نشان اعتماد، ماهانه به‌ طور متوسط یک پروانه کسب صادر شده و سهم فروشگاه‌های اینترنتی مسکونی نیز در این بین تنها پنج جواز بوده است.رازقی اسکویی اعلام می‌کند در تازه‌ترین مذاکراتی که مرکز توسعه تجارت الکترونیکی با مرکز امور اصناف و بازرگانان کشور داشته‌، قرار بر این شده تا محدودیت صدور پروانه کسب فروشگاه‌های اینترنتی توسط

شماره 1 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 78

نیازمندی‌های تجارت الکترونیکی در ایران

آنچه باید درمورد توسعه تجارت الکترونیکی بدانیم

تجارت الکترونیکی به عنوان یکی از دستاوردهای فناوری اطلاعات، تحولات اساسی در تجارت ایجاد کرده است. توسعه تجارت الکترونیکی پیامدهای مهمی را برای فعالان اقتصادی در پی داشته است. شاید کمتر ابداعی به اندازه تجارت الکترونیکی در حوزه اقتصاد و بازرگانی تاثیرگذار و منشاء مزایا و منافع بوده است.توسعه بازارها، کاهش هزینه‌ها، بهبود زنجیره عرضه، حذف محدودیت‌های زمانی و مکانی مبادله، مشتری‌محوری و بهبود ارتباط با مشتری، ایجاد مدل‌های جدید کسب و کار، افزایش سرعت دسترسی به بازار و در مجموع افزایش رفاه اقتصادی و اجتماعی از پیامدهای آشکار تجارت الکترونیکی است که در ابعاد فردی و اجتماعی نمایان شده است. بسیاری از موانعی که در بازارهای سنتی دور از انتظار به نظر می‌رسید رفع شده و مدل‌های جدید کسب و کار با ویژگی‌ها و قابلیت‌های جدید به وجود آمده‌اند. این تحولات در جهان به گونه‌ای بوده که همواره برآوردها و پیش‌بینی‌ها در مورد حجم تجارت الکترونیکی کمتر از مقادیر تحقق یافته بوده است. بی‌تردید با فراهم شدن بسترها و آگاهی فعالان روند توسعه تجارت الکترونیکی شتابان خواهد بود. گسترش روزافزون حجم تجارت الکترونیکی در جهان، به‌کارگیری آن توسط بنگاه‌های اقتصادی و پذیرش تدریجی آن از سوی مصرف‌کنندگان بیانگر مزایای بالقوه تجارت الکترونیکی در عرصه‌های اقتصادی و بازرگانی است. بنابراین

شماره 1 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 86

بررسی چالش‌های کسب و کار آنلاین در ایران

امنیت پاشنه آشیل ۶۰ میلیارد تومان تجارت آنلاین

بازار خرده‌فروشی آنلاین آمریکای شمالی، امسال در خرید سال نو رکورد جدید ۵۴ میلیارد دلاری فروش را ثبت کرد که به تنهایی یک‌چهارم کل فروش این بازار را شامل می‌شد و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۱۵، فروش آنلاین نیمی از کل حجم فروش را شامل شود . این حجم بالای تراکنش به همراه نرخ رشد سالانه فروش آنلاین، کسب و کار اینترنتی را به جذاب‌ترین کسب و کار حال بازار جهانی تبدیل کرده است.در ایران اوضاع کمی متفاوت است، زیرساخت‌های مخابراتی و بانکی مورد نیاز مدت زیادی نیست که به استانداردهای جهانی رسیده و فرهنگ خرید آنلاین هنوز عمومی نشده است. با این وجود تخمین زده می‌شود در سال ۹۱ بازار خرده‌فروشی آنلاین ایران رقم ۶۰ میلیارد تومانی را تجربه کند که این رقم به سرعت رو به رشد است. مقاله پیش رو به صورت کلی به بررسی وضعیت عمومی بازار کسب و کار آنلاین در ایران و چالش‌های توسعه این بازار می‌پردازد. چالش‌های کسب و کار آنلاین بنا بر تئوری معروف سه‌گانه دکتر لودون استاد برجسته مدرسه کسب و کار دانشگاه نیویورک، سه عامل – تکنولوژی و زیرساخت، راهکارهای تجاری و مسائل فرهنگی- زیربنای توسعه کسب و کارهای آنلاین را تشکیل می‌دهند. به عبارت دیگر سه عامل اصلی توسعه

شماره 4 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 65

نگاهی به نقاط ضعف و قدرت قانون تجارت الکترونیکی

قانون تجارت الکترونیکی نیازمند اصلاح

عرف بین‌المللی می‌گوید قانون تجارت الکترونیکی باید هر سه سال یک بار مورد بازبینی قرار گیرد اما چه چیز ما شبیه عرف بین‌المللی است که تدوین و بازنگری قوانین‌مان شبیه آن باشد!قانون تجارت الکترونیکی در ۲۴ دی‌ماه ۸۲ به تصویب شورای نگهبان رسید و همان زمان توسط دولت وقت ابلاغ شد، تقریبا ۱۰ سال از عمر قانون تجارت الکترونیکی می‌گذرد و اگر می‌خواستیم طبق عرف بین‌المللی رفتار کنیم باید سه بار قانون‌مان را مورد بازنگری قرار می‌دادیم اما تاکنون حتی یک بار هم این قانون مورد بازنگری و اصلاح قرار نگرفته است.این قانون جزو اولین قوانینی است که در ایران برای فضای مجازی تدوین شده است همین امر لزوم بازنگری در آن را نشان می‌دهد چرا که از آن زمان تاکنون علاوه بر اینکه زیرساخت‌های ارتباطی تغییر کرده است، بسیاری از فرآیندهای اجرایی و نگاه به فناوری اطلاعات و همچنین ارتباطات دستگاه‌های اجرایی و دولتی با یکدیگر تغییر کرده‌اند. اگر آن زمان واژه تجارت الکترونیکی در ایران و جهان واژه جدیدی بود دیگر از عمر آن گذشته است؛ باید روی بسترهای توسعه‌ای آن کار کرد.تصویب و ابلاغ قانون تجارت الکترونیکی در دی‌ماه ۸۲ موجب شد گزارش آمادگی الکترونیکی سال ۲۰۰۳ روی دیگری از ایران را در آمادگی الکترونیکی و ارائه

مهرک محمودیدبیر تحریریه
شماره 4 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 68

خریدار و فروشنده در قراردادهای الکترونیکی چه حقوقی دارند؟

ماجرای انصراف هفت روزه

در معاملات سنتی، خریدار کالا در مواردی حق برهم زدن معامله را دارد. از جمله این موارد هنگامی است که خریدار بی‌آنکه کالای موضوع قرارداد را دیده باشد، آن را صرفا بر مبنای اوصافش خریداری می‌کند، در این صورت هرگاه کالای دریافت‌شده دارای اوصاف ذکرشده نباشد، خریدار حق برهم زدن معامله را خواهد داشت که در اصطلاح حقوقی به این حق «خیار تخلف از وصف» می‌گویند (مواد ۴۱۰ و ۴۱۱ قانون مدنی). حق برهم زدن معامله توسط خریدار بی‌قید و شرط نبوده و تابع ضوابط و مقرراتی خاص است از جمله اینکه اعمال حق پس از رویت کالای موضوع قرارداد، فوری است یعنی خریدار باید در اولین فرصت ممکن آن را به فروشنده اعلام کند. همچنین طرفین قرارداد می‌توانند هنگام انعقاد قرارداد یا پس از آن، حق مذکور را ساقط کنند که در این حالت با تحقق شرایط نیز خریدار حق انصراف از معامله را نخواهد داشت.خیار تخلف از وصف در قراردادهایی که از طریق سیستم‌های الکترونیکی منعقد می‌شوند نیز قابل اعمال است. به ویژه اینکه به طور معمول در محیط الکترونیکی عرضه کالا از طریق بیان اوصاف آن صورت می‌گیرد و زمینه اجرای خیار مذکور فراهم است. اما با حمایت‌های گسترده‌ای که قوانین تجارت الکترونیکی از مصرف‌کنندگان به عمل

شماره 4 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 70

مقایسه برنامه جامع توسعه تجارت الکترونیکی و نقشه راه تجارت و اقتصاد الکترونیکی

سند خداحافظی

زمانی ‌که شما این مطلب را می‌خوانید احتمالا دولت تنظیم‌کننده نقشه راه توسعه تجارت و اقتصاد الکترونیکی در حال انتقال به دولتی دیگر است، دولتی که رئیس جمهورش روز ۲۴ خرداد ماه انتخاب شده و به زودی وزرایش برای دریافت رای اعتماد به مجلس شورای اسلامی معرفی می‌شود.دولت دهم نقشه‌راهی را برای اقتصاد و تجار‌ت ‌الکترونیکی در ۹۹ برنامه عملیاتی تنظیم کرده که خود نیز اطمینانی به اجرایی شدن آن در دولت بعدی ندارد. برای اجرایی شدن این سند یا نقشه راه نیاز به مصوبه دولت یا مجلس وجود دارد و با توجه به روزهای باقیمانده از عمر این دولت به نظر نمی‌رسد این سند شانس تصویب و ابلاغ برای اجرایی شدن در این دوره را داشته باشد.این سند نیز همانند برنامه جامع توسعه تجارت‌ الکترونیکی که در خردادماه سال ۸۴ هنگام تحویل دولت هشتم به دولت نهم به تصویب دولت رسیده بود در روزهای پایانی عمر دولت نهایی شد، اما این شانس را نداشت تا در هیات دولت به تصویب برسد.هر چند تدوین نقشه راه توسعه تجارت‌ و اقتصاد الکترونیکی را می‌توان برداشتن یک گام به جلو در این بخش در نظر گرفت اما این سند که با مسوولیت سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات و توسط انجمن علمی تجارت

شماره 5 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 72

گفت‌وگو با جعفر محمودی رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی

داعیه‌داران ایجاد مرکز ریشه چیزی از آن نمی‌دانند

شماره تلفن همراه دکتر محمودی روی موبایلم ذخیره شده است، شماره‌اش را می‌گیرم و منتظر می‌مانم تا پاسخ دهد، در حین مکالمه به وی یادآوری می‌کنم که ماهنامه ما در مورد عملکرد مرکز توسعه تجارت الکترونیکی می‌خواهد با او صحبت کند او نیز می‌پذیرد و هماهنگی قرار را به مسوول دفترش واگذار می‌کند. تلفن را که قطع می‌کنم یاد اولین دفعه‌ای می‌افتم که سعی کردم با او صحبت کنم شباهت نام خانوادگی‌مان موجب شد تا مسوول دفترش در دبیرخانه شورای عالی انفورماتیک من را یکی از خویشاوندان وی بداند و شماره همراهش را به من بدهد.هر چند خود محمودی به سرعت راضی شد تا گفت‌وگو کند اما تنظیم کردن قرار روند طولانی را طی کرد آن نیز به دلیل فشردگی کارها در روزهای پایانی عمر دولت دهم بود و کوتاه بودن ساعات کاری طی ماه مبارک رمضان.جعفر محمودی در شرایطی روی صندلی ریاست مرکز توسعه تجارت الکترونیکی نشست که این مرکز هنوز اساسنامه مصوبی نداشت، فقط مصوبه فعالیتش صادر شده بود. روزهای اولیه فعالیتش در این مرکز بیشتر صرف تنظیم و تصویب اساسنامه شد و هرچند در آن زمان نیز پروژه‌های اساسی تجارت الکترونیکی پیگیری می‌شد. حال با پایان رسیدن ساعات کاری دولت دهم باید دید آیا جعفر محمودی به

شماره 7 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 69

قانون نظام صنفی درِ اتحادیه فروشگاه‌های اینترنتی را تخته کرد

آتش در راسته حجره‌های آنلاین

تمام شد. نمایندگان مجلس شورای اسلامی پس از گذشت چهار سال در مورد اصلاحیه قانون نظام صنفی کشور به جمع‌بندی رسیدند و اعضای شورای نگهبان مهر تاییدشان را پای آن زدند.لایحه اصلاح این قانون نهم اسفندماه ۱۳۸۸ پس از پیشنهاد وزارت بازرگانی وقت به تصویب هیات وزیران رسید و کمتر از یک ماه بعد به مجلس رفت. در متن این لایحه آمده بود:«قانون نظام صنفی (مصوب ۱۳۸۲) از کلیت نسبتا مناسبی برخوردار است اما در مراحل اجرای این قانون اشکالات متعددی بروز کرد که نیاز به بازنگری کلی در آن احساس شد.»حال قانون با اصلاحاتی مضاعف بر لایحه پیشنهادی به تایید شورای نگهبان رسیده و توسط رئیس‌جمهور ابلاغ شده است. روی صحبت با ماده جنجال‌برانگیز ۸۷ است؛ همان ماده‌ای که به دلیل ناقص بودن نطفه‌اش، بارها زیر تیغ جراحی رفت و در این مسیر فراز و فرودهای بسیاری را برای مخاطبانش یعنی فروشگاه‌های اینترنتی به وجود آورد.زمان تصویب آخرین اصلاحیه قانون نظام صنفی در مجلس به روزهای پایانی سال ۱۳۸۲ برمی‌گردد؛ تقریبا یک دهه پیش. مطابق ماده ۸۷ این قانون:«افراد صنفی که در بازارهای مجازی فعالیت می‌کنند، ملزم به ارائه مدارک مورد استفاده در آن بازارها هستند.»قانونگذار برای فعالیت بازارهای اینترنتی به همین یک جمله گنگ و ناچیز بسنده کرد

شماره 7 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 72

گفت وگو با غلام نبی فیضی چکاب عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی

قانون تجارت الکترونیکی همان اول خودش رانقض می‌کند

دکتر غلام نبی فیضی چکاب را کمتر کسی است که در حوزه تجارت کار کند و نشناسد.عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی و وکیل پایه یک دادگستری. چهره خندانی دارد و بسیار شمرده سخن می‌گوید، صحبت کردنش در حین مصاحبه یادآور جلسه دادگاه است. شمرده و محکم. کمتر پایان‌نامه‌ای است که اشاره‌ای به تجارت الکترونیکی داشته باشد و او در آن دخیل نباشد. جزو اولین اساتید دانشگاه است که به صورت مستقیم روی مسائل حقوقی مربوط به تجارت‌الکترونیکی کار کرده و اکثر مقالاتش روی این موضوع متمرکز شده است. او عضو شورای راهبردی بازنگری و اصلاح قانون تجارت ایران بود، قانونی که بیش از ۸ سال است در انتظار تصویب به سر می‌برد. با او در صبح یکی از روزهای گرم تابستان قرار گفت‌وگو داشتیم؛ جلسه‌ای که پیش از آن دو دفعه کنسل شده بود اما او این‌بار در اتاقش در طبقه ۱۴ برج توسعه منتظر ما بود. با او درخصوص لزوم بازنگری در قانون تجارت الکترونیکی صحبت کردیم؛ انتقاداتی که گاهی ما را متعجب می‌کردو گاهی به خنده می‌انداخت. در زیر متن کامل گفت‌وگو را می‌خوانید: آیا زمان مناسبی برای تغییر قانون است؟ در مورد اینکه زمان مناسبی برای اصلاح قانون تجارت الکترونیکی هست یا خیر باید بگویم هم

مهرک محمودیدبیر تحریریه
شماره 9 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 59

مجمع الجزایری که از پنجره رد نمی شود

مجمع الجزایری که از پنجره رد نمی شود

پاسخش به سوالم یک خنده کشدار و بامعنی است، مثل این می‌ماند که لطیفه خنده‌داری تعریف کرده‌ باشم. همین واکنش برایم کافی است تا بفهمم سوژه‌ مورد نظر، شبیه «مشترک مورد نظر» از دسترس خارج شده است. برایم محرز می‌شود، تحقق مصوبه‌ای که در زمان ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد به تصویب کارگروه فاوا رسیده بود، بیشتر به یک شوخی شباهت دارد تا یک رویداد قابل وقوع.طبق مصوبه یاد شده تا پایان برنامه پنجم توسعه (سال ۱۳۹۴) باید ۲۰ درصد تجارت داخلی و ۳۰ درصد تجارت خارجی به‌ صورت الکترونیکی انجام شود؛ به بیان دیگر، روی‌هم‌رفته ۵۰ درصد مراودات داخلی و بین‌المللی، باید از طریق کانال‌های مبتنی بر فناوری اطلاعات صورت گیرد. رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی وزارت صنعت، معدن و تجارت، پس از مکث کوتاهی، این ‌بار اما جدی‌تر با مثال کنایه‌آمیزی جوابم را می‌دهد:«کسی که این مصوبه را صادر کرده مثل وزنه‌بردار ۶۰ کیلویی‌ای است که می‌خواهد وزنه‌ای ۲۰۰ کیلویی را بالای سر ببرد.» با وجود این، جعفر محمودی عینک بدبینی‌اش را کمی از صورتش دور کرده و می‌گوید:«اگر منظورت این است که چه‌ حجمی از ۲۰ درصد تجارت داخلی، الکترونیکی شده، شما بگویید یک درصد، اما اگر می‌خواهی بدانی برای رسیدن به ۲۰ درصد چه کارهایی باید انجام می‌دادیم،

شماره 11 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 84

نخستین جشنواره خرید اینترنتی در ایران برگزار می شود

حراج فروشگاه های آنلاین

ایرانی‌ها با برپایی جشنواره‌های بهاره به خوبی آشنایی دارند؛ سال‌هاست که با آمد و رفت در این بازارهای فصلی، بخشی از مایحتاج‌شان را با قیمتی به‌مراتب ارزان‌تر از مراکز فروش سطح شهر، خریده‌اند اما قاعدتا با برگزاری سبک مجازی‌ این جشنواره‌ها ناآشنایند. حالا اولین ‌باری است که در ایران شاهد برگزاری جشنواره‌ای ویژه فروشگاه‌های اینترنتی هستیم. این جشنواره در نخستین هفته اسفندماه با حمایت مرکز توسعه تجارت الکترونیکی وزارت صنعت، معدن و تجارت برگزار می‌شود و می‌خواهد فرهنگ خرید اینترنتی را در میان شهروندان ایرانی، آرام‌آرام جا بیندازد. فرهنگی که با توجه به گسترش استفاده از ابزارهای دیجیتالی و بالا رفتن ضریب نفوذ اینترنت، خواه ناخواه در طول سال‌های آتی به جزء جدانشدنی از زندگی روزمره مردم بدل خواهد شد. گسترش و نهادینه‌سازی فرهنگ خرید اینترنتی در کشور، معرفی کسب و کارهای اینترنتی قانونمند و مورد اعتماد به اقشار مختلف مردم و ایجاد زمینه‌های پرورش شهروند الکترونیکی در سطح جامعه از مهم‌ترین اهداف این جشنواره محسوب می‌شود.این رویداد به جهت کارکرد، مشابه با نمایشگاه‌های بهاره‌ای است که هرساله با همکاری دستگاه‌های مختلف اجرایی و در راستای تنظیم بازار شب عید برپا می‌شود، اگرچه جشنواره هفته خرید اینترنتی با نمایشگاه‌های یادشده تفاوت‌های زیادی دارد. این جشنواره که به شکل کاملا مجازی

شماره 11 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 86

کاهش 60 درصدی هزینه‌ها با تجارت الکترونیکی

کسب و کارهای آنلاین به خرده فروشی‌ها جان تازه می‌دهد

پیشرفت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات در سال‌های اخیر تاثیر چشمگیری بر تغییر سبک زندگی بشر در عرصه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و… داشته است. یکی از زمینه‌های قابل توجه، حوزه تجاری است که به مدد ابزارهای فناوری اطلاعات، طی یک دهه گذشته رشد شتابانی را تجربه و تجارت الکترونیکی را به عنوان یکی از شیوه‌های کارآمد و موثر در توسعه اقتصادی به جهانیان معرفی کرده است. با توجه به آثار مثبت بی‌شمار ناشی از توسعه کسب و کارهای اینترنتی از جنبه‌های مختلف اقتصادی و زیست‌محیطی و نقش قابل توجه آنها در تحقق اهداف برنامه پنجم توسعه اقتصادی کشور و نزدیک شدن به افق‌های چشم‌انداز ایران ۱۴۰۴، یکی از اولویت‌های اصلی نهادها و دستگاه‌های متولی این حوزه، می‌بایست بر فراهم‌سازی زیرساخت‌های لازم جهت تسهیل فرآیند شکل‌گیری و فعالیت این قبیل کسب و کارها متمرکز باشد. در این میان برگزاری مستمر جشنواره‌های خرید اینترنتی ‌می‌تواند در رونق بخشیدن به این حوزه و ترغیب کارآفرینان و مصرف‌کنندگان در بهره‌گیری تجاری و معیشتی از پتانسیل‌های فضای اینترنت نقش قابل توجهی ایفا کند. با اعتقاد به اثربخشی این رویداد و آثار مثبت چندوجهی آن برای کلیه بازیگران و ذی‌نفعان حوزه‌ تجاری کشور، مرکز توسعه تجارت الکترونیکی وزارت صنعت، ‌معدن و تجارت، نخستین جشنواره هفته خرید

شماره 12 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 58

آی‌تی چه سهمی در وزارت صنعت، معدن و تجارت خواهد داشت

ناله‌های فاوا در گوش وزیر

خردادماه ۱۳۹۲ جعفر محمودی با آن قامت ریزنقش و عینکش پشت میز کنفرانس مرکز توسعه ‌تجارت الکترونیکی در بلوار کشاورز نشست تا درباره طرح مناقشه‌برانگیز ستاد صحبت کند؛ طرحی که قرار بود فاز دوم آن راه‌اندازی شود و همه دولتی‌ها را ملزم می‌کرد مزایده‌های خود را در نظامی واحد و از کانال سامانه مزایده‌های الکترونیکی دولت ثبت کنند و بالطبع، چندان طرفداری در میان دولتی‌های جدید هم نداشت. وقایع مانده به عید ۹۳ نشان داد نه‌تنها جعفر محمودی از اقناع بالادستی‌ها برای اهداف خود عاجز است، بلکه حتی روسای اخیر تاب باقی ماندنش را ندارند. شاید محمدصادق مفتح هم سرنوشت مشابهی داشت. او آبان‌ماه ۹۲ درست دو هفته پس از انتصاب و تمدید حکمش در سمت معاونت توسعه فناوری اطلاعات و تجارت الکترونیکی، استعفایش را روی میز محمدرضا نعمت‌زاده گذاشت.معاونت توسعه فناوری اطلاعات و تجارت الکترونیکی وزارت صنعت پس از ادغام وزارتخانه‌های بازرگانی و صنایع و معادن، به‌ عنوان هفتمین معاونت با شرح وظایف مشخصی راه‌اندازی شد و مفتح اولین معاون آن بود.او پس از به پا شدن جنجالی بر سر حذف طرح‌های شبنم و ایران‌کد و دستور توقف اجرایشان از سوی وزیر، پایان یافتن ماموریتش در این وزارتخانه را دلیلی بر ارائه نامه استعفایش به نعمت‌زاده دانست و از

شماره 25 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 62

بررسی وضعیت سامانه تدارکات الکترونیکی دولت

مرز شفافیت و بوروکراسی

وقتی صحبت از شفافیت اقتصادی و جلوگیری از فساد دولت می‌شود، تمامی دولت‌ها خود را پیش‌قدم در آن می‌دانند. یکی شعار مبارزه با فساد سر می‌دهد و دیگری شعار ایجاد شفافیت اقتصادی و ایجاد اتاق‌های شیشه‌ای برای نظارت بیشتر و بهتر بر بخش‌های اقتصادی. اما وقتی پای اجرا به میان می‌آید، اجرایی کردن آن به سادگی صحبت کردن در مورد آن نیست. تقریباً تمامی بخش‌های دولت، استفاده از سامانه‌های مختلف در بخش‌های مختلف اقتصادی را یکی از ابزارهای اصلی دولت در توسعه اقتصادی و مبارزه با فساد می‌دانند و سعی می‌کنند در بخش‌هایی که نظارت یا شفافیت کافی در آنها وجود ندارد با ایجاد سامانه‌های الکترونیکی و استفاده از فناوری اطلاعات بخشی از شفافیت به آن بازگردد. اما پیاده و اجرایی کردن این سامانه‌ها نیز به سادگی صحبت کردن و برنامه‌ریزی برای آنها نیست. سامانه تدارکات الکترونیکی دولت یکی از آن سامانه‌هاست. دولت به منظور شفافیت در بخش خریدهای دولتی و برگزاری مناقصات و مزایدات اقدام به آماده‌سازی زیرساخت‌های سامانه تدارکات الکترونیکی دولت یا ستاد(E procurement) کرد، حال که این سامانه به مراحل نهایی خود رسیده است دستگاه‌های اجرایی که باید به آن متصل شوند و خریدهای خود را از این طریق انجام دهند، برای اتصال به آن مشکل‌تراشی می‌کنند

شماره 24 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 62

فروشگاه‌ها به سمت شبکه‌های اجتماعی کوچ می‌کنند

ویترین‌های مجازی

رشد شبکه‌های اجتماعی طی سال‌های گذشته مدل تجارت ‌الکترونیکی نوپا در ایران را تغییر داده ‌است به ‌گونه‌ای که شرکت‌های کوچک یا حتی افراد به تنهایی رقیب شرکت‌های بزرگ و فروشگاه‌های بزرگ اینترنتی شده‌اند. با وجود اینکه هنوز بازار فروشگاه‌های اینترنتی در ایران چندان داغ نشده ‌است و سرمایه‌گذاران در این بازار سعی می‌کنند بتوانند مشتریان بازارهای سنتی را به سمت این‌گونه فروشگاه‌ها سوق دهند، افراد به تنهایی به صورت خیلی آرام به معرفی محصولات خود در شبکه‌های اجتماعی می‌پردازند.شبکه‌های اجتماعی که روزی تنها کارکرد آنها پیدا کردن دوستان و گپ ‌و گفت دوستانه بود امروز به محفلی برای تجارت و خرید و فروش تبدیل شده‌اند. افراد محصولات تولیدی خود را از طریق شبکه‌های اجتماعی در معرض دید افراد می‌گذارند و از این طریق فضایی برای معرفی محصولات خود به دست می‌آورند. اگر فروشگاه‌های اینترنتی برای فراهم کردن بستر و زیرساخت خود هزینه ‌کرده‌اند، این افراد از بستری استفاده می‌کنند که دیگران در اختیار آنان قرار می‌دهند و از این طریق به جذب مشتریان می‌پردازند. روزی فروشگاه‌های اینترنتی رقیب فروشگاه‌های سنتی شدند و اعتراض تاجران کهنه‌کار را بلند کردند که فروشگاه‌داران جوان بدون پرداخت مالیات و هزینه‌های میلیونی برای راه‌اندازی یک کسب و کار کوچک به سادگی اقدام به راه‌اندازی

شماره 15 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 71

ایده‌هایی که انرژی واقعی سیستمCRM شما را آزاد خواهد کرد

از ایده تا واقعیت

سال‌هاست که در ایران پیاده‌سازی سیستم مدیریت ارتباط با مشتری در دستور کار شرکت ها قرار گرفته‌است و شرکت‌های نرم‌افزاری مختلف تولیدات خاص خودشان را به مشتریان‌شان عرضه می‌کنند. سیستم مدیریت ارتباط با مشتریان Customer Relationship Management و با مخفف (CRM) به همه فرآیندها و فناوری‌هایی گفته می‌شود که در شرکت‌ها و سازمان‌ها برای شناسایی، ترغیب، گسترش، حفظ و ارائه خدمت به مشتریان به کار می‌رود. سازمان‌ها با استفاده از CRM می‌توانند چرخه فروش را کوتاه‌تر کنند و وفاداری مشتری به ایجاد روابط نزدیک‌تر و درآمد را افزایش دهند. تاکنون پیاده‌سازی‌های این سیستم در شرکت‌های مختلف چندان موفق نبوده‌است، اما در این مقاله سعی خواهیم کرد بگوییم چگونه سیستم مدیریت ارتباط با مشتریان B2B می‌تواند بهتر از قبل برای شما عمل کند. در اینجا به مواردی اشاره می‌شود که شاید تا به امروز به آن توجه نشده است و می‌تواند سیستم شما را متفاوت کند: ۱٫ یکپارچه‌سازی با سیستم مالی سازمان: فراهم ساختن دسترسی آسان به اطلاعات مالی مشتری (مانند تاریخچه صورتحساب‌ها)، به تیم فروش کمک می‌کند تا تغییرات الگوی خرید مشتری را بشناسد، فرصت‌های تجاری جدید بسازد و مدت زمان ارزیابی مشتری را کاهش دهد.۲٫ بهبود فرآیندهای مدیریت اطلاعات: تعریف فرآیندهای جدید برای بازبینی اطلاعاتی که وارد سیستم می‌شود

شماره 16 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 78

تجربه برند، برندسازی تجربه

وقتی نام همه چیز می‌شود

رهبران موفق در برندسازی بر چند نکته کلیدی تاکید می‌کنند: تمرکز بالا بر ترجیحات و تجربیات مشتری، ارائه مستمر محصولات با کیفیت قابل قبول، جمع‌آوری و ذخیره داده‌های وسیع در مورد تعاملات با مشتری، به منظور درک بهتر رفتار او و همچنین توانمندسازی کارکنان و به‌کارگیری برنامه‌های تشویقی، آموزش و نگهداشت کارکنان. چه چیزی اپل را در صنعت مالتی‌مدیا به یک رهبر مسلم تبدیل کرده است؟ رموز نامعلومی که باعث موفقیت چشمگیر استارباکس شده کدام‌ها هستند؟ استارباکس به نحوی غیرقابل کنترل در حال گسترش بوده و حتی با قهوه‌های خانگی در حال مبارزه است. چه نقاط تمایزی استارباکس را از دیگر شرکت‌هایی که در حال آهسته دویدن هستند، جدا می‌کند؟با اینکه عوامل زیادی این تمایز را موجب می‌شوند، حقیقت این است که شرکت‌های موفق توانسته‌اند رابطه‌ای قوی با مشتریان‌شان بسازند و با ارائه تجربیاتی بکر و استمرار در ارائه این تجربیات نه‌تنها نیاز و ترجیحات مشتری را پاسخ داده‌اند بلکه برندی ساخته‌اند که با استراتژی‌های کلان شرکت و اهداف کسب و کارشان هم‌راستاست. در این زمانه که محصولات از لحاظ کیفی و تکنولوژیک به سرعت به یکدیگر شبیه و قیمت‌ها نیز در مدت‌زمان کمی به هم نزدیک می‌شوند، قابلیت ایجاد برندی که تجربه مشتری را به بهترین نحو ارائه کند،

شماره 16 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 80

تغییر رویکرد به CRM در فضای کسب و کار ایران

در چند سال اخیر تغییراتی در نوع نگاه شرکت‌ها به CRM رخ داده است. حدودا چهار سال پیش، زمانی که تازه به ایران بازگشته بودم با این واقعیت مواجه شدم که شرکت‌ها و سازمان‌های ایرانی نگاهی صرفا نرم‌افزاری به CRM دارند. در صورتی که امروز این دیدگاه در حال تغییر است و به سمت درک مفهوم «مشتری‌محوری» توسط کسب و کارها حرکت می‌کند. در ادامه می‌خواهم سه تغییر اصلی را که در چند سال اخیر در مفهوم CRM به وجود آمده، نام ببرم و تشریح کنم: تغییر در دلایل شرکت‌ها برای حرکت به سمت CRM در گذشته شرکت‌ها نتایج هزینه کردن بر CRM را در به دست آوردن خروجی‌های تاکتیکی مانند کاهش هزینه‌های فروش یا افزایش بهره‌وری فعالیت‌های مرتبط با مدیریت ارتباط با مشتریان جست‌وجو می‌کردند. در‌ حالی که امروز شاهد هستیم که CRM نقشی بسیار گسترده‌تر ایفا می‌کند و در واقع نقشی استراتژیک با هدف کمک به رشد و توسعه پیدا کرده است؛ چرخشی ۱۸۰ درجه‌ای که به دلیل امید به بهبود شرایط اقتصادی و همچنین افزایش رقابت در بازار سرعت گرفته است. تغییر در نحوه حرکت کسب و کارها به سمت CRM مدیران یاد گرفته‌اند چطور انتظارات خود را از پیاده‌سازی CRM با شفافیت مشخص کنند و تاثیراتی

شماره 23 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 76

اختلاف نظر بر سر نهاد متولی پنجره واحد تجاری فرامرزی بالا گرفت

پنجره‌ای رو به بشقاب ماکارونی

اختلاف نظر میان یک واژه است، پنجره واحد گمرکی یا پنجره واحد ملی.برخی گمرک را مسئول پیاده‌سازی پنجره واحد می‌دانند و برخی دیگر وزارت صنعت معدن و تجارت و به نوعی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی را. برخی نیز می‌گویند پنجره واحدی که در ماده‌های قانونی مختلف به ‌آن اشاره شده، با یکدیگر متفاوت است. اما همین تفاوت در واژگان موجب شده‌ است بخش‌های مختلف اجرای یک پروژه ملی مانند رشته‌های گره‌خورده یک بشقاب ماکارونی در یکدیگر گره بخورند و کسی نتواند سر رشته را پیدا کند.اختلاف نظر میان مرکز توسعه تجارت الکترونیکی و گمرک برای اجرایی کردن پنجره واحد به زمان ابلاغ مصوبه هیات وزیران یعنی ماه چهارم سال گذشته بازمی‌گردد. در مصوبه هیات وزیران که به عنوان تبصره به بند ۲ ماده ۱۰ آیین‌نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات اضافه شده آمده است:«گمرک جمهوری اسلامی ایران با همکاری دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط مکلفند ظرف یک ‌سال به نهایی‌سازی و استقرار پنجره واحد تجاری فرامرزی در گمرک اقدام کنند.»پیش از تصویب و ابلاغ این مصوبه، مرکز توسعه تجارت ‌الکترونیکی جلسات منظمی برای اجرایی شدن این پروژه برگزار می‌کرد و تقریباً در تمامی جلسات گمرک حضور می‌یافت. اجرایی شدن پنجره واحد، بیش از پنج سال است که در دستور کاری قرار

شماره 18 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 70

تجارت الکترونیکی در ایران شکل نگرفت

توقف ۱۰ساله

جست‌وجوی لغت فروشگا‌ه‌های اینترنتی شما را به شش صفحه نام فروشگاه می‌رساند، هر چند برخی فروشگاه‌ها در صفحات بعدی جست‌وجو یافت می‌شوند اما در صفحات اول هیچ گزینه دیگری به غیر از نام فروشگاه‌ها را نمی‌یابید. این یک مثال ساده بود برای نشان دادن رشد تعداد فروشگاه‌های اینترنتی در ایران، اما متاسفانه رشد تعدادشان منجر به افزایش سهم خرید و فروش اینترنتی در کشور نشده است. معاون آموزش پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت سهم تجارت الکترونیکی در ایران طی سال ۹۲ را ۹ هزار میلیارد تومان اعلام کرد. این رقم شاید در نگاه اول رقم قابل توجهی به نظر برسد اما ثابت ماندن این رقم در طول پنج سال گذشته نشان از توسعه‌نیافتگی این بخش اقتصادی کشور ما می‌دهد. وزارت بازرگانی در سال ۸۸ حجم تجارت الکترونیکی را ۹ هزار میلیارد تومان اعلام کرده بود.در شرایطی حجم تجارت ‌الکترونیکی در ایران ثابت مانده است که برآوردهای جهانی نشان می‌دهد تجارت ‌الکترونیکی در دنیا سالانه ۲۰ درصد رشد می‌کند. طبق برآوردهای صورت‌گرفته از سوی اکونومیست در اروپا تجارت‌ الکترونیکی ۵/۳ درصد کل حجم تجارت را به خود اختصاص می‌دهد، این رقم برای آمریکا پنج درصد و برای ژاپن ۷/۴ درصد است. میانگین رشد سالانه تجارت ‌الکترونیکی در دنیا

شماره 18 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 72

قائم‌مقام مرکز توسعه تجارت الکترونیکی

امنیت مشتری تضمین می‌شود

بیش از ۱۰ سال از فعالیت فروشگاه‌های اینترنتی در ایران می‌گذرد اما هنوز نمی‌توان گفت فروشگاه‌های اینترنتی در ایران به ثمر نشسته‌اند و بعد از گذشت این دوره زمانی موفق بوده‌اند. هر از چند گاهی خبرهایی مبنی بر مجاز نبودن فعالیت فروشگاه‌های چند‌منظوره یا عدم صدور مجوز برای فروشگاه‌هایی که مکان فیزیکی ندارند، منتشر می‌شود اما پس از مدتی از سوی مسوولان تکذیب می‌شود. هم‌اکنون بیش از پنج هزار فروشگاه اینترنتی نماد اعتماد خود را دریافت کرده‌اند و ۲۸ هزار متقاضی نیز برای دریافت نماد وجود دارد، همین امر نشان‌دهنده تقاضای زیاد برای راه‌اندازی فروشگاه‌های اینترنتی است. به نظر می‌رسد راه‌اندازی فروشگاه‌های اینترنتی هر چند در ابتدا ساده به ‌نظر می‌رسد اما مشکلاتش از راه‌اندازی یک کسب و کار فیزیکی کمتر نیست. در این خصوص با فرانک رازقی اسکویی، قائم‌مقام مرکز توسعه تجارت الکترونیکی گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید. چندی پیش خبری منتشر شد که صدور پروانه کسب برای فروشگاه‌‌های اینترنتی متوقف شده است و فقط برای فروشگاه‌هایی مجوز صادر می‌شود که دارای فروشگاه واقعی باشند،‌ آیا این خبر درست است یا فقط شایعه‌ای بوده که دهان به دهان منتقل می‌شده است؟نه اصلا چنین چیزی صحت ندارد، ما در حال صدور مجوز برای فروشگاه‌های اینترنتی هستیم حتی آیین‌نامه

شماره 20 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 68

جایگاه اعضای الکترونیکی در ایران چیست؟

امضای الکترونیکی به دنبال رسمیت

عصر ارتباطات آنچنان به سرعت به پیش می‌راند و انسان را در خود غرق و غوطه‌ور ساخته که شاید پربیراه نباشد بگوییم انقلاب صنعتی با تمام عظمت و شکوه خود انسان را چنین فریفته و مدهوش خود نکرد. در این روزگار پرشتاب، قانونگذار، کار به مراتب سخت‌تری از گذشته در پیش دارد، چه اینکه موضوعات دائما در حال متنوع شدن هستند و قانون همچنان نمی‌تواند به آهستگی حرکت کند. برای نمونه در این میان، انسان برای خرید و کسب و کار خود در بسیاری موارد چه از لحاظ بعد مسافت و چه سهولت دسترسی، ترجیح داد کالای خود را از شبکه غول‌پیکر اینترنت خریداری کند. نه‌تنها خریدار جزء، بلکه شرکت‌های چندملیتی نیز مذاکرات خود را از پشت وب‌کم‌های اینترنتی انجام دادند. دیگر احتیاج نبود شخص جوهر امضایش از خودکار بیکش باشد، امضای دیجیتال یا الکترونیکی بابی را گشود تا با آن حتی دو فرد که هیچ‌گاه همدیگر را ندیده‌اند، امضایی ذیل قرارداد و اوراق خود کنند که ارزش استنادی آن چه برای محاکم در کشورها و چه برای قانونگذار سختگیر، جای شک و شبهه و ابهامی نداشته باشد.اما جایگاه امضای‌ الکترونیکی در ایران چیست؟ و تا چه اندازه برای بازرگانان و فعالان محیط تجاری اهمیت دارد؟ پیش از آن باید