نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا
شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

مروری بر تاثیری که توییتر بر جهان گذاشت

نوبت مرثیه‌سرایی پرنده آبی

بخواهیم یا نه، دوست داشته باشیم یا نه، دل‌مان برای چاپار، پست و علامت دادن با دود تنگ شود یا نه، عصر، عصر شبکه‌های اجتماعی است. «اگر او نمی‌توانست به سمت دنیا برود، دنیا می‌توانست به سمت او برود.» این جمله‌ای است که دوریس کرنز در یکی از کتاب‌هایش می‌گوید. می‌شود همین جمله را به شبکه‌های اجتماعی هم تعمیم داد. شاید این ما نیستیم که به سمت شبکه‌های اجتماعی می‌رویم؛ شبکه‌های اجتماعی هستند که از هر سو سر برآورده‌اند، ما را احاطه کرده‌اند و به سمت ما می‌آیند. در این میان، توییتر نیز به عنوان شبکه‌ای که بر پایه میکروبلاگینگ است، اهمیت بسیاری دارد. در این پرونده، به تاریخچه شکل‌گیری توییتر، اوج و فرود این شبکه اجتماعی در حوزه اخلاق، سیاست و اقتصاد می‌پردازیم و نگاهی به عملکرد مدیرعامل امروز توییتر، جک دورسی می‌اندازیم. همچنین نقدها و تحلیل‌ها را در زمینه عملکرد این شرکت در حوزه‌های فوق، مرور می‌کنیم. از سویی دیگر با توجه به اخبار ضد و نقیض در مورد فروش توییتر، این سوال پیش می‌آید که آیا همین روزها نوبت مرثیه‌سرایی برای پرنده‌ آبی توییتر می‌رسد یا نه؟

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120
شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

اشاره‌ای کوتاه در مورد استفاده از توییتر

به توییتر خوش آمدید

توییتر چیست؟ این سوال که در ابتدای امر ساده به نظر می‌رسد در اصل رمزی است که نیاز به موشکافی دقیق‌تر دارد. حتی بنیان‌گذاران توییتر هم در اینکه توییتر چیست با یکدیگر توافق نداشتند. از سویی جک دورسی (Jack Dorsey) از بنیان‌گذاران این شبکه می‌خواست توییتر راهی برای اشتراک‌گذاری استاتوس‌ها باشد در حالی که نوآ گلس (Noah Glass) می‌خواست توییتر جایی برای رفع تنهایی افراد باشد و ایو ویلیامز (Ev Williams) قصد داشت توییتر «آنچه اتفاق می‌افتد» باشد. به نظر می‌رسد هر سه این افراد درست می‌گفته‌اند. کاربران از توییتر با اهداف متفاوت استفاده می‌کنند. کاربران معمول منفعلانه و گه‌گاه توییت‌های دیگران را می‌خوانند اما خود در بحث‌ها شرکت نمی‌کنند. از سوی دیگر طرفداران سفت ‌و سخت آن درباره علایق خود هر روز مطلب منتشر می‌کنند.مردم چطور از توییتر استفاده می‌کنندویژگی‌های امضای توییتر مثل @ و # برخی از ابزارهایی هستند که برای بهبود تجربه کار با توییتر ایجاد شدند. اما چند و چون استفاده از این ابزارها بستگی به کاربران دارد و سایتی که زمانی تنها یک پلتفرم ۱۴۰ کاراکتری بود به جای اطلاع دادن اخبار، از روندهای جدید و جامعه آنلاین قدرتمندی خبر می‌دهد. آخرین اخبار و اطلاعات این شرکت وقتی در وضعیت اعلام عمومی سهام قرار گرفت

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

فیس‌بوک در مقابل توییتر

سال بد

ایده اینکه تلفن هوشمندی بتواند به اینترنت متصل شود و برنامه اجرا کند به مدت‌ها قبل از سال ۲۰۰۷ می‌رسد؛ لیکن اپل اولین شرکتی بود که برای اولین بار این بسته را شامل دستگاه، رابط کاربر و پارادایم تعاملی یکپارچه کرد و از همین روست که اولین آی‌فون را آغازگر انقلاب در عرصه موبایل می‌دانند. به طور مشابه، ایده فیدهای اطلاعاتی نیز در طول سال‌های متمادی بسط و توسعه پیدا کرد؛ وبلاگ‌ها و RSSهابه کاربران امکان دادند منابع خبری را در یک جریان واحد اینترنتی قرار دهند اما معرفی توییتر در مارس سال ۲۰۰۶ به همراه سرویس فید خبری فیس‌بوک در سپتامبر همان سال، کلیه مولفه‌های لازم یعنی کاربر، محتوا و مکانی برای خواندن را یک ‌جا قرار دادند. به باور من این تاریخ نیز به همان اندازه سال ۲۰۰۷ اهمیت دارد.امروزه داشتن فیدی که کاربران را به شکلی روزانه به خود جلب کند، سنگ‌ بنای موفقیت در عرصه موبایل به ویژه برای شرکت‌هایی مثل فیس‌بوک است. چنان‌که سال ۲۰۱۳ نیز اشاره کردم فیدها امکان نوعی بازاریابی و تبلیغات را فراهم می‌کنند که واقعاً در مقابل هر آنچه در سیستم‌های دسکتاپ شاهد هستیم، برتری دارند: کاربران هیچ انتخاب دیگری ندارند مگر اینکه دست‌کم از نظر دیداری با هر آنچه روی

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

فرایند فروش توییتر

تخم‌مرغی که ترک برداشته است

به‌نظر می‌رسد توییتر همچنان به فرایند فروش می‌اندیشد و آخرین تحولات در این شرکت به شکل یک مناقصه فروش به نمایش درمی‌آید. CNBC امروز گزارش کرد که هم گوگل و هم سیلس‌فورس، علاقه‌مند به خرید توییتر هستند. دیگر خبرها حاکی از آن‌اند که گویی مایکروسافت و ورایزن نیز نیم‌نگاهی به خرید توییتر داشته‌اند. ارزش بازار توییتر در حال حاضر در حدود ۳/۱۳ میلیارد دلار است و در واکنش به این زمزمه‌های اخیر با یک پرش ۲۲ درصدی همراه بوده است. شرکت‌های گوگل، مایکروسافت و ورایزن را قبلاً نیز به عنوان متقاضیان بالقوه معرفی کرده بودند و خبرها نشان می‌دهند انگیزه مایکروسافت این است که توییتر را حداقل از دست سیلس‌فورس دور نگه دارد. یکی از سخنگویان مایکروسافت گفت:«در حال حاضر مایکروسافت چیزی برای اشتراک‌گذاری ندارد.» اما مساله دیگر این است که از بین این چهار متقاضی‌ای که درباره آنها شنیده‌ایم، جالب‌ترین مورد سیلس‌فورس محسوب می‌شود.سیلس‌فورس در حال حاضر حدود نیمی از بازار توییتر را در ذخایر نقدی خود داشته و این بدان معنی است که اگر توییتر را نقدی بخرد، باید مابقی را جای دیگری تامین کند یا خرید را بر اساس سهام انجام دهد. در مجموع این اقدام سیلس‌فورس، بزرگ‌ترین خریدی است که در شش‌ماهه اول سال صورت گرفته

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 125

دیک کاستولو، مدیرعامل پیشین توییتر:

«این تنها راه موفقیت است» ایده خوبی نیست

دیک کاستولو (Dick Costolo) کمتر از یک هفته پس از اعلام استعفای خود به کنفرانس فناوری بولمبرگ رفت تا درباره این موضوع سخن بگوید. در تاریخ یکم جولای، جک دورسی (Jack Dorsey) از بنیان‌گذاران توییتر و مدیرعامل شرکت پرداخت اسکوئر (Square) به عنوان مدیرعامل موقت توییتر تا زمان جایگزینی فردی دیگر توسط هیات‌مدیره، شروع به کار کرد. مجله بیزینس‌ویک از کاستولو درباره چرایی استعفای او، فرد مناسب برای جایگزینی و کارهای بعدی وی سوالاتی پرسیده است که در زیر می‌خوانید: شما پنج سال پیش مدیریت توییتر را بر عهده گرفتید. چه زمانی متوجه شدید که کارتان در آنجا تمام شده است؟طوری حرف می‌زنید که انگار مرده‌ باشم! من کارم تمام نشده است؛ صحبت کردن با اعضای هیات‌ مدیره را شروع کرده‌ام، اواخر سال گذشته بود. به آنها گفتم «ببینید، آخر سال آینده، ششمین سال مدیریت من است. من به عنوان مدیر عملیاتی وارد توییتر شدم. هیات ‌مدیره از من خواست این کار را تا پاییز ۲۰۱۰ انجام دهم و اکنون آن زمان فرا رسیده. اجازه دهید درباره برنامه جانشین صحبت کنیم». بنابراین آخرهای سال گذشته بود که کارم را شروع کردم. در جلسه هیات ‌مدیره چه اتفاقی افتاد که منجر به این جایگزینی شد؟فکر کنم پنجشنبه هفته گذشته بود. دوباره

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

مشکلات و مسائل توییتر

دفاع از قلمرو خود

پیش از اینکه جک دورسی به تاسیس توییتر کمک کند، این شبکه اجتماعی را به دلیل ویژگی‌های سریع به‌روزرسانی‌اش می‌شناختند. آقای دورسی به ‌تازگی در تلاش بوده تا مشکلات و رنج‌های اخیر این شرکت را کم کند. او به عنوان مدیر اجرایی شرکت در سال ۲۰۱۵ به توییتر بازگشت و بر جای دیک کاستولو – فردی که در دوره افت رشد و خروج برخی مدیران ارشد بر کرسی نشسته بود – نشست. به‌رغم حمایت‌ها و تلاش‌های آقای دورسی، مشکلات توییتر کماکان پابرجا ماندند. مهم‌ترین مشکل توییتر توقف رشد کاربران این شبکه بود. میزان کاربران ماهانه این شبکه که در حدود ۳۱۳ میلیون است به سختی با رشد همراه می‌شود. آمریکایی‌هایی که با گوشی‌های هوشمندشان از این سرویس استفاده می‌کنند به سختی بیش از ۸/۲ دقیقه صرف آن می‌کنند؛ این مدت‌زمان به اندازه یک‌سوم زمانی است که تا دو سال پیش صرف توییتر می‌شد و البته در مقایسه با شبکه‌هایی مثل فیس‌بوک و اسنپ‌چت به ‌شدت کمتر است. انتظار می‌رود در سه‌ماهه آینده درآمد توییتر نیز کاهش یابد. هرچند در طول سال احتمال افزایش فروش بالاست، افت درآمد در یک سه‌ماهه برای یک شرکت اینترنتی با سابقه‌ای ۱۰‌ساله نگران‌کننده است.استدلال هیات‌مدیره این بود که با بازگشت آقای دورسی و بهره‌گیری از

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

آمار چه می‌گویددفاع از قلمرو خود

بی‌هیچ نشانه‌ای از امید

شاید گروه کوچکی از معتادان توییتر نتوانند قبول کنند، ولی توییتر دیگر به اندازه‌ای محبوب نیست که موفق باشد. مدیریت، محصولات، طرح‌ها و ابزار جدید نتوانسته‌اند جنبشی ایجاد کنند. رشد توییتر متوقف شده است و به نظر نمی‌رسد بتواند سرمایه را بازگرداند.ریچارد ویندزور تحلیلگر تحقیقات سرمایه‌گذاری ادیسون می‌گوید:«همه چیز در توییتر عوض می‌شود، مگر آن ‌چیزی که واقعاً مهم است: راهبرد. توییتر باید کاربران را تشویق کند تا کاری فراتر از میکروبلاگینگ انجام دهند.»توییتر توانسته است به طور موثر از طریق توییت‌های دارای اسپانسر و همکاری‌ با شرکت‌های مختلف، درآمد خود را بیشتر کند. ولی با سرعت حلزون رشد می‌کند. هنوز محصولی کم‌طرفدار است که نتوانسته مانند فیس‌بوک، گوگل، اینستاگرام و سایر سرویس‌های عظیم فناوری، به موفقیت برسد. توییتر در انتهای سپتامبر دارای ۳۰۷ میلیون کاربر فعال بود. در حالی که فیس‌بوک ۶/۱ میلیارد کاربر فعال داشت. گوگل هشت محصول دارد که هر کدام یک میلیارد کاربر دارند. حتی اینستاگرام نیز در ماه سپتامبر با ۴۰۰ میلیون کاربر، از توییتر پیش افتاد. یکی از مشکلات بزرگ این شرکت، نبود امکانات در توییتر برای جذب مشتری است. تایم‌لاین بر اساس زمان تنظیم می‌شود و ممکن است بسیاری از مسائل از دست برود. توییتر از این مشکل آگاه است و چند محصول

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

با شدت گرفتن شایعات، توییتر به آینده خود می‌اندیشد

وضعیت نامعلوم

بحث در مورد فروش توییتر به شرکتی دیگر بالا گرفته است ولی انتظار نداشته باشید شایعات و شک و تردید به این زودی تمام شود.وبلاگ فناوری Recode روز سه‌شنبه با ذکر منبع ناشناس، گزارش داد که هیات مدیره این شرکت قرار است پنجشنبه جلسه‌ای برگزار کند و آینده توییتر به عنوان شرکت مستقل و احتمال واگذاری آن را به بحث بگذارند.وقتی در مورد شایعات از توییتر سوال شد، پاسخ نداد.هفته گذشته پس از آن‌که ویلیامز یکی از بنیان‌گذاران توییتر، به تلویزیون بلومبرگ گفت که این شرکت قرار است همه گزینه‌های خود در مورد حفظ استقلال را بررسی کند، سهام توییتر با رشد چهار درصدی همراه بوده است.توییتر که تلاش کرده است کاربران جدیدی جذب کند و انتظارات وال‌استریت را برآورده سازد، چندین سال است که با شایعات واگذاری مواجه بوده. ولی خرید توییتر هنوز عملی نشده است. در عین حال سهام توییتر حتی پس از بازگشت جک دورسی، یکی از بنیان‌گذاران توییتر، در سال ۲۰۱۵ به عنوان مدیر جدید، هنوز بهبود نیافته است. برخی تحلیلگران شایعات جدید در مورد واگذاری را داغ نشان می‌دهند. با وجود تلاش‌های توییتر، قرارداد واگذاری ممکن است با قیمت بسیار بالایی همراه باشد.اسکات کسلر یکی از تحلیلگران اطلاعات بازار جهانی S&P می‌گوید:«فکر می‌کنم مردم نمی‌دانند

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 129
شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 130

جک دورسی کنترل توییتر را از دست داده است

چرخه‌ای متفاوت

چند روز قبل از جلسه هیات ‌مدیره هشتم سپتامبر و زمانی که تیم مالی شرکت قصد ارائه داشت، پرسش‌های زیادی مطرح بود. آیا اسلایدها باید شامل چشم‌اندازهای توییتر به عنوان یک شرکت مستقل باشند یا باید مزایای فروش شرکت را بیشتر در نظر گرفت؟جک دورسی مدیر اجرایی توییتر، استدلال کرد که این شرکت با ۱۰ سال تجربه می‌بایست در مسیر کنونی‌اش باقی بماند و با سرمایه‌گذاری و بهبود محصولات، به ویژه در زمینه ویدئوهای زنده، موفقیت بیشتری کسب کند. اِو ویلیامز (Ev Williams) از مدیران عامل پیشین سابقه درگیری و بحث با دورسی را داشت و بیشتر به دنبال فروش شرکت بود. دیگر مدیران موافق بودند که چنین گزینه‌ای هم در نظر گرفته شود. هیات ‌مدیره سرانجام تصمیم گرفت در صورت وجود یک خریدار بالقوه، مناقصه‌های امکان‌پذیر را بررسی کند. پس از گفته شدن این موضوع در سان‌فرانسیسکو گزینه‌هایی از خواستاران این شرکت از جمله دیزنی، سیلس‌فورس و پیشنهادی بالقوه از گوگل مطرح شده‌اند. در هفته جاری قرار است هیات ‌مدیره با دیگر مشاوران برون‌سازمانی درباره فروش شرکت بحث کنند؛ این موضوعی است که توسط افراد آگاه در توییتر مطرح شده ولی به دلیل اینکه این فرایند خصوصی است، خواسته‌اند نامی از آنها برده نشود. مناقصات رسمی احتمالاً یکی دو

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 132

در مواجهه با چالش‌های گوناگون، توییتر باید بر نقاط قوت خود تکیه کند

جادوی گیج‌کننده یا راهبر

جک دورسی مدیر اجرایی توییتر روز پنجشنبه یک جلسه فوری تقویت روحیه برای پرسنل خود برگزار کرد و از آنها خواست توییت‌هایی درباره تعهد خود به این شبکه اجتماعی دچار مشکل ارسال کنند. یکی از توییت‌ها می‌گوید «هیچ پلتفرم دیگری به این اندازه قدرتمند و الهام‌بخش نیست»، توییت دیگری می‌گوید «من در متن آن بوده‌ام». دیگری تصویری را توییت کرده است که نشان می‌دهد «منطقه آرامش انسان» و «جایی که جادو اتفاق می‌افتد» دو مکان متفاوت‌اند. البته با وجود این حمایت از سوی پرسنل، دورسی برای عبور توییتر از این دوران متلاطم، نیاز به چیزی بیش از توییت‌های روحیه‌بخش دارد. از زمان انتصاب دورسی به مدیرعاملی این شرکت در ماه اکتبر، قیمت سهام توییتر بیش از ۴۱ درصد کاهش یافته است. این شرکت در شش سال گذشته، هفت مدیر محصول عوض کرده که همه در جذب کاربران جدید ناموفق بوده‌اند و این مساله سهامداران را به وحشت انداخته است – کسانی که همواره با نگاهی منفی، توییتر را با جذاب‌ترین شرکت دره سیلیکونی، فیس‌بوک مقایسه می‌کنند. در کنار همه اینها، دورسی با مشکلات دومین شرکت خود یعنی شرکت پرداخت‌های Square نیز مواجه است. توییتر که حاضر به صحبت با ما نشد مدعی است ۳۲۰ میلیون کاربر ماهانه دارد که ۷۹

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 133

مشکل توییتر سرمایه‌گذاران هستند نه راهبرد تجاری

آرزوهای دور و دراز

مشکلات توییتر بر کسی پوشیده نیست اما اکنون که جک دورسی بار دیگر به سمت مدیرعاملی این شرکت برگشته است، منتقدان با اشتیاق منتظر تغییر جهت حرکت شرکت هستند. به گفته آنها توییتر نیاز به تغییر راهبرد، تغییر محصول و حتی انجام «تغییرات دردناک» یا همان اخراج نیرو دارد. اما توصیه من به توییتر این است: من گفته این منتقدان را نمی‌پذیرم. نه به این معنی که توییتر مشکلی ندارد. شاید محصول نیاز به بهینه‌سازی داشته باشد زیرا در صورت جذب کاربران موردی، می‌تواند تاثیری بهتر از اکنون داشته باشد. باید بخش بازاریابی را ترغیب به خرید تبلیغات بیشتر کنیم و بپذیریم که ساختار شرکتی توییتر تا حدی بیش از حد شلوغ است. اما تمامی این تغییرات هم نمی‌تواند یک راهبرد فوری برای بحران باشد. توییتر صرفاً دچار درد معمولی رشد شده است. نهایتاً این شرکت با خدماتی بسیار محبوب و محصول منحصربه‌فرد باقی خواهد ماند. توییتر نتوانسته است سود مورد انتظار سرمایه‌گذاران را تامین کند اما با این وجود درآمد دو میلیارد دلاری آن رشد خوبی را نشان می‌دهد.مشکل توییتر نه در عملکرد، که در آرزوهای نامتناسب سرمایه‌گذاران آن است. این شرکت پیش از بلوغ کامل تجارت خود، سهامش را به صورت عمومی عرضه کرد. زمان تعیینی برای این

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

تبلیغات در توییتر

توییتر از زمانی که در سال ۲۰۰۶ راه اندازی شد، محبوب بوده است؛ اما از سال ۲۰۱۰ که توییتر تبلیغات را به تجارتش افزود، از محبوبیت این شرکت کاسته شد. محبوبیت عظیم این شبکه تا زمانی بود که مسئولان راه هایی برای کسب درآمد از طریق این شبکه اجتماعی یافتند.توییتر در سال ۲۰۱۰ اولین گزینه های تبلیغاتی خود را آغاز کرد: توییت های تبلیغاتی (Promoted Tweets)، موضوع های داغ و حساب های کاربری مشهور یا به عبارت صحیح تر تبلیغ برخی از حساب های کاربری. کسب وکارها می توانند به سادگی در تمام توییتر تبلیغ کنند و حضور اجتکاعی خود را با کسب فالوورهای بیشتر یا فرستادن کاربران توییتر به وب سایت های خود افزایش دهند.زمانی که اثبات شد پلتفرم تبلیغات ارزش این ایده ها و طرح ها را دارد، توییتر سرمایه‌گذاری های زیادی در این زمینه کرد و پلتفرم وسیع تری را برای تبلیغات راه  انداخت. امروز توییتر بیشتر از ده ها بار، بازارهای جدید و کاربران را تبلیغ می کند. این مساله امکان حضور آنلاین و معنادار تجارت ها را افزایش داده است.روش های جدید تبلیغاتی توییتر به سرعت درآمد این شرکت را به بیش از یک میلیارد دلار در سال افزایش داد. توییتر فقط با هزینه ده ها میلیون دلار در سال اول (۲۰۱۰) توانست درآمد خود را در سال ۲۰۱۴ به ۴/۱ میلیارد دلار افزایش دهد. حال

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

مروری بر کتاب «توییتر:جامعه و رسانه‌های دیجیتال»

دیالوگ‌های روزمره

توییتر یکی از ابزار‌هایی است که ارتباطات اجتماعی امروز را شکل می‌دهد. دیراج مورتی در کتابش با عنوان «توییتر:جامعه و رسانه‌های دیجیتال»، تاثیر توییتر را به عنوان ابزاری ارتباطی بررسی می‌کند. مساله این کتاب، بررسی تاثیر توییتر بر زندگی‌ آدم‌ها نیست؛ بلکه او بر «دیالوگ» تاکید دارد.مورتی در ابتدا بر میکروبلاگینگ بودن توییتر تاکید می‌کند: چیزی که باعث تفاوت بین توییتر و شبکه‌هایی مثل فیس‌بوک می‌شود. در واقع به نظر او «توییتر، فرهنگ جست‌وجوی شغل، یادداشت روزانه نوشتن و نوع بیان اخبار را تغییر داده است». مورتی با استفاده از مثال تلگراف و تاثیر آن بر جامعه آن روز، توییتر را در بافت تاریخی آن مطرح می‌‌کند. مثال‌های او در زمینه آنچه جدید است و آنچه دیگر در ارتباطات جذاب نیست، فرهنگ و تغییرات آن را به تصویر می‌کشد. وقایع امروز در توییتر به اشتراک گذاشته می‌شوند و توییت‌های روزنامه‌نگاران و مردم را در پی دارند. همین باعث می‌شود نقش توییتر در بهداشت، روزنامه‌نگاری- که باعث شفافیت بیشتر شده -، وقوع فجایع و بلایا و همچنین فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی آشکار شود. در واقع توییتر توانسته است فضای رسانه‌های سنتی را تغییر دهد؛ همچنین از سویی دیگر تبدیل به فضایی برای «پچ‌پچ»‌های روزمره شده است. در واقع مورتی همان‌قدر که

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 135

مروری بر تاثیر توییتر بر منابع داده‌ها و اطلاعات

مشکل ناشناخته‌ها

استفاده از داده‌های رسانه‌های اجتماعی، به ویژه داده‌های توییتر در تحقیقات دانشگاهی در حوزه مسائل اخلاقی، حقوقی و روش‌شناختی، چالش‌های خاصی دارد. وثیم احمد بر اساس تلاش قبلی خود در کسب داده‌های توییتر، به همین مساله می‌پردازد و لیستی از چالش‌های احتمالی پیش روی محققان را معرفی می‌کند. او همچنین لینک‌های متنوعی از منابع را برای دانشمندان حوزه اجتماعی ارائه کرده است که به دنبال بررسی بیشتر چنین چالش‌هایی هستند.در این یادداشت به برخی از مسائل روش‌شناختی، اخلاقی، حریم خصوصی و مالکیت فکری اشاره می‌کنم که در استفاده از توییتر به عنوان یک منبع داده‌ای ایجاد می‌شوند.از توییتر می‌توان به عنوان منبع داده‌ای برای تحقیقات علوم اجتماعی در هر دو جریان‌های کنونی و تاریخی استفاده کرد اما در عین حال می‌توان از منابع داده‌ای سنتی‌تری مانند نظرسنجی و مصاحبه نیز بهره برد. توییتر اکنون ۳۱۶ میلیون کاربرد فعال ماهانه با ۵۰۰ میلیون توییت در روز دارد. مارک اسیمت از بنیاد تحقیقات رسانه اجتماعی در کنفرانس وب آینده به این مساله اشاره دارد که هرچند میادین و برج‌های شهر هنوز هم مهم هستند اما افراد بیشتری همچنان به دنبال توییت کردن رخدادهای جدیدند.کسب داده‌های توییتری نیازی به هیچ برنامه کامپیوتری یا مهارت‌های پیشرفته ندارد. البته معمولاً چالش‌های خاصی در زمینه استفاده

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 136

سیاست آمریکایی در 140 حرف

به دنبال چه کسی هستیم؟

توییتر طی ۱۰ سال حضورش، نیروهایی را فعال کرده است که مسیر گفت‌وگوی سیاسی را کاملاً تغییر شکل می‌دهد.«تنها یک امضا با اتمام جنگ در عراق فاصله داریم.» سناتور باراک اوباما با این پیام در آوریل ۲۰۰۷، اولین تبلیغات توییتری برای ریاست جمهوری خود را آغاز کرد و در ادامه، یکی از اولین نمایش‌های قدرت رسانه‌های اجتماعی در تاثیرگذاری بر سیاست و بحث سیاسی را شروع کرد.اولین توییت اوباما یک ‌سال پس از اولین توییت جک دورسی بنیانگذار توییتر، در ۲۱ مارس ۲۰۰۶ منتشر شد. در طول ۱۰ سال اخیر، توییتر به نیروی بنیادین گفت‌وگوها تبدیل شده است، سلسله ‌مراتب بالا به پایین رهبری و تفکر سیاسی را دگرگون کرده است و به گروهی که از دیرباز در حوزه سیاسی نامرئی بودند، قدرت نمایش بخشیده است. می‌توان این قضیه را نوعی انقلاب دموکراتیک‌سازی گفتمان دانست که بسیاری از آن سخن می‌گویند ولی چنین انقلابی با درگیری کامل و خونین بر سر هویت، قدرت و آینده سیاست روبه‌رو است. اولین دهه توییتر، چه چیزی به ارمغان آورده است؟اولین تبلیغات ریاست جمهوری اوباما در طول مراحل اولیه کسب شهرت توییتر اتفاق افتاد. ولی آدام شارپ رئیس اخبار، اداره و انتخابات توییتر، معتقد است پیام و هدف توییتر در آن زمان نیز روشن

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 138

تحلیل 41 میلیون توییت و گسترش هشتگ جان سیاه‌پوستان مهم است

دست‌ها بالا، شلیک نکنید

حدود یک سال و نیم است که جنبش اعتراض مدنی‌ای در مورد خشونت پلیس به عنوان نیروی اصلی سیاسی راه افتاده که با نام «جان سیاه‌پوستان مهم است» (#BlackLivesMatter)، مشهور شده است. این جنبش در توییتر سازماندهی شد و شتاب گرفت. تحقیق تازه‌ای توسط چارلتون مک‌ایلواین، دین فریلون و مردیث کلارک انجام شده که آغاز این جنبش و نیروهای پیشرو آن را ترسیم کرده است. محققان توییت‌ها را از ژوئن ۲۰۱۴ قبل از قتل اریک گارنر در نیویورک تا مه ۲۰۱۵، اندکی پس از تظاهرات مربوط به قتل فردی گری در بالتیمور، بررسی کرده‌اند. از حدود ۴۱ میلیون توییت، ۱۰۰ هزار لینک وب و ده‌ها مصاحبه، توانستند رهبران این گفت‌وگوها و ارتباط آنها با همدیگر را مشخص سازند. شش گروه همراه پیدا کردند که اغلب در طول سال مذکور، درباره خشونت پلیس حرف می‌زدند: جان سیاه‌پوستان مهم است: فعالان و سازماندهی‌کننده‌های جنبش که درخواست تغییر منظم داشتند. گزارش ناشناس و دوحزبی: مجموعه هکرهای چپ مسئولان سرگرمی سیاهپوست: افراد مشهوری که آشکارا از این جنبش حمایت می‌کردند. سازمان‌های خبری مهم که اخبار را پوشش می‌دادند. «توییتر جوان سیاه»: افراد سیاه‌پوست جوانی که در مورد اخبار گفت‌وگو می‌کردند. محافظه‌کارانی که به شدت مخالف جنبش بودند. محققان به عمق نقش‌های هر کدام از

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 139

علت از دست رفتن کاربران فعال توییتر

میدان دیجیتالی شهر

چه بر سر توییتر آمد؟ در گذشته‌ای نه‌چندان دور، توییتر را میدان دیجیتالی شهر می‌دانستند که در آن اندیشمندان و فعالان گرد هم می‌آیند تا بحث کنند و جنبش‌ها را سازمان دهند. ولی این هفته بالاخره تایید کردند که رشد توییتر از حرکت ایستاده است و سهام این شرکت نیز روند نزولی دارد. توییتر و تحلیلگران آن معتقدند علت افول توییتر، رقابت است – به همین علت است که ابزار جدید، دکمه‌ها و عملیات جدید را با سرعت زیادی اضافه می‌کند. ولی هیچ کدام موجب جذب کاربر نشده است. برعکس، صحنه باوقار اخبار و نظرها را به شهر تفریحی GIF و اخبار فوری و اسپم تبدیل کرده است. افول توییتر، ادامه دارد. به نظر من جواب سوال بسیار روشن است. اگر از توییتر استفاده نمی‌کنید، متاسفانه واقعیت این است که امروزه این برنامه شباهتی با میدان شهر ندارد و بیشتر شبیه حفره درگیری است. علاوه بر حساب‌های کاربری بی‌هدف، بی‌برنامه، نامربوط و پرسر و صدا، مزاحمت، سوء‌استفاده، تهدید، ارعاب و غیره نیز رشد کرده است – خشونت احساساتی سطح پایین که هرگز قطع نمی‌شود. پی بردن به علت افزایش سوء‌استفاده از توییتر – از نظر کمیت و خشونت – دشوار نیست. مسئولان توییتر نیز کمتر به این موضوع اهمیت داده‌اند.رسانه‌های

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 140

روز و روزگار توییتر در چه حالی است

چرخ‌ها از جایشان درآمده‌اند

روزگار سختی در توییتر سپری می‌شود. سهام شرکت با افت قیمت مواجه است، رشد کاربران مختل شده و یکی از بحث‌های هرروزه کارشناسان مختص مشکلات شرکت است و مدیرعاملی هم برای رهبری این بحران حضور ندارد. هزینه این بحران را کارمندان می‌دهند، موقعیتی که می‌تواند تلاش‌های این شرکت اینترنتی برای تصحیح شرایط و تقویت مجدد رشدش را با مشکل مواجه کند. بسته به اینکه با چه کسی صحبت کنید، روحیه رو به زوال در توییتر می‌تواند از یک بحران بی‌سابقه تا مساله‌ای محدود و قابل مدیریت، تعبیر شود. اما غالباً همه توافق دارند که این مشکلات درونی، در کنار از دست رفتن استعدادها می‌تواند مشکلی جدی برای توییتر به وجود آورد. توییتر حاضر به صحبت درباره این موضوع نشد. یکی از افراد داخلی این شرکت می‌گوید «چرخ‌ها از جایشان درآمده‌اند». او فضای داخلی شرکت را با موش‌هایی مقایسه می‌کند که از یک کشتی در حال سوختن فرار می‌کنند. او می‌گوید:«روحیه همه پایین است. اکنون کسانی به فکر ترک شرکت افتاده‌اند که هرگز فکرش را هم نمی‌کردم.»یکی دیگر از افراد نزدیک به شرکت می‌گوید:«همه از عدم آگاهی خسته شده‌اند، از عدم قطعیت.» اما آنچه این مشکلات را تشدید می‌کند خستگی از تغییرات مداوم مدیریتی است، بسیاری از کارمندان در دو سال

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 141

کوین هیلی، حامی کمپین بیماری اوتیسم:

توییتر به وظیفه اخلاقی خود عمل نکرده استتوییتر به وظیفه اخلاقی خود عمل نکرده است

کوین هیلی یکی از حامیان کمپین اوتیسم، به دلیل ناکامی توییتر در حمایت از کاربران در برابر سوءاستفاده‌های اینترنتی هووارد بارلو، از این شرکت انتقاد کرده است. یکی از حامیان کمپین اوتیسم که طی دو سال گذشته بارها هدف حمله‌های اینترنتی بوده است، می‌گوید توییتر در وظیفه اخلاقی خود برای حمایت از اعضای عادی جامعه در برابر سوءاستفاده‌های اینترنتی ناکام بوده است. کوین هیلی از معتمدان جامعه ملی اوتیسم که خودش هم به این مشکل دچار بوده و ۱۱۸ هزار فالوور دارد، از این رسانه اجتماعی خواسته است در سیاست‌های حراستی خود برای جلوگیری از آزار و اذیت افراد آسیب‌پذیر، تجدید نظر کند – پس از آنکه این شرکت به صورت مداوم از افشای آدرس آی‌پی آزاردهندگان این فرد، خودداری کرد.آقای هیلی اوایل امسال تصمیم گرفت به خاطر استرس ناشی از همین سوءاستفاده‌ها از توییتر بیرون بیاید. او می‌گوید تا زمانی که اکانتش با یک نشانه آبی تایید نشده و او را از دیگران متمایز نکند، او به توییتر باز نخواهد گشت. این فرد ۴۰ ساله اهل نیوکاسل به روزنامه ایندیپندنت می‌گوید:«ترول‌های (اوباش اینترنتی) توییتری زندگی مرا سیاه کرده‌اند. در استفاده از سایت احساس امنیت نمی‌کنم.» آقای هیلی پس از گزارش سوءاستفاده‌ها در توییتر، توانست حمایت پل فارلی نماینده مجلس

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 142

جک دورسی، مدیر توییتر از آینده میگوید:

ما ماشین پخش رویدادهای زنده نیستیم

سال پیش هنگامی که سهام توییتر در حال افت قیمت بود، رشد کاربر کمتر شده بود و مدیران اجرایی این شرکت را ترک می‌کردند، هیات مدیریت توییتر تصمیم گرفت تا جک دورسی، یکی از بنیانگذاران توییتر را به عنوان مدیر معرفی کند.ده ماه بعد تمام مشکلات مذکور پابرجا بودند ولی دورسی پیام روشن‌تری در مورد تغییرات و نحوه انجام این تغییرات انتقال داده بود. سرمایه‌گذاران به اینکه چه کسی و چه زمان توییتر را خریداری خواهد کرد، فکر می‌کنند ولی دورسی به چند سال بعد فکر می‌کند. او طی مصاحبه با بلومبرگ بیزینس‌ورک، به آینده اشاره می‌کند. آیا توییتر که اکنون آنچه را اتفاق می‌افتد نشان می‌دهد، خواهد توانست رویدادهای آینده را پیش‌بینی کند؟ آیا برنامه اصلی واقعیت جامعه است؟دورسی می‌گوید نقش توییتر در دنیا هنوز گرد هم آوردن مردم از سراسر جهان برای مشاهده رویدادهای زنده در مناطقی است که اطلاعات با سرعت زیاد منتشر می‌شود. یک دهه پس از آغاز به کار توییتر، وی به جمعیت و توانایی آن در ارائه نظرات – برای مثال، ایجاد تعادل در سخنان نادرست دونالد ترامپ – اعتقاد دارد ولی از اهمیت امن ‌کردن توییتر و تبدیل آن به فضایی که بتوان بدون مزاحمت توسط دیگران حرف زد، سخن می‌گوید. در ادامه،

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 145

چرا گوگل، دیزنی و هر شرکت دیگری دوست دارد توییتر را بخرد

واقعیت تلخ

گوگل، مایکروسافت، دیزنی: چه کسی توییتر را خواهد خرید؟ و آیا به این برنامه علاقه دارند؟ در اواخر ماه سپتامبر اعلام شد که گوگل، توییتر را می‌خرد، سپس سیلس‌فورس به دنبال آن بود، بعد مایکروسافت و نهایتاً دیزنی وارد صحنه شدند. پس از این همه تیتر خبری و حدس‌ها، هنوز هیچ‌ کدام از این شرکت‌ها نمی‌دانند با توییتر چه کاری می‌توان انجام داد، هیچ کدام پرداخت این قیمت گزاف که توییتر خواستار آن است را منطقی نمی‌دانند – بین ۱۳ میلیارد دلار تا ۳۰ میلیارد دلار. توییتر آماده فروش است ولی آیا نامزدهای خرید، پول کافی دارند یا نمی‌توانند هزینه‌اش را پرداخت کنند؟ توییتر رسانه‌ای است که دوست دارد بنویسد، به کار گرفته شود و شکایت کند ولی برای بسیاری از افراد در دنیا، توییتر زیاد مهم نیست.در اوایل این دهه وقتی توییتر پدید آمد، شبکه اجتماعی بزرگ بعدی تلقی می‌شد اما به علت از کار افتادن رشد توسعه این محصول، چنین فرضی غلط از آب درآمد و کاربران با همان حدود ۳۰۰ میلیون، ثابت ماندند. این در حالی است که فیس‌بوک بیش از ۷/۱ میلیارد کاربر دارد و با رشد شاخه‌هایش در پیام‌رسانی، واقعیت مجازی، هوش مصنوعی و نجات دنیا، در حال گسترش است. توییتر همچنین تلاش می‌کند تا

شماره 41 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 146

آیا واقعاً پایان توییتر فرا رسیده است؟

گیرافتاده بین صخره و دریا

توییتر ممکن است با بازگشت جک دورسی به عنوان مدیر ارشد، احیا شود ولی این سرویس هنوز هم با مشکلات دست و پنجه نرم می‌کند.چند سال پیش بود که من و چند نفر دیگر می‌گفتیم توییتر فراتر از یک شبکه اجتماعی معمولی است. در آن زمان به شما می‌گفتم توییتر سودمند و کاربردی است؛ سرویسی چنان بنیادین که فکر می‌کردم هنوز ارزشش را نمی‌دانند. توییتر باید به وجود می‌آمد. جریان آن ۱۴۰ حرف توییت، بهترین روش دریافت اخبار مهم، حیاتی و پرمحتوا بود. وقتی طی ماراتن بوستون در آوریل ۲۰۱۳، بمب ترکید، کاربران توییتر وقوع زنده این امر هولناک را تماشا کردند. توییتر این نما را بدون تغییر، ویرایش یا روایت ارائه می‌داد و از دید اسکنر پلیس، شاهدهای عینی و عکس‌های شهروندان روزنامه‌نگار، واقعیت را ارائه می‌کرد. خام بود ولی محور اصلی اخبار را تشکیل می‌داد. اما ترک‌هایی در ساختار توییتر مشاهده می‌شود. تغییرات در محصول باعث شد دنبال کردن گفت‌وگوها یا روایت‌ها دشوار شود. عدم صرف زمان و زحمت برای تایید منابع مطمئن، اطلاعات را در معرض شک و تردید قرار داد. سوء‌استفاده و اخاذی از کاربران نیز در توییتر رو به افزایش بود – باتلاقی که به خوبی با مثال توییت‌های نفرت‌آمیز، زن‌ستیز و سازمان‌یافته جوامع «گیمرگیت»

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

نگاهی به روند رشد اقتصادها و کسب و کارهای مشارکتی در جهان

خداحافظی با واسطه گری خُرد

شاید یکی دو سال پیش برای ورود به این مطلب لفاظی نیاز بود و توضیح و تشریح، اما حالا که در داخل کشورمان هم یکی از نمونه‌های موفق اقتصاد مشارکتی (Sharing Economy) در جهان الگوبرداری شده و مابه‌ازاهای وطنی‌‌ در حال ظهورند، حتی غیرحرفه‌ای‌ترین خواننده این یادداشت هم از یک تعریف کلیشه‌ای برای این مفهوم بی‌نیاز است. واقعیت این است که همه مثال‌های موفق این جنس کسب و کارها به دنبال ارائه راه‌حل برای یک مشکل یا روشی برای بهبود بخشیدن به وضع موجود در یک اکوسیستم موجود هستند. به این منظور معمولاً ایده اصلی، معرفی بستر جدیدی برای اتصال انبوه عرضه و تقاضاست. هنگامی که در یک بازار خاص حجم عرضه و تقاضا (و به ویژه تقاضا) دچار انباشتگی یا پراکندگی شود امکان اینکه بسترهای سنتی موجود کفاف این حجم از ملاقات این دو عامل اصلی بازار را نداشته باشند وجود دارد و این درست همان‌جایی است که سر و کله اقتصاد مشارکتی پیدا می‌شود. این پدیده مانند یک کاتالیزور این دو مجموعه عرضه و تقاضا را در فضای مجازی به هم اتصال می‌دهد و مانند همه بازارهای اینترنتی سود سرشاری را به سبب حجم تراکنش های بالا نصیب خود می‌کند. در جهان امروز از ای‌بی گرفته تا اوبر

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

آیا ایر بی‌ان‌بی، زیپ‌کار، اتسی و اوبر واقعاً کاری واحد را انجام می‌دهند؟

اقتصاد مشارکتی

با گسترش بخش اقتصاد مشارکتی، مساله تفهیم معنا و تعریف آن دچار چندپارگی شده است. در سال ۲۰۱۵ عبارت «اقتصاد مشارکتی» وارد فرهنگ‌ واژگان انگلیسی آکسفورد شد که ثابت می‌کند ایده اقتصاد مشارکتی، تا سال‌ها در بین جوامع رواج خواهد داشت. ولی آنچه اخیراً رخ داده، اشتقاق در تفهیم و تعریف اقتصاد مشارکتی بوده است. این عبارت بیش از پیش دچار ابهام شده و مشکل ایجاد کرده است. عبارات زیادی برای تشریح حجم عظیمی از استارت‌آپ‌ها و الگوهایی به کار رفته است که به نوعی از فناوری‌های دیجیتال بهره می‌گیرند تا خدمات و کالاها را به طور مستقیم به مصرف‌کننده‌ها متصل و از واسطه سنتی عبور کنند. عبارات «اقتصاد مشارکتی»، «اقتصاد همتا»، «اقتصاد تعاونی»، «اقتصاد مبتنی بر تقاضا» و «مصرف تعاونی» اغلب به صورت مترادف به کار می‌روند ولی معانی بسیار متفاوتی دارند؛ مانند ایده‌های «بودجه مبتنی بر جمعیت»، «منبع‌یابی از میان جمعیت» و «همکاری در تولید». هنوز سردرگم هستید؟ «اقتصاد مشارکتی» عبارتی است که معمولاً به غلط در مورد ایده‌هایی به کار می‌رود که در آن الگوی کارآمدی از تطبیق عرضه و تقاضا ارائه می‌شود ولی همکاری و به‌اشتراک‌گذاری در آنها، صفر است. نرم‌افزارهایی نظیر واشیو، دسکبیر، دشدور و ون‌ون که به وسیله برنامه گوشی هوشمند، دسترسی به پیراهن

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

نسل هزاره سوم، اقتصاد مشارکتی را چگونه تعریف می‌کند

وداع با اقتصاد ناآرام

نسل هزاره سوم بزرگ‌ترین نسل تاریخ ایالات متحده را تشکیل می‌دهد که بر اساس آمار اداره سرشماری ایالات متحده، تعدادشان به ۱/۸۳ میلیون نفر از جمعیت کشور می‌رسد. به علت اینکه این دسته از افراد به سال‌های اوج مصرف خود نزدیک می‌شوند، توانایی ایجاد تغییر قدرت خرید در اقتصاد ایالات متحده را دارند. تاکنون تاثیر این افراد بر اقتصاد مشارکتی امروزی را مشاهده کرده‌ایم، سامانه‌ای که بنا بر به‌اشتراک‌گذاری منابع عمل می‌کند و ظهور خدمات ایر بی‌ان‌بی، اوبر و زیپ‌کار شاهدی بر این مدعاست. بر اساس آکار پرایس‌واترهاوس کوپر (PwC)، ۵۷ درصد بزرگسالان معتقدند دسترسی، تملک مدرن است. با بررسی کسب و کار اقتصاد اشتراکی می‌توانیم نیروی محرکه این جنبش را دریابیم و از محیط امروزی به عنوان شاخص وضعیت آینده استفاده کنیم که بازتابی از فناوری است: ابر. چرا امور را برای نسل هزاره، به اشتراک بگذاریم نسل هزاره در عصری که دچار تحول سریع در اقتصاد ایالات متحده است، رشد کرده‌. بسیاری از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها در دوره رکود با مشکلاتی در بازار کار مواجه شدند و برای گذران زندگی به خانه برگشتند. مسئولیت‌های مالی ناشی از وام‌های سرسام‌آور دانشجویی نیز مزید بر علت شده‌اند – طبق گزارش گلدمن ساچز، رقم این وام به طور متوسط به ۹۲۶/۲۰ دلار

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

اقتصاد مشارکتی چگونه می‌تواند خود را عرضه کند

انبوه رویاها و اتهام‌ها

اقتصاد مشارکتی که با امثال ایر بی‌ان‌بی و اوبر مشهور شد، رشد سریعی در طول پنج سال اخیر داشته است و احتمال زیادی وجود دارد که در طول دهه بعدی، به اوج خود برسد. برخی محاسبات، درآمد جهانی این بخش را تا سال ۲۰۲۵، ۳۳۵ میلیارد دلار می‌دانند و احتمال گسترش جغرافیایی این نوع اقتصاد، بسیار زیاد است. ولی مانند هر بخش رو به رشد دیگری، دولت‌ها، قانونگذاران و بزرگان صنایع بیش از پیش به آن اهمیت می‌دهند و در همین راستا، نقدها و نارضایتی‌ها نیز افزایش یافته است.در میان انبوه رویاها و اتهام‌ها – از جمله مشکلات حقوقی از کالیفرنیا تا اروپا – بازیگران اقتصاد مشارکتی، رویکردهای جدیدی برای تعامل با دنیای خارجی اتخاذ می‌کنند. برخی از رهبران اصلی، الگوی جدیدی را توسعه می‌دهند ولی از دیدگاه ما، این افراد باید تمایل بیشتری برای همکاری با دولت‌ها نشان دهند تا چارچوب‌های قانونی جدید شکل گیرند و از سوءشهرت که می‌تواند نوآوری آنها را زیر سوال ببرد، جلوگیری کند. در این مقاله ایده‌هایی برای راهبرد مذکور ارائه داده شده است. سوءشهرت مشهورترین شرکت‌های اقتصاد مشارکتی، در کسب و کار به‌اشتراک‌گذاری خودرو (مانند بلابلاکار، دیدی کوایدی، لیفت، اوبر و یاندکس.تاکسی) و به‌اشتراک‌گذاری خانه (ایر بی‌ان‌بی، کوچ‌سرفینگ، وان‌فاینستی، ناین‌فلتس) فعالیت می‌کنند. ولی

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

درس‌هایی از اقتصاد مشارکتی

بدون درد

شرکت‌های مختلفی در سرتاسر جهان به سمت اقتصاد مشارکتی حرکت می‌کنند. از مشاغل اشتراکی گرفته تا خانه‌ها و خودروها، این روند جدید در حال ایجاد تحول در بسیاری از صنایع است. فناوری آن‌قدر موانع را کاهش داده که هر کس می‌تواند با ارائه خدمات، مرز بین عرصه‌های «شخصی» و «حرفه‌ای» را کمرنگ‌تر کند. بازار اجاره‌ای P2P به تنهایی ۲۶ میلیارد دلار ارزش دارد. سرمایه‌گذاران خصوصی با توجه به افزایش ارزش ایر بی‌ان‌بی تا ۱۰ میلیارد دلار و افزایش ارزش شرکت‌هایی مثل لیفت، پوش‌مارک، بیت‌موب و اوبر، به این حوزه توجه بیشتر نشان داده‌اند و از سوی دیگر مصرف‌کنندگان نیز به دلیل هزینه‌های پایین‌تر، کیفیت بیشتر و دسترسی آسان مشتاق اقتصاد مشارکتی شده‌اند.اما این مدل برای همه صنایع مدل مطلوبی نیست. به‌شخصه با سرمایه‌گذاری چندساله در شرکت‌های فعال در اقتصاد اشتراکی، متوجه شده‌ام برخی عوامل در موفقیت این شرکت‌ها موثر بوده‌اند. بدون درد… مدل‌های اقتصاد مشارکتی وقتی عملکرد مطلوب دارند که مشتریان در حوزه‌ای خاص برای دسترسی به خدمات دچار درد و زحمت می‌شوند! مصرف‌کنندگان در بسیاری از بازارها با شرایط موجود کنار آمده‌اند و به سختی می‌توان آنها را با شرایط جدید تطابق داد. یک مثال مطلوب در این زمینه شرکت شری (Cherry) است که به عنوان یک کارواش شروع

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

تجمیع منابع در جامعه

برندگان نهایی

در سراسر جهان مردم به دنبال کاهش هدررفت هستند. از زمان تا مکان هدررفته، میلیون‌ها نفر به دنبال یافتن راه‌هایی نوآورانه برای تجمیع منابع خود به منظور درآمدزایی و اشتغال در این روند هستند. در واقع بر اساس یک نظرسنجی، ۳۴ درصد نیروی کار ما به صورت آزاد کار می‌کند و آنچه قبلاً کار جانبی نامیده می‌شد، اکنون در مرکز قرار گرفته است. روابط شرکتی میان طرفین ثالث استفاده‌کننده از یک شرکت خیلی زود به آینده اشتغال تبدیل شده است. به همین دلیل است که خدمات اشتراک‌گذاری جامعه‌محور مانند اوبر، لیفت و ایر بی‌ان‌بی با سرعتی بالا و با استفاده از تیم‌هایی کوچک از کارمندان برای مدیریت منابع تامینی توسط کاربران رشد کرده‌اند. چالش‌های پیش روی خدمات اشتراک منابع انتقال دارایی به کارمندان بدون مشکل هم نیست. همان‌طور که ایر بی‌ان‌بی نشان داد، کنترل کیفیت به یک مشکل تبدیل می‌شود. حجم بالای میزبانان به معنی شکایات بیشتر از هر دو طرف خواهد بود؛ انسان‌هایی بداخلاق در خانه‌هایی بدون امکانات.وقتی کارمندی نماینده خوبی برای شرکت‌تان نباشد، می‌توانید او را اخراج کنید اما در مورد خدمات مشارکتی، شرکت به عنوان واسطه عمل می‌کند و در صورت مشکل، هر دو طرف را از دست می‌دهد. ایر بی‌ان‌بی به دنبال حل این مشکل از

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

درباره چند سرویس برتر اقتصادی

تجربه‌های مهدکودک

همه‌ آنچه را باید در زندگی‌مان بدانیم در دوران مهدکودک به ما یاد داده‌اند: همه ‌چیز را با دیگران به اشتراک بگذارید. شرکت‌ها و خدماتی که ارائه می‌کنند به سرعت و با شناخت منابع مورد نیاز مردم، در حال استیلای زندگی کاربران اینترنتی‌اند. خواه اتومبیل بخواهید، خواه محلی برای پارک آن یا یک همدم برای شام، اقتصاد اشتراک‌گذاری آن را فوراً در اختیارتان قرار می‌دهد. مطالعات اخیر نشان داده‌اند ۲۴ درصد آمریکایی‌ها تاکنون از خدمات اشتراک‌گذاری استفاده کرده‌اند و ۹۱ درصد از آنها آخرین سرویس مورد استفاده‌شان را به بقیه توصیه کرده‌اند. با توجه به رده سنی ۱۸ تا ۳۴ سال در میان مصرف‌کنندگان سرویس‌های اشتراکی، شکی باقی نمی‌ماند که این اقتصاد با سرعتی مضاعف نسبت به گذشته در حال رشد است اما درباره این روند چه چیزی را باید بدانیم؟ در اینجا پنج مورد از بهترین سرویس‌های اشتراکی اقتصادی را که معتقدیم برای زندگی هر فردی ضروری هستند، معرفی می‌کنیم. پلاس‌وان جدید شما بیایید با این مساله بدون رودربایستی مواجه شویم: غذا خوردن با دیگران خیلی بهتر و سرگرم‌کننده‌تر از تنها بودن است. امروزه سرویس‌هایی مثل ایت‌ویت (EatWith) یا فیستلی (Feastly) به میزبان‌ها و سرآشپزهای خودآموخته امکان می‌دهند میزهای ناهارمان را برای هر کس که بخواهیم باز نگه داریم.

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

برایان چسکی، مدیرعامل ایربی‌ان‌بی:

جنبش‌های بزرگ با مجموعه‌های کوچک شروع شده‌اند

موسس همکار و مدیرعامل مشهورترین ابزار «اقتصاد مشارکتی» معتقد است هنوز در اول راه هستیم. برایان چسکی (Brian Chesky) مدیرعامل ایر بی‌ان‌بی از من می‌پرسد:«تو همه داستان اقتصاد مشارکتی را می‌دانی، درست است؟» سرم را به نشانه تایید تکان می‌دهم. درباره آن در مجلات بسیار خوانده‌ام اما ظاهراً امروزه در حد و ‌اندازه‌های یک ایده اسطوره‌ای است. قبل از اینکه ایر بی‌ان‌بی به بازار آنلاین قدرتمندی برای اقتصاد مشارکتی منازل و دیگر فضاها تبدیل شود، ایده اصلی ماجرا در هوای سان‌فرانسیسکو به مشام می‌رسید. چسکی و همکارش، در سال ۲۰۰۸ به شدت به پول نیاز داشتند اما نسبت به ارزش ایده‌ای که داشتند مطمئن بودند. پنج سال بعد، ایر بی‌ان‌بی تبدیل به یک شرکت ۵/۲ میلیارد دلاری می‌شود که تقریباً هر شب ۵۰ تا ۶۰ هزار کاربر از آن استفاده می‌کنند؛ ایر بی‌ان‌بی در آغاز کار تبدیل به نقطه عطفی در «اقتصاد مشارکتی» می‌شود. هفته گذشته با چسکی در شهر نیویورک به گفت‌وگو نشستیم و در این جلسه درباره سال‌های اولیه فعالیت، توصیه به کارآفرینان جوان، ایده‌های جدیدتر در ایر بی‌ان‌بی و اهمیت اشتراک‌گذاری صحبت کردیم. در ادامه متن گفت‌وگوی مرا با چسکی با کمی تغییرات – برای فهم بهتر مکالمه – می‌خوانید. آیا زمان‌هایی پیش می‌آمد که به خود

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 130

مزایا و معایب اقتصاد مشارکتی

ایده‌های جدید تجاری

از زمان ظهور اقتصاد مشارکتی در اواسط سال‌های ۲۰۰۰، تجارت به شیوه سنتی آن تحت تاثیر قرار گرفت. این نظام اقتصادی اجتماعی نوین چند و چون معاملات، انجام کسب ‌و کار و استفاده از منابع را متحول کرد. از دیگر سو منتقدان می‌گویند این نظام به کسب ‌و کارهای سنتی آسیب می‌زند. لیست مزایای اقتصاد مشارکتی ۱- اقصاد مشارکتی نوعی از بازیافت، یعنی استفاده مجدد با هدف‌های متفاوت است. بشر امروزی مشغول انباشت دارایی‌هایی از جمله خودرو، لوازم خانگی و گجت‌های خود است که در زمان‌هایی مشخص کمتر و کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند. با اقتصاد مشارکتی، مالکان خصوصی می‌توانند خودروهایشان را با دریافت هزینه‌ای جزئی اجاره بدهند. برخی هم می‌توانند اتاق‌های بلااستفاده خودشان را به مسافری از راه‌رسیده اجاره دهند. با این روش مبادله، کالاهای بلااستفاده هدر نمی‌روند.۲-اقتصاد مشارکتی تعداد بیکاران را کاهش می‌دهد و پلتفرمی برای فروشندگان ایجاد می‌کند. با گسترش مشاغل آنلاین و وب‌سایت‌هایی مثل ای‌بی و آمازون، مردم قادرند کالاهایشان را در این بسترهای خدماتی آنلاین ارائه کنند و آنها را به فروش برسانند. حامیان این سیستم معتقدند این بستر برای اکثر آمریکایی‌ها مفید بوده و به کارفرما برای انتخاب بهترین نامزد شغلی کمک می‌کند و جویندگان مشاغل نیز می‌توانند خدمات‌شان را ارائه کنند. در مورد

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 131

کشف مجدد روابط انسانی

تا همین پنج سال پیش همه ما نسبت به استفاده از فناوری برای قرض گرفتن چیزهایی مثل یک دریل قدرتمند هیجان‌زده بودیم اما ظاهراً در عمل چنین اتفاقی رخ نداده است. راشل باتسمن (Rachel Botsman) نویسنده کتاب «ظهور مصرف مشارکتی» در کنفرانس تداکس سیدنی (۲۰۱۰) از حضار پرسید:«چند نفر از شما دریل‌ حرفه‌ای و قدرتمند دارید؟» همان‌طور که انتظار می‌رفت تقریباً همه دست‌شان را بالا بردند. باتسمن ادامه داد:«شاید فقط ۱۲ تا ۱۵ دقیقه در طول عمرتان به این دریل‌ها نیاز داشته باشید. مضحک به نظر می‌رسد، این‌طور نیست؟ چون چیزی که به آن نیاز دارید در واقع یک سوراخ است نه دریل.» پس از کمی مکث و البته خنده حضار، او راه‌حلی مشخص معرفی کرد:«چرا این دریل را از کسی اجاره نکنید؟ یا دریل خودتان را به بقیه ندهید و کمی از این طریق پول درنیاورید؟» آنچه باتسمن مصرف مشارکتی می‌نامید یا بعدها با عنوان «اقتصاد مشارکتی» شناخته ‌شد، ظاهراً به موضوعی اجتناب‌ناپذیر تبدیل شد. مصرف‌گرایی آمریکایی یکی از بدترین رکودهای اقتصادی در طول تاریخ را تجربه کرد، نگرانی‌ها درباره بستر اقتصادی بیشتر شدند و شبکه‌های اجتماعی جدید نوعی نظام ارتباطی ساختند که کار کاربران را با اشتراک‌گذاری دارایی‌ها به یکدیگر ساده کردند. باتسمن توضیح می‌دهد:«اکنون در دهکده‌ای جهانی

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 133

اعتماد در بازار

پیوندهای اجتماعی

اقتصاد بازار هنوز کاملاً با مبادله کالا به کالا و چنین مبادلاتی جایگزین نخواهد شد اما باید توجه کرد در مقیاس کوچکی از جهان اجتماعی ما، این نوع معاملات حتی پس از رشد سرمایه‌داری سر جای خود باقی مانده‌اند. مثلاً اعضای فامیل لباس‌های خود را به همدیگر می‌دهند یا تبادل کالا به کالا در بین کسانی که عشق کلکسیون دارند، امری معمول است. این مبادلات کاملاً وابسته به اعتماد هستند؛ اینکه محصول مبادله‌شده، خراب نیست. در‌ واقع این نوع مبادلات، نتیجه اعتمادند. وقتی اقتصاد مشارکتی را با این نگرش تحلیل می‌کنیم، متوجه می‌شویم اساس آن اعتماد به یکدیگر است. البته باید اشاره کرد که میزان اعتماد متفاوت است و بستگی به طرفین و نوع برند نیز دارد.تعاملاتی که در اقتصاد مشارکتی یا کسب‌ و کارهای مشارکتی اتفاق می‌افتد، در عین حال که همچنان قسمتی از تعاملات بازار هستند، ویژگی‌های مبادله کالا به ‌کالا را در خود دارند. فناوری این مساله را ممکن کرده است که شکل‌های پیشامدرن مبادلات را در معاملات بازار مدرن داشته باشیم. این امر نکته‌ای است که به نظر من فراتر و مهم‌تر از عبارت «اقتصاد مشارکتی» است.جنبه دوم این مساله، ایجاد پیوندهای اجتماعی است. در اقتصاد مشارکتی نوعی جدید از رابطه ایجاد می‌شود و مثلاً مهمان

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

آیا اقتصاد مشارکتی به هم خوردن نظم اجتماعی را در پی دارد

آنها شرمگین نیستند

پیش از رکود بزرگ، آمریکا ۸۴ هزار راننده تاکسی داشت. تا سال ۱۹۳۲ تعداد آنها به ۱۵۰ هزار نفر رسید زیرا بسیاری از بیکاران به این عرصه وارد شدند. زیاد شدن تاکسی‌ها باعث شد کنترل رانندگان دشوار شود و این مساله به ترافیک، کاهش هزینه و رانندگی خطرناک منجر شود. در سال ۱۹۳۷ این مساله قانونمند شد. به نوشته نشریه کپیتال نیویورک «شهرها شرایط دقیقی برای گرفتن مجوز تعیین و کرایه‌ها، پوشش بیمه و کیفیت خودرو را قانونمند کردند». حدود ۸۰ سال بعد از رکود بزرگ، اکنون شرکت بحث برانگیز اوبر سر برآورده است که به افراد بیکار یا کم‌کار امکان می‌دهد وارد همین عرصه شوند. مساله اکنون اقتصاد مشارکتی یا کسب‌ و کارهای مشارکتی است که عرصه سیاسی را نیز بر هم زده. همان‌طور که نیکولاس ریچارد خبرنگار آسوشیتدپرس می‌گوید:«بحث در مورد شرکت کرایه خودرو اوبر منجر به اختلافاتی معین در حزب دموکرات و چپ‌ها شده است که می‌خواهند اقتصاد مشارکتی جدید را قانونمند کنند. جمهوری‌خواهان می‌خواهند از این فرصت‌ها استفاده کنند و صحنه‌های درونی شهرها را به بخشی درآمدزا برای صنعت فناوری تبدیل سازند… این مساله در خانواده خود من هم اختلافاتی به وجود آورده است. من معتقدم اوبر یعنی استفاده عالی از فناوری که رانندگان را با

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 135

دزدی یا به‌ اشتراک گذاشتن؟

اتوپیای نصفه‌ ونیمه

اقتصاد مشارکتی به فروشندگان و خریداران قدرت بیشتری می‌دهد؛ در عین حال قیمت‌ها را پایین می‌آورد و کیفیت را بالا می‌برد. اما عبارت «اقتصاد مشارکتی» صرفاً حاصل این است که ما قانع شده‌ایم این عبارت را به جای «فردی بدون مجوز، اقتصاد را بالاپایین می‌کند» به کار بریم.نگاهی به ایر بی‌ان‌بی بیندازید. یکی می‌آید می‌گوید «ما آخر هفته نیستیم. می‌خواهید از خانه ما استفاده کنید؟» واقعیت ماجرا این است که «ما آخر هفته نیستیم. از کارت اعتباری‌تان پرداخت می‌کنید با به صورت نقدی؟ هشدار آتش و مجوز هم نداریم. اما ارزان‌تر از هتل است و ممکن است من هم روانی باشم». یا مثلاً در سیستم اوبر یکی پیدا می‌شود که می‌گوید «می‌خواهی سوار شوی؟ مثل هیچهایک». اما در واقع هیچ‌ وقت نمی‌توانید به طور رایگان سوار ماشین کسی در این سیستم شوید. البته من از اوبر و ایر بی‌ان‌بی حمایت می‌کنم؛ هم از نظر ایدئولوژی و هم از نظر مالی. مثلاً در آمستردام تاکسی‌ها سال‌هاست در انحصار قشر خاصی (اراذل و اوباش) هستند. آنها هنگامی که این انحصار را از دست دادند، اعتراض کردند و برای خودشان جنگی راه انداختند. طبعاً هر کسی در چنین شرایطی ترجیح می‌دهد از اوبر استفاده کند؛ راننده‌ای که تا حدودی می‌شناسد. همچنین من هم

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 138

معایب کسب‌وکارهای مشارکتی

کلاهبرداران مدرن

اقتصاد مشارکتی – که نمونه‌های آن در شرکت‌هایی مانند ایر بی‌ان‌بی یا اوبر دیده می‌شود که هر دو اکنون سرمایه‌هایی میلیارد دلاری دارند – جدیدترین موضوع مورد توجه نویسندگان اقتصادی است. اما جدا از اشتیاق درباره این موضوع جدید، بسیاری از همین نویسندگان این واقعیت را نادیده گرفته‌اند که این مدل تجاری جدید تا حد زیادی مبتنی بر دور زدن مقررات و شکستن قانون است.در نگاه اول ایر بی‌ان‌بی سرویس اینترنت‌محور است که امکان اجاره دادن اتاق‌های اضافی را طی چند روز برای غریبه‌ها فراهم می‌کند. اوبر نیز یک خدمات اینترنتی تاکسی است که به ده‌ها هزار نفر از مردم امکان می‌دهد به درخواست مسافران با خودروهای خودشان پاسخ دهند. صدها مورد از چنین خدماتی شامل اجاره و فروش هر چیزی از ابزارهای برقی گرفته تا لباس‌های دست دوم عروسی نیز وجود دارند. نکته خوب اقتصاد مشارکتی در آن است که استفاده از منابع کمتر دیده‌شده را تسهیل می‌کند. میلیون‌ها نفر اکنون خانه و آپارتمان‌هایی در اختیار دارند که اتاق‌هایشان خالی مانده است و اکنون ایر بی‌ان‌بی امکان سودآوری از همان اتاق‌های خالی را مهیا ساخته و در عین حال مکانی را نیز با قیمت مناسب برای مهمانان فراهم می‌کند که معمولاً بسیار ارزان‌تر از هتل است. قیمت‌های اوبر بسیار

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 139

آینده چطور رقم خواهد خورد

جهش اقتصادی، برند یا ورشکستگی

انقلاب دیجیتال به نقطه‌ای رسیده که در آن قرض گرفتن از «همسایگان» منجر به رشد یک مدل اقتصادی جدید شده است. برخی معتقدند اکنون پتانسیل هموار کردن راه برای رسیدن به یک مدینه فاضله فراهم شده است، برخی نیز عکس این باور را دارند.به هر روی جهان غرب اکنون به این سوال رسیده است که چطور از قدرت دسترسی استفاده و روش‌های جدیدی را برای زندگی، کار و مصرف تعریف کند.جیم وایت مدیر روندهای شرکت مشاوره طراحی برند فیچ می‌گوید:«تعداد فزاینده‌ای از افراد اکنون دسترسی را فراتر از مالکیت می‌دانند. این مساله منجر به رشد سریع شرکت‌های نفر به نفر و اقتصاد مشارکتی مانند ایر بی‌ان‌بی یا زوپا شده است.»این شرکت‌ها پاسخی هستند به تقاضای مصرف‌کنندگان برای بهره‌وری، ارزش و راحتی، و در همین روند به صورتی گسترده مدل‌های تجاری صنایع خود را تغییر می‌دهند. شاید مهم‌ترین مورد این باشد که آنها تمایز میان شرکت‌ها و مصرف‌کنندگان را به شکلی که در سرمایه‌داری سنتی می‌دیدیم، از میان می‌برند.وقتی وارد این دوره انتقالی از سرمایه‌داری به عرصه‌ای جدید می‌شویم، افراد تقریباً درباره همه چیز این سیستم همکارانه و به ویژه پلتفرم‌های فعال‌کننده آن، سوال خواهند داشت.آیا به لحاظ اجتماعی عادلانه‌اند؟ آیا قانونی‌اند؟ چه کسی واقعاً برنده است؟ و این مساله برای

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 141

اقتصاد مشارکتی و بهبود زندگی

بیش از یک واژه

ظاهراً اوبر در تمامی تیترهای خبری دنیای فناوری و تجارت دیده می‌شود اما اقتصاد مشارکتی یا کسب‌ و کارهای مشارکتی خارج از حوزه فناوری و ذهن روزنامه‌نگاران، تا چه حدگسترده است؟ خیلی. این هفته گزارشی جدید نشان داد شرکت‌هایی مانند اوبر و ایر بی‌ان‌بی اساساً روش زندگی ما را در آمریکا تغییر می‌دهند. تاکنون ۴۵ میلیون بزرگسال آمریکایی یا بیشتر از یک پنجم، در یک شرکت مشارکتی کار کرده‌اند، این گزارش را شرکت روابط عمومی و ارتباطات راهبردی جهانی برسون مارستلر، موسسه آسپن برای آینده نوآوری‌های کاری و تایم به صورت مشترک انجام داده‌اند. شرکت پن‌شون برلند ۱۶ تا ۲۵ نوامبر نظرسنجی را انجام داد که سه هزار نفر به صورت اینترنتی در آن شرکت کردند. دو برابر تعداد آمریکایی‌هایی که در اقتصاد مشارکتی فعالیت داشته‌اند، از خدمات تامینی شرکت‌های اقتصاد اشتراک‌گذاری استفاده می‌کنند. بیش از ۸۶ میلیون بزرگسال آمریکایی یا بیش از یک‌پنجم مردم نیز از خدمات اقتصاد مشارکتی استفاده کرده‌اند. اقتصاد مشارکتی شامل شرکت‌هایی است که از فناوری برای شناسایی کالاها یا خدمات اضافی یا بلااستفاده، استفاده می‌کنند و آنها را به کسانی مرتبط می‌کنند که به دنبال چنین خدماتی می‌گردند. اوبر و ایر بی‌ان‌بی در واقع در اغلب کشورها شناخته شده‌اند اما نام‌های کمتر شناخته‌شده بی‌شمار دیگری

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 142

بنیانگذار تسک ربیت:

چرا کارهای عجیب خواهیم کرد

بنیانگذار تسک ربیت توضیح می‌دهد که چرا نیاز به فضای کاری و سبک زندگی انعطاف‌پذیرتر، مردم را به سمت «اجراگری» امور می‌برد.در آمریکا امروز، شرکت‌های بزرگ بر اساس احتمال کشف روشی برای برآوردن نیازهای شخصی مهم تاسیس می‌شوند. لی باسک معتقد است این اتفاق برای او در سال ۲۰۰۸ و زمانی پیش آمد که متوجه شد غذای سگ محبوبش کوب تمام شده است، دقیقاً زمانی که می‌خواست با همسرش کوین به گردش برود. خانم باسک که به عنوان مهندس نرم‌افزار برای شرکت آی‌بی‌ام در بوستون کار می‌کرد، آرزو کرد کاش می‌توانست با شبکه‌ای از افراد آنلاین تماس بگیرد که این مشکل را برای او حل کنند. با همین آرزو ضمن پرداخت ۹۹/۶ دلار دامنه www.myerrand.com را خریداری کرد. وقتی در حال شام خوردن با کوین بود -که او هم در آی‌بی‌ام کار می‌کند- صحبت کلاً به همین موضوع محدود شد. وقتی این زوج به خانه برگشتند، شروع به نوشتن برنامه تجاری خود کردند. چهار ماه بعد، باسک شغلش را در شرکت آی‌بی‌ام رها کرد تا به صورت تمام‌وقت روی این پروژه کار کند و در ماه سپتامبر پلتفرم شرکت را را انداخت. همان روند به ایجاد تسک ربیت منجر شد که اکنون به کلیدواژه‌ای برای اشتراک‌گذاری کارهای کوچک تبدیل شده

شماره 40 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 144

آینده ایر بی‌ان‌بی در شهرها

آغاز انقلاب

تنها در عرض شش سال، شرکت ایر بی‌ان‌بی رشدی تصاعدی داشته و حتی توجه قانونگذاران را نیز جلب کرده است. برایان چسکی مدیرعامل ایر بی‌ان‌بی دلیل نیاز به همکاری این شرکت با شهرهای مختلف را توضیح می‌دهد.شرکت ایر بی‌ان‌بی از زمان بنیانگذاری در سال ۲۰۰۸ با فراهم کردن امکان اجاره دادن خانه یا اتاق برای هزاران نفر در سراسر دنیا، به رشد اقتصاد مشارکتی کمک کرده است. با این وجود در حالی که ۴۲۵ هزار نفر در خانه‌های لیست‌شده در این شرکت سکونت دارند، رشد شرکت تحت تاثیر قوانینی قرار گرفته که با شعار دادن امکان به هر فردی، از جمله مستاجران، برای واگذاری اقامت در محل زندگی‌شان در ازای پول، در تناقض است. در این مصاحبه آقای ریک کرکلند بنیانگذار و برایان چسکی مدیرعامل شرکت ایر بی‌ان‌بی روش تعامل این شرکت با شهرها را بررسی می‌کنند. متنی تدوین‌شده از نظرات چسکی را در ادامه آورده‌ایم. آغاز یک انقلاب مساله اعتماد بود که تنها به شرکت‌ها منحصر می‌شد. امکان اعتماد تنها به شرکت‌ها یا افرادی درون جامعه‌تان وجود داشت. اکنون این اعتماد تمرکززدایی شده است – هر فردی می‌تواند مانند یک برند عمل کند.شرکت ایر بی‌ان‌بی روشی است که می‌توانید در زمان سفر، خانه‌ای را در هر جایی از دنیا

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

نگاهی به همزیستی موسیقی و فناوری

تنها صداست که می‌ماند…

قدیم‌ترها حدوداً ‌دو دهه پیش، وقتی آنهایی که موسیقی بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی شان بود، با واک‌من‌ها مواجه شدند انگار همه آنچه می‌خواستند داخل آن دستگاه‌های مستطیل‌شکل جا می‌گرفت: قابل حمل و کوچک؛ کوچک‌تر از ضبط‌ها و پخش‌کننده های صوتی غول‌پیکر. هرچند عموماً کیفیت صدای خوبی نداشتند. نوارهای کاست را جا می‌دادی توی کیفت و راه که می‌رفتی، تق‌تق می‌خوردند به هم و آن صدای تق‌تق نوارکاست‌ها توی کیفت بهترین صدای دنیا بود؛ تق‌تق‌ها ادامه می‌یافت تا آنجایی که توی صف اتوبوس یا تاکسی، نوبت عوض کردن کاست می‌رسید: نوار قبلی را درمی آوردی و نوار جدید را داخل واک‌من قرار می‌دادی؛ تق‌تق، تق‌تق‌های ابدی با وعده دنیایی از صوت، ریتم و هارمونی. همین گروه از مخاطبان موسیقی احتمالاً در مواجهه با سی‌دی‌من‌ها کیف‌شان پر شده بود از سی‌دی که سبک‌تر از کاست بود و جای کمتری را هم اشغال می‌کرد؛ حالا بگذریم از اینکه گه‌گاه سی‌دی‌ها صدای خش می‌دادند و کار نمی‌کردند اما انقلاب واقعی در حوزه موسیقی وقتی اتفاق افتاد که Mp3پلیرها وارد بازار شدند؛ زمان وداع با سی‌دی‌ها و نوارکاست‌ها رسیده بود. داشتن تعداد زیادی موسیقی با کیفیت صدای خوب روی تبلت، آی‌پاد، Mp4 و غیره و غیره و غیره لذتی بود که فناوری به مخاطبان موسیقی

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

ارتباط موسیقی و فناوری با یکدیگر چگونه است

موسیقی و فناوری

نوآوری در موسیقی‌ همواره ارتباط نزدیکی با فناوری داشته است. اهالی مکتب فیثاغورس، مقیاس‌ها را بر اساس مفاهیم ریاضی خود که سازگار با طبیعت بود، ایجاد کردند؛ موتسارت قطعات موسیقی نوآورانه خود را با مرکزیت پیانو‌هایی که تازه اختراع شده بودند، نوشت و بیتلز تقریباً با پیشگامی در هر فناوری ضبط مدرن، به طور کامل چهره موسیقی عامه‌پسند را تغییر داد. امروزه در دنیایی زندگی می‌کنیم که قدرت اتصال و محاسبه به بی‌نهایت نزدیک است و اکنون زیر سایه فضای فناوری، از این واقعیت که فعال‌ترین حوزه خلاقیت در موسیقی در دنیای موسیقی الکترونیکی اتفاق می‌افتد، نباید تعجب کرد به ویژه موسیقی رقص که به نظر می‌رسد سرانجام در آمریکا نیز ریشه می‌دواند. دو روند پیشرفت کلی وجود دارد که این انقلاب موسیقی را رقم زده است. ابتدا اینکه کامپیوترها چنان قدرتمند شده‌اند که در کل هیچ محدودیتی برای خلاقیت در تولید دیجیتال موسیقی وجود ندارد. اگر بگوییم مجموعه صوتی بی‌نهایتی در دسترس تولیدکننده‌های الکترونیک است و این قدرت برای هر شخص در دنیا حتی با ساده‌ترین دستگاه مدرن قابل دسترسی است، اغراق نکرده‌ایم. مساله دوم اینکه یکپارچه‌سازی کامل شبکه‌های اجتماعی، به اشتراک‌گذاری موسیقی در سطح جهانی را موجب شده است. نوآوری در فناوری و فرهنگ به اشتراک‌گذاری و گسترش

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121
شماره 34 خدمت و تجارت پرونده - پیوست جهان صفحه 84

ارتباط با سوئیفت از طریق سپام فراهم می‌شود

دو پادشاه در کشوری می‌گنجند

درست زمانی که سوئیفت به دلیل تحریم‌ها قطع شد و شبکه بانکی کشور نگران چگونگی برقراری ارتباط بود، بانک مرکزی از سامانه‌ای رونمایی کرد که نام سپام را یدک کشید: سامانه پیام‌رسان الکترونیکی مالی؛ ترجمه فارسی سوئیفت. حال با برداشته شدن تحریم‌ها و اتصال مجدد به سوئیفت بانک مرکزی برنامه‌ای در دستور کار خود قرار داده است که با به‌روزرسانی سپام، شبکه بانکی کشور از طریق این شبکه پیام‌رسان مالی به سوئیفت متصل شود. سپام چگونه آمد؟ با شدت گرفتن تحریم‌ها بانک مرکزی به فکر چاره‌اندیشی برای جایگزینی سوئیفت در داخل کشور افتاده بود، روند جهانی به ‌گونه‌ای بود که احتمال تحریم‌های بیشتر و افزایش فشار بیشتر به شبکه مالی ایران دور از ذهن نبود و از گفته‌شان مشخص بود شبکه مالی ایران را هدف گرفته‌اند. در آن زمان بانک مرکزی سعی می‌کرد خود را برای مقابله با این تهدیدها تجهیز کند تا کمترین آسیب را در این دوره زمانی تجربه کند، ایجاد سامانه پیام‌رسانی الکترونیکی مالی کشور با این رویکرد در دستور کاری کشور قرار گرفت و از تاریخ ۲۷ مهرماه ۹۲ رسماً جایگزین سوئیفت شد. هرچند سپام ارزی زودتر از سپام ریالی ایجاد شده بود اما با آماده شدن این دو فاز بانک مرکزی با ابلاغ دستورالعملی بانک‌ها

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122
شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 125

تاثیر پیشرفت فناوری بر موسیقی

از بلندگو‌ها تا هدفون‌ها

به نحوه گوش دادن موسیقی در اواخر قرن پیش فکر کنید؛ چگونه از موسیقی جدید باخبر می‌شدید و آن را به دست می‌آوردید، چه فکری در مورد آن داشتید؟ بسته به سنی که در اواخر ۱۹۹۹ داشتید و اینکه تا چه حد درگیر اینترنت بودید، ممکن بود چند MP3 روی حافظه کامپیوتر خود داشته باشید (شاید هنوز زیاد نبود، مگر اینکه سریع به نپستر که در نیمه دوم همان سال آغاز به کار کرد، عادت کرده بودید). احتمالاً سی‌دی‌های زیادی داشتید و به طور منظم سی‌دی‌های جدید می‌خریدید.دیسک‌من احتمالاً بهترین فناوری تجربه موسیقی قابل حمل شما بود. احتمالاً هدفون شما، هدست ضعیفی با گوشی‌های بزرگ بود – نه هدفون‌هایی که در درون گوش جای می‌گیرند و نه هدفون‌های بزرگ بیتس که امروزه وجود دارد. و البته دیسک‌من در خارج از خانه بی‌ارزش بود مگر اینکه کیف سی‌دی داشته باشید و سی‌دی‌ها را از بسته منحصر به فرد خود خارج می‌کردید یا احتمالاً بر اساس آنچه در رادیو FM می‌شنیدید و با در نظر گرفتن بودجه‌ای که داشتید، در مورد سی‌دی‌ها یا کاست‌ها یا آلبوم‌هایی که ارزش خریدن داشتند، تصمیم می‌گرفتید. یا شاید مطالبی در هفته‌نامه محلی خود می‌خواندید. شاید دوستان‌تان با گلچین‌های خودشان روی کاست‌های خاکستری و خام مکسل، شما

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

چرا مشاغل موسیقی در اثر فناوری تخریب می‌شوند

خداحافظی با رویاها

قبلاً این‌گونه بود که اگر بهترین و باهوش‌ترین مردم ما به هنر علاقه‌مند بودند، دلایل خوبی برای ورود به این حرفه داشتند و آینده بلندمدت خوبی نیز برای آن می‌دیدند. امروزه چنین نیست زیرا هنگام در نظر گرفتن انتخاب شغل و فرصت‌های آن باید توجه داشت که مشاغل موسیقی در اثر صنعت فناوری، تخریب می‌شوند و هیچ انتهایی برای این حرکت به چشم نمی‌خورد.زمانی موسیقی را از بهترین حرفه‌ها می‌دانستند ولی به نظر می‌رسد چنین دیدگاهی در دهه ۹۰ با وجود به اوج رسیدن صنعت موسیقی، دچار زوال شد. از آن زمان تاکنون موسیقی در سراشیبی بوده چرا که فرار مغزها و نبود درآمد برای استعدادها به سقوط این صنعت کمک کرده و امروزه درآمد موسیقی تقریباً نصف دوران اوج آن است. چگونه چنین چیزی اتفاق افتاد؟ چطور صنعتی که زمانی محوریت رویای اشخاص را تشکیل می‌داد، ناگهان مانند ابزار نقره‌ای زنگ زد؟ اگر قدمی به عقب برداریم و موضوع را از دیدگاه کلان نگاه کنیم، به نظر می‌رسد چهار علت اصلی برای وضعیت کنونی وجود دارد. ۱- موسیقی دیگر جذابیت ندارد در گذشته همراهی با نوازندگان و اهالی موسیقی در حالت کلی جذاب بود و حتی اگر فرصت می‌شد، دوستی با ستارگان راک جذاب‌تر نیز می‌نمود. موسیقیدان‌ها محوریت دنیای

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه

موسیقیدان یا ماشین؟

از سفر NAMM 2016 Show بازگشته‌اید و متوجه می‌شوید که اکنون ۲۰۱۶ است، هنوز در زیرزمین خانه زندگی می‌کنید و موسیقی تکنو را از لپ‌تاپ کهنه‌ای که دوست قدیمی به شما داده است، پخش می‌کنید. آلبوم تِک‌هاوس و پیشرو که در سال ۲۰۱۰ ساختید، طرفدار پیدا نکرد و فکر می‌کنید پیر، فرسوده و خارج از دایره بازی هستید. شرکت‌هایی نظیر کورگ، موگ و رولاند هرساله با ترکیبات جدید، ماشین‌های درام، سکانسر و ابزار جانبی از راه می‌رسند و اغلب پی بردن به اینکه کدام ابزار واقعاً به مجموعه شما کمک خواهد کرد، دشوار است. اخیراً شاون رودیمن تهیه‌کننده و دی‌جی اهل پترزبورگ که کارهای سینتی‌سایزر زیادی دارد، عباراتی در فیس‌بوک نوشت که همه را وادار به تفکر کرد:«در دهه‌های ۷۰ و ۸۰، تولیدکننده‌های ماشین موسیقی برای موسیقیدان‌ها ماشین تولید می‌کردند و امروز برای ماشین‌ها موسیقیدان تولید می‌کنیم.» شاید حق با شاون باشد: اولین ماشین‌های تجاری موسیقی که در دهه ۱۹۵۰ تولید شدند، بیش از ماشین‌های امروزی به موسیقیدان تکیه داشتند. ماشین‌های امروزی اغلب برای نیازهای تعریف‌شده هنرمندانی که از آنها استفاده خواهند کرد، طراحی شده‌اند. یکی از ماشین‌های درام که وارد بازار شد – وورلیتزر سایدمن ۱۹۵۹ – صرفاً برای نمایش‌های زنده تولید شد که به نوازنده درام نیاز داشت

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 131

فناوری کمر به کشتن واسطه‌‌ها و برندهای موسیقی بسته است

زنده‌باد مخاطب

لوگوی «پایرت بی» تقلیدی از هشداری قدیمی است که می‌گفت «تکثیر نوار در خانه صنعت موسیقی را می‌کشد» و در آن تصویر یک نوار کاست در حال پخش دیده می‌شد که یک جمجمه با دو استخوان متقاطع روی آن قرار داشت. در دهه ۸۰ صنعت موسیقی از ضبط روی کاست ترسیده بود و تصور می‌کرد مشتریان تنها به کپی موسیقی یا ضبط از رادیو روی خواهند آورد اما این اتفاق هرگز رخ نداد و حداقل تا حدی نبود که مساله‌‌ای واقعی برای تجارت موسیقی به همراه داشته باشد.همین مباحث زمانی نیز برای فناوری‌هایی مانند مینی‌دیسک و سی‌دی‌ها مطرح شد. اما چیزی که بیش از همه صنعت موسیقی را به هراس انداخت، ورود خدماتی مانند نپستر و AudioGalaxy بود که به افراد امکان می‌داد موسیقی را بدون هیچ هزینه‌ای روی اینترنت به اشتراک بگذارند. صنعت موسیقی از مشاهده تبادل نسخه‌های دیجیتالی به هراس افتاد که تبادل‌شان به کاهش کیفیت آنها منجر نمی‌شد، موضوعی که در مورد کاست‌ها کمی از ترس آنها می‌کاست. اما این اینترنت نبود که صنعت موسیقی را به هراس انداخت. در واقع هنوز هم بسیاری از مسائل برای آهنگسازان و برندها مبهم است. تیلور سوئیفت سال بسیار خوبی را گذراند و آخرین آلبوم او نیز ثروت زیادی برایش

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه

گفت وگو با کسی که ماشینی‌شدن موسیقی را رقم می‌زند

به خاطر امری انسانی

پیتر گراگسون متولد ادینبورگ، موسیقیدان و بنیانگذار شرکت کولاب کریتیو الکتریک است که به دنبال افزایش پیوند میان هنر و فناوری است. او سال گذشته در همکاری با دانیل جونز آهنگساز و «هنرمند صوتی» و بریتن سینفونیا، نرم‌افزار Listening Machine را طراحی کرد. همچنین اولین آلبوم موسیقی ویولونسل الکتریک و آکوستیک او به نام ترمینال، در سال ۲۰۱۰ منتشر شد.از اواخر امسال نیز گراگسون به دنبال کار روی یک آلبوم جدید و موسیقی فیلم است. شما هم می‌توانید موسیقی بسازید و هم برنامه بنویسید، آیا این دو شبیه هم هستند؟شباهت‌هایی وجود دارد. کاری را شروع می‌کنیم و باید ببینیم چه چیزهایی وجود دارد و همان‌ها را فعال کنیم. راه‌های بسیاری برای رسیدن به این هدف وجود دارد، همه چیز را باید مد نظر قرار داد و انتخاب‌های زیبایی‌شناختی بسیاری کرد تا روند ادامه یابد. حل مساله ساده نیست. همه نوع سوراخ موشی وجود دارد که شاید چندین روز در آن گم شوید… شما روی کم کردن فاصله فناوری و هنر کار کرده‌اید، با چه دشواری‌هایی روبه‌رو بوده‌اید؟کدنویسی فوق‌العاده است، نوعی هنر فراگیر است. مکانیسم‌های اصلی این مساله را نشان نمی‌دهند. آنها کدنویسی را بخشی از خروجی خلاقانه نمی‌دانند. فرض می‌کنند کدنویسی نوعی پیش‌تولید است، اولین مرحله‌ای که باید با آن

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

چرا صنعت موسیقی به جنگ یوتیوب رفته است؟

جهت وزش باد

موضوع یوتیوب و صنعت موسیقی بسیار پیچیده است. یوتیوب با فاصله‌ای زیاد از دیگر رقیبان، بزرگ‌ترین خدمات استریم موسیقی در جهان و در عین حال خار چشم بسیاری در صنعت موسیقی است. در هفته جاری نهاد موسیقی بریتانیا بار دیگر از یوتیوب به خاطر «خلاء ارزشی» یا نپرداختن هزینه‌ای متناسب با تعداد آهنگ‌های استریم‌شده در این خدمات به آهنگسازان و مالکان حقوق، انتقاد کرد. باید در این جدال و بحث‌ها به چندین سوال کلیدی پاسخ داده شود. چرا صنعت موسیقی تا این حد با یوتیوب در جدال است؟ چرا یوتیوب معتقد است این گفته‌ها اشتباهند؟ و در جدال میان دنیای فناوری و سرگرمی، چه اتفاقی خواهد افتاد؟ چرا صنعت موسیقی تا این حد با یوتیوب در جدال است؟ جدال کنونی صنعت موسیقی با یوتیوب به همان موضوع «خلاء ارزشی» برمی‌گردد – رشد سریع تعداد استریم‌های نماهنگ‌ها در این خدمات که انطباقی با رشد مشابه در پرداخت به برندهای ناشران نداشته است.نهاد موسیقی بریتانیا BPI در تایید ادعای خود به آمار سال ۲۰۱۵ اشاره دارد که بر اساس آن میزان استریم موسیقی در خدماتی مانند یوتیوب تا ۸۸ درصد رشد داشته است اما میزان پرداختی به مالکان حقوق تنها ۴/۰ درصد رشد کرده و به ۴/۲۴ میلیون پوند رسیده- این مبلغ

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 136

اسپاتیفای و پخش موسیقی آنلاین رایگان نجات‌دهنده صنعت موسیقی هستند

ناجی یا قاتل؟

دانیل اک مدیر اجرایی اسپاتیفای پیش‌بینی کرده است که خدمات موسیقی رایگان اینترنتی به رشد این صنعت تا ۱۰ برابر اندازه کنونی آن کمک می‌کند و در آینده تمایز میان ارائه‌‌دهندگان خدمات را از بین می‌برد. شرکت اسپاتیفای که تاکنون حدود سه میلیارد دلار به مالکان حقوق معنوی پرداخت کرده اکنون خود را به عنوان یکی از رقبای سیستم‌های سنتی پخش مطرح می‌کند که به تازگی اخبار، آب و هوا، پادکست و ویدئو را نیز به خدمات خود اضافه کرده است. اک در مصاحبه‌ای با نشریه آبزرور گفت:«روش‌های دنیای قدیم دیگر به کار نمی‌آیند. وقتی به موسیقی در آینده فکر می‌کنم بین چیزی که قبلاً به آن رادیو می‌گفتند با آنچه کتابخانه موسیقی خوانده می‌شد، تفاوتی نمی‌بینم. تنها گوش دادن به موسیقی است که می‌ماند و مفهوم صنایع متفاوت و رقیب از میان خواهد رفت.»اسپاتیفای در حال توسعه تلاش‌های خود برای جلب مخاطبان اصلی از طریق تاکید بر مجموعه‌ای از پلی‌لیست‌هاست که توسط یک تیم سردبیری داخلی «برنامه‌ریزی» و بر اساس زمان روز، فعالیت‌های محبوب و عادات موسیقی به شنونده پیشنهاد داده می‌شود. اک می‌گوید:«ما همواره در حال بهتر شدن هستیم و به این ترتیب هنرمندان از خدمات بهتری برخوردار شده‌اند و ابزاری برای ورود هنرمندان جدید به بازار فراهم

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 138

استارت‌آپ‌های موسیقی و فناوری در سال 2016

دیوار اجتماعی

صنعت موسیقی از چشم‌انداز استارت‌آپ‌های موسیقی در سال ۲۰۱۵ چندان چشمگیر نبود. چرا؟ به دلیل اینکه تقاضای چندانی برای ابزارهای موسیقی در رسانه‌های اجتماعی وجود نداشتند. اما با ورود به سال جدید و گذار شرکت‌های فناوری جدید به این صنعت به استارت‌آپ‌های فعال در عرصه موسیقی توجه زیادی شد. در حال حاضر شرکت‌های مبتکر زیادی با پتانسیل‌های مضاعف در صنعت موسیقی راه‌اندازی شده‌اند.در اینجا لیستی از این استارت‌آپ‌ها را مشاهده می‌کنید که از سال ۲۰۱۵ راه‌اندازی شده‌اند و آینده‌ای قابل قبول در سال جاری خواهند داشت.لازم به ذکر است که ادعا نمی‌کنیم کلیه شرکت‌های این لیست به موفقیت قطعی دست می‌یابند. در واقع ما هنوز نسبت به پایداری این شرکت‌ها یا تقاضا برای ابزارهای آنها شک و تردید داریم. لیکن در مجموع روایت‌های آنها می‌تواند درس‌هایی ارزشمند برای صنعت موسیقی در سال آینده محسوب شود. Jukedeck شرکت بریتانیایی جوددک (Jukedeck) طی دسامبر امسال راه‌اندازی شد و بحث‌های زیادی در زمینه سیستم‌های هوش مصنوعی‌ و صنعت موسیقی به راه انداخت. مشتریان این سرویس در درجه اول سازندگان مستقل ویدئو بودند که با انتخاب حالت، سبک، سرعت و مدت‌زمان می‌توانستند موسیقی خاص خود را بیابند. کاربران یک هفته به طور رایگان قادر به دریافت پنج آهنگ هستند و در ادامه برای هر

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 140

حباب موسیقی در دنیای فناوری

هبوط غول‌ها

بازار سهام دچار نوسان شده و جریان سنگین سرمایه در سه‌ماهه چهارم به شدت افت پیدا کرده است. برخی غول‌های فناوری با پول‌هایی که به آسانی انباشته کرده‌اند از آسمان به زمین سقوط می‌کنند. این نوع رکود در بازار ممکن است بر برخی شرکت‌های فعال در موسیقی دیجیتال اثر بگذارد اما تحلیلگران معتقدند همه این ارزیابی‌ها صحیح نیست و احتمالاً با ایده‌های خوبی برای یافتن حامیان مالی بیشتر مواجه خواهیم بود.امروزه اگر به هر وبلاگ یا خبرنامه مالی سر بزنید از «تک‌شاخ‌»‌ها یعنی شرکت‌هایی با ارزش بیش از یک میلیارد دلار و پتانسیل بالای درآمد، بسیار می‌شنوید. با این حال بخش «تک‌شاخ‌های سال» در مجله فورچون خبر از هشدارهایی جدی می‌دهد. مجله اکونومیست نیز از سویی دیگر نسبت به وقوع زمین‌لرزه‌ای در شرکت‌های ۱۵۰ تک‌شاخ روی کره زمین هشدار داده است. بیل گرلی یکی از سرمایه‌گذاران مطرح فناوری نیز عذابی قریب‌الوقوع را برای بسیاری از شرکت‌های فناوری و فاقد سنگ ‌بنای مالی پیش‌بینی کرده است. از همین رو برخی سرمایه‌گذاران از بازار فعلی عقب‌نشینی کرده‌اند. فیدلیتی گزارشی از کاهش ۲۵ درصدی سرمایه‌گذاری در اسنپ‌چت (سرویس اشتراک عکس با ارزش ۱۵ میلیارد دلار) ارائه کرده و بلک‌راک (Blackrock) نیز همین آمار را درباره دراپ‌باکس با ارزش ۱۰ میلیارد دلار منتشر کرده

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 141
شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 142

چرا استارت‌آپ‌های موفق موسیقی کم‌شمارند

چالش بین ضایعات و تمرکز

بازار موسیقی دیجیتال در حال پیشرفت است اما زندگی برای استارت‌آپ‌های تازه‌کار روز‌به‌روز سخت‌تر می‌شود. شرکت ردیو (Rdio) قبل از کریسمس مجبور به خانه‌تکانی شد و کور موزیک (Cür Music) نتوانست پرداخت‌هایش را به موقع انجام دهد. حتی برخی از بزرگ‌ترین بازیکنان این صحنه بدون دغدغه نیستند. اغلب شرکت‌های موسیقی همدلی ناچیزی با فناوری دارند اما هنوز این مساله باقی است که چطور برخی استارت‌آپ‌ها بعد از ۲۰ سال تلاش به سودآوری می‌رسند یا مجبور به خروج از بازار شده‌اند. جدول زیر استارت‌آپ‌های بزرگ و فعال در زمینه موسیقی و فناوری را با سه مورد از بزرگ‌ترین استارت‌آپ‌های فناوری، در یک دوره مشخص مقایسه می‌کند. در این مقایسه موارد تاریخ راه‌اندازی، جمع‌آوری بودجه اولیه و ارزش کنونی با هم مقایسه شده‌اند. سری الف موضوعی کلیدی است که باید روی آن تمرکز کنیم. این سرمایه‌گذاری است که باعث می‌شود یک استارت‌آپ بتواند به سطح معناداری از تولید محصول در بازار برسد و تیم محصول، توسعه و بازاریابی راه بیندازد. ردیو، دیزر و اسپاتیفای به یک سرمایه‌گذاری سری الف نیاز داشتند که بیشتر از سرمایه سری الف برای موفق‌ترین استارت‌آپ‌های اخیر بوده است. اسپاتیفای تا به حال موفق‌ترین شرکت فناوری در زمینه موسیقی از منظر مقیاس و تاثیر بوده است. این شرکت

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 145

به وقت همنشینی واقعیت مجازی و موسیقی

در جلد دیگران

در آینده‌ای نه‌چندان دور می‌توانید با هدست‌های واقعیت مجازی در زندگی هر فرد روی این کره خاکی غوطه‌ور شوید. آیا دل‌تان می‌خواهد به جای کین ویست چند ساعتی برای هزاران نفر برنامه اجرا کنید یا مدت‌زمانی را با خانواده‌تان که دور از شما زندگی می‌کنند، بگذرانید؟ فقط کافی است یک عینک واقعیت مجازی تهیه کنید و وارد زندگی حرفه‌ای ستارگان پاپ شوید. قابلیت وسوسه‌برانگیزی است، این‌طور نیست؟مسلماً واقعیت مجازی کاربردهای دیگری هم غیر سرگرمی دارد. نیویورک تایمز به تازگی با مشارکت کاردبورد گوگل به کاربران امکان می‌دهد به اردوگاه‌های پناهجویان سرتاسر جهان بروند و تجربه‌ای تکان‌دهنده و جدی به دست آورند. هرچند امروزه دسترسی به ویدئوها و مقالات کار سختی نیست اما هیچ چیز به اندازه رفتن در جلد افراد دیگر با واقعیت مجازی هیجان‌انگیز نیست. خوشبختانه چنین ابزارهایی حس همدلی در شرایط ناگوار را به همراه دارد و موجب می‌شود بسیاری به فکر انجام کاری مفید برای دیگران بیفتند.اجازه دهید به بحث سرگرمی بازگردیم. واقعیت مجازی در عرصه موسیقی کاربردهای زیادی دارد که از امور آموزشی تا تجارب صرفاً لذت‌بخش متغیر هستند. در اینجا لیستی از این کاربردها را با هم مرور می‌کنیم که به باور من طی چند سال آینده در کانون توجه صنعت موسیقی قرار می‌گیرند. آموزش

شماره 38 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 146

مدیر آزمایشگاه طراحی تجربه موسیقی دانشگاه نیویورک:

به حمایت از کارهای خلاقانه علاقه‌مندیم

الکس روثمان مدیر Music Experience Design Lab دانشگاه نیویورک است. بنیاد ملی علوم بودجه‌ای را با هدف بررسی آموزش میان‌رشته‌ای تفکر کامپیوتری و موسیقایی و راهبردهای تجاری‌سازی فناوری‌های آموزش رسانه و موسیقی در اختیار او قرار داده است. گفت‌وگوی کوتاه زیر در دانشگاه نیویورک درباره کار اوست. شما کار خودتان را در موسیقی با نواختن ترومپت شروع کردید، فناوری موسیقی چطور شما را جذب کرد؟من دوره کارشناسی را در دانشگاه میشیگان گذراندم و با تخصص ترومپت، موسیقی را ادامه دادم. زمانی که آنجا بودم مطالعات اضافی‌ای هم در زمینه فناوری هنر، هنر تعاملی و مهندسی داشتم و این موارد را به شکل مدرک میان‌رشته‌ای درآوردم. همیشه به سخت‌افزار و طراحی رابط‌های جدید برای اظهار علاقه‌مند بودم از این رو زمان زیادی را برای سر هم کردن حسگرها در ترومپت و توسعه روش‌های افزایش انعطاف در خلق موسیقی الکترونیکی صرف کردم. این کار منجر به مشاوره با یک استارت‌آپ در کبک شد که بر طراحی ابزارهای موسیقایی الکترونیکی برای آموزش ابتدایی موسیقی تمرکز داشت. آنجا بود که یاد گرفتم چطور فناوری‌هایی با طراحی ضعیف برای آموزش در کلاس پدید آمده‌اند. این موضوع مرا به سمت ادامه تحصیلات کارشناسی ارشد و دکترا در موسیقی و نیز آموزش موسیقی در دبیرستان تا جایی

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

سرمایه‌گذاری در استارت‌آپ‌های جهان چه حال و روزی دارد

در هیاهوی رشد و شتاب

در یادداشت ورودی پرونده‌ای که به استارت‌آپ‌های جهانی و آداب آن پرداختیم نیم‌نگاهی داشتیم به روند تب‌آلود رشد و نمو این کسب و کارهای نو در فضای کسب و کار داخلی کشورمان. در پرونده همان شماره فلسفه و مسیر ایده استارت‌آپ‌ها را در جهان بررسی کردیم تا خواننده بتواند نظریه «استارت‌آپ‌ها تبی زودگذر در کشورمان هستند» را تا حدودی راستی‌آزمایی کند. یکی از علائم بالینی این تب در شرکت‌های بزرگ و صاحب سرمایه و تجربه می‌تواند نوعی برندسازی، یعنی کسب یا ساختن تصویری از خود به عنوان شرکتی پیشرو در عرصه نوین فناوری باشد؛ آن‌قدر نوین که هر طور هست با موج استارت‌آپی شدن همگام می‌شوند و به نوعی خود را درگیر می‌کنند. البته بدیهی است این هم مانند خوی استارت‌آپ الگوگرفته از آن چیزی است که در دره سیلیکونی و اقمار آن اتفاق می افتد؛ جایی که شرکت‌ها و کسب و کارهای بزرگ به دو شکل اصلی ساز و کار سرمایه‌گذاری خطرپذیر یا کارآفرین (Venture Capital) را در مسیر حمایت از ایده‌های نو و خلاق پیاده‌سازی می‌کنند. شکل اول ایجاد و خلق ایده‌های نو درون خود سازمان به شکل گلخانه‌ای یا رشدپذیر است، به طوری که یک شرکت بزرگ به هدایت هسته‌ای نو درون خود بذر یک استارت‌آپ را

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

رشددهنده‌های تجاری و شتاب‌دهنده‌ها

تفاوت بزرگ اینجاست

شاید عموم مردم هنوز چیزی در مورد تفاوت بین رشددهنده تجاری و شتاب‌دهنده‌ها ندانند که هر دو به منابع حیاتی استارت‌آپ‌ها تبدیل شده‌اند.با وجود اینکه این دو مفهوم اغلب با هم ترکیب می‌شوند، عناصر مهمی آنها را از هم جدا می‌کند. در بخش زیر خلاصه‌ای از این دو مفهوم مشهور ارائه می‌شود. رشددهنده چیست طبق تعریف اتحادیه ملی رشددهنده تجاری (ان.بی.آی.اِی)، رشددهنده «فرایند پشتیبانی تجاری است که توسعه موفقیت‌آمیز استارت‌آپ و شرکت‌های تازه متولدشده را شتاب می‌بخشد و برای این‌ کار، منابع و خدمات هدف‌داری ارائه می‌دهد. این خدمات معمولاً با مدیریت رشددهنده توسعه یافته و تنظیم می‌شوند و هم از طریق رشددهنده تجاری و هم از طریق شبکه ارتباطات، فراهم می‌آید».به طور خلاصه چنین برنامه‌هایی برای کمک به افزایش احتمال موفقیت استارت‌آپ‌ها به وجود آمده است. میکا کوچ مدیر نوآوری و کارآفرینی موسسه پلی‌تکنیک دانشگاه نیویورک که رشددهنده‌های Varick St.، NYC ACRE و DUMBO را ارائه می‌دهد، می‌گوید:«یکی از راه‌های فکر کردن به رشددهنده و کارآفرینی این است که به افزایش موفقیت در کارآفرینی کمک می‌کند، فرصت می‌آفریند و می‌تواند جوامع مختلف را توانمند سازد.»این برنامه‌ها با فراهم کردن مسائلی نظیر فضای دفتری، خدمات حرفه‌ای و مشاوره تجاری، احتمال موفقیت را بهبود می‌بخشند. در حالت کلی کسب و کار

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

چهار منبع اصلی سودمندی در رشددهنده‌های استارت‌آپ‌ها

تلاطم از نوع تجاری

کدام یک مسیر بهتری به سوی موفقیت است: عضویت در گروه یا تنها عمل کردن؟ برای بسیاری از کارآفرینان در فضای فناوری، تبدیل شدن به بخشی از مجموعه‌ای بزرگ‌تر باعث شده است کسب و کارشان سریع‌تر و روان‌تر راه بیفتد. در نهایت رشددهنده، پل مستحکمی برای عبور از ایده و رسیدن به مرحله عمل است.علتش این است: ۱- وظایف اجباری کمتر، توسعه بیشتر محصول رشددهنده‌ها که در سراسر دنیا ریشه می‌دوانند، راهنما و منابع استارت‌آپ را ارائه می‌دهند. در واقع مراکز رشد، محل تجمع سرمایه‌گذاران، سرمایه‌داران خطرپذیر و سایر افرادی را دربر می‌گیرد که قادر به آموزش کارآفرینی هستند. برخی، منابع قابل لمس ارائه می‌دهند نظیر کمک در حسابداری، فضای دفتری و راهنمای حقوقی. داشتن این زیرساخت تجاری به استارت‌آپ کمک می‌کند تا بر آنچه بیش از همه اهمیت دارد، تمرکز کند؛ یعنی تجارت اصلی (و نه مسئولیت‌های مدیریتی روزمره و اجباری).ما نیز به عنوان عضوی از رشددهنده تخصصی، سود برده‌ایم. شرکت ما نتیجه دو سازمان تبلیغاتی آنلاین در اروپاست و هر دو بخشی از یک شتاب‌دهنده تجاری هستیم (نکته‌ای در مورد شتاب‌دهنده‌ها و مراکز رشد: رشددهنده‌ها و شتاب‌دهنده‌ها به رشد تجارت کمک می‌کنند ولی رشددهنده‌ها شرکت‌ها را در مرحله نوزادی کمک می‌کنند، در حالی که شتاب‌دهنده‌ها سازمان‌ها را به

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

Idealab: یکی از بهترین رشددهنده‌های لس‌آنجلس

راه رفتن روی آب

ایده اصلی «Ideallab» فقط یک سال دوام آورد. بیل گراس بنیانگذار Idealab در لس‌آنجلس که به عنوان اولین مرکز رشد استارت‌آپ در ۱۹۹۶ تشکیل شد، می‌گوید:«به بلندمدت فکر نمی‌کردم. فکر نمی‌کردم این کار را ۱۷ سال ادامه دهم. این کار بیشتر مساله‌ای شخصی بود. در تمام طول زندگی به این نکته رسیده بودم که شرکتم هر چه بیشتر تمرکز کند، موفق‌تر خواهد بود.»او تلاش کرده بود راهی برای عملی کردن چند ایده پیدا کند ولی برای هر ایده، تمرکز بالایی به خرج داد. «به کارخانه شرکتی فکر کردم. قرار بود خدمات مشترک داشته باشیم ولی برای هر شرکت، سیستم مدیریت بسیار متمرکزی ارائه دهیم.»گراس با مدرک مهندسی مکانیک از سالتک فارغ‌التحصیل شد. به عنوان کارآفرین کهنه‌کار، اولین شرکت خود به نام سولار دیوایسز را زمانی بنا نهاد. او از آن زمان تاکنون شرکت‌های زیادی تاسیس کرده است. در سال ۱۹۹۱، نالج ادونچر را به عنوان منتشرکننده نرم‌افزار آموزشی بنیانگذاری کرد که اکنون به سومین شرکت بزرگ جهان تبدیل شده است.امروزه شرکت Idealab وی که در پاسادنا واقع شده، ۲۵ شرکت زیرمجموعه دارد. منطقه لس‌آنجلس از ۱۹۹۶ تاکنون تغییرات زیادی را شاهد بوده است. یکی از معدود نقاط ثابت آن Idealab بوده که هنوز هم به دعوت، غربالگری و کمک به

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

نگاه جسیکا لیوینگستون موسس Y Combinator

بیا این را هم امتحان کنیم

جسیکا لیوینگسون یکی از بنیانگذاران Y Combinator و همچنین نویسنده کتاب پرفروش «بنیانگذاران مشغول کار» است. این کتاب مجموعه‌ای از گفت‌وگوهای طولانی با بنیانگذاران موفق استارت‌آپ‌های فناوری در مورد روزهای اول ایجاد شرکت است. جسیکا لیوینگسون در مورد پیدایش Y Combinator و بنیانگذاران مشغول کار حرف می‌زند که هر دو حدود سال ۲۰۰۴ شکل گرفتند؛ درست زمانی که او شغل خود را در بانکداری رها ‌کرد. او می‌گوید مانند بسیاری از استارت‌آپ‌های موفق دنیا، هم Y Combinator (YC) و هم بنیانگذاران مشغول کار به صورت آزمایشی شکل گرفتند. ابتدا سعی دارم بر خلق خود YC تمرکز کنم. با بسیاری از بنیانگذاران استارت‌آپ مصاحبه می‌کنیم ولی خود YC نوعی استارت‌آپ به شمار می‌رود، درست است؟فکر می‌کنم YC قطعاً از بسیاری جهات استارت‌آپ است. داستان‌های پیدایش زیادی در مورد آغاز به کار استارت‌آپ‌ها شنیده‌ایم. به نوعی در مورد یکی از مشکلات فکر می‌کردیم و نظرمان این بود که می‌توانیم کارهای خوبی برای حل آن انجام دهیم. این کار را تصادفی آغاز کردیم و فکرش را نمی‌کردیم تا این اندازه بزرگ شود.خب، از کجا شروع شد؟ من و پائول، پائول گراهام، آن زمان دوست بودیم و در مورد بسیاری مسائل در زمینه سرمایه‌گذاری صحبت می‌کردیم. من در یک بانک سرمایه‌گذاری حضور داشتم ولی

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

بهترین رشددهنده‌ها و شتاب‌دهنده‌های استارت‌آپ

ثروتمندان ماجراجو

در چند سال اخیر استارت‌آپ‌ها به بخش مهمی از صحنه استارت‌آپ فناوری تبدیل شده‌اند. تعدادی استارت‌آپ فوق‌العاده از این برنامه‌ها پدید آمده‌اند که کارآفرینان جدید را تشویق به همکاری می‌کنند. دیوید کوه رئیس تک‌استارز می‌گوید این برنامه‌ها چنان محبوب شده‌اند که این روزها، هر لحظه یک شتاب‌دهنده بنیانگذاری می‌شود. این شرکت‌ها علاوه بر اینکه در شهرهای زیادی آغاز به کار می‌کنند، وارد ابعاد جدید نیز می‌شوند، مانند آموزش. این رشددهنده‌ها را جایگزین MBA می‌دانند. این نکته زمانی با تاکید بیشتری همراه می‌شود که امروزه Y Combinator حتی متقاضیانی را که ایده استارت‌آپ ندارند، نیز به کار می‌گیرد. این برنامه‌ها، آموزش، مشاوره و یادگیری عملی در مورد موضوعات فنی، تجاری و تخصیص بودجه را برای کارآفرینان جدید به ارمغان می‌آورد تا ایده خود را به محصول و سپس اجرای برنامه و فراتر از آن برسانند. فوربس در سال ۲۰۱۵، لیستی از رشددهنده‌ها و شتاب‌دهنده‌های برتر ایالات متحده منتشر کرد. رتبه‌بندی (در جدول زیر) بر چند عامل استوار است که همگی به ارزش شرکت‌های مراکز رشد مربوط می‌شوند. به عبارت دیگر قیمت خروجی یا آخرین ارزش‌گذاری سهام شرکت‌هایی را که از هر برنامه عبور کرده‌اند، بررسی کردیم. سایر شاخص‌ها را نیز در نظر گرفتیم، از جمله بودجه‌ای که شرکت به دست آورده

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 125

نوک کوه یخ

مخاطب خدمت شتاب‌دهنده‌ها و رشددهنده‌ ها کیست در حال حاضر منابع حمایتی استارت‌آپ‌ها بیش از همیشه است. مشکل در فروش بیش از حد و عرضه کمتر از حد است. بر اساس شاخص کافمن برای فعالیت استارت‌آپ‌ها در سال ۲۰۱۵، استارت‌آپ‌های آمریکایی در حال بازیابی خودشان هستند و اکنون به ازای هر ۱۰۰ هزار آمریکایی بالغ، ۳۱۰ کارآفرین وجود دارد. این یعنی حدود ۵۳۰ هزار مالک تجارت جدید هرماهه وارد بازار می‌شوند. با این وجود نرخ ناکامی تجارت‌های جدید نیز بسیار بالاست. تا جایی که چشم کار می‌کند شتاب‌دهنده وجود دارد در حال حاضر هزاران شتاب‌دهنده، رشددهنده، فضای همکاری، هاب‌های نوآوری، اتحادیه‌های دولتی، برنامه‌های دانشگاهی و غیره برای استارت‌آپ‌ها وجود دارد. آمار Angel به تنهایی نشان‌دهنده وجود ۴۲۳۳ رشددهنده بوده و لیست F6 نیز حضور ۳۸۵۱ شتاب‌دهنده را در زمان نوشتن این مقاله نشان می‌دهد. اما وقتی به مساله منابع موجود برای استارت‌آپ‌ها و کارآفرینان می‌رسیم، تعداد شتاب‌دهنده‌ها تنها نوک کوه یخ است.البته برنامه‌های حمایتی برای تجارت‌های جدید، پدیده نویی نیست. راندل استروس در کتاب خود درباره توماس ادیسون، به نام «جادوگر منلو پارک» می‌گوید رشددهنده‌ها و شتاب‌دهنده‌های کارآفرینی (به جز نام‌شان) از قرن ۱۹ وجود داشته‌اند، معروف‌ترین آنها منلو پارک در نیوجرسی است که فعالیت‌های ادیسون را از سال ۱۸۷۶

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

کدام شتاب‌دهنده‌ها واقعاً کارآمد هستند

عناصر جدید در چرخه حیات

افزایش ناگهانی استارت‌آپ‌ها و سرمایه خطرپذیر طی سال‌های اخیر با ظهور بازیگران جدید در فضای استارت‌آپ همراه بوده که به خوبی تبلیغ شده است. یکی از این موارد، یعنی شتاب‌دهنده‌های استارت‌آپ، توجه زیادی به خود جلب کرده ولی به ندرت موشکافی شده است. علاوه بر این معمولاً به اشتباه با سایر موسساتی که از استارت‌آپ‌های جدید پشتیبانی می‌کنند، یکسان تلقی می‌شوند؛ نظیر مراکز رشد، سرمایه‌گذاران Angel و سرمایه‌گذاران خطرپذیر مراحل اول. در تحلیل اخیر خود که در موسسه بروکینگز منتشر شد، با ترسیم عملکرد شتاب‌دهنده‌ها و تفاوت آنها با سایر موسسات پشتیبانی از مراحل اول استارت‌آپ، کمی از سردرگمی در مورد شتاب‌دهنده‌های استارت‌آپ را رفع کردم. همچنین خلاصه‌ای از مطالب تحقیقاتی در مورد کارآمدی شتاب‌دهنده‌ها در نیل به اهداف‌شان، بهترین نمونه‌های برنامه‌های شتاب‌دهنده و برخی آمارها در مورد اندازه، افق و تاثیرگذاری این سازمان‌ها در ایالات متحده ارائه کردم. شتاب‌دهنده‌ها در ایالات متحده و سایر کشورها، نقش مهمی در جوامع استارت‌آپ ایفا می‌کنند. شواهد اولیه نشان می‌دهد احتمال زیادی وجود دارد تا شتاب‌دهنده‌ها نتایج استارت‌آپ خود را بهبود دهند و سودهای ناشی از آن وارد کل جامعه استارت‌آپ شود. اما تاثیر قابل اندازه‌گیری که شتاب‌دهنده‌ها بر عملکرد دارند، در میان برنامه‌ها به شدت متنوع است – همه شتاب‌دهنده‌ها یکسان نیستند،

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

سه الگوی محبوب برای شتاب‌دهنده‌ها

جهان شتابناک

وای‌کامبیناتور (YCombinator) در سال ۲۰۰۵ اولین مدل شتاب‌دهنده‌ها را به جهان معرفی کرد. تاکنون دهمین سالگرد مدل شتاب‌دهنده‌ها را جشن گرفته‌ایم و تخمین می‌زنیم بیش از ۲۳۰ شتاب‌دهنده در سرتاسر جهان مشغول فعالیت باشند. این پدیده منحصر به ایالات متحده نیست و شبکه جهانی شتاب‌دهنده‌ها در حال حاضر بیش از ۵۰ عضو دارد. برخی از آنها در صنایع خاصی تخصص دارند یا پلتفرم‌ها و شرکت‌های مختلفی را حمایت می‌کنند. جهان امروز به شتاب روی آورده است. با این حال در چندسال گذشته بحث‌هایی پیرامون حباب شتاب‌دهنده‌ها مطرح شده بود و نویسندگان مختلفی از بلومبرگ تا تک‌کرانچ به آن پرداختند. بسیاری از این بحث‌ها مربوط به مدل‌های کنونی شتاب‌دهنده‌ها هستند. نگرانی‌های عمده‌ای که مطرح شده‌ عبارت‌اند از فقدان سرمایه‌گذاری‌های سری الف، تعداد ناچیز شرکت‌های با رشد مضاعف و نرخ بالای شکست. فارغ از این نشانه‌ها، تعداد شتاب‌دهنده‌ها در هر سال به میزان ۳۰ درصد افزایش یافته است. در ادامه به بررسی این مساله می‌پردازیم که مدل شتاب‌دهنده‌ها چگونه با روندهای بازار امروز و کارآفرینان خاص سازگار می‌شود. من در ماه گذشته این فرصت را یافتم تا در کنفرانس SXSW و کارگاه‌ها و پنل‌های دوروزه آن شرکت کنم. به طور خاص دو جلسه «رتبه‌بندی شتاب‌دهنده‌ها» و «سفر راه‌اندازی شتاب‌دهنده‌های استارت‌آپ‌ها» الهام‌بخش این

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 129

صدمه کاهش سرمایه‌گذاری مخاطره‌آمیز به استارت‌آپ‌های جهان

کاهش ارزش غول‌ها

در سه ماه اول ۲۰۱۶ شاهد کاهش کلی جریان پولی ورودی به استارت‌آپ‌ها بودیم – هشت درصد کاهش در هر سه‌ماهه از سه‌ماهه اول ۲۰۱۶ تا سه‌ماهه چهارم ۲۰۱۵ – و جهان مملو از اخبار منفی بود. این مسائل در کنار هم بر موقعیت مالی یک سرمایه‌گذار متوسط در اکوسیستم استارت‌آپ جهان تاثیر گذاشته است. مشکلاتی که حول این نگاه منفی در صحنه سرمایه‌گذاری‌های مخاطره‌آمیز جهانی ایجاد شده است شاید در واقع بتواند به ایجاد یک اکوسیستم بهتر از استارت‌آپ‌ها منجر شود. کاهش اعتماد سرمایه‌گذار دره سیلیکونی مدت‌هاست به عنوان زادگاه بسیاری از استارت‌آپ‌های فناوری مانند گوگل، فیس‌بوک، لینکدین و توئیتر مورد تقدیر بوده است. اما آنجا نیز از تغییرات بازار سرمایه در امان نبوده است. سقوط ارزش سهام به تدریج به کاهش سرمایه‌گذاری مخاطره‌آمیز در استارت‌آپ‌ها منجر شد. از نوامبر ۲۰۱۵ متوجه کاهش شدید ارزش برخی از استارت‌آپ‌های افسانه‌ای حوزه فناوری بوده‌ایم. نمونه‌های خوب آن لینکدین و توئیتر است که قیمت سهام‌شان به ترتیب ۴۹ و ۵۱ درصد کاهش داشت. حتی در مورد شاخص NASDAQ نیز شاهد کاهش شدید ۱۷ درصدی بازار در فوریه ۲۰۱۶ بودیم. این مساله منجر به نگرانی در بازارهای اولیه شد. تعجبی ندارد که شرکت سرمایه‌گذاری فیدلیتی تصمیم به کاهش ارزش ۱۹ شرکت خصوصی گرفت

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه

سرمایه گذاری زیر ذره بین آنالیز

مجموعه‌ای از عوامل در عرصه فناوری اطلاعات و بازار سرمایه در سال‌های اخیر به رشد استارت‌آپ‌هایی با پشتوانه شرکت‌های سرمایه‌گذاری انجامیده است. هرچند مناطق شناخته‌شده‌ای مثل سان‌فرانسیسکو، سیلیکون‌ولی، بوستون کمبریج و نیویورک در این زمینه خودشان را تثبیت کرده‌اند، شواهد قابل توجه نشان می‌دهد مقدار زیادی از سرمایه‌های مربوط به راه‌اندازی استارت‌آپ از نظر جغرافیایی سرتاسر ایالات متحده پراکنده هستند.با فراتر رفتن استارت‌آپ‌ها از مراکز سنتی فناوری، رهبران منطقه‌ای و ملی بیش از پیش به دنبال یافتن این شرکت‌ها به عنوان منبعی برای رشد اقتصادی هستند. در همین راستا، دفاتر رسمی با این واقعیت مواجهند که کارآفرینان نوآور در مقایسه با کسب‌ و کارهای کوچک سنتی تفاوت‌هایی قابل توجه دارند و این بدان معناست که استراتژی‌های این دو اساساً با یکدیگر تفاوت دارند.از این منظر رهبران توسعه منطقه‌ای باید متوجه باشند که ایده‌ها، استعداد، سرمایه و فرهنگ باز و مشارکتی برای جوامع استارت‌آپ منطقه‌ای موضوعاتی ضروری هستند و می‌توان آنها را به منزله زیست‌بوم‌های نوآوری شامل تعاملات پیچیده بین کارآفرینان، سرمایه‌گذاران، تولیدکنندگان، دانشگاه‌ها، کسب‌ و کارهای بزرگ و فعالان و سازمان‌های حامی در نظر گرفت. در میان مجموعه واحدهای اخیر، «شتاب‌دهنده»‌های استارت‌آپ، جدیدترین نوع و تبلیغ‌شده‌ترین مدل هستند که موضوع بحث این مقاله را تشکیل می‌دهند. شتاب‌دهنده‌ها اخیراً به عناصر

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 133
شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

مارک اندرسون، مردی که آینده را می‌سازد

نرم‌افزارها جهان را می‌بلعند

او مردی شناخته‌شده مثل گیتس، جابز یا زاکربرگ نیست اما در طول ۲۰ سال فعالیتی که داشته هیچ‌ کس به اندازه وی روش‌های ارتباطی را تغییر نداده است. مارک اندرسون در ۲۲ سالگی نرم‌افزار موزاییک (Mosaic) را که اولین مرورگر جغرافیایی است، می‌سازد؛ این مرورگر از نوآوری‌هایی بود که احتمالاً بیش از هر مرورگر دیگر توانست اینترنت را محبوب‌تر کند. او نت‌اسکیپ را تاسیس کرد و با این کار رونق زیادی به سهام دات‌کام داد. او همچنین موسس لودکلاود (Loudcloud)، یک سیستم رویایی برای ارائه خدمات محاسبات ابری است و اخیراً نیز به عنوان سرمایه‌گذار از شرکت‌های وب ۲٫۰ بسیاری از جمله توئیتر، اسکایپ، اینستاگرام و ایر بی‌ان‌بی پشتیبانی کرده است.اندرسون و شریک دیرینش بن هوروویتز (Ben Horowitz) شرکت سرمایه‌گذاری‌ای در سال ۲۰۰۹ با عنوان اندرسون هوروویتز راه‌اندازی کردند. چشم‌انداز امروزی آنها در این جمله خلاصه می‌شود: اقتصادی جدید از طریق محاسبات. اندرسون معتقد است شرکت‌های فناوری امروزی می‌توانند انقلابی را در تمامی عرصه‌های اقتصادی از خرده‌فروشی‌ها گرفته تا حوزه سلامت ایجاد کنند. در ادامه گفت‌وگوی ما را با اندرسون بخوانید. ما را به آن زمانی ببرید که اندرسون هوروویتز را راه‌ انداختید. شما قبلاً هم مدتی سرمایه‌گذار بوده‌اید اما تصمیم گرفتید این حرفه را رسمی کنید. فلسفه‌تان برای انجام

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 136

بهترین گزینه برای سرمایه گذاری در استارت‌آپ کدام است

مخاطره ای بین رشد و شتاب

در حالی که تعداد استارت‌آپ‌ها در مقایسه با سال ۲۰۱۴ تا ۶۱ درصد رشد داشته است و برنامه‌های جدید سرمایه‌گذاری نیز مطرح می‌شوند، تصمیم‌گیری برای بنیانگذاران این استارت‌آپ‌ها دشوارتر می‌شود. شرکت MassChallenge نیز همانند بسیاری از وام‌دهندگان دوستدار استارت‌آپ، به ایجاد ۸۳۵ شرکت استارت‌آپ در سراسر جهان کمک کرده است که بیش از ۱/۱ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری انجام داده و بیشتر از ۶۵۰۰ شغل آفریده‌اند. ما استارت‌آپ‌هایی را در تمامی مراحل رشد دیده‌ایم و می‌دانیم که آیا در حال حاضر به سرمایه‌گذاری، پشتیبانی یا هر دو آنها نیاز دارید. همکاری با رشد WeWork و تبدیل آن به یکی از برترین نمونه‌ها، همکاری اخیراً اوج گرفته است. فضاهای همکاری نمی‌تواند گزینه‌های سرمایه‌گذاری برای استارت‌آپ شما باشد، در واقع اغلب آنها صرفاً چند صد دلار در ماه برایتان نقدینگی می‌آورند. فضاهای دفتری بر اساس تقاضا یا «فضا-به عنوان- خدمات» ارائه می‌شود که در آن می‌توانید فضایی را به عنوان محل استارت‌آپ خود اجاره کنید. مفهوم جامعه یکی از خصوصیات کلیدی فضای همکاری است. بنیانگذاران در کنار کارآفرینانی با ذهن باز کار می‌کنند و معمولاً دسترسی مستقیم به خدمات حقوقی، حسابداری و نیروی انسانی دارند. بسیاری از فضاهای همکاری در عین حال مزایایی مانند فضای گردهمایی، مهمانی‌های غیررسمی هفتگی و بازی نیز ارائه

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 138

کمبود سرمایه‌گذاری‌های مخاطره‌آمیز، استارت‌آپ‌ها را به سمت صرفه‌جویی می‌برد

خسیس‌ها

دفتر استارت‌آپ Appthority اتاق‌های کنفرانس بزرگ، اتاقک تلفن آکوستیک و یک آشپزخانه بزرگ و چشم‌اندازی به ساحل سان‌فرانسیسکو دارد. این استارت‌آپ میز پینگ‌پنگ و فوتبال‌دستی دارد و نوشیدنی و ۱۱ نوع چای سرو می‌کند. اما یک شرکت امنیت سایبری نیز هست که هیچ کدام از این موارد را ندارد و بنیانگذار و رئیس آن، دومنیگو گورا، همین را دوست دارد. او می‌گوید:«هر وقت انعطاف داشته باشید اما قابلیت اعتماد نداشته باشید، شرایط‌تان روی کاغذ خوب است.» هرچند شرکت او با ۳۰ کارمند توانست ۲۰ تا ۲۵ میلیون دلار سرمایه مخاطره‌آمیز از شرکت‌هایی مانند ونراک و ونچر پارتنرز جذب کند اما در یکی از فضاهای کاری شرکت WeWork کار می‌کند و حتی وای‌فای و لوازم دفتر نیز جزو اجاره است.در حالی که اشتیاق برای سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری کاهش پیدا می‌کند، استارت‌آپ‌ها با یک واقعیت جدید روبه‌رو می‌شوند: پول همیشه ساده به دست نمی‌آید. وفور سرمایه‌های مخاطره‌آمیز که شرکت‌ها را قانع کرده بود برای مدتی طولانی‌تر خصوصی بمانند، اکنون به سختی تامین می‌شود – چنین سرمایه‌هایی در سه‌ماهه اول ۲۰۱۶ تا ۵/۱۹ درصد در مقایسه با مدت مشابه در سال ۲۰۱۵، کاهش داشته است. وال‌استریت نیز از این مساله در دره سیلیکونی انتقاد می‌کند که چرا در سال جاری حتی یک

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 139

چهار نکته برای جلب سرمایه مخاطره‌آمیز

خارج از محدوده کاغذ و قلم

وقتی نهایتاً ایجاد محصول یا خدمات خود را تمام کردید و مدل تجاری‌تان آماده شد، باید برای اولین بار به دنبال سرمایه مخاطره‌آمیز برای کار خود باشید اما چطور باید سرمایه کافی برای آغاز کار به دست آورید؟به دست آوردن سرمایه مخاطره‌آمیز راهی برای تضمین سرمایه‌های ضروری راه‌اندازی شرکت است. بر اساس آمار جدید رویترز، شرکت‌های سرمایه‌گذاری مخاطره‌آمیز بیش از چهار میلیارد دلار در سال ۲۰۱۲ روی استارت‌آپ‌ها سرمایه‌گذاری کردند و بیش از ۹۰۰ میلیون دلار نیز در سه‌ماهه اول ۲۰۱۳ سرمایه‌گذاری کرده‌اند. هرچند پتانسیل شرکت‌های سرمایه‌گذاری مخاطره‌آمیز بسیار بالاست اما مهم است که از مناسب بودن مسیر استارت‌آپ خود مطمئن شوید. به جای ریسک بالایی که سرمایه‌گذاران برای سرمایه‌گذاری در شرکت شما متصور می‌شوند، معمولاً کنترل قابل توجهی نیز بر تصمیمات شرکت پیدا می‌کنند – علاوه بر مالکیت بر بخشی از آن. اما شرکت‌های سرمایه‌گذاری گزینه‌ای جذاب برای استارت‌آپ‌هایی هستند که نمی‌توانند یا نمی‌خواهند به دنبال وام‌های بانکی یا قرض کردن باشند؛ بنابراین اگر تصمیم به درخواست سرمایه مخاطره‌آمیز گرفته‌اید، مطلب زیر را بخوانید تا نکات اصلی لازم برای جذب سرمایه را متوجه شوید. ۱٫ ایده‌ای منحصربه‌فرد برای مشکلات بزرگ‌تر داشته باشید برای توضیح ریسکی که سرمایه‌گذار متقبل می‌شود، باید یک مخاطره تجاری را به آنها معرفی کنید که

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 140

iBridges: نشانه منحصربه‌فرد ایرانیان

در مقابل سرطان رقابتی

iBridges یک سازمان غیرانتفاعی است که در دل دانشگاه کالیفرنیا ایجاد شده و توسط برترین کارآفرینان، سرمایه‌گذاران و چهره‌های دانشگاهی ایرانی آمریکایی حمایت می‌شود. این سازمان بزرگ‌ترین گردهمایی ایرانیان را با موضوع کارآفرینی فناوری پیشرفته در روزهای ۴ تا ۶ ژوئن (۲۰۱۵) در برلین -پایتخت استارت‌آپ اروپا – تشکیل دادند. بیش از ۱۲۰۰ ایرانی فعال در حوزه کارآفرینی فناوری‌محور در آمریکا، اروپا، آسیا و خود ایران برای بررسی نقش یک اکوسیستم کارآفرینی فناوری پیشرفته در توسعه و تنوع اقتصادی ایران، گرد هم آمدند. این مراسم ۱۰۰ سخنران داشت و توسط تعداد مشابهی از رهبران تیم‌هایی در سه قاره سازماندهی شده بود. مراسم نشان‌دهنده پتانسیل بالای ایرانیان (از نظر استعداد، سرمایه و حسن نیت) در زمینه ایجاد اکوسیستم کارآفرینی در سراسر جهان بود. این مراسم بیش از هر چیزی نمایشی عالی از کار گروهی و ارزش اعتماد بود.این کنفرانس برنامه‌ای برای تسریع و توسعه اقتصاد نوآوری در ایران از طریق آموزش استعدادهای جوان بود. کامران الهیان یکی از بنیانگذاران iBridges که یک کارآفرین اجتماعی و فناوری در دروود سیتی کالیفرنیا و مدیر شرکت گلوبال کاتالیست است، می‌گوید:«این تلاشی اجتماعی برای آموزش است نه جایی برای سیاست و مسائل مذهبی.» اقتصاد نوآور مبتنی بر این عهد است که «محرک اصلی رشد در

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 141

گفت و گو با پژمان نوزاد، مدیر شرکت سرمایه‌گذاری پژمان‌مار

سرمایه‌گذاران آینده را نمی‌سازند

شرکت سرمایه‌گذاری پژمان‌مار در پالتو آلتو یکی از شرکت‌های سرمایه‌گذاری در مراحل اولیه با سابقه‌ای درخشان در حمایت از شرکت‌هایی بزرگ مانند دراپ‌باکس، لندینگ کلوب، زن پی‌رول و غیره است. آنها در سال ۲۰۱۵ یک چالش استارت‌آپی ۲۵۰ هزار دلاری راه‌اندازی کرده‌اند تا بتوانند شرکت فناوری بزرگی را در دانشگاه برکلی بنیانگذاری کنند. در ادامه مصاحبه ما با پژمان نوزاد، مدیر شرکت پژمان‌مار را می‌خوانید. چالش استارت‌آپی ۲۵۰ هزار دلاری در برکلی اولین نمونه از نوع خود است. کمی درباره این چالش برایمان صحبت کنید. در کار ما بسیار مهم است که در مراحل بسیار ابتدایی استارت‌آپ‌ها سرمایه‌گذاری کنیم و هفت نمونه از شرکت‌هایی که روی آنها سرمایه‌گذاری کردیم بنیانگذاران‌شان هنوز دانشجو بوده‌اند. می‌دانیم که دانشگاه برکلی نیز مجموعه‌ای عظیم از استعدادهای دانشجویی دارد. در واقع بخش علوم این دانشگاه بعد از استنفورد و ام آی‌تی، برترین است اما برکلی به اندازه استنفورد مورد توجه قرار نمی‌گیرد، به این دلیل که سند هیل آر دی در کنار استنفورد قرار دارد و خانه اغلب سرمایه‌گذاران مخاطره‌آمیز آنجاست. وقتی به استنفورد می‌روید، هرروزه مدیران عامل یا سرمایه‌گذارانی را می‌بینید که یا در حال تدریس در یک کلاس یا آموزش یک گروه هستند اما برکلی به این اندازه مورد توجه قرار نمی‌گیرد در

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 142

دیوید کوهن، موسس تک‌استارز:

می‌توانید کوه‌ها را جا‌به‌جا کنید

احتمالاً شما هم دهه ۸۰ را به یاد دارید که خیل عظیمی از نوجوانان به دنبال راه‌اندازی گروه‌های موسیقی بودند. این روزها جوان‌ترها تقریباً همگی می‌‌خواهند استارت‌آپ راه بیندازند؛ بخشی از این افراد نخبه‌های واقعی هستند و بخشی دیگر پیش خود فکر می‌کنند چون اینترنت چیز خوبی است می‌توانیم با آن دنیا را تغییر دهیم. اما چنان که هر گروه موسیقی راک به یک مدیر و تولیدکننده نیاز دارد، اذهان کارآفرین استارت‌آپی نیز به راهنمایی و سرمایه احتیاج دارند. یکی از کمپ‌های محبوب من در راه‌اندازی استارت‌آپ، شتاب‌دهنده‌ای به نام تک‌استارز (TechStars) است که در بوستون، بولدر، نیویورک و سیاتل فعالیت می‌کند و تاکنون بیش از ۲۵ میلیون دلار در شرکت‌های مختلف سرمایه‌گذاری کرده است.تک‌استارز طرح «جنون استارت‌آپ» را راه‌اندازی کرده است تا ۶۴ استارت‌آپ رقیب را در یک دوره یک‌ساله هدایت و راهنمایی کند. طرح اولیه تک‌استارز را دیوید کوهن (David Cohen) از موسسان قبلی چندین شرکت نرم‌افزاری و فناوری وب پیشنهاد کرد. کوهن و همکارش برد فلد کتابی با عنوان «سریع‌تر عمل کن: درس‌هایی از تک‌استارز برای شتاب‌دهی به استارت‌آپ شما»، منتشر کردند و در آن تجربیات چندین‌ساله خود در تک‌استارز را برای کارآفرینان و تجار جوان آوردند. با توجه به انتشار این کتاب، فرصت یافتم با کوهن

شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 143
شماره 39 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 144

دسترسی آسان به سرمایه‌گذاری مخاطره‌آمیز استارت‌آپ‌ها را ناکارآمد کرده است

احتمال تبخیر شدن

دهه قبل دوره‌ای گسترده از مخاطره‌پذیری را با رکوردی جدید در حداقل سرمایه‌گذاری در سال ۲۰۱۵ شاهد بودیم. این دوره سرمایه‌گذاری‌های مخاطره‌آمیز باید به محصولات و شرکت‌هایی عالی منتهی می‌شد اما در عین حال دوره‌ای «هالیوودی» از مخارج بالا برای شرکت‌های نوپا را نیز به همراه داشت. دوره بودجه‌های بزرگ دره سیلیکونی که باعث شد مارک آندرسون، سرمایه‌گذار با تجربه این عرصه، پیش‌بینی کند که اگر شرکت‌های نوپا هزینه‌های خود را کنترل نکنند، احتمال «تبخیر شدن» آنها در هجمه‌ای از نقدینگی یا تغییرات بازاری وجود دارد. مسئولیت سرمایه‌گذاران مخاطره‌آمیز تا چه حد است؟ و فرهنگ استارت‌آپ نتیجه را چگونه تغییر داده است؟ ریشه مشکل دوره post-dot-com bubble crash شاهد افزایش چشمگیر سرمایه‌گذاری‌های مخاطره‌آمیز بودیم که اوج آن را در سال ۲۰۱۵ با سرمایه‌گذاری باورنکردنی ۵۹ میلیارد دلاری – بیش از دو برابر مبلغ سرمایه‌گذاری‌شده در ۲۰۱۰ – مشاهده کردیم. در این دوره بخش بزرگی از این سرمایه‌ها وارد استارت‌آپ‌های فناوری در مراحل ابتدایی شد که ایده‌ها و محصولاتی عالی داشتند اما پایه مشتری تثبیت‌شده‌ای نداشتند.زمزمه‌های ایجاد حباب فناوری از سال ۲۰۱۰ شنیده می‌شد. با این وجود سرمایه‌گذاری مخاطره‌آمیز تا پایان سال ۲۰۱۵ به رشد خود ادامه داد. چرا؟ به دلیل نقص ذاتی در کل سیستم سرمایه‌گذاری مخاطره‌آمیز. برخلاف سرمایه‌گذاران Angel،

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

پرونده‌ای برای فناوری و انتخابات

لایک‌هایی به مثابه رای

در دنیای امروز هر جایی که با حجم بالایی از اطلاعات سر و کار داشته باشیم به ناچار فناوری حاضر است. هر پدیده‌ای که حضور توده‌ای مردم در آن وجود داشته باشد نیز به دنبال خود حجم بالایی از داده‌ها و اطلاعات را به همراه دارد. انتخابات یکی از این پدیده‌هاست؛ پدیده‌ای که قبل، حین اجرا و حتی بعد از آن به شدت از فناوری استفاده می‌شود. قبل از هر انتخابات، کارزارهای تبلیغاتی و نظرسنجی‌ها دو حوزه برای جولان دادن فناوری هستند. شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی از مهم‌ترین بسترهایی به شمار می‌روند که مورد هدف نامزدهای انتخاباتی قرار می‌گیرند و با استفاده از تبلیغات دهان به دهان (Word of Mouth) در حقیقت این خود مردم هستند که با مکالمه با هم و گذاشتن پست و نوشتن کامنت، خودآگاه یا ناخودآگاه تبدیل به رسانه تبلیغاتی آن نامزد یا حزب می‌شوند. این همان چیزی است که به آن رسانه کسب‌شده (Earned Media) گفته می‌شود. در عین حال تیم‌های تبلیغاتی نامزدها و حزب‌های درگیر انتخابات با مجهز شدن به ابزارهای بزرگ‌داده (Big Data) از حجم انبوه داده‌های نظرسنجی‌ها، فکت استخراج می‌کنند و برای هدایت کمپین‌های خود تصمیم‌های جدیدی می‌گیرند. از سوی دیگر در بسیاری از کشورها پروسه رای‌گیری (مانند روش‌های بیومتریک) و

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

چرا «انتخابات و فناوری»؟

فناوری پابه‌پای سیاستفناوری پابه‌پای سیاست

در بسیاری از کشورها، فناوری در فعالیت‌های مرتبط با روند انتخابات حضور داشته و در برخی موارد برای برگزاری آن ضروری است. مثلاً از فناوری برای پردازش لیست رای‌دهندگان، تعیین مرز حوزه‌های انتخابیه، مدیریت و آموزش پرسنل، چاپ برگه‌های رای، انجام برنامه آموزش رای‌دهندگان، ثبت رای انداخته‌شده به صندوق، شمارش و تایید نتایج و انتشار نتایج انتخابات استفاده می‌شود. کاربرد مناسب فناوری در انتخابات می‌تواند کارایی بلندمدت مدیریتی را افزایش دهد و هزینه‌های کوتاه‌مدت را پایین بیاورد و شفافیت سیاسی را توسعه دهد. فناوری‌های مورد استفاده برای انتخابات شامل موارد آشنایی مثل نشریات، خودکار، دستگاه چاپ دستی، ماشین‌حساب‌های الکترونیکی و رادیو یا فناوری‌های جدیدتر مانند کامپیوتر، اسکنر، نقشه‌برداری دیجیتال و اینترنت می‌شود. پشتیبانی انتخابات‌های بزرگ امروزی می‌تواند چالشی تعیین‌کننده برای کشورهای فاقد دسترسی به فناوری باشد. سطح پیچیدگی فناوری مورد استفاده برای مدیریت انتخابات در سراسر جهان بسیار متفاوت است. نرخ تغییرات فناوری آن‌قدر زیاد است که سازمان‌های مدیریت انتخابات باید به صورت منظم استفاده از فناوری را ارزیابی کنند تا مشخص شود آیا از فناوری‌های نوین و به‌روز برای بهبود عملکرد خود بهره جسته‌اند یا خیر.این موضوع انتخابات و فناوری به دنبال کمک به سازمان‌های مدیریت انتخابات درباره موارد زیر است: شرح فناوری‌هایی که اکنون برای روندهای انتخاباتی استفاده

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

از میزهای ناهار‌خوری تا رسانه‌های اجتماعی

تاثیرات فناوری بر انتخابات

در طول یک دهه گذشته، بحث‌های سیاسی از سر میزهای ناهار‌خوری و آبسردکن‌ها به گوشی‌های هوشمند و رسانه‌های اجتماعی منتقل شده‌اند. در اینجا تنها به برخی از تاثیرات چشمگیر فناوری در یک دوره کوتاه زمانی بر انتخابات ریاست جمهوری اشاره می‌کنیم: ۱- نفوذ اجتماعی توئیتر و فیس‌بوک چندوچون تعامل نامزدها را با حوزه‌های تبلیغاتی خود دگرگون کرده‌اند. ۱۰ سال پیش مبارزات و کمپین‌های انتخاباتی به شدت با شرایط کنونی تفاوت داشتند. انتخابات سال ۲۰۰۴ و مبارزه بین کری و بوش را یادتان بیاید. در آن زمان تقریباً هیچ نوع رسانه اجتماعی‌ای وجود نداشت. نامزدها در طول آن انتخابات، مستقیماً توسط کانال‌های اجتماعی با مردم گفت‌وگو نمی‌کردند و همه مردم نیز بسترهایی برای بیان دیدگاه‌های شخصی خودشان نداشتند. ۲- تهدیدات شبه‌ویروسی نامزدها در طول دوره انتخابات همواره زیر میکروسکوپ بوده‌اند و فناوری جدید به رسانه امکان داده از نزدیک کلیه رفتار آنها را رصد کند. شبکه‌های اجتماعی به شکلی بلادرنگ عمل می‌کنند و تک‌تک کلمه‌های نامزدها از انواع و اقسام کانال‌ها، از توئیتر گرفته تا یوتیوب، بازپخش می‌شوند. وقتی چیزی وارد دنیای وب شود، برای همیشه آنجا خواهد ماند. نامزدها اکنون باید با این پیش‌فرض رفتار کنند که همواره کسی با یک گوشی، دوربین، میکروفن یا دیگر ابزارهای ارتباطی در کمین

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

گوشی‌های هوشمند چگونه انتخابات را تغییر دادند

هیچ‌چیز مهم‌تر نبود

انتخابات عمومی بریتانیا در سال ۲۰۱۵ شاهد یک اتفاق خاص بود – اولین مرتبه‌ای که گوشی‌های هوشمند نقشی تعیین‌کننده در کمک به میلیون‌ها نفر برای رسیدن به چشم‌اندازی دقیق و واقعی از رخدادهای روز داشت. اما آیا این صرفاً تلاش تبلیغ‌کنندگان برای حفظ موقعیت خودشان در کنار محتواهای تولیدشده کاربران در فضای اینترنت است؛ اینکه می‌خواهند در کنار اهالی رسانه‌های اجتماعی دیده شوند؟ یا واقعاً موبایل نقشی تعیین‌کننده در اتاق‌های خبر آینده بازی می‌کند؟نشریه Techradar با تبلیغ‌کنندگان و اهالی رسانه صحبت کرده است تا متوجه شویم گوشی‌های هوشمند و تبلت‌ها چگونه به انقلاب در پوشش انتخابات عمومی بریتانیا در سال ۲۰۱۵ کمک کردند. Mo-Jos نیک گارنت چهره اصلی شبکه بی‌بی‌سی در پوشش انتخابات است. گوشی همراه این خبرنگار اهل شمال انگلستان در پوشش خبری انتخابات و موفقیتش نقش اصلی را ایفا می‌کند.او شرح می‌دهد که چطور کارش حول آی‌فونش می‌چرخد:«در یک روز عادی برای مصاحبه با افراد به گوشی موبایلم مراجعه می‌کنم، صدا و فیلم را به صورت همزمان ضبط می‌کنم، سپس صدای آن را زمانی که در خودرو خودم هستم با همان گوشی ویرایش می‌کنم و مستقیماً برای سیستم پخش بی‌بی‌سی می‌فرستم. پس از آن ویدئو را روی گوشی ویرایش می‌کنم و آن را به تیم تعاملی خودمان می‌فرستم.

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

رای اینترنتی در سال‌های آینده فراگیر خواهد شد

انقلاب انتخاباتی

هرساله دولت‌های بیشتری ابزارهایی را برای رای‌دهی الکترونیکی شهروندان از طریق اینترنت در انتخابات استفاده می‌کنند. به گفته آنتونیو موگیکا کارآفرین دموکراسی اینترنتی، خلق ابزارهایی برای مداخله افراد در قانونگذاری هرروزه ادامه دارد و مورد توجه است. آنتونیو موگیکا مدیرعامل شرکت اسمارت‌ماتیک که در زمینه رای‌گیری الکترونیکی و اینترنتی در لندن فعالیت می‌کند، اخیراً گفت‌وگویی با لارنس سرولوس خبرنگار نشریه EurActive انجام داده است که در ادامه می‌خوانید: کدام کشورهای اروپا در زمینه رای‌گیری الکترونیکی پیشرفت داشته‌اند؟در اروپا، بلژیک یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین مشتریان ماست. در واقع جدیدترین انتخاباتی که اجرا و پشتیبانی آن را بر عهده داشتیم، انتخابات پارلمان اروپا برای بلژیک بود. در عین حال پروژه‌های پایلوت بسیاری را هم در بلژیک انجام دادیم که به دنبال وارد کردن فناوری و نوآوری در انتخابات است و ما هم می‌خواهیم فناوری و انسجام را وارد روند انتخابات کنیم. کلیدواژه‌های ما وارد کردن کارآمدی و شفافیت در دولت است. در بازار انتخابات، چرا کشورها پیشرفت فنی را در انتخابی وارد می‌کنند که هنوز به صورت کاغذی انجام می‌شود؟ زیرا این کار انسجام را بالا می‌برد و امنیت را افزایش می‌دهد. اما علاوه بر آن امکان دسترسی بیشتر به آرا را فراهم می‌کند و افراد بیشتری می‌توانند به صورت ساده‌تر

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123
شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

آیا دستگاه‌های رای‌گیری الکترونیکی روند رای‌گیری را بهبود می‌بخشند

دقت در ثبت نیت

سخنان موافقان و مخالفان درباره اصلی‌ترین مباحث مربوط به دستگاه‌های رای‌گیری الکترونیکی را در ادامه می‌خوانیم. آسیب‌پذیری در برابر هک رای‌دهندگان معلول و دستگاه‌های رای‌گیری الکترونیکی بررسی برگه‌های رای با تایید رای‌دهنده دقت در درک نیت رای‌دهنده پیوندهای سیاسی تولیدکننده ذخیره امن آرا برنامه‌های نرم‌افزاری آلوده امنیت فیزیکی دستگاه‌ها امکان کلاهبرداری قوانین فدرال آسیب‌پذیری در برابر هک موافقان: «اگر هیچ مسیر ارتباط بیرونی‌ای وجود نداشته باشد، احتمال خطر یا دسترسی غیرمجاز به سیستم نیز وجود نخواهد داشت. تگزاس استفاده از سیستم‌های بسته را اجباری کرده است. اغلب کشورها از انتقال با مودم استفاده نکرده‌اند یا این انتقال را نه به صورت مستقیم از مرکز رای‌گیری، که از زیرمجموعه‌های آن انجام می‌دهند… امکان شناسایی تلاش برای ورود به خط مودم وجود دارد، همچنین ایستگاه‌های شمارش هنوز ملزم به تسلیم و تحویل دستگاه فیزیکی هستند که با استفاده از آن می‌توان تعداد آرای واقعی ریخته‌شده را با آمار انتقال داده‌شده مقایسه کرد.» دانا دوبوویرمدیر الکترونیک و حسابرس ایالتی در حوزه تراویس تگزاس مخالفان: «فروشندگان و حوزه‌های انتخاباتی معمولاً می‌گویند نتایج انتخابات را از مرکز رای‌گیری و با استفاده از اینترنت منتقل نمی‌کنند اما ممکن است آن را از یک ارتباط مستقیم میانجی منتقل کنند. البته حتی این روش نیز می‌تواند در معرض

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

انتخابات و فناوری: کنترل دست چه کسی است

ساده‌لوح‌ها

در جریان رقابت‌های ریاست جمهوری سال ۲۰۱۲ آمریکا داستانی درباره نقش فناوری در سیاست‌های انتخاباتی نوشتم که تا حدی مفهومش این بود که کامپیوترها به تعداد بیشتری از انسان‌ها اجازه رای‌دهی سریع‌تر و ارزان‌تر را می‌دهند.باید گفت من در آن زمان اشتباه کردم. همان بحثی که در سال ۲۰۱۲ مطرح شد نیز نگاهی بود به عناصر سنتی تبلیغات انتخاباتی مانند ثبت رای، محرک‌های «برخیزید و رای دهید»، تبلیغات، بررسی حقایق، پوشش‌های خبری و غیره و نشان داد که کامپیوترهای متصل به اینترنت تا چه حد در تامین روشی رایگان برای حضور در چنین فعالیت‌هایی (برای همگان نه صرفاً قدرتمندان و ثروتمندان) ارزان و قدرتمند عمل می‌کنند. هرچند این فرضیه مسلماً صحیح بود اما نهادهایی را به شمار نیاورده بود که زمانی روی تعداد محدودی از بازیگران بزرگ حساب می‌کردند و اکنون نقش آنها در مقام بازیگران عالی در برنامه‌های رسانه‌ای و سیاسی تغییر کرده بود. مثلاً در دوره‌ای که افراد هنوز از «پول‌های هنگفت» برای تعیین انتخابات بعدی سخن می‌گویند، این کمک‌های خرد هستند که تنها رقیب واقعی هیلاری کلینتون را تا لحظه آخر سر پا نگه می‌دارند – دقیقاً همان‌طور که کمک‌های خرد توانست رقیب او را در انتخابات درون‌حزبی سال ۲۰۰۸ پیروز کند. در سمت جمهوریخواهان نیز آن

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

آیا فناوری بیومتریک به انتخابات مشروعیت نمی‌بخشد

جاده پردست‌انداز

ابزارهایی با فناوری بالا مانند اسکنر اثرانگشت در زمان اخذ رای مفید هستند اما اعتبار رای به کسانی بستگی دارد که کشور را اداره می‌کنند. آفریقای جنوبی از معدود کشورهای قاره آفریقاست که ثبت‌نام بیومتریک رای‌دهندگان را در دستور کار ندارد.با رواج گسترده مدارک شناسایی معتبر دیگر نیازی به فناوری‌های پیچیده نیست. به بیان ساده‌تر دستگاه‌های بارکدخوان دوطرفه ( barcode-based “zip-zip” machines /اطلاعات را از بارکد مدارک شناسایی دریافت و تصدیق آن را در قالب بارکد چاپ می‌کند) تمام چیزی هستند که برای کارامدی ثبت‌نام و تایید هویت رای‌دهندگان نیاز است.استفاده از بیومتریک می‌تواند اعتبار روند انتخابات را افزایش دهد اما در آفریقا بیومتریک جاده پردست‌اندازی بوده است.با این حال در طول انتخابات امسال اوگاندا (۲۰۱۶) برای اولین بار در پایگاه‌های رای‌گیری از اسکنرهای اثرانگشت برای تایید اینکه آیا رای‌دهندگان ثبت شده‌اند یا نه استفاده شد.۱۰ سال بعد از اینکه ثبت‌نام بیومتریک رای‌دهندگان برای اولین بار در آفریقا و در جمهوری دموکراتیک کنگو راه افتاد، فناوری بیومتریک در فرآیندهای انتخاباتی در خط مقدم سیاست‌های انتخابانی سرتاسر قاره قرار گرفت. از آن زمان بیشتر از نیمی از آفریقا بیومتریک را به شیوه‌های مختلف به کار برده‌اند، کنگو به همراه دیگر بزرگان قاره همچون کنیا و نیجریه نماینده کشورهایی هستند که از

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 130

چگونه دلارها و اطلاعات سیلیکون‌ولی انتخابات را شکل می‌دهند

نفس در سینه حبس کردن‌های بیهوده

رابطه سیلیکون‌ولی و واشینگتن تیره و تار است. اپل در مقابل درخواست اف‌بی‌آی برای کمک به باز کردن قفل آی‌فون در بخشی از یک تحقیقات ترور، مقاومت کرد. گوگل در حال لابی با کنگره برای اولویت دادن به پروژه ماشین‌های خودکار است و طبق معمول کارشناسان حوزه فناوری به شکایت از مالیات‌های سنگین و مقررات دست و پاگیر ادامه می‌دهند. با وجود تنش‌ها، نرم‌افزار و سیاست هیچ گاه بیشتر از این درهم تنیده نبوده‌اند – واقعیتی که به طور فزاینده در انتخابات اولیه و انتخابات اصلی پیش رو آشکار می‌شود. پایگاه‌های قدرتمند اطلاعات و ابزارهای تحلیل توانایی دارند به کمپین‌ها درباره اینکه چگونه پیام‌های نامزدها طی یک مناظره یا سخنرانی در یکی از سالن‌های شهر یا یک تجمع طنین‌انداز می‌شود، بازخوردهای به‌موقع بدهند. الکس برد مدیرعامل email marketing provider Campaign Monitor می‌گوید: تفکر هر دو حزب درباره تعامل با رای‌دهندگان بسیار پیچیده است. کمپین‌ها روزبه‌روز بیشتر شبیه کسب و کارهای کوچک و متوسط و پیشرفته می‌شوند.او همچنین می‌گوید: در حال حاضر کمپین‌های سیاسی از فناوری شرکت او برای فرستادن روزانه ۹ تا ۱۰ ای‌میل هدفمند استفاده می‌کنند؛ رقمی که از یک یا دو ای‌میل در فوریه به این میزان رسیده است. در حالی که پیام‌های بخش صنعت به طور میانگین

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 132

چرا رسانه‌های اجتماعی تاثیرگذارتر از تبلیغات هستند

قدرت پنهان

انتخابات مقدماتی ریاست جمهوری ۲۰۱۶ نشان داد فناوری به ویژه رسانه‌های اجتماعی نیرویی مسلط در سیاست هستند. با اینکه از مدت‌ها پیش شبکه‌های اجتماعی‌ای همچون فیس‌بوک، اینستاگرام و اسنپ‌چت تعداد کاربران توئیتر را تحت‌الشعاع قرار داده، خدمات رسانه‌های اجتماعی ذهن نامزدها، رسانه‌ها و رای‌دهندگان را درگیر کرده است. نامزدهای جریان اصلی به تکنیک‌های از پیش امتحان‌شده سازمان‌های جذب کمک‌های مالی متکی هستند. سایر کمپین‌ها (کمپین‌های شورشی) – به ویژه سندرز و ترامپ- به موثرترین شیوه از توئیتر برای افزایش آگاهی و جمع‌آوری کمک‌های مالی استفاده کردند. گرچن لیتفیلد رئیس Infogroup Media Solutions می‌گوید ترامپ از توئیتر و رسانه‌های اجتماعی برای جلوگیری از مخارج تبلیغات عظیم تلویزیونی استفاده کرد و هزینه‌های کمپین خود را به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش داد. او معتقد است:«نامزدها نه‌فقط برای پخش پیام‌هایشان بلکه برای ایجاد هیجان در حاشیه کمپین انتخاباتی خود از نفوذ شبکه‌های اجتماعی به ویژه توئیتر استفاده زیادی برده‌اند.» لیتفیلد توضیح می‌دهد:«نامزدها همچنین از شبکه‌های اجتماعی برای انتشار پیام‌ها و مطلع کردن رای‌دهندگان از سیاست‌هایشان استفاده می‌کنند و آن رای‌دهندگان نیز به سیگنال‌هایی که از شبکه‌های اجتماعی دریافت می‌کنند گوش می‌دهند.» رای‌دهندگان، حامیان و به طور کلی شهروندان آمریکایی برای تصمیم‌گیری درباره انتخابات به شبکه‌های اجتماعی روی آورده‌اند و اگر نامزدها حضور اجتماعی قوی

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 136

آیا کلان‌داده‌ها نقطه ضعف دونالد ترامپ هستند

پاشنه آشیل ترامپ

از دیدگاه بین‌المللی ظهور دونالد ترامپ صحنه انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده در ۲۰۱۵ را تحت الشعاع قرار داده است. موفقیت پایدار وی در کسب حمایت عمومی را به علل زیادی «نابهنجاری» می‌دانند. یکی از علت‌ها می‌تواند این واقعیت باشد که تبلیغات او برای ریاست جمهوری اگر نه کامل، تا حد زیاد و نامعمولی با بودجه خودش تامین می‌شود. علت دیگر، اینکه سایر نامزدها راهبردهای تحلیلی برای هدف قرار دادن رای‌های سرگردان طراحی کرده‌اند ولی ترامپ چنین کاری انجام نداده است.در واقع ترامپ آشکارا به انتقاد از تحلیل و کلان‌داده‌ها در تبلیغات انتخاباتی می‌پردازد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند راهبرد داده‌محور اوباما یکی از عوامل اصلی پیروزی او در انتخابات ۲۰۱۲ بود و راهنمای بسیاری از تبلیغات‌های سیاسی امروز شده است اما ترامپ چنین روشی را رد می‌کند. او به آسوشیتدپرس می‌گوید:«من همیشه فکر کرده‌ام که اغراق شده است. اوباما بیشتر از ماشین پردازش داده‌هایش رای کسب کرد و فکر می‌کنم همین مساله در مورد من نیز صادق باشد.»در عوض راهبرد ترامپ عبارت است از به‌کارگیری رسانه‌های اجتماعی و پوشش رسانه‌ای معمول که پس از آن رخ می‌دهد. در این حالت وی از طریق طرح نظرات جنجالی، نظر عمومی را به خود جلب می‌کند. ترامپ در ملاء عام گفته است که

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 135

بهبود تجربه رای‌دهندگان

خداحافظ صف‌های طولانی انتظار

هرچند روز انتخابات هیجان‌انگیز است اما انداختن برگه رای در صندوق می‌تواند تجربه‌ای خسته‌کننده نیز باشد. در بسیاری از مکان‌های سراسر جهان، رفتن به محل رای‌گیری به معنی انتظار در صف‌های طولانی در حالی است که عده‌ای داوطلب در حال بررسی دستی مجاز بودن افراد به رای دادن هستند. در عین حال حتی اگر رای‌دهنده مجاز هم باشید باز ممکن است وقتی به ابتدای صف برسید بدون هیچ توضیحی ـ مثلاً اینکه به حوزه اشتباهی مراجعه کرده‌اید ـ شما را رد کنند. خبر خوب آنکه چنین نقص‌هایی به زودی به خاطره تبدیل خواهند شد. فناوری اطلاعات امن، شفاف و قابل دسترس به تدریج روندهای انتخاباتی را متحول می‌کند و رای‌دهندگانی آگاه‌تر و تجربه‌ای روان‌تر از روز انتخابات را برای همگان به دنبال خواهد داشت.به عنوان مثال برنامه Scytl ePollBook را در نظر بگیرید که یک برنامه شگفت‌انگیز متعلق به شرکت اسکایتل ـ از شرکای مایکروسافت ـ است و یکی از پیشگامان ایمن‌سازی رای‌گیری‌های الکترونیکی به شمار می‌رود. این برنامه که بر اساس CRM دینامیک مایکروسافت و SQL سرور این شرکت و با استفاده از تبلت‌های استاندارد ویندوز ایجاد شده است، بسیاری از مشکلات روز انتخابات را با بررسی هویت و تایید رای‌دهندگان حل می‌کند. این برنامه داده‌های پایگاه داده‌های سازمان

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 136

روند رسانه‌های اجتماعی جدید، انتخابات سیاسی 2016 را تحت تاثیر قرار خواهد داد

پایان کنترل بر گفت‌وگوها

سخنان زیادی در رابطه با تاثیر رسانه‌های اجتماعی بر فرآایند سیاسی در طول بحث‌ها و کسب بودجه مطرح می‌شود اما آیا رسانه‌های اجتماعی می‌توانند به پیش‌بینی نتایج این رویدادها کمک کنند؟ در واقع آیا می‌توانند بر شکل‌گیری رویدادها تاثیر بگذارند؟رسانه‌های اجتماعی به عنوان سامانه‌های ارتباطی دوطرفه محبوب شده‌اند زیرا فاقد مرکز کنترل اطلاعاتی هستند که در سامانه ارتباط یک‌طرفه رسانه‌های سنتی وجود دارد. سیاستمدارها و رسانه‌ها دیگر کنترلی بر گفت‌وگو ندارند و برعکس، اغلب اوقات از رسانه‌های اجتماعی الهام می‌گیرند.به دلیل اینکه اطلاعات سیاسی هیچ محدودیتی ندارد، رسانه اجتماعی اجتماعات مردمی‌ای تشکیل می‌دهد که اعضایش حتی با همدیگر ملاقات نکرده‌اند ولی در یک جامعه قرار می‌گیرند، فقط به این خاطر که با هم در ارتباط هستند. این جوامع به غلط یا درست، قدرت متحد کردن مردم برای پشتیبانی از یک نامزد یا تحریم وی را دارند. با در نظر داشتن چنین مسائلی، به موضوع مورد نظر خود برگردیم. آیا رسانه‌های اجتماعی می‌توانند نتیجه انتخابات را پیش‌بینی و علل پیروزی یا شکست نامزدها را مشخص کنند؟ برای پاسخ به این‌ سوالات با میوچوال‌مایند تهیه‌کننده تحلیل‌های اجتماعی و فناوری گوش دادن قابل تطبیق آنها کار کردم تا در مورد مباحث اجتماعی بشنوم و آنها را با منابع رسانه‌ای سنتی مقایسه کنم. نتایج

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 138

هارپر رید کارآفرین، برنامه‌نویس و مدیر ارشد فناوری اسبق اوباما:

رهبری مهم‌تر از فناوری است

این را هارپر رید – کارآفرین، برنامه‌نویس و مدیر ارشد فناوری اسبق اوباما – می‌گوید که خود به عنوان «شهروند درجه یک»، به خاطر حمایت از مردم و گروه‌های کوچک برای تصمیم‌گیری‌های هوشمندانه برنده فناوری سازمان شد. افسانه، قدرتمند است. فناوری و کلان‌داده‌ها در تبلیغات انتخاب دوباره اوباما در سال ۲۰۱۲ به پیروزی او کمک کردند. اوباما در سال ۲۰۰۸ بر رسانه‌های اجتماعی تسلط داشت و تا ۲۰۱۲ چنان آگاهی‌ای از قدرت فناوری داشت که در طول تبلیغاتش چند هفته قبل از انتخابات، نتیجه مشخص بود. هارپر رید مدیر ارشد فناوری ۲۰۱۲ می‌گوید «اما فناوری به تنهایی عامل موفقیت تبلیغات نبود» و توضیح می‌دهد:«رهبری عامل موفقیت بود.» جیم مسینا {مدیر تبلیغات}از آن نوع افرادی نیست که از فناوری هراس داشته باشد یا ناراحت شود؛ او قرار است از فناوری استفاده کند و با آن پیش رود. به آن قدرت دهد. فناوری را در طول تبلیغات شهروند درجه یک کند، مانند زمین عملیاتی، تحلیل و هر روش دیگر.»هارپر رید برنامه‌نویس و کارآفرین است، وی همچنین مدیر ارشد فناوری در تبلیغات انتخاب دوباره اوباما در سال ۲۰۱۲ بود که نوآوری‌های فناوری را اتخاذ کرد، آنها را توسعه داده و اجرایی کرد و در نهایت موجب تقویت پیروزی قاطع تبلیغات شد. رید که

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 140

آیا فیس‌بوک بر نتایج انتخابات تاثیر می‌گذارد

لایک‌های انقلابی

در «House of Cards» که یکی از سریال‌های نت‌فلیکس درباره سیاستمداران جاه‌طلب و غیراخلاقی در واشینگتن دی‌سی است، ویل کان‌وی دولتمردی که با فرانک آندروود – با بازی کوین اسپیسی- برای انتخابات ریاست جمهوری رقابت می‌کند، سعی دارد با استفاده مخفیانه از داده‌های پولی‌هاپ (Pollyhop) – که یک موتور جست‌وجوی خیالی است- رای‌دهندگان را هدف قرار دهد. بیم اینکه یک شرکت فناوری بتواند بر انتخابات تاثیر بگذارد با کمی شرایط متفاوت، در دنیای واقعی نیز نفوذ کرده است. اخیراً از فیس‌بوک به دلیل سرکوب اخبار محافظه‌کاران در بخش «موضوعات پرطرفدار» Trending Topics که آخرین اخبار روز را نشان می‌دهد، انتقاد کرده‌اند. نگرانی‌ها درباره سوگیری‌های لیبرالی فیس‌بوک در این مورد خاص کمی غلو‌شده است، چرا که این بخش جزء کوچکی از بخش اخبار شبکه اجتماعی را تشکیل می‌دهد. همچنین هنوز به غیر از یک وبلاگ با منبعی ناشناس، هیچ مدرک مشخصی وجود ندارد که فیس‌بوک چنین اقدامی انجام داده باشد. با این وجود هنوز بسیاری نگران این موضوع هستند که الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی با دستکاری محتوا و تبلیغات می‌توانند سوگیرانه مورد استفاده دیدگاه‌های سیاسی قرار بگیرند. آیا فیس‌بوک می‌تواند نتیجه انتخابات جاری را تحت‌ تاثیر قرار دهد؟ بدون شک فیس‌بوک قدرتی فوق‌العاده در زندگی کاربران‌ خود دارد. حدود ۶/۱ میلیارد نفر

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 141

نقش استارت‌آپ‌ها در انتخابات 2016

کارآفرینی و نوآوری در آغوش ملت آینده

اتوبوس به سرعت به سمت منچستر، همپشایر در حال خروج از واشینگتن دی‌سی بود و من با فردی همسفر بودم که سخنگویی و شخصیت کاریزمایی‌اش در حد و اندازه‌های رئیس‌جمهوری آمریکا بود. اما استیو کیس از بنیانگذاران AOL نمی‌خواست به دفترش برود. در عوض، تیمی از افراد را مدیریت می‌کرد تا نشان دهد کارآفرینی و نوآوری مسائلی کلیدی در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۶ هستند. در اینجا گفت‌وگوی مرا با استیو کیس می‌خوانید که در توری چندروزه با او همراه بودم؛ در حالی که نامزدها برای رای‌گیری اولیه در نیوهمپشایر آماده می‌شوند، استیو کیس کمپینی مخصوص خودش به راه انداخته که شامل کارآفرینانی در سرتاسر آمریکاست. کیس گفت:«ما می‌خواهیم مادامی که مردم دارند درباره آینده کشورشان بحث می‌کنند، به این نکته پی ببرند که کارآفرینی و استارت‌آپ‌ها نقشی مهم در آینده کشور ایفا می‌کنند.» در حالی که طی دهه گذشته شرکت‌های فناوری از استارت‌آپ‌ها به IPOهای قدرتمند گسترش یافته‌اند، تمرکز رسانه‌ها و فرهنگ پاپ بر کارآفرینان ریسک‌پذیر بیشتر شده است؛ و این موضوع محدود به گزارشگرها یا بلاگرهایی نیست که در مورد استارت‌آپ‌ها بحث می‌‌کنند.کاخ سفید به تازگی شاهد اولین دوره از اوج رقابت در عرصه کارآفرینی بود؛ دوره‌ای که کارآفرینان نشان دادند می‌توانند در اوج گرفتن ریاست جمهوری نقش داشته

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 142

کلینتون و ترامپ ثابت کرده‌اند: تحلیل اجتماعی همان پیش‌بینی اجتماعی است

شبکه‌های اجتماعی راست می‌گویند

در هفته‌ای که گذشت هیلاری کلینتون به اولین زن نامزد در یک حزب بزرگ سیاسی تبدیل شد. کلینتون همانند رقیب جمهوریخواهش دونالد ترامپ رقابتی دشوار و بی‌سابقه از منظر تاریخی و فناوری داشت. همانند کمپین‌های مختلف در این دوره نیز روندهای مختلفی آمدند و خودی نشان دادند؛ مثل ماشین اجتماعی برنی ساندرز برای جمع‌آوری کمک مالی و عملیات جمع‌آوری داده تد کروز. لیکن استیلای نامزدها در نظرسنجی‌ها و فضای آنلاین از ژانویه تا ژوئن روندی تازه به خود گرفت. تک‌ریپابلیک از اواسط ژانویه ۲۰۱۶ از داده‌های اجتماعی برای رصد عملکرد نامزدها استفاده کرده است. کلینتون نیز مانند ترامپ ‌زمانی در مبارزات انتخاباتی پیشرو نظرسنجی‌ها بود و احتمالاً برای اولین بار در تاریخ است که دو نامزد به رهبران رسانه‌های اجتماعی تبدیل شده‌اند. هرچند در نگاه اول این موضوع برای کارشناسان سیاسی و فناری به نظر ابتدایی می‌رسد لیکن عملکرد قوی این دو نامزد در فضای آنلاین شاهدی بر این نکته است که تحلیل اجتماعی به معنای پیش‌بینی اجتماعی خواهد بود. داده‌های توئیتر نوارهای آبی‌رنگ در نمودار پایین، نمونه داده‌های ششم تا نهم ژوئن هستند و درصد افزایش دنبال‌کنندگان را نشان می‌دهند؛ این داده‌ها بیانگر دنبال‌کنندگان جدیدی هستند که در مقایسه با نمونه پنجم ماه مه اضافه شده‌اند. بر اساس این

شماره 37 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 145

دستکاری موتور جست‌وجوی گوگل

تقلب غول جست‌‌وجو

پژوهش‌ها نشان می‌دهند گوگل از طریق تغییرات کوچک در الگوریتم‌هایش، ظرفیت زیادی برای دستکاری رتبه‌بندی‌های جست‌وجو دارد. این توانایی به این شرکت امکان می‌دهد بتواند تاثیری عمده بر انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۱۶ بگذارد.گوگل می‌تواند با اعمال تغییر در رتبه‌های جست‌وجو، نسبت به رشد یا سقوط یک برند تجاری، وب‌سایت و حتی نامزدی انتخاباتی اقدام کند. این یافته اخیر پژوهشگران موسسه آمریکایی تحقیقات و فناوری رفتاری (AIBRT) است که معتقدند این غول جست‌وجو ظرفیت کنترل انتخابات در سال ۲۰۱۶ را دارد. بر اساس این مطالعه با عنوان «اثر دستکاری موتور جست‌وجو»، الگوریتم پرنفوذ شرکت گوگل می‌تواند دیدگاه‌های رای‌دهندگان مردد را تا اندازه ۲۰ درصد و بالاتر دگرگون کند. به گفته رابرت اپستاین یکی از روانشناسان ارشد موسسه AIBRT، گوگل قدرتی منحصر به فرد در تغییر نتایج انتخابات دارد به طوری که این توانایی در هیچ ‌یک از شرکت‌های فناوری امروزی دیده نمی‌شود.اپستاین می‌گوید:«بر طبق مطالعاتی که در سال‌های اخیر انجام داده‌ایم، گوگل توانایی بسیار بیشتری نسبت به هر شرکت دیگر در طول تاریخ برای کنترل انتخابات دارد؛ یعنی می‌تواند با تغییراتی کوچک باورها و دیدگاه‌ها را دستکاری کند.»به دیگر سخن، گوگل با تغییر در الگوریتم جست‌وجو می‌تواند در صورت جست‌وجوی رای‌دهندگان نتایجی با بار مثبت یا منفی به نمایش بگذارد.

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

بررسی ابعاد همراهی فناوری با ورزش

قهرمانان فناورزشی

شاید به نظر رسد موضوع پرونده این شماره جهان برای کسانی که به شکل منظم ورزش نمی‌کنند جذابیت خاصی ندارد، به ویژه برای آنهایی که می‌خواهند ورزش کنند ولی همتش را ندارند. اما این‌طور نیست؛ زیرا حتی بسیاری از این دسته افراد هم ماهی یک بار هنگام پیاده‌روی سمبولیک خود ممکن است کفش ورزشی و لباس ورزشی‌ای تن کنند که از آخرین فناوری‌هایی در ساخت آنها استفاده شده که رکورد یک ورزشکار حرفه‌ای را اندکی بهبود ببخشد؛ و شاید این ورزشکار ماهی یک بار روحش هم از آن بی‌خبر است. یا شاید اپلیکیشینی روی گوشی هوشمندش نصب شده باشد که به همراه مچ‌بندی ساخته فناوری پوشیدنی امکان ثبت کالری مصرفی، ضربان قلب و گام‌های برداشته‌شده را نیز فراهم کند. پس لازم نیست ورزشکار حرفه‌ای باشیم تا از فناوری‌های ورزشی (Sport technology) استفاده کنیم. در سطوح بالاتر این دسته کاربردهای فناوری آن‌قدر وسیع هستند که به راحتی یکی از روندهای پیشرو به حساب می‌آیند. شاید یکی از کاربردهایی که بلادرنگ به ذهن فوتبال‌دوستان خطور می‌کند فناوری تشخیص عبور توپ از خط دروازه باشد و البته هستند بسیاری فناوری‌های دیگر که یک استادیوم استاندارد فوتبال به آنها مجهز است و تماشاچیان از آن بی‌اطلاع. اما اگر از انواع و اقسام نرم‌افزارها و

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

چگونه فناوری و داده ورزش را تغییر می‌دهند

انقلاب فناوری در ورزش

افزایش عملکرد بر اساس تحلیل داده تنها یکی از دستاوردهای فناوری در ورزش است. مداخله هواداران و فرصت‌های تجاری نیز سودآوری خود را دارند. چارلز بارکلی که زمانی ستاره ان‌بی‌ای بود و اکنون تحلیلگر برنامه‌های تلویزیونی است، ماه فوریه امسال درباره ذهنیت خود در دوره بازی گفته بود «من همیشه معتقد بودم این تحلیل‌ها مزخرف است». این حرف شاید در ظاهر برای یک تحلیلگر عجیب به نظر برسد اما اگر نگاهی دقیق‌تر به دنیای فوتبال بیندازیم متوجه می‌شویم گستره وسیع‌تری از بخش‌های دخیل در ورزش بیشتر از تحلیل سود می‌برند تا از خود بازیکنان. باشگاه‌ها و سازمان‌دهندگان مسابقات و حتی اسپانسرها با توجه به انقلاب کنونی داده‌ها در ورزش، خود را بیشتر با پدیده‌های تحولی پیش‌بینی‌شده در تحلیل‌ها سازگار می‌کنند. اما واقعاً چه کسی بیشترین سود را می‌برد؟ فناوری چگونه بازی را تغییر می‌دهد رونمایی از صفحه امتیاز الکترونیکی در استادیوم یانکی نیویورک در سال ۱۹۵۰، معرفی راکت تنیس فولاد کروم ویلسون تی ۲۰۰۰ در سال ۱۹۶۸، استفاده از داور الکترونیکی خط به نام سایکلوپس در مسابقات ویمبلدون ۱۹۸۰، همه‌گیر شدن دوربین‌های فیلمبرداری سبک از دهه ۱۹۸۰ که امکان ضبط، پخش، ارزیابی و حتی پخش زنده مسابقات ورزشی در تلویزیون و اکنون در اینترنت را فراهم آورد. تمامی این پیشرفت‌ها

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

تحول عملکرد ورزشکاران به کمک فناوری‌های ورزشی

رسیدن به سطح نخبگی

فناوری و مهندسی تغییراتی جدی در دنیای ورزش ایجاد کرده‌اند. آنها در همه جا از فناوری خط گل گرفته تا تحلیل دقیق داده‌های عملکردی و شاخص‌های بیولوژیکی حرکت‌های بدن نقش دارند. فناوری حتی بر پوشش ورزشکاران نیز تاثیرگذار است. دکتر جاناتان سینکلر مدیر دوره‌ای علوم ورزشی، بیومکانیک و فیزیولوژیک دانشگاه لنکستر مرکزی می‌گوید:«یکی از بزرگ‌ترین پیشرفت‌ها در زمینه فناوری ورزشی، مربوط به مواد مورد استفاده ماست.»او توضیح می‌دهد که در یک نمونه لباس شنای LZR توانست با فشرده کردن بدن ورزشکار در حالتی آیرودینامیک‌تر به کمتر شدن مقامت آن در برابر آب کمک کند. وی می‌گوید:«این لباس در بازی‌های المپیک پکن توسط ۹۰ درصد شناگران استفاده شد.» دانشگاه‌های سراسر بریتانیا همواره به دنبال روش‌های جدیدی برای ایجاد و استفاده از فناوری در ورزش هستند. محققان در بانگور نیز به دنبال بررسی این مساله هستند که محیط‌های مجازی را چطور می‌توان برای آموزش بازیکنان ماهر راگبی به کار برد. در دانشگاه شفیلد هالم نیز یکی از محققان از فناوری‌های جدید برای بررسی نوع حرکت بازیکنان تنیس در اطراف زمین استفاده کرد.مساله صرفاً ایجاد ورزشکاران بهتر نیست. دکتر دیوید جیمز معاون مدیر مرکز تحقیقات مهندسی ورزش دانشگاه شفیلد هالم می‌گوید:«رسیدن به سطح عملکرد نخبگی یکی از ارزشمندترین هدف‌هاست اما در عین حال

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120
شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

سه نکته‌ای که فناوری به کمک آن ورزش را تغییر داد

وقتی از ایجاد تغییر می‌گویند، از چه حرف می‌زنند

طی سال‌های اخیر فناوری تاثیری شگرف بر تمامی جوانب جامعه ما داشته است. جهان تغییرات بزرگی کرده و مردم اکنون می‌توانند با سرعت بیشتر اطلاعات به دست بیاورند، مستقیم‌تر و کارآمدتر ارتباط برقرار کنند و ایده‌های جدید بسازند. فناوری بر تمامی گوشه‌های جامعه و تمامی صنایع از درمان تا دولت، آموزش، تجارت و ورزش تاثیرگذار بوده است.شاید چندان روشن نباشد اما فناوری تاثیری گسترده بر ورزش داشته است. بسیاری از روندها اکنون ساده‌تر و سریع‌تر هستند و این صنعت شاهد افزایش توجه و درآمد حاصل از آن بوده است. در اینجا به سه روشی اشاره می‌کنیم که فناوری با آنها صنعت ورزش را تغییر داده است. رسانه‌های دیجیتالی و اجتماعی به دلیل توسعه فناوری پوشش ورزش گسترده‌تر از قبل است. تماشاچیان در گذشته باید برای دیدن بازی از چند کانال محدود یکی را انتخاب می‌کردند اما اکنون گزینه‌ها بسیار متنوع شده است. پوشش همه جا و در هر زمانی وجود دارد. در ضمن پوشش امروزی زنده و با امکان بازپخش کامل است. در سال‌های نه‌چندان دور از دست دادن بازی مهم به این معنی بود که باید تا روز بعد و مشاهده نتایج در روزنامه‌ها یا شنیدن از دوستان خود منتظر بمانید اما اکنون مردم می‌توانند بازی را ضبط و

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

فناوری سوت آغاز مسابقه را خواهد زد

سرعت علم

پانزدهمین مسابقات قهرمانی جهان دو و میدانی ۲۲ آگوست سال ۲۰۱۵ در پکن انجام شد و سال ۲۰۱۷ نیز نوبت لندن خواهد بود که بزرگ‌ترین مسابقات را در کنار بازی‌های المپیک برگزار کند. فناوری نقشی فزاینده در کمک به ورزشکاران حرفه‌ای، دوندگان آماتور و افراد معلول برای حضور در رخدادهای ورزشی دارد. از برندهایی مانند نایک گرفته تا سیستم‌های BAE نوآوری‌هایی برای بهبود عملکرد ورزشکاران ارائه داده‌اند و استارت‌آپ‌هایی مانند FitBit و FanDuel پتانسیل فناوری در ورود به عرصه سلامت هواداران را ثابت کرده‌اند.مثلاً اکنون گروه سیستم‌های BAE که شریک رسمی تحقیقات و نوآوری در ورزش انگلستان در مسیر رسیدن به المپیک و پارالمپیک لندن در ریودوژانیرو است، قراردادی ۸۰۰ هزار پوندی منعقد کرده که برای ۲۰ ورزش المپیکی و پارالمپیکی امکان دسترسی به فناوری‌های نوین با هدف اعمال نوآوری‌های علمی در آموزش، احیا و جلوگیری از صدمات و مشارکت در مسابقات را فراهم می‌آورد. این نوآوری‌ها شامل یک ویلچر مسابقه‌ای ترکیبی پیشرفته و انقلابی است که ادعا می‌شود قوی‌تر، سریع‌تر و سبک‌تر از طراحی‌های قبلی است و شتاب ورزشکاران را تا ۲۰ درصد از طریق کاهش اصطکاک با زمین بالا می‌برد. این شرکت می‌گوید در کنار تلاش برای ایجاد تفاوت در موفقیت‌های ورزشی بریتانیا، در راستای اثبات استفاده از

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

فناوری اطلاعات در حوزه ورزش و سرگرمی با چه مسائلی مواجه است

شاید باردیگر به ورزشگاه نیایید

سازمان‌های ورزش و سرگرمی در حین مواجهه با سیل داده‌ها به دنبال شناسایی راه‌هایی برای تقویت اتصال داخلی و نیز پول‌سازی از اطلاعات به‌دست‌آمده هستند. دانشگاه آریزونا نمونه‌ای مناسب از آن چیزی است که بسیاری از سازمان‌ها در این زمینه تجربه می‌کنند. استیو هانک مدیر «آسوشیت آتلتیک» می‌گوید تلاش برای هماهنگ کردن شرکت‌کنندگان مختلف در مسابقات این دانشگاه واقعاً فاجعه بوده است؛ بخش‌های مختلف، سیستم دانشگاهی گسترده با بیش از ۷۰ هزار نفر که به صورت جداگانه سطوح کارشناسی و کارشناسی ارشد، فارغ‌التحصیلان و غیره را مدیریت می‌کنند. او در کنفرانس متخصصان فناوری اطلاعات ورزش گفته بود:«ما برای ارتباط با این افراد به هر دری می‌زنیم.»ابزار CRM جدید که توسط شرکت مشاوره‌ای SSB طی شش ماه طراحی شده، به این تیم امکان می‌دهد پلتفرم‌های مختلف را برای ارتباط با هم هماهنگ کند. اکنون هانک در دپارتمان ورزشی می‌تواند فروش بلیت‌های مسابقه فوتبال را رهگیری کند؛ او یکی از فارغ‌التحصیلان دانشکده تجارت آریزونا و از حامیان مالی مهم این دانشکده در حوزه تجربه بازی‌هاست. هانک می‌گوید:«به این ترتیب در راستای فراهم آوردن ارتباطات مناسب و معنادار برای آنها باید دانست این افراد چه کسانی هستند.»در سمت دیگر این فضا جان آندرسون معاون مدیر فناوری مینسوتا تویینز قرار دارد که طی دو

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

چگونه فناوری پوشیدنی بر آینده ورزش تاثیرگذار خواهد بود

مربی روی مچ

فناوری پوشیدنی در آستانه تبدیل شدن به صنعتی چندمیلیارد دلاری است. مطالعه موسسه تحقیقاتی جونیپر پیش‌بینی کرده است ابزارهای پوشیدنی هوشمند تا سال ۲۰۱۸ به ارزش ۱۹ میلیارد دلار خواهند رسید. از بسیاری جهات این بخش نوظهور تاثیرات خود را بر دنیای ورزش آغاز کرده است. تاثیر آن را بر این صنعت می‌توان در تمامی سطوح پیش‌بینی کرد، از ورزش‌های آماتوری گرفته تا حرفه‌ای و از جوانان تا دانشگاه، عرصه ورزش در همه جا در حال تغییر است. نقش فناوری‌های نوظهور از ارزیابی عملکرد ورزشکار گرفته تا روش‌هایی که مربیان تیم‌های خود را آموزش می‌دهند، بیش از پیش تعریف می‌شود. در حالی که محصولات پوشیدنی به یکی از اجزای مهم عرصه فناوری تبدیل شده‌اند، تاثیر آنها بر ورزش همچنان رشدی تصاعدی خواهد داشت. اینکه بازی‌های مختلف چطور انجام می‌پذیرند و پیشرفت می‌کنند بدون شک از پیشرفت فناوری تاثیر خواهد پذیرفت. تیم‌ها، لیگ‌ها، مربیان و بازیکنان همچنان تا حد زیادی متکی به معرفی محصولات جدید و نوآورانه هستند. ورزش‌های مختلف از حالا خود را وارد این موج جدید فناوری‌های پوشیدنی کرده‌اند. دو یکی از ورزش‌هایی است که بیشترین پیوند را با فناوری پیدا کرده است. مثلاً نشریه وال‌استریت ژورنال ارائه ساعت دو هوشمند «می کوآچ» شرکت آدیداس را روز اول نوامبر

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

نگاهی به آینده پرینت سه‌بعدی در ورزش

چند قدم تا تولید خانگی تجهیزات ورزشی

پرینت سه‌بعدی به‌ سرعت در حال تبدیل شدن به ابزاری ارزشمند در صنعت ورزش است و کاربردهای متفاوتی را دربر می‌گیرد. مجموعه‌ای از برترین تولیدکنندگان لوازم ورزشی متوجه این پتانسیل فناوری شده‌اند. آدیداس اخیراً از این روش برای تولید کفی کفش‌های جدید خود استفاده کرده و شرکت نایک نیز حق انحصاری مهمی را برای تولید کفش به دست آورده است. اکنون تیمی از سه مهندس دانشگاه بریستول انگلستان تکنیک جدید پرینت سه‌بعدی‌ای ابداع کرده‌اند که امیدوارند تولید تجهیزات ورزشی برای افراد متوسط را متحول کند. خرده‌فروشان ورزشی شاید از این خبر خوشحال نشوند اما این مهندسان امیدوارند به زودی مجموعه‌ای گسترده از مواد ترکیبی تولید کنند؛ چیزهایی مانند راکت تنیس و کلوب گلف که باید به سادگی و با هزینه کم در خانه افراد تولید شوند. آنها همچنین ثابت کرده‌اند این روند -که از امواج فوق صوت برای دستکاری فیبرهای قوی استفاده می‌کند – برای پرینت سه‌بعدی قابل استفاده خواهد بود؛ البته پتانسیل این مواد از تولید تجهیزات ورزشی داخل خانه متغیر خواهد بود. دکتر ریچارد تراسک عضو بخش مواد چندکاربردی مهندسی هوافضا می‌گوید این مواد همچنین می‌تواند کاربردهای درمانی به ویژه برای تولید گسترده و ارزان کپسول‌های رزینی داشته باشد. یک نمونه دیگر از پرینت‌های سه‌بعدی موجود موردی است

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

مدیرعامل مرورگر پریمیر پلتفرم خود را چگونه می‌بیند

فناوری مداخله هواداران

بازی‌سازی نکته اصلی در برنامه جدید مرورگر پریمیر برای باشگاه فوتبال اورتون است که در صدر جدول برنامه‌های ورزشی فروشگاه اندروید قرار دارد. مرورگر پریمیر را می‌توان روی تمامی ابزارهای موبایل و کامپیوتر استفاده کرد. این مرورگر به کاربر امکان می‌دهد برای خود برگه‌های اعتبار جمع‌آوری و این اعتبارها را در فروشگاه باشگاه اورتون با خرید انواع محصولات خرج کند. درصدی از این هزینه نیز به خیریه باشگاه تعلق می‌گیرد. وظیفه این برنامه ارائه مرورگری است که باشگاه را به هواداران و حامیان مالی نزدیک‌تر می‌کند. هواداران از مرور اینترنت چیزی بیشتر و باشگاه نیز گزارشی دقیق از خواسته‌های هواداران و زمان و مکان جست وجوی مورد نظر به دست می‌آورند.فناوری مداخله هواداران که در پس این برنامه قرار دارد می‌تواند دنیایی جدید از فرصت‌های تجاری برای باشگاه فراهم کند که در عین حال سرمایه لازم را نیز برای باشگاه‌های محلی تامین می‌کند. دیوید برنی مدیرعامل مرورگر پریمیر در این زمینه گفت‌وگویی اختصاصی با فیوچر اسپورت داشت.«ایده ما ایجاد یک پلتفرم بود که نیازهای تجاری باشگاه و حامیان را در کنار هم جمع کند. ما به این مساله پرداختیم که همگرایی محصول و کاربر در کجا بیشتر است تا بتوانیم به یک سیستم مبتنی بر پاداش برسیم. فوتبال لیگ برتر

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 129

استفاده از فناوری در دنیای ورزش از منظر اخلاق

بعضی‌ها برابرترند

با توجه به دقت فوق‌العاده سیستم‌های زمان‌بندی الکترونیکی، اندازه‌گیری عملکرد ورزشکاران در صدم ثانیه (و شاید هزارم ثانیه) امکان‌‌پذیر شده است. این بدان معناست که اکنون می‌توانیم کوچک‌ترین حواشی تفاوت در یک مسابقه ورزشی را که با چشم غیرمسلح نمی‌دیدیم، به دقت ردیابی کنیم.ورزشکاران در همین بستر به دنبال فناوری‌هایی هستند که آنها را به برد نزدیک‌تر می‌کند. از جمله اینکه اکنون بحث بر سر حمایت از شناگران توسط ابزارهای پوشیدنی بالا گرفته و به آنها در حرکت در آب کمک می‌کند. اگر تا پیش از این همین پیامدها توسط داروها به‌ دست می‌آمد به ورزشکار لقب «دوپینگی» داده می‌شد. لیکن اگر سرعت افزون ناشی از یک ابزار الکترونیکی هوشمند باشد کمتر کسی تعجب می‌کند. اما درباره این شرایط چه مسائلی مطرح می‌شود؟به نظر می‌رسد ناعادلانه است اگر ورزشکار یا قهرمانی که توان مالی خرید آخرین کیت‌های ورزشی هوشمند را ندارد، صرفاً به همین دلیل رقابت را ببازد.ایده بازی جوانمردانه ظاهراً به سنت بازی‌های المپیک برمی‌گردد. زمان باستان ورزشکاران برای ادای احترام به زئوس و اجرای رقابت‌ها از شهرهای یونان به المپیا سفر می‌کردند. در آن زمان ورزشکاران مجبور بودند برای تضمین عدالت و بنا بر دلایل ایمنی، برهنه به میدان بروند (از جمله اینکه بدون لباس هیچ کس نمی‌توانست

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 130

زندگی، مرگ و تولد مجدد استارت‌آپ‌های ابزارهای پوشیدنی

تجهیزات عالی ضامن موفقیت نیست

کنفرانس جهانی تجهیزات پوشیدنی که گردهمایی سالانه مهم نشریه ReadWrite است، سال ۲۰۱۵ در سان‌فراسیسکو برگزار شد و مهم‌ترین نقش‌آفرینانی که فناوری پوشیدنی و اینترنت اشیا را شکل خواهند داد در این گردهمایی حضور داشتند. در ادامه به تعدادی از کارشناسانی می‌پردازیم که در این کنفرانس سخنرانی کرده‌اند. رهبران تجاری در بسیاری از موارد از این می‌گویند که چطور استارت‌آپ‌های خبرساز آنها مستقیماً خود را به اوج موفقیت رساندند اما در بسیاری از موارد این گفته‌ها فاصله زیادی با واقعیت دارند. فقط کافی است به حرف‌های شریل کلوند از Bia Sport و جیمز هریسون از Contour نگاهی بیندازیم.کلوند که مدیرعامل شرکت Bia Sport است با دشواری‌های بسیار به این نتیجه رسید که داشتن محصول عالی نمی‌تواند ضامن موفقیت باشد. این شرکت سازنده‌ی ساعت‌های ورزشی که به ساخت ابزارهای متمرکز بر ورزشکاران زن شناخته می‌شود، ماه پیش تعطیل شد. Contour که یک شرکت سازنده دوربین در یوتا است نیز این درس را به خوبی آموخته. این شرکت دو سال پیش درهای خود را بست اما از آن زمان تاکنون Clarke Capital دارایی‌های این شرکت را خریداری و آن را دوباره راه‌اندازی کرده است، تیم محصول را از نو ایجاد کرده و تیمی از مدیران (شامل هریسون مدیرعامل) را در رهبری آنها

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 131

جایگاه هوش مصنوعی در آینده فناوری ورزش

هوشمندتر شدن بازی در عصر ماشین

ورزش به عنوان پیروزی تلاش‌های انسانی مردم را هیجان‌زده می‌کند. در پشت صحنه چیزهای دیگری هم در این پیروزی تاثیرگذار هستند و مهم‌ترین آنها فناوری است. امروزه جهان ورزش با ترکیب استعداد طبیعی و ورزشی، تحلیل‌های پیشرفته و حتی هوش مصنوعی در ایجاد بهترین نتایج ممکن در زمین بازی، با فناوری تنیده شده است. همه چیز از بررسی عملکرد بازیکن، بهبود نقاط ضعف و حتی پیش‌بینی بهترین اقدام ممکن برای بازیکنان آینده در این حوزه بررسی می‌شود. وقتی به موقعیت کنونی صنعت ورزش نگاه می‌کنیم، آمار و تحلیل بازی نقشی مهم در تصمیمات تیم و بازیکن دارد؛ از تحلیل اطلاعات خاص بازیکن گرفته تا دقت بازی در برابر رقبای خاص. تیم‌های تحلیل اکنون یکی از بخش‌های معمول پرسنل تیمی به شمار می‌روند. در حالی که مربیان و مالکان همچنان به دنبال درک بهتری از روندها و داده‌ها برای بهبود فرصت برد تیم هستند، فناوری‌های جدید مانند هوش مصنوعی به شکل فرصت‌هایی کلیدی برای پیشرو بودن در رقابت مطرح می‌شوند. آینده فناوری ورزش روش است؛ نوآوری‌های جدید در حوزه سخت‌افزار و نرم‌افزار در ترکیب با عملکرد ورزشی انسان منجر به ایجاد دوران ورزشی کاملاً یکپارچه‌ای برای بازیکنان، مربیان و هواداران می‌شود. پرونده ویژه: فناوری تحلیل هر تیم حرفه‌ای از بسکتبال گرفته

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 132

روندهای کلیدی در عرصه تجارت ورزش

موج هواداران موبایلی

ویوک رانادیو مدیر گروه Sacramento Kings در ان‌بی‌ای طی سخنرانی افتتاحیه کنفرانس نوآوری ورزشی گفته بود:«تفاوت میان مشتری و هوادار چیست؟ هوادار صورت خود را رنگ می‌کند، امید موفقیت می‌دهد… تمامی مدیران عامل آرزویشان است جای ما باشند – اینکه بتوانند هوادار داشته باشند.»علاقه هواداران به اندازه خود ورزش قدمت دارد؛ لیگ‌ها و شرکت‌های تجاری اکنون از جدیدترین فناوری‌ها نه‌تنها برای ساختن تیم‌های برنده بلکه برای سرمایه‌گذاری روی گروه مشتریان خود با هدف ایجاد یک منبع درآمدی دیگر – یعنی حمایت مالی مشترک – استفاده می‌کنند. در ادامه به برخی از روندهای تجاری به‌دست‌آمده از این کنفرانس اشاره خواهیم کرد. ابرداده مدیریت بسکتبال و خود بازی را تغییر می‌دهد بیش از یک دهه پیش، تیم بیسبال Oakland مفهوم استفاده از آمار و مدل‌سازی‌های پیشگویانه را برای تشکیل تیم برنده مطرح کرد. تیم‌های ان‌بی‌ای مانند San Antonio Spurs نیز به صورتی مشابه از ابرداده در کمک به مربیان و مالکان برای خرید بازیکنان و برنامه‌ریزی بازی‌ها استفاده کردند اما فصل ۲۰۱۴-۲۰۱۳ اولین باری بود که تمامی تیم‌ها از رهگیری SportVU استفاده می‌کردند؛ SportVU سیستمی از شش دوربین است که هر کدام حرکت توپ و تمامی بازیکنان داخل زمین را اندازه‌گیری می‌کند و پایگاه داده‌ای از اطلاعات عملکردی تشکیل می‌دهد. رانادیو با

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

10 شرکت نوآور در حوزه ورزش

کوتاه‌ترین مسیر به بوفه و سرویس بهداشتی

چه مساله تحول در فروش بلیت باشد چه ایجاد ورزشگاهی به ارزش دره سیلیکونی، وقتی به تجارت سرگرمی‌های ورزشی می‌رسیم، این شرکت‌ها واقعاً می‌توانند شرایط را عوض کنند. ۱- STATS دوربین‌های SportVU این شرکت داده‌ای می‌تواند هواداران بی‌تفاوت را به حامیان دوآتشه تبدیل کند. این دوربین‌ها هر چیزی را در جریان بازی رهگیری می‌کنند و از تجهیزات اضافی به ضرورت تبدیل شدند: از این فصل تمامی باشگاه‌های لیگ بسکتبال از سیستمی با قیمت ۱۰۰ هزار دلار در سال استفاده می‌کنند که مثلاً به تیمی مانند Toronto Raptors امکان می‌دهد بازی را با نسخه‌های خودشان بازبینی کنند و بر اساس آمار متوجه شوند چه واکنشی باید در مقابل حریف انجام دهند. برایان کوپ یکی از مدیران این شرکت می‌گوید:«مساله صرفاً ۳۰ تیم لیگ نیست، بلکه اعلام داده‌های بازی روی NBA.com و تلویزیون آن است. هم‌اکنون نیز تقاضا برای این سیستم رو به افزایش است و بعد از لیگ قهرمانان اروپا و لیگ بسکتبال دانشجویی، هاکی روی یخ نیز در آستانه استفاده از آن است.» ۲- ROC NATION SPORTS برای ورود به این عرصه تجاری جی زد بعد از فروش سهامش در Brooklyn Nets اقدام به راه‌اندازی سازمان ورزشی خودش کرد و توانست اسکات بوراس ستاره ۲۴۰ میلیون دلاری سابق تیم یانکی

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 135

حالا دیگر نوبت تغییرات حوزه ورزش است

روندهای فناوری که ورزش را تغییر می‌دهند سال ۲۰۱۵ همراه با اتفاقاتی مهم برای ورزش در سراسر جهان در حوزه پیشرفت‌های فنی بود. فناوری رهگیری اکنون می‌تواند ورزشکار را تا چند میلی‌متر نیز پیگیری کند. واقعیت مجازی بازی را در سطح ورزشکار، هوادار و سازمان تغییر می‌دهد و فناوری‌های پیشگیری از صدمات برای موفقیت‌های حرفه‌ای بسیار حیاتی شده است و به همین دلیل دانشمندان راه‌هایی برای مدیریت و جلوگیری از صدمات پیدا کرده‌اند که معمولاً بخشی از بازی است. ما سه روند مهم فناوری‌های ورزشی را شناسایی کرده‌ایم که بسیار چشمگیر بوده‌اند و در سال جاری نیز در حال پیشرفت هستند. فناوری رهگیری بازیکن هرچند فناوری رهگیری مدت‌هاست در بازار به کار می‌رود اما امسال بسیاری از تیم‌ها از آن برای موفقیت خود استفاده کردند. در سال ۲۰۱۵ لیگ MLB توانست شرکت تحلیل داده STAT را وارد لیگ کند که برای اولین بار داده‌های رهگیری را در اختیار هواداران گذاشت و تمامی آمارها را برای همه تیم‌ها در اختیار عموم قرار داد. لیگ فوتبال آمریکایی نیز از چیپ‌های RFID رهگیری بازیکنان متعلق به شرکت زبرا استفاده کرد که در قالب پد به شانه‌بندهای بازیکنان زده می‌شود و آمارهای جدیدی به دست می‌دهد. ورزش‌های دیگر مانند راگبی، فوتبال و غیره نیز

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 136

آیا تحلیل داده جایگزین مربی می‌شود

داده‌ها روی نیمکت‌های ذخیره

تحلیل داده به صورتی فزاینده با هدف ایجاد برتری در ورزش حرفه‌ای استفاده می‌شود اما آیا این حد اتکا به آمار به حاشیه راندن نقش مربی خواهد بود؟ وقتی تیم Wales در بازی افتتاحیه جام قهرمانی راگبی در برابر انگلستان قرار گیرد، جدال میان آمار و داده‌ها نیز به اندازه جدال بین استعدادهای بازیکنان راگبی وجود خواهد داشت. مربیان راگبی به صورت فزاینده‌ای از دانش کسب‌شده از تحقیقات و تحلیل زنده برای برنامه‌ریزی راهبردها و گزینش تیم خود استفاده می‌کنند اما آیا این اتکا به داده بیش از حد است و حس انسانی را از ورزش می‌گیرد و بازیکنان را به سایه‌ای از آمار تبدیل می‌کند؟از اتاق مربیان گرفته تا زمین آموزش، این سوال که برای تصمیم‌سازی چقدر باید به داده متکی شویم، به مساله‌ای تعیین‌کننده در چند سال اخیر تبدیل شده است. در آستانه قهرمانی جام و در سالی که انگلستان میزبان جام جهانی راگبی بود، گاردین کنفرانسی با همکاری Accenture برگزار کرد که به استفاده از داده در تجارت ورزش می‌پردازد. چهره‌های برتر تجارت راگبی در این کنفرانس در برابر ۵۰ تماشاچی از برترین مدیران شرکت‌های داده‌ای و آماری حضور داشتند. سخنرانان ادی باتلر گزارشگر راگبی و منتقد راگبی در بی‌بی‌سی مگی آلفونسو بازیکن سابق اتحادیه راگبی انگلستان

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 138

10 فناوری متحول‌کننده ورزش

از بیومیمتیک تا کامپیوترهای خوردنی

امروزه تشخیص اهالی ورزش از علم دشوار شده است. ورزشکاران روی پیشرفت‌های مهندسی، علوم مواد، بیومکانیک، ارتباطات و فناوری اطلاعات سرمایه‌گذاری می‌کنند تا عملکرد و تمرین خود را بهینه کنند و اهالی علم نیز فناوری‌هایی تولید می‌کنند که تمامی جوانب ورزش از جمله مربیگری، قضاوت و حتی طراحی استادیوم‌های ورزشی و تجربه تماشاچی را متحول می‌کند. تا امروز اغلب پیشرفت‌ها در حوزه فناوری ورزش در علوم مواد و طراحی بوده است. کیم بلیر بنیانگذار گروه نوآوری‌های ورزشی و همکار موسسه فناوری ماساچوست اعتقاد دارد شرایط در حال تغییر است. او می‌گوید:«ما اکنون به سقف رسیده‌ایم و تحول بعدی انقلاب اطلاعات خواهد بود.» این پیشرفت‌ها تمامی توسعه‌ها را به حوزه کامپیوتر خواهد برد که در آن همه چیز به گونه‌ای رهگیری، نظارت، بهینه‌سازی، بازپروری و منتشر می‌شود که ورزشکاران حتی تصورش را هم نمی‌کنند. در ادامه بر اساس حروف الفبا لیستی از ۱۰ فناوری آورده‌ایم که روش بازی، اجرا و امتیازدهی ورزش‌ها را متحول می‌کنند: ۱-کامپیوترهای خوردنی دمای بیش از حد بدن دومین دلیل مرگ در میان ورزشکاران است. تاکنون دمای داخلی بدن همواره تحت نظارت بوده اما ورزشکاران ممکن است هشدار بالا رفتن دما را نادیده بگیرند و مربیان هم آن‌قدر از آنها دور باشند که نتوانند دقیق بررسی‌اش کنند.

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 141

حکایت اوج و فرود لباس‌شناهای تقویت‌کننده عملکرد

دوپینگ‌ با لباس‌های شنا

ورزش شنا در سال ۲۰۰۹ با یکی از دشوارترین چالش‌های خود مواجه شد زیرا ورزشکاران، مربیان، شرکت‌های تولید لباس شنا و فدراسیون بین‌المللی شنا در زمینه استفاده فزاینده از لباس‌های شنای تقویت‌کننده عملکرد با هم مشکل پیدا کردند.اولین گلوله در فوریه سال ۲۰۰۸ توسط شرکت اسپیدو شلیک شد که لباس شنای LZR خود را از جنس پلی‌اورتان معرفی کرد و گفته می‌شد با همکاری با ناسا تولید شده بود. افراطی‌ترین نسخه این لباس شنا یک لباس تمام‌بدنی بود که از گردن تا قوزک پای ورزشکار را می‌پوشاند. پیش از این لباس هم نسخه‌های تمام‌قد لباس شنا عرضه شده بود که مهم‌ترین آنها لباس Ian Thrope بود که در سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۲ با یکی از محصولات آدیداس توانست رکورد جهان را بشکند. هیچ مدرک مستندی وجود ندارد که این لباس‌ها شناگر را سریع‌تر می‌کند. FINA اکتبر ۱۹۹۹ این لباس را برای مسابقات تایید کرد. چند شرکت لباس‌های جدیدی برای بازی‌های المپیک ۲۰۰۴ طراحی کردند اما تحلیل‌های بعد از المپیک درباره ادعای تقویت عملکرد با این لباس‌ها تردید ایجاد کرد.البته LZR واقعاً عالی بود. رکوردهای به‌دست‌آمده با این لباس شنا چند روز بعد از معرفی آن آغاز شد. اولین آنها مجموعه‌ای از رکوردهایی بود که معنای خود را دیگر از دست

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 140

نقش ابزارهای هوشمند در قهرمانی لسترسیتی

معجزه لسترسیتی

مشخص نیست وقتی راه‌هایی کاملاً مشروع برای تقویت عملکرد وجود دارد چرا ورزشکار ممکن است خطر دوپینگ را بپذیرد. به هیچ وجه سراغ این‌طور چیزها نروید و حتی به‌ آنها فکر هم نکنید. بهترین تیم‌های ورزشی امروز هرچه بیشتر از ابزارهای هوشمند در کارهای خود با هدف جمع‌آوری داده از تمامی حرکات‌شان استفاده می‌کنند.لسترسیتی کاملاً از این امر آگاه است. آنها از تازه‌واردی در لیگ برتر انگلستان به قهرمانی آن رسیدند، داستانی که خیلی‌ها آن را معجزه و افسانه یا «غیرمحتمل‌ترین موفقیت تاریخ ورزش‌های تیمی» می‌نامند. آنها کمترین مصدومیت را در میان تیم‌های امسال داشتند، از کمترین بازیکنان استفاده کردند و بیشترین گل‌ها را در ضدحمله زدند.سلاح مخفی لسترسیتی ابزارکی بود به اسم OptimEye S5 که توسط شرکت کاتاپولت طراحی شد و بخشی از آن نیز در همین شرکت تولید شد. FitBit و شمارش قدم‌ها و عرق کردن را فراموش کنید. فناوری دقیق جی‌پی‌اس در برنامه S5 با ماهواره در ارتباط است و تمامی حرکت‌های بازیکن را به صورت زنده رصد می‌کند. این برنامه ده‌ها حسگر دارد -شتاب‌سنج، ژیروسکوپ، مغناطیس‌سنج، سنجه ضربان قلب- که در کنار هم می‌توانند تا بیش از ۹۰۰ نقطه داده‌ای را در ثانیه تولید کنند. آدیر شیفمان مدیر اجرایی شرکت می‌گوید:«کسانی که در لسترسیتی هستند بخش

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 142

با فراگیر شدن پوشش ویدئویی و همگرایی ورزش و فناوری، تعریف ما از ورزش تغییر می‌کند

ورزش‌های الکترونیکی + ورزش‌های فانتزی

ورزشگاه دالاس کابوی استادیوم AT&T تمامی بلیت هایش ظرف یک هفته (با متوسط قیمت ۱۰۰ دلار) به فروش می‌رسد اما نه برای تماشای مسابقه فوتبال، بلکه برای تماشای نوجوانانی که بازی جنگی «لیگ اسطوره‌های ۵» را بازی می کنند که در دنیای فانتزی Azeroth اتفاق می افتد. سال گذشته دانشگاه رابرت موریس در ایلینوی به ۴۵ نفر از بازیکنان لیگ اسطوره ها، بورسیه داد؛ بله بورسیه ورزشی برای بازی با جوی‌استیک. به نظر می رسد وقتی بازیکنان دیگر در مقابل کامپیوتر بازی نکنند و با انسان های واقعی رقابت کنند، بازی‌های ویدئویی همان حس ورزش‌های انسانی را دارند. ورزش‌های الکترونیکی ماندگارند.یکی از چالش‌های صنعت ورزش آن است که مطمئن شویم بچه‌ها همچنان بازی‌های ورزشی انجام می دهند و سراغ گونه‌های دیگر بازی نمی‌روند. ورزش زبانی جهانی است و درک و ورود به آن ساده است. وقتی اولین بار وارد بازی‌های ویدئویی بسکتبال می‌شوید به‌صورت ذاتی تا حدی می دانید چه کاری باید انجام دهید ـ توپ را وارد سبد کنید. وقتی وارد لیگ اسطوره‌ها می‌شوید دیگر حس غریبگی ندارید. این یکی از مزایای بزرگ ورزش است که همزمان با ظهور بازارهای جدید باید روی آن تاکید شود. فناوری بازی در دنیای کنونی خلاقیت به آموزش و پیشرفت بازیکن و بازخوردهای

شماره 36 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 144

گفت‌وگو با بازیکن المپیکی اسنوبرد بریتانیا

جهان متفاوت یک ورزشکار

مرزهای ورزش و فناوری به سرعت در حال محو شدن است و ورزشکاران برجسته بیشتری تمامی توانایی‌های ممکن فناوری را در آموزش و رقابت‌های خود به کار می‌گیرند. زو گیلینگز بریر بازیکن بریتانیایی المپیک در رشته اسنوبرد یکی از حامیان قدرتمند استفاده از فناوری برای کمک به عملکرد بازیکن بوده است. اخیراً با او در این‌باره صحبتی داشتیم: وقتی برای تمرین می‌روید معمولاً از چه فناوری‌هایی استفاده می‌کنید؟من از تجهیزات ویدئویی بسیاری استفاده می‌کنم. سه دوربین برای فیلمبرداری تمرین دارم: یک دوربین روی سر، یک دوربین روی آی‌فونم و یک دوربین کوادکوپتر. همچنین ترانسپورتر و یک برنامه ابری خصوصی دارم که به من امکان می‌دهد این فایل‌های بزرگ ویدئویی را روی ابر خودم برای مربی بدنسازی و اسنوبردم بارگذاری کنم تا آنها را ببینم و نظرشان را اعلام کنند.مربی من از برنامه‌ای به نام Coach’s Eye استفاده می‌کند که یعنی می‌تواند ویدئو را متوقف، سرعت آن را کم یا حتی آن را تدوین کند. دقیقاً همان‌طور که گزارشگران مسابقه روز ویمبلدون انجام می‌دهند. مربی من می‌تواند یک تکنیک را توضیح دهد یا نقاط لازم برای تمرین را گوشزد کند. مثلاً می‌گوید در این پرش کمی زانویت را بیشتر خم کن.این مساله به دلیل سرعت بالای ترانسپورتر ممکن شده است. وقتی

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

پرونده‌ای برای وضعیت شغلی زنان فناور در جهان

همه زنان استم

نفس اینکه موضوع پرونده حال و روز زنان شاغل و مدیر در حوزه فناوری در جهان باشد، شاید این معنی را بدهد که اوضاع این مقوله خیلی خوب نیست، به ویژه که قبلاً پرونده‌ای جامع در مورد مدیران و فعالان حوزه آی‌تی در جهان فارغ از جنسیت کار کرده‌ایم. واقعیت این است که آمار و گزارش‌ها نشان می‌دهد حتی در قلب سیلیکون‌ولی که شاید به عنوان اتوپیای فضاهای کاری موفق در حوزه فناوری شناخته می‌شود نیز عدم تعادل جنسیتی بین تعداد و رتبه شاغلان موفق به چشم می‌خورد. اگر از استثنائاتی که توانسته‌اند قله‌های رفیع رهبری فناوری را فتح کنند -و در این پرونده از آنها یاد شده- بگذریم، حتی در دره سیلیکونی نیز دفاتر برندهای کوچک و بزرگ حوزه فناوری شاهد سطح امیدوارکننده‌ای از تعادل، توازن و تنوع جنسیتی نیستند. برخی به این واقعیت اعتراف کرده و به دنبال راهکارند، بعضی هم از بیخ و بن منکر آنند. حال اینکه وضع کلی شاغلان مونث در کسب و کار جهان به شکل کلی در چه حال است سوالی است که پاسخ آن قطعاً از حوصله، تخصص و هدفگذاری این نشریه خارج است اما اینکه چالش عدم برابری جنسیتی در محیط‌های کاری حوزه‌های فناوری جهان یا به شکل کلی‌تر همان استم

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

عرصه فناوری

تسهیل محیط همکارانه

زنان برتر صنعت فناوری اکنون مساله تنوع جنسیتی را در مشاغل علمی، فناوری، مهندسی و ریاضی (STEM) مطرح کرده و بر نتایج اثبات‌شده‌ای تکیه دارند که نشان می‌دهد زنان چطور می‌توانند به محرکی عالی برای رشد تجاری تبدیل شوند. داده‌های بسیاری در تایید تاثیرات مثبت رشد سهم زنان در جهان تجارت وجود دارد. زنان سریع‌ترین رشد را در میان کارآفرینان آمریکا دارند و میزان کارآفرینی آنان ۵/۱ برابر بیشتر از میانگین ملی است. وقتی در شرایط شرکتی به زنان اجازه داده شود خودشان باشند، اتفاقات خوبی می‌افتد. حتی اولیری از گروه شارک تنک نیز می‌گوید از میان ۲۷ شرکتش، تنها شرکت‌هایی که مدیرعامل زن دارند برای او پول‌ساز هستند. اما نیکول مک ماکین رئیس شرکت فناوری ایروین که در تامین پرسنل و برنامه‌های فناوری اطلاعات تخصص دارد، نگران است که پیشرفت مشابه در تنوع جنسیتی در حوزه فناوری دیده نمی‌شود. مک ماکین می‌گوید حداقل یک دلیل وجود دارد که چرا زنان تاثیری مثبت در رشد تجارت دارند: آنها نیمی از جمعیت را تشکیل می‌دهند؛ در دهه‌های اخیر استعدادهای فوق‌العاده‌ای در این بخش ظهور کرده است. بله، زنان برداشت متفاوتی از مسائل دارند که ارزشمندی آن ثابت شده است. مثلاً زنان به صورت کلی اجتماعی‌تر هستند و دینامیک گروهی که امکان

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

قدرتمندترین زنان عرصه فناوری در سال 2015

فناوری در رأس موفقیت زنان

فوربس برای مدت ۱۱ سال لیستی از برترین سران کشورها، کارآفرینان و مدیران عامل، مدل‌های مشهور، فعالان میلیاردر و انسان‌دوستان برتر ارائه داده که همه آنها را بر اساس پول، پوشش رسانه‌ای و حوزه تاثیرگذاری منتشر کرده است. از میان صد زن قدرتمند جهان بسیاری از آنها در حوزه فناوری به قدرت رسیده‌اند؛ در حوزه‌ای که به دلیل عدم استقبال از حضور زنان مشهور شده است. این رهبران همچنان به موفقیت و رشد در حوزه خود ادامه می‌دهند. زنانی که در ادامه اشاره می‌کنیم ثابت کردند حوزه فناوری یکی از منابع اصلی قدرت است. شریل سندبرگ مدیر عملیات فیس‌بوک سندبرگ نه‌تنها در مقام مدیر میلیاردر یکی از تاثیرگذارترین شرکت‌های جهان بلکه به عنوان صدای قدرت‌گیری زنان در محل کار و نویسنده پرفروش‌ترین کتاب سال ۲۰۱۳ به نام تکیه‌گاه است. سندبرگ در مقام مدیر عملیات فیس‌بوک و نویسنده پرفروش‌ترین کتاب اکنون از زنان و مردان می‌خواهد به یکدیگر «تکیه» کنند تا برابری جنسیتی را در خانه و محل کار تقویت کنند. سوزان وژیسکی مدیرعامل یوتیوب وژیسکی یکی از اولین کارمندان گوگل بود که پارکینگ خانه‌اش را به عنوان دفتر مرکزی به این شرکت کرایه داده بود. در فوریه ۲۰۱۴ وژیسکی از مقام مسئول تبلیغات گوگل به مدیرعاملی شرکت یوتیوب متعلق به

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

چگونه به عنوان یک زن در صنعت فناوری جدی گرفته شوید

شناخت فکر خود

زنان در دنیای فناوری به دلیل جنسیت‌گرایی شدید غالباً در سایه قرار می‌گیرند. همواره حس تبعیض دارند، در این صنعت جزو اقلیت‌ هستند، حقوق کمتری دریافت می‌کنند و معمولاً نماینده خوبی ندارند. مطالعه‌ای جدید در بریتانیا به خوبی این فاصله حقوقی را نشان می‌دهد که نمودارهای آن هرچه بیشتر رو به بدتر شدن می‌روند. سه نشانه مردانه بودن یک شرکت: خالی بودن دفتر در زمان فینال جام جهانی فوتبال مراسم مهمانی شام در بار دفتری با رنگ‌های خاکستری و سیاه. جین لاسینگ در وبلاگ خود می‌گوید تنها دو راه وجود دارد که زنی بتواند بدون «سرسختی» در فضای علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) «خود را وارد» کند؛ فضایی که من اسم آن را دنیای مردان گذاشته‌ام. راه اول تعهد به شناختن فکر خود و بیان آن است. در کنار این مساله، گزینه‌های دیگر برای پیروزی در این مبارزه بی‌پایان و دشوار استفاده از برنامه‌هایی عملی است که به برخورد با مشکل به صورت اعم کمک می‌کنند. ما معمولاً راه‌حل‌های ساده‌ای را که پیش رویمان قرار دارند، نادیده می‌گیریم و به سراغ حل مساله از دشوارترین روش ممکن می‌رویم. اگر زنی در دنیای فناوری باشید، باید ابتدا از صحیح بودن بنیان کارتان مطمئن شوید و این یعنی باید در این

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

چه چیزی زنان را در فناوری عقب نگه داشته است

به دنبال یک مرشد

شرکت‌های فناوری با ارائه برنامه‌های ارسال تاکسی، مستخدم یا پیتزا صنایع مختلف را منقلب کردند اما همین شرکت‌ها از نظر پیشرفت زنان از صنایع قدیمی بسیار عقب‌تر هستند. این مساله مهم‌ترین یافته تحقیق مک‌کینزی و LeanIn.org درباره موقعیت زنان در فناوری بود. زنان نه‌تنها در تمامی سطوح شرکت‌های فناوری به ویژه در موقعیت‌های کلیدی مانند مهندسی، محصول و مالی و سرمایه‌گذاری تحقیقاتی نماینده چندانی ندارند بلکه در عین حال معتقدند جنس آنان باعث شده است در کارشان عقب بمانند.شرکت‌های بزرگ مانند سیسکو و مایکروسافت اکنون برنامه‌های هدایت استعدادی را آغاز کرده‌اند که در مساله تشویق و آموزش دختران و زنان جوان در زمینه مطالعه علوم، فناوری، مهندسی و رشته‌های اصلی مربوط به مشاغل فناوری کار می‌کنند. تحقیقات نشان داد زنان ۸/۳۶ درصد افراد واردشونده به عرصه فناوری را تشکیل می‌دهند در حالی که این رقم در دیگر صنایع حدود ۵۰ درصد است.با این وجود داده‌های جمع‌آوری‌شده از ۲۶ شرکت فناوری و بررسی حدود ۹ هزار کارمند زن و مرد نشان می‌دهد زنان اکنون درباره تغییر فضای صنایع خود بسیار خوش‌بین هستند. حدود ۹/۲۹ درصد کارمندان زن حوزه فناوری می‌گویند جنسیت‌شان در از دست دادن ترفیع یا افزایش حقوق تاثیرگذار بوده است و ۱/۳۷ درصد کارمندان زن حوزه فناوری می‌گویند احساس

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

عذرخواهی مدیرعامل مایکروسافت به خاطر حرف‌هایش درباره زنان و افزایش حقوق

استحقاقش را دارید

در اواخر سال ۲۰۱۴ ساتیا نادلا مدیرعامل مایکروسافت اعتراف کرد این حرفش که «زنان نباید درخواست افزایش حقوق کنند بلکه باید در این مساله به سیستم اعتماد کنند»، اشتباه بوده است. این حرف نادلا در توئیتر و وبلاگ‌ها با انتقادات گسترده‌ای مواجه شده بود. او این سخنان را طی مراسمی درباره حضور زنان در صنعت کامپیوتر گفته بود. صنعت فناوری معمولاً تعداد کمتری از زنان را استخدام کرده و در ضمن حقوق پرداختی به زنان نیز کمتر از مردان است.از او پرسیده شد توصیه‌ای به زنانی داشته باشد که به راحتی نمی‌توانند درخواست اضافه حقوق کنند و او پاسخ داد:«مساله درخواست اضافه حقوق واقعاً مطرح نیست، بلکه باید بدانیم و اعتقاد داشته باشیم سیستم افزایش حقوق واقعی را برای شما در نظر خواهد گرفت.» او با تاکید بر اینکه عدم درخواست اضافه حقوق یعنی اخلاق مناسب، گفت این مساله به مدیر کمک می‌کند تا متوجه شود می‌توان به کارمند اعتماد کرد و باید مسئولیت‌پذیری بیشتری داشته باشد.اما سخنان او با انتقادات گسترده‌ای مواجه شد و مایکروسافت یادداشتی به نقل از او در سایت خود منتشر کرد. نادلا در این یادداشت گفته است پاسخش به این سوال کاملاً اشتباه بوده و او معتقد است:«مردان و زنان باید در ازای کار مشابه،

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

10 شهر برتر آمریکا برای زنان عرصه فناوری

پایتخت بهشت زنان فناور

بدون شک شرکت‌های فناوری دره سیلیکونی در مورد تنوع جنسیتی مشکل دارند. از میان شرکت‌هایی که سال گذشته گزارش تنوع جنسیتی را منتشر کردند، توئیتر، فیس‌بوک، یاهو، مایکروسافت و گوگل در بدترین شرایط قرار داشتند و بین ۱۳ تا ۱۸ درصد مشاغل‌شان در اختیار زنان بود. اما در مقام اول شرکت‌های ای‌بی eBay (24 درصد)، اپل (۲۲ درصد)، و اینتل (۲۰ درصد) قرار داشتند که البته هنوز با نسبت هدف فاصله زیادی دارند. هرچند دره سیلیکونی در حوزه برابری جنسیتی هنوز راه درازی در پیش دارد اما گزارش جدید شرکت داده و نرم‌افزار «اسمارت است» (Smartasset) نشان می‌دهد شهرهای دیگر آمریکا در این حوزه عملکرد بهتری داشته‌اند. این گزارش برترین شهرها را برای زنان عرصه فناوری لیست کرده است.شرکت اسمارت است ۵۸ شهر بزرگ آمریکا را بررسی کرده که در آنها نیروی کار حوزه فناوری آن‌قدر بزرگ هست که اهمیت آماری داشته باشد. برای هر شهر چهار معیار در نظر گرفته شده است: زنان به عنوان درصدی از نیروی کار، فاصله دستمزدی، درآمد بعد از هزینه خانوار و رشد پس از سه سال استخدام در حوزه فناوری. این گزارش می‌گوید:«تحلیل ما در سال ۲۰۱۶ هیچ پیشرفت قابل توجهی را در استخدام یا دستمزد زنان در حوزه فناوری نشان نمی‌دهد. در

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 125

ترامپ برنده نظرخواهی زنان جمهوری‌خواه دره سیلیکونی

محافظه‌کاری از نوع زنانه

شاید نظرخواهی‌های زمان‌بندی‌شده‌تر و فراگیرتری درباره نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا برگزار شود اما نظرخواهی غیررسمی در میان «اتحادیه زنان جمهوری‌خواه دره سیلیکونی» در اوایل امسال بسیار جالب بود. تعداد قابل توجهی از اعضای این سازمان که بسیاری از آنها زنانی علاقه‌مند به فناوری و اهل منطقه محافظه‌کار کالیفرنیا با گرایش‌های لیبرال هستند، از حضور ترامپ در کاخ سفید حمایت کردند. یان سول رئیس این گروه که ۲۵ سال در حوزه بازاریابی دره سیلیکونی فعالیت داشته است، می‌گوید:«من شوکه شدم، آن روز جمع ما از همیشه بزرگ‌تر بود و کسی هم بود که درباره اسلام سخنرانی می‌کرد، شاید این مسائل تاثیر داشت اما به هر حال من شوکه شدم.»این نظرسنجی در گردهمایی ماه ژانویه این گروه و پیش از اعلام نظرسنجی آیوا و زمانی انجام شد که مارکو روبیو سناتور فلوریدا هنوز در رقابت‌ها حضور داشت. او تنها با ۲۶ درصد از میان ۱۱۵ زن حاضر در نظرسنجی در مقام سوم قرار گرفت. تد کروز سناتور ایالت تگزاس نیز در مقام دوم قرار گرفت اما ترامپ با ۳۳ درصد آرا در مقام اول نشست.ظاهراً ترامپ توانسته است نظر جمهوری‌خواهان منطقه ساحلی را به دست آورد. این می‌تواند خبری بد برای تد کروز و جان کاسیچ فرماندار اوهایو باشد که هنوز

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126
شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

عدم اعتمادبه‌نفس قاتل اصلی زنان در حوزه فناوری

نبود حس خوب

دو مطالعه جدید درباره چالش‌های پیش روی زنان در حوزه فناوری – شامل برابر دستمزد و پیشرفت شغلی – در همین آوریل گذشته منتشر شد. سایت آموزش فناوری پلورال سایت و سازمان غیرانتفاعی «زنان کدنویس» در اقدامی مشترک از ۱۵۰۰ زن فعال در حوزه فناوری نظرسنجی کردند و نتایج آن را به اشتراک گذاشتند. بزرگ‌ترین چالش پیش روی این زنان نبود مواردی مانند فرصت‌های پیشرفت، الگوی مناسب، مربی خوب و توازن میان زندگی و کار بود.زنان باتجربه و در رده‌های بالاتر موانع بیشتری در مقایسه با زنان جوان‌تر پیش رو دارند و ۶۰ درصد زنان در مناصب مدیریتی می‌گویند اگر زنان بیشتری در تیم‌شان حضور داشته باشند احتمالاً به نفع آنها خواهد بود. بیش از نیمی از زنان ۱۸ تا ۳۹ ساله نیز می‌گویند موقعیت کنونی‌شان فرصتی مناسب برای پیشرفت در اختیارشان قرار می‌دهد. البته زنان جوان‌تر می‌گویند احتمال ترفیع گرفتن مردان و افزایش حقوق‌شان بیشتر است. معمول‌ترین مساله‌ای که به باور زنان مانعی در روند شغلی آنهاست، نبود اعتمادبه‌نفس و پس از آن حضور در محیطی کاملاً مردانه است. بالغ بر نیمی از زنان در دهه‌های دوم و سوم عمر خود می‌گویند از درخواست برای اضافه حقوق احساس خوبی ندارند و نیمی از آنها می‌گویند در درخواست برای ترفیع

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 129

مشکل اصلی زنان در عرصه فناوری چیست

تبعیضی زیرپوستی

من بعد از ۲۰ سال تجربه در دنیای فناوری و فعالیت کنونی‌ام در دره سیلیکونی به عنوان بخشی از یک بنیاد فناوری که از نوآوری حمایت می‌کند، فرصت داشتم با بسیاری از کارآفرینان همکار شوم و به رشد ده‌ها استارت‌آپ برای اهداف اجتماعی کمک کنم. اما اینکه من در مقام یک زن هنوز در عرصه فناوری و در سمتی مدیریتی کار می‌کنم، چندان مسیر ساده‌ای نبود.اما اکنون دیگر به اینکه تنها زن اتاق باشم عادت کرده‌ام. به اینکه وارد استارت‌آپ‌‌های تازه‌کار یا غول‌های فناوری شوم و زنان را پشت میز پذیرش در مقام تنها زن حاضر در شرکت ببینم، عادت کرده‌ام. چه چیزی باعث می‌شود زنان از دره سیلیکونی – و به صورت کلی از صنعت فناوری – دور بمانند؟ آیا محیط غالباً مردانه زنان بااستعداد را سرشکسته می‌کند؟ هرچند زنان نماینده بیش از نیمی از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های آمریکا هستند اما تنها ۳۰ درصد شاغلان در شرکت‌های فناوری را تشکیل می‌دهند. این موضوع برای صنعتی که این‌قدر به دنبال استعداد است که به چیزی به نام «جنگ استعداد» منجر شده، می‌تواند یک هشدار جدی باشد. در عین حال زنان نیز برای این عقب رانده شدن یا نادیده گرفته شدن در شرکت‌های بزرگ فناوری به دنبال اقدام قضایی هستند. فناوری، ما

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 130
شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 131

55 میلیون دلار برای رفتن مایر از یاهو

سنوات رویایی

شرکت یاهو اخیراً بسته پرداختی مدیران خود را اعلام کرده است و مریسا مایر در صورت ماندن یا رفتن می‌تواند میلیون‌ها دلار به دست آورد. مدیرعامل این شرکت بحران‌زده که اکنون قصد دارد خودش را بازخرید کند، در صورت اخراج بدون دلیل، مزایایی تا ۹/۵۴ میلیون دلار به دست خواهد آورد. البته این مزایا در صورت «تغییر در کنترل» شرکت به معنی فروش آن نیز باید پرداخت شود.   این پرداخت احتمالی به مایر شامل حق سنوات سه میلیون دلاری، ۲۶۳۲۴ دلار برای بیمه سلامت، ۱۵ هزار دلار برای جابه‌جایی و حدود ۵۲ میلیون دلار سهام و گزینه‌های محدود می‌شود. اما این پولی است که مایر تنها در صورت رفتن به دست می‌آورد. مایر تاکنون در سال ۲۰۱۵ مبلغ ۳۶ میلیون دلار دریافتی داشته است. هرچند این مبلغ در مقایسه با سال گذشته حدود ۱۵ درصد کاهش دارد اما هنوز از میانگین ۱۲ میلیون دلاری مدیران در لیست ۵۰۰ مدیر برتر مجله «استاندارد اند پور» بیشتر است. مایر در سال ۲۰۱۴ مبلغ ۱/۴۲ میلیون دلار دریافت کرد که بالاترین دستمزد در میان زنان مدیرعامل لیست بود. با این حال سهامداران یاهو همچنان ضرر می‌دهند. ارزش سهام یاهو سال گذشته حدود یک‌سوم ارزش خود را از دست داد. قیمت روز جمعه

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 132

توصیه‌هایی از هفت رهبر زن که بر فناوری مردسالار حکمرانی می‌کنند

حکمرانی زنان در سرزمین مردان

با وجود اینکه فناوری هنوز یک صنعت مردسالار است اما زنان هم رفته‌رفته تاثیرگذار می‌شوند. هفت رهبر زن به رهبران زن مشتاق توصیه‌هایی می‌کنند‌.مادلین آلبرایت وزیر امور خارجه پیشین آمریکا زمانی چه خوب گفته بود:«جایگاه ویژه‌ای در جهنم برای زنانی که به دیگر زنان کمک نمی‌کنند، وجود دارد.»حقیقت این است که هیچ کس بدون کمک و حمایت دیگران به لایه‌های بالا نمی‌رسد. هر کارآفرین، مدیر اجرایی و رهبر موفقی از هدایت، مشاوره یا آموزش‌های دیگران در طول دوره کاری خود بهره‌مند شده است و از این رو توانسته مسائل درون‌نگرانه خود را حل کند، بر چالش‌های شغلی خود فائق آید و خود را به سوی پتانسیل نهایی‌اش سوق دهد. هفت مدیر اجرایی زن به زنان جوان کارآفرینی که مشتاقند روزی به جایگاه آنها برسند، توصیه‌ می‌کنند: بی‌رحمانه و بی‌حد و حصر کنجکاو باشید «مگان کوئین» پارتنر شرکت سرمایه‌گذاری Kleiner Perkins Caufield & Byers به زنان سرمایه‌گذار مشتاق توصیه کرد بی‌حد و حصر کنجکاو و تشنه یادگیری باشند و برای اولین بار هم که شده کار در یک استارت‌آپ را تجربه کنند تا به درکی از چگونگی ایجاد یک شرکت موفق برسند.کوئین می‌گوید:«بی‌رحمانه و بی‌حد و حصر کنجکاو باشید. کنجکاوی نیاز و الزامی برای شناسایی کارآفرینان و شرکت‌های بزرگ است. موشکافانه

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

مدیرعامل و موسس سازمان دختران کدنویس:

تلقین آلرژی نسبت به جبر

تعداد زنان جوانی که در رشته‌های مهندسی و فناوری رقابت‌ می‌کنند در طول ۳۰ سال گذشته تا اندازه‌ای قابل توجه کاهش یافته است. در نتیجه امروزه حضور کمتر زنان را در حرفه‌های مرتبط با فناوری به ویژه مشاغل سطح مدیریتی حس می‌کنیم. سازمان غیرانتفاعی دختران کدنویس (Girls Who Code) برای بهبود این وضعیت در سال ۲۰۱۱ تاسیس شد. هدف این سازمان آموزش بیش از یک میلیون زن جوان در عرصه‌های علوم کامپیوتر تا سال ۲۰۲۰ است. سازمان دختران کدنویس جهت رسیدن به این هدف با دانشگاه‌ها، مدارس و دبیرستان‌های ایالات متحده و همچنین شرکت‌های بزرگ برای حمایت از این طرح مشارکت‌هایی داشته است. به زعم رشما سوجانی مدیرعامل و موسس دختران کدنویس، نتایج عملکرد این سازمان امیدوارکننده بوده‌اند. سازمان دختران کدنویس در انتهای سال ۲۰۱۵ توانست ۱۰ هزار زن در سرتاسر ایالات متحده را تحت آموزش قرار دهد. آمار فارغ‌التحصیلان نشان می‌دهد ۹۰ درصد آنها قصد دارند در برنامه‌های علوم کامپیوتری یا مهندسی مکانیک یا الکتریک در دانشگاه ادامه تحصیل بدهند.رشما در گفت‌وگویی با مک‌کینزی درباره اهمیت پرورش تنوع جنسیتی در زمینه‌های فنی، موانع ورود زنان به این عرصه‌ها و نقش حرفه‌ای‌های آی‌تی و سازمان‌ها در حذف این موانع سخن می‌گوید.   رشما سوجانی زندگینامه رشما سوجانی (Reshma Saujani) متولد

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 136

گفت‌وگو با مدیر ارشد عملیات فیس‌بوک

در ذهن شریل سندبرگ چه می‌گذرد؟

مدیر ارشد عملیات (COO) شرکت فیس‌بوک احتمالاً تاثیرگذارترین زن دنیای فناوری است. او اکنون پس از گذراندن یک تراژدی شخصی قصد دارد نفوذ زنان را از دنیای کسب ‌و کارهای کوچک گرفته تا کرسی‌های قدرت گسترش دهد. جف برکوویچی (Jeff Bercovici) رئیس دفتر شرکتی در سان‌فرانسیسکو است که پیش از این عضو ارشد تحریریه فوربس، ای‌او‌ال (AOL) و رادار (Radar) بوده. وقتی به منلو پارک (Menlo Park) فیس‌بوک در کالیفرنیا قدم می‌گذارید پوسترهای مختلفی شما را بمباران اطلاعاتی می‌کنند از جمله اینکه «سریع حرکت‌ کنید و تابو‌ها را بشکنید»؛ این نصیحت مشهور مارک زاکربرگ به همکارانش است. اما این نصیحت حرفی نیست که مربوط به شخص زاکربرگ باشد چه افرادی مثل شریل سندبرگ در فیس‌بوک نیز از آن زیاد استفاده می‌کنند. او در حال حاضر از مدیران شگفتی‌آور ایالات متحده است که از زمان مرگ ناگهانی همسرش یعنی مدیرعامل شرکت سوروِی مانکی (SurveyMonkey) به نمادی از مدیران زن تبدیل شده است. او اغلب موفقیت‌هایش را مدیون حمایت‌های همسر خود می‌داند؛ این دو نفر دیرزمانی بود که با عنوان زوج قدرتمند سیلیکون‌ولی شناخته می‌شدند. سندبرگ در یک بعدازظهر ماه آگوست و طی مواجهه با این فاجعه در زندگی خود تصمیم می‌گیرد خودش را مشغول حرفه‌اش کند. او در یکی از اتاق‌های

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 139

زندگینامه شریل سندبرگ

از کاخ سفید تا سیلیکون‌ولی

شریل سندبرگ (Sheryl Sandberg) مدیر ارشد عملیاتی شرکت فیس‌بوک و نویسنده کتاب پرفروش «وارد شوید: زنان، کار و اراده رهبری» است.«در آینده رهبران زن وجود نخواهند داشت؛ آینده فقط از آن رهبران است.» – شریل سندبرگ خلاصه شریل سندبرگ سال ۱۹۶۹ در واشینگتن دی‌سی متولد شد. برای اخذ مدرک لیسانس در رشته اقتصاد به دانشگاه هاروارد رفت و بعد از فارغ‌التحصیلی در بانک جهانی مشغول کار شد. سپس طی دوران ریاست جمهوری کلینتون به مدرسه بازرگانی هاروارد رفت و در وزارت خزانه‌داری ایالات متحده فعالیت‌هایی داشت. وقتی جمهوری‌خواهان در نوامبر سال ۲۰۰۰ دموکرات‌ها را از دفاتر دولتی بیرون کردند، سندبرگ به سیلیکون‌ولی پیوست و به مدت هفت سال در شرکت گوگل استخدام شد. سپس به فیس‌بوک رفت و از سال ۲۰۰۸ تاکنون مدیر عملیاتی این شرکت بوده است. او نویسنده کتاب «وارد شوید: زنان، کار و اراده رهبری» با بیش از یک میلیون نسخه فروش است. سال‌های اولیه و تحصیلات شریل سندبرگ ماه آگوست سال ۱۹۶۹ در واشینگتن دی‌سی متولد شد و وقتی فقط دو سال داشت خانواده‌اش او را به شمال ساحل میامی، فلوریدا منتقل کردند. سندبرگ در دبیرستان ساحل میامی عضو انجمن ملی شد و توانست با نمره‌ای قابل قبول در سال ۱۹۸۷ از آنجا فارغ‌التحصیل شود. رشته

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 140

نظر زنان موفق درباره استخدام و حفظ شاغلان زن در میزگرد سازمان دختران کدنویس

نرمال‌سازی فناوری

جِین شِویک (Jane Chwick) از موسسان تروتِک (Trewtec) و بازنشسته گلدمن ساکس است؛ الکسیس مایبانک (Alexis Maybank) نیز بنیانگذار و مشاور استراتژیک گروه گیلت (Gilt) و مدیرعامل سابق شرکت آمریکا آنلاین (America Online) است. جمی میلر (Jamie Miller) معاون ریاست و مدیر ارشد اجرایی شرکت حمل‌ و ‌نقل جی‌ای است. کارا اسپارگ گرداننده این میزگرد (Kara Sprague) یکی از اعضای سازمان غیرانتفاعی دختران کدنویس است. تنوع جنسیتی یکی از مسائل مهم در سازمان‌های فناوری است. تعداد زنانی که در برنامه‌های فنی و مهندسی با هم رقابت می‌کنند در طول ۳۰ سال گذشته به شدت کاهش یافته و بر اساس گزارشی از مرکز ملی فناوری اطلاعات و زنان، چیزی بیش از نیمی از زنانی که وارد حوزه‌های فناوری می‌شوند بعد از مدتی آن را ترک می‌کنند.به باور رهبران سازمان دختران کدنویس، اولین مرحله برای حل مساله تنوع جنسیتی «نرمال‌سازی» فناوری به منزله مسیری حرفه‌ای برای زنان است. این سازمان چندین سال پیش با هدف آموزش علوم کامپیوتر و فنی به زنان راه‌‌اندازی شده است. برنامه‌های تابستانی و پس از دبیرستان مسیری قدرتمند برای دخترانی باز می‌کند که در مورد فناوری، علم، مهندسی و ریاضی (به اختصار STEM) کنجکاو هستند. رهبران این سازمان معتقدند اقدامات آنها فقط شروع مسیر را تعیین می‌کند

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 141

توصیه‌‌ای مهم برای زنان فناوری

مربی خوب پیدا کن

آندرئا باورز (Andrea Bowers) طی دوران دبیرستان در دوره‌های برنامه‌نویسی شرکت کرد و به آن علاقه‌مند شد. او درباره این دوره‌ها می‌گوید:«برنامه‌نویسی نوعی منطق و حل مساله و تا اندازه‌ای بازی با زبان بود و مرا شیفته خودش کرد.»باورز سال‌ها بعد یعنی پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه نوادا شغلی موفق در زمینه آموزش و پرورش و تدریس ریاضی به دانش‌آموزان به دست آورد؛ او از تدریس لذت می‌برد و تصمیم گرفت به این حرفه ادامه دهد، لیکن وقتی در سال ۲۰۰۳ به کالیفرنیا منتقل شد به شغلی دیگر در زمینه کامپیوتر رو آورد.او می‌گوید:«در شرکت کاپسلو (CAPSLO) در زمینه آی‌تی فعالیت‌هایی را شروع کردم.» در آنجا تشویق شد تا برنامه‌نویسی و طراحی وب‌سایت‌های سازمانی را یاد بگیرد و پس از گذراندن دوره‌هایی در کالج کوستا، در شرکت اتنا (Etna Interactive) مشغول فعالیت شد و اکنون به مدت یک دهه است که کارمند آنجاست. او شروع به یادگرفتن طراحی و تولید سایت کرد و پس از پنج سال به یکی از مهندسان موفق سیستم‌های وب تبدیل شد و در زمینه ساخت فرم و گالری‌های مبتنی بر پایگاه‌داده تبحر یافت. از او خواستیم توصیه‌ای به زنان فعال در عرصه فناوری کند؛ پاسخ باورز این بود که اگر قرار باشد فقط به یک

شماره 35 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 142

پنج سوگیری جنسیتی در سازمان‌ها

سندروم آونگ

تقریباً همه ما تاکنون با آمار و ارقام ناچیز حضور زنان در عرصه‌های علم، فناوری، مهندسی و ریاضی (به اختصار STEM) آشنا هستیم. برخی معتقدند این موضوعی انگیزشی است بدان معنی که اگر زنان بیشتری را به رشته‌های علمی و فنی علاقه‌مند کنیم این مشکل خودبه‌خود حل خواهد شد. اما این استدلال آن‌قدرها هم قابل قبول نیست؛ به هر حال درصد حضور زنان در علوم کامپیوتر از سال ۱۹۹۱ کاهشی چشمگیر داشته است.نظریه دیگر این است که زنان به این دلیل از مشاغل علمی و فنی چشم‌پوشی کرده‌اند تا بین محیط کار و خانه تعادل بیشتری ایجاد کنند؛ لیکن بر اساس شواهد موجود این نظریه نیز چندان پذیرفتنی نیست. مطالعات اخیر نشان داده سوگیری‌های جنسیتی نقشی مهم در کاهش حضور زنان داشته‌ است. بر اساس مطالعه‌ای تصادفی و دوسوکور ( randomized double-blind study)، درخواست‌های شغلی‌ای که توسط مردان پر می‌شوند در مقایسه با درخواست‌های زنان، توسط کارفرما بیشتر مورد توجه و پذیرش قرار می‌گیرند. همچنین بر اساس مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۴ کارفرمایان زن و مرد هر دو استخدام مردان را در مشاغلی که نیاز به دانش ریاضی دارند، ترجیح می‌دهند. مطالعه تازه‌ای که من با همکاری کاترین فیلیپس (Kathrine W. Phillips) و اریکا هال (Erika V. Hall) انجام داده‌ام نیز

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

پرونده‌ای جامع برای انقلابی در فناوری به نام محاسبات شناختی

تحققی برای یک رویا

این ‌بار اولی نیست که وقتی موضوع پرونده جهان انتخاب شد و مطالب آن در دست گردآوری بود، اتفاقاً خبری مربوط به همان موضوع دنیا فناوری را تکان داد؛ خبری آن‌قدر مهم که برخلاف همیشه، حتی به دلیل منطقی متفاوت و متنوع بودن بخش جهان‌نما از پرونده، نمی‌شد از آن گذشت. با خواندن مطلب جهان‌نمای این شماره شاید این سوال برایتان پیش بیاید که چرا این خبر تا این اندازه مهم است. علت آن را باید در روشی که آلفاگو برای بازی (بخوانید بردن صد درصد) انتخاب می‌کند، یافت. این سیستم که مبتنی بر محاسبات شناختی (Cognitive Computing) عمل می‌کند روش بازی رقبا را در حین بازی یاد می‌گیرد و این یعنی هیچ رقیبی نمی‌تواند از دستش بگریزد. وقتی به عدد نجومی احتمال حالت‌های ممکن در این بازی نگاهی بکنیم تردیدی باقی نمی ماند که علوم‌شناختی (Cognitive Computing) که پارادایمی میان‌رشته‌ای است -که از هوش مصنوعی تا عصب‌شناسی را پوشش می‌دهد- توانسته آینده فناوری جهان را از نقطه عطفی مهم عبور دهد؛ آینده‌ای که در آن ماشین‌های متفکر دیگر فقط یک رویا نیستند. دنیایی که حجم دیتای تولیدشده بزرگ‌داده‌ها را می‌توان با نرم‌افزارهای یادگیرنده شناختی به دقیق‌ترین شکل ممکن تحلیل کرد و این تحولی شگرف در تصمیم‌سازی است. عصری که

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

محاسبات شناختی چیست

رایانش انسان‌نما

محاسبات شناختی مفهومی است که توسط شرکت آی‌بی‌ام و با هدف محاسباتی‌‌ کردن مسائل مربوط به انسان ابداع شد. در این حوزه مسائل پیچیده که دارای ابهام و عدم قطعیت هستند، بررسی می‌شوند. داده‌ها در محیط‌های غنی از اطلاعات، پویا و دچار تغییرات مداوم، همواره دستخوش تغییراتی گاه متضاد می‌شوند. اهداف کاربران در طول یادگیری و بازتعریف اولویت‌هایشان همواره تغییر می‌کند. یک سیستم محاسبات شناختی، برای پاسخ به ماهیت سیال فهم کاربر از مسائل، بسته به منابع اطلاعاتی از تاثیرات، زمینه‌ها و بینش‌های کاربران بهره می‌گیرد. سیستم‌ها در این شرایط پیچیده باید با بررسی شواهد متناقض «بهترین» گزینه را برگزینند.به زعم آی‌بی‌ام، یک سیستم محاسبات شناختی باید ظرفیت یادگیری در مقیاسی گسترده را داشته باشد و با دلیل و هدفی مشخص و به شکلی طبیعی با انسان تعامل برقرار کند. سیستم‌های شناختی دارای قطعیت نبوده و از نوع احتمالی هستند. آنها نه‌تنها به مسائل عددی پاسخ‌ بهینه می‌دهند بلکه قادرند درباره بدنه‌ای پیچیده از داده‌ها استدلال منطقی کرده و پیشنهادهایی ارائه کنند.هرچند سیستم‌های هوشمندی مثل تشخیص چهره فیس‌بوک از الگوریتم‌های یادگیری ماشین و بازشناسی چهره استفاده‌های مطلوب کرده‌اند، لیکن عملکردشان معطوف به هدفی مشخص است و تعاملی عمیق‌تر با انسان برقرار نمی‌کنند؛ یعنی نمی‌توانند با بهره‌گیری از داده‌های گسترده بفهمند

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

تاریخچه کوتاهی از محاسبات شناختی

از محاسبات مسطح تا یادگیری

اولین تلاش‌ها در زمینه محاسبات شناختی در اواخر قرن نوزدهم با فعالیت‌های جرج بولِ ریاضیدان و کتابش «قواعد اندیشیدن» و همچنین گزاره‌های چارلز بابیج پیرامون ساخت «ماشین‌های تحلیلی» آغاز شدند. هوش مصنوعی، اصطلاحی بود که توسط جان مک‌کارتی متاخر در سال ۱۹۵۵ ابداع شد؛ او هوش مصنوعی را «علم و مهندسی ساخت ماشین‌های هوشمند» معرفی می‌کرد. مطالعات در زمینه هوش مصنوعی معطوف به رشته‌های دیگری از جمله روانشناسی، علوم اعصاب، زبان‌شناسی، ریاضی، منطق، علوم کامپیوتر و غیره بوده که از دهه ۸۰ به اوج خودش رسید. در ۱۱ مه ۱۹۹۷ تصور جهانی از هوش مصنوعی با شکست گری کاسپاروف قهرمان شطرنج جهان، از سیستم دیپ‌بلوی آی‌بی‌ام دگرگون شد. از دیگر رویدادهای مهم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:سال ۲۰۰۵: روبات ساخته‌شده توسط محققان استنفورد، بر چالش بزرگ دارپا فائق آمد.سال ۲۰۱۱: سیستم واتسون دو مورد از بزرگ‌ترین مسائل بشر را حل می‌کند و این رقابت‌ها در اینترنت منتشر نمی‌شوند.اما در واقع اندیشیدن درباره ماشین‌های متفکر به دوران باستان، یعنی زمانی که یونانی‌ها درباره ماشین‌هایی مثل روبات برنز تالوس، اتومات قهرمان اسکندریه یا مجسمه گالاتیا در بازگویی اوید، بازمی‌گردد. این ماشین‌های خلاقانه از زمان‌های گذشته قوه مخیله بشر را مشغول کرده بودند، لیکن تنها در این چند دهه اخیر محاسبات شناختی

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

تفاوت یادگیری ماشین و محاسبات شناختی در میزگرد صاحب‌نظران شناخت

بازسازی تک‌شاخ‌ها

امروزه در گوشه ‌و کنار دنیای فناوری و همچنین بازار دیجیتال دو اصطلاح یادگیری ماشین و محاسبات شناختی زیاد به گوش‌مان می‌خورند. این مقاله خلاصه‌ای است از وبیناری که در سال گذشته میلادی پیرامون این موضوعات و توسط مختصصان فناوری اطلاعات به میزبانی موسسه علوم اطلاعاتی ارلِی برگزار شد. هدف از برگزاری این جلسه کمک به سازمان‌ها در درک حوزه‌های عملی و در حال رشد یادگیری ماشین و محاسبات شناختی و رابطه این دو با هوش مصنوعی بوده است. این میزگرد با حضور کارشناسان این حوزه برگزار شد: بروس دالی، تحلیلگر داده‌‌ در شرکت تراکتیکا، اولی دانز، دانشمند ارشد در موسسه گلوبیز، میشل شوستر، پژوهشگر داده و اطلاعات در گروه نالج، پاتریک هافرمن، مدیر عملیاتی و تحلیلگر ارشد در موسسه TBR.ست ارلی، مدیرعامل موسسه اطلاعاتی ارلی گردانندگی این جلسه را بر‌عهده داشت. ارلی: اجازه دهید در ابتدا درباره یادگیری ماشین، محاسبات شناختی و هوش مصنوعی پشت‌پرده آنها سخن بگوییم و کمی درباره کاربردهای این حوزه‌ها بحث کنیم. یادگیری ماشین روشی برای تشخیص الگوها و پردازش اطلاعات است که از مدل‌های ریاضیاتی و آماری استفاده می‌کند. یک مثال خوب در این زمینه موتورهای جست‌وجو هستند که امکان استخراج، خوشه‌بندی و طبقه‌بندی مولفه‌ها را برای کاربران امروز فراهم کرده‌اند. یادگیری ماشین با

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

قدم منطقی پس از تحلیل، محاسبات شناختی است

گلوگاه دانش

ظاهراً بسیاری از افراد و شرکت‌ها، «محاسبات شناختی» را حوزه‌ای مجزا از تحلیل می‌دانند. امروزه اغلب سازمان‌ها برنامه‌های شناختی گسترده‌ای را آغاز کرده‌اند اما فضای شناختی را یک پروژه علمی غریب می‌دانند. یکی از مدیران به من می‌گفت «ما هیچ علاقه‌ای به گرفتاری در هرج و مرج نداریم»؛ اشاره‌ای به پروژه واتسون آی‌بی‌ام که از سال ۲۰۱۱ آغاز شده است. اما محاسبات شناختی تنها محدود به واتسون نیست و یک پروژه صرفاً علمی نیز محسوب نمی‌شود. در واقع من می‌گویم محاسبات شناختی، توسعه‌ای منطقی از فعالیت‌های تحلیلی است. این بخش قدم بعدی هر سازمانی خواهد بود که به دنبال تحلیل سنتی به معنی مدل‌های تحلیلی مشتق از فرضیات انسانی است. هر سازمانی که به دنبال بهبود سرعت و مقیاس فعالیت‌های تحلیلی خود باشد باید حداقل برخی از توانمندی‌های شناختی‌اش را در حال حاضر بررسی کند. روش‌های شناختی نیز توسعه‌ای مستقیم از روش‌های تحلیلی قبلی‌اند و دلایل بسیاری وجود دارد که چرا در بسیاری از کاربردها، این موارد بهتر هستند. در واقع اغلب روش‌های شناختی مبتنی بر مدل‌های آماری هستند. سازمان ممکن است بدون اینکه بداند فعالیت‌های «شناختی» انجام دهد. مثلاً شاید از شکلی از «یادگیری ماشین» استفاده کنید که به دنبال بهبود خودکار سازگاری مدل‌ها باشد و روش خود برای

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

عرصه گمراه‌کننده محاسبات شناختی

دیدن تصویر بزرگ‌تر

امروزه تردیدی وجود ندارد که کامپیوترها به صورت فزاینده امکان انجام اموری را پیدا کرده‌اند که زمانی در انحصار انسان بود. تصمیم‌گیری، استخراج دانش از داده، تشخیص تصویر، یادگیری از متن؛ اینها اکنون جزو فعالیت‌های مشترک انسان و ماشین است و در برخی موارد ماشین‌ها بهتر و سریع‌تر آن را انجام می‌دهند. اما در اینجا با چه فناوری‌های خاصی روبه‌رو هستیم و نام‌شان چیست؟ «هوش مصنوعی» مدت‌هاست مورد استفاده قرار گرفته و به چتری فراگیر برای بسیاری از ابزارهای مختلف تبدیل شده است. شاید تنها مشکل در قدیمی بودن آن باشد و اینکه آنقدر از ظهور (و سقوط) آن شنیده‌ایم که بسیاری در برابر آن بی‌تفاوت شده‌اند. اما اکنون چتر جدید «محاسبات شناختی» است که نشان می‌دهد به صورت کامل در حال ساخت کامپیوترهایی هستیم که می‌توانند از مغز انسان تقلید کنند. تنها مشکل این عبارت زمانی مشخص می‌شود که گفت‌وگویی مفصل با یک متخصص علوم عصبی داشته باشید و آن‌گاه متوجه می‌شوید هنوز بسیاری از مسائل را درباره آن نمی‌دانیم. از این رو اشاره به این دستگاه‌ها به عنوان نمونه‌ای از محاسبات شناختی واقعاً نمی‌تواند اقدام هوشمندانه‌ای باشد. واقعیت آن است که اکنون فناوری‌های متنوعی عرصه دستگاه‌های هوشمند را تشکیل می‌دهند (در این بررسی من ساده‌ترین‌ها را انتخاب کرده‌ام).

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 129

نقد و بررسی کتاب «آگاهی و مغز: مغز چگونه افکار را رمزگذاری می‌کند؟»

در جست‌وجوی ژرفای ناآگاه

مطالعه علمی مساله آگاهی هر ۱۰ سال یک بار با نقطه عطفی مواجه می‌شود. این نقطه عطف طی دهه گذشته با انتشار کتاب کریستف کخ با عنوان «در جست‌وجوی آگاهی» (Quest for Consciousness) (2004) به وقوع پیوست. در این کتاب رویکرد علمی نسبت به مساله آگاهی معرفی شده و تکنیک‌های روانشناسی تجربی و عصب‌پژوهی در مطالعه آگاهی توصیف شده‌اند. کتاب استانیسلاس دهانه (Stenislas Dehaene) یعنی «آگاهی و مغز: مغز چگونه افکار را رمزگذاری می‌کند؟» مجموعه‌ای از داده‌ها و نظریه‌های نوین پیرامون مساله آگاهی را به خواننده معرفی می‌کند. به نظر می‌رسد انتشار این اثر نیز نقطه عطفی دیگر در مطالعات علمی آگاهی محسوب می‌شود و مسیر پژوهشی برای یک دهه آینده را مشخص می‌کند.کتاب آگاهی و مغز دو موضوع را به شیوه‌ای چشمگیر مطرح می‌کند. اول اینکه یافته‌های اخیر در روانشناسی و عصب‌پژوهی را پیرامون مساله آگاهی معرفی و بر موارد برجسته این یافته‌ها در طول یک دهه گذشته تاکید می‌کند. مهم‌تر از همه اینکه، دهانه و همکارانش این یافته‌های گسترده را در چارچوبی منسجم با عنوان «فضای‌ کار سراسری نورونی» (Neural Global Workspace) قرار داده‌اند. شایان ذکر اینکه، نظریه فضای‌ کار سراسری نورونی، اقدامی رادیکال در مقایسه با ایده‌های کریستف کخ یا نظریه فضای ‌کار سراسری برنارد بارس محسوب

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 132

آینده محاسبات شناختی چیست؟ واتسون آی‌بی‌ام

از تصمیم تا کشف

در آستانه ورود به دوره‌ای جدید از تاریخ– دوران محاسبات شناختی – هستیم. محاسبات شناختی تفاوت‌های بنیادینی در ساخت و تعامل سیستم‌ها با انسان ایجاد می‌کنند. سیستم‌های شناخت‌محور مانند واتسون آی‌بی‌ام می‌توانند دانش را ایجاد کنند و یاد بگیرند، زبان طبیعی را بفهمند و به صورتی طبیعی‌تر از سیستم‌های سنتی با انسان تعامل و استدلال کنند. می‌توانند با پاسخ‌های اعتبارسنجی‌شده و مدارک تاییدی، محتوایی را وارد متن کنند. سیستم‌های شناختی می‌توانند خیلی زود الگوها و دیدگاه‌های جدید را شناسایی کنند. به مرور زمان نوع کارکردشان بیشتر به شبیه‌سازی مغز انسان نزدیک خواهد شد. در این روند می‌توانند در حل پیچیده‌ترین مسائل جهان از طریق نفوذ به پیچیدگی بزرگ‌داده و استفاده از قدرت پردازش زبان طبیعی و یادگیری ماشین، به ما کمک کنند. آی‌بی‌ام در حال کار روی توسعه استفاده از سیستم‌هایی مانند واتسون است که امکان نوآوری جهانی و همکاری را فراهم می‌کند. در سال گذشته، همکاری خودمان را با سافت بانک اعلام کردیم تا بتوانیم واتسون را وارد ژاپن کنیم. این همکاری شامل توسعه توانایی واتسون در ارتباط و «تفکر» به زبان ژاپنی و نیز ایجاد یک اکوسیستم محلی از همکاران، برنامه‌نویسان، کارآفرینان، دانشجویان و دیگر علاقه‌مندان با هدف برنامه‌نویسی در پلتفرم واتسون خواهد بود. این قدمی بسیار مهم

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 133

پنج شرکتی که از واتسون آی‌بی‌ام در تجارت خود استفاده می‌کنند

اکوسیستم شناخت

اولین چیزی که در مباحث هوش مصنوعی به ذهن اغلب مردم می‌رسد روبات‌ها و خودروهای خودراننده است. اما هوش مصنوعی پیچیدگی‌های خاصی را نیز برای تجارت در آینده به همراه خواهد داشت. واتسون را که یک سیستم محاسبه هوش مصنوعی متعلق به شرکت آی‌بی‌ام است، می‌توان یکی از سیستم‌هایی دانست که در ابزارهایی مانند یادگیری ماشین، استدلال اتوماتیک و پردازش زبان طبیعی در دنیای تجارت پیشتاز است. علاوه بر کار روی مسائل بزرگ که موجب تحول و ایجاد امکان خرید توانمندی‌های واتسون توسط شرکت‌های مختلف می‌شود، اکوسیستم واتسون نیز وجود دارد که مجموعه‌ای از کارآفرینان، برنامه‌نویسان و علاقه‌مندان، برای توسعه برنامه‌های مبتنی بر پلتفرم واتسون است.لوری سافت مدیر اکوسیستم واتسون است. او می‌گوید هدف این شرکت، «شرکت‌هایی هستند که به دنبال ساخت برنامه‌ها یا تجارت‌های شناختی بوده یا می‌خواهند حضور خود را در نوعی از فناوری توسعه دهند».به گفته سافت، از روزهای ابتدایی ایجاد واحد تجاری واتسون تاکنون همواره معتقد بودند تمامی کارکردهای مفید این فناوری به صورت داخلی مناسب نخواهد بود. از این رو APIها را ایجاد کردند و به شرکت‌ها اجازه دسترسی به انواع صنایع برای سنجیدن احتمالات گوناگون را دادند.این اکوسیستم در حوزه سلامت خیلی زود رشد کرد اما تاکنون صدها شریک نیز در صنایع مختلف ۱۷

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

API جدید و پیشرفته واتسون روی ابر

آنالیز احساس روی ابر

شرکت آی‌بی‌ام اعلام کرده است APIهای جدیدی برای برنامه‌نویسانی ارائه خواهد کرد که توانایی بصری و احساسی واتسون را توسعه می‌دهند و به این ترتیب توانمندی‌های این بزرگ‌ترین و متنوع‌ترین مجموعه فناوری‌ها و ابزارهای شناختی را بیشتر خواهد کرد. سه API به نام‌های تحلیلگر تن، تحلیل احساس و تشخیص بصری اکنون به صورت نسخه بتا ارائه شده است. علاوه بر این، بخش تبدیل متن به صحبت (TTS) نیز با توانمندی‌های احساسی جدیدی به‌روزرسانی شده است که به شکل Expressive TTS برای عموم عرضه می‌شوند. این APIها مرزهای احساسی تعامل انسان و دستگاه را جابه‌جا کرده و برای بهبود قرارگیری این فناوری در برنامه‌هایی با توان تفکر، درک و همدردی توسط برنامه‌نویسان طراحی شده‌اند. دیوید کنی مدیر عمومی واتسون آی‌بی‌ام می‌گوید:«ما به توسعه توانمندی‌های عرضه‌شده روی پلتفرم واتسون آی‌بی‌ام ادامه می‌دهیم تا به خلق برنامه‌ها و خدماتی بر اساس هوش مصنوعی دینامیکی کمک کنیم. در عین حال پلتفرم را ساده‌تر می‌کنیم تا ایجاد، آموزش و به‌کارگیری این فناوری ساده‌تر شود. در مجموع، این تلاش‌ها به واتسون امکان خواهد داد در روش‌های مختلف برای حل چالش‌های اجتماعی به کار گرفته شود.»آی‌بی‌ام همچنین توانمندی‌های ابزاری را اضافه کرده و SDKهای خود (Node, Java, Pyton و نسخه‌های جدید Swift و Unity برای iOS) را

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 136

آیا ماشین‌ها حوزه مالی را در اختیار خواهند گرفت

افزودن یا اتوماسیون

امروزه بسیاری از فعالیت‌های دانشی که انجام می‌شود در واقع به‌کارگیری معمولی مجموعه‌ای از قوانین با توانایی شناسایی خطاها و استثنائات موردی است.من از اوایل دهه ۱۹۷۰ به هوش مصنوعی علاقه‌مند بوده‌ام – این مفهوم که انسان بتواند ماشینی را طراحی کند که بدون نیاز به دستور، خودش فکر کند. زمانی که مدرک کارشناسی خود را گرفته بودم برنامه‌ای برای بازی مونوپولی نوشتم. برنامه هدف، تخته بازی، قوانین بازی و محتوای سه دسته کارت بازی را «می‌دانست» و می‌توانست با حداکثر هشت بازیکن مواجه شود. برنامه هوشمند نبود اما یک مزیت بزرگ داشت؛ می‌توانست هزاران بار با خودش بازی کند و نتیجه را به خاطر بسپارد و دلیل برد یا باخت را با الگوریتمی ساده تحلیل کند. بعد از چند هفته در برابر یک یا چند انسان تقریباً غیرقابل شکست شد. من به نسخه‌ای ابتدایی «یادگیری ماشین» رسیده بودم.با توسعه فعالیت‌های شغلی، گسترش انواع رشته‌های هوش مصنوعی را دیده‌ام و به دنبال فرصتی برای استفاده از ایده‌ها و تکنیک‌های پیشرفته این حوزه در مسائل دنیای واقعی بوده‌ام؛ تشخیص پزشکی در دهه ۱۹۸۰، تطبیق مالیات شرکتی در دهه ۱۹۹۰، کدنویسی خودکار، تشخیص کلاهبرداری و ارزیابی خطر سرمایه‌گذاری در دهه ۲۰۰۰ و ثبت کمتر از ارزش بیمه تجاری در دهه کنونی. برخی

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 138

استارت‌آپ‌های محاسبات شناختی در کجا فرصت دارند

شخصی‌سازی عمیق

برد در مسابقه تلویزیونی، سرآشپزی، دستیار سفر، دستیار تلفنی هوشمند، خرید شخصی، مشاور مالی و مبارزه با سرطان. اینها تنها بخشی از نقش‌هایی است که اولین نسل برنامه‌های محاسبات شناختی در چند سال اخیر ایفا کرده‌اند. با توجه به تنوع روش‌هایی که می‌توان از محاسبات شناختی برای تغییر زندگی‌مان استفاده کنیم، پتانسیل این بازار نوظهور بی‌پایان خواهد بود. این پتانسیل می‌تواند با پتانسیلی که در ابتدای اینترنت تجاری در اواسط دهه ۱۹۹۰ با آن مواجه بودیم، مقایسه شود. به صورت کلی می‌توان گفت محاسبات شناختی به شکل شبیه‌سازی روندهای فکری انسان در یک مدل کامپیوتری تعریف می‌شود. این سیستم‌های محاسباتی نسل بعد می‌توانند یاد بگیرند و به صورت طبیعی با انسان تعامل کنند که به معنی توسعه کارهایی است که انسان و ماشین با هم انجام خواهند داد. سیستم‌های محاسبات شناختی به مرور زمان و با توسعه دامنه دانش خود می‌توانند بهتر شوند. این حوزه شامل زبان، واژگان، روندها و روش‌های ترجیحی آنها برای تعامل است. برخلاف سیستم‌های خبره گذشته که نیازمند قانون به شکل کدهای دقیق توسط متخصصان انسانی بودند، محاسبات شناختی می‌توانند زبان طبیعی و داده‌های غیرساختاریافته را پردازش کنند و همانند انسان از تجربه، یاد بگیرند.سرمایه‌گذاری مداوم در محاسبات شناختی توسط رهبران بازار مانند آی‌بی‌ام، مایکروسافت، اپل،

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 139

ظهور اینترنت ماشین‌های آگاه

آگاهی مصنوعی

برخی از کارشناسان هوش مصنوعی و عصب‌شناسان می‌گویند مغز انسان را می‌توان به شکل سیستم‌های محاسباتی مدل‌سازی کرد که توان کدگذاری و پردازش اطلاعات را به روش‌هایی بسیار خاص دارند. احتمالاً تفکر حاصل همین محاسبات نامتعارف است. این گفته مانند آن است که بگوییم وقتی بدن ما زندگی و فکر می‌کند، همواره «ساختارهای اطلاعاتی» را به وجود می‌آورد که بنیان رفتارهای روزانه ما را تشکیل می‌دهند. آگاهی نیز از رابطه و تلفیق همین «ساختارهای اطلاعاتی یا قطعات کدگذاری‌شده اطلاعاتی حاصل می‌شود. بنابراین نباید تعجب کرد که یکی از چالش‌برانگیزترین روندهای آینده در هوش مصنوعی واقعاً تولید ماشین‌هایی خواهد بود که به سطحی معین از «آگاهی مصنوعی» منتج از ترکیب مجموعه عملکردهایی می‌رسند که می‌توانند کدگذاری، پردازش و ذخیره «ساختارهای اطلاعاتی» بسیار خاص حاصل در جهان را انجام دهند. مطالعات روی عوامل آگاهی‌زا همه در جهتی معین حرکت می‌کنند. مرز میان هوش مصنوعی و ICT در حال ناپدید شدن است: ماشین‌ها در آستانه یادگیری همانند انسان هستند و تا پنج سال آینده روابط کاربری هوش مصنوعی جایگزین گوشی‌های هوشمند خواهند شد. خلاصه آنکه این معادله ساده‌ای است. ریاضیات زبان این روند، محاسبات عامل به‌کارگیری این زبان (به شکل نرم‌افزار)، ذخیره‌سازی به معنی حفظ اطلاعات کدگذاری‌شده و به تدریج، شبکه خالق روابط

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 140

فناوری‌های شناختی در بخش فناوری

آیا وارد عصر شناخت شده‌ایم

مسلماً هوش مصنوعی دیگر داستان علمی تخیلی یا موضوع سرمایه‌گذاری‌های هنگفت بدون پتانسیل قطعی نیست بلکه اکنون در آستانه یک تغییر جهانی قرار داریم: مراحل نهایی انتقال از «موضوع علمی تخیلی» هوش مصنوعی (و زیرمجموعه‌های مختلف آن) به سمت آرایه‌ای از فناوری‌های شناختی کاربردی که از طریق معماری تجاری نوآورانه منحصربه‌فرد در فرهنگی تجاری بخش فناوری، توسعه پیدا می‌کند. علاقه بخش فناوری به این فناوری‌ها در چند سال اخیر افزایش یافته است. شرکت‌های شبکه‌ای، تولیدکنندگان نیمه‌هادی‌ها، شرکت‌های سخت‌افزاری، تامین‌کنندگان آی‌تی، تامین‌کنندگان نرم‌افزار و حتی اینترنت، تقریباً تمامی زیرمجموعه‌ها شاهد افزایش فعالیت در این فضا بوده‌اند. در واقع تلاش برای سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی با عنوان «جدیدترین مسابقه تسلیحاتی دره سیلیکونی» نامگذاری شده است. از سال ۲۰۱۲ تاکنون ۱۰۰ مورد ادغام و خرید شرکت در بخش فناوری انجام شده است که شرکت‌ها و محصولات و خدمات فناوری شناختی را شامل می‌شده‌اند. این افزایش فعالیت خرید و ادغام، تنها نشانه علاقه صنعت به این حوزه نیست. بسیاری از توانمندی‌هایی که تا چند سال پیش نوظهور محسوب می‌شدند امروزه دیگر بالغ و به برنامه‌هایی «آزاد» و آماده برای شرکت‌ها تبدیل شده است. در نتیجه شرکت‌های پیشرو از فناوری شناختی برای بهبود محصولات و خدمات خود و نیز باز کردن بازارهای جدید استفاده می‌کنند.

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 145

ارزش استارت‌آپ «وی بلیزر» به پنج میلیون دلار رسید

نگهبان شناختی سفر

شرکت آی‌بی‌ام یکی از سرمایه‌گذاران اصلی در سری الف سرمایه‌گذاری برای شرکت وی بلیزر بود که یک شرکت جست‌وجو و یافتن مسیرهای سفری است که از فناوری محاسبات شناختی واتسون استفاده می‌کند. از دیگر سرمایه‌گذاران این شرکت می‌توان به صندوق کارآفرینان و شرکت گوبی اشاره کرد. وی بلیزر یکی از استارت‌آپ‌های B2B مستقر در اوستن است که اکتبر سال ۲۰۱۴ گذشته تحت مدیریت ‌تری جونز ایجاد شد. در اوایل ۲۰۱۵ فلیکس لابوی مدیرعامل آن شد. لابوی در مصاحبه با تی‌نوز گفته بود شرکت که اکنون ۱۵ کارمند دارد، از این سرمایه‌ها برای افزایش کارمندان خود استفاده خواهد کرد. وی بلیزر چند برند هتلی بزرگ را به عنوان همکار پیدا کرده است که نام آنها به زودی منتشر خواهد شد. یکی از محصولات این شرکت «نگهبان شناختی» است که می‌تواند پیشنهادات شخصی برای فعالیت‌ها و رستوران‌ها و برنامه‌های موسیقی در نزدیکی محل اقامت شما مطرح کند.پیش‌فرض شرکت این است که اگر مهمانی به دنبال فعالیتی برای فردا شب خود باشد و فردا باران بیاید، نتیجه‌ای که به آنها نشان داده خواهد شد متفاوت از برنامه‌ای برای یک روز آفتابی خواهد بود. یک هتل زنجیره‌ای می‌تواند از این برنامه‌ریزی شخصی به عنوان ویجتی در برنامه موبایلی خود یا سایت متعلق به هتل

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 145

گفت‌وگو با مدیرعامل وی بلیزر

خلق تجربه شخصی

با استفاده از قدرت محاسبات شناختی واتسون آی‌بی‌ام، وی بلیزر توانایی منحصربه‌فردی در تعامل به زبان طبیعی، پردازش  و درک اشکال متنوع و گسترده ابرداده برای تحول روش مشاوره افراد باتجربه‌ای گسترده در کشف مقاصد سفری دارد که می‌توان آن را برای هر کاربر و در هر زمانی شخصی‌سازی کرد. مصاحبه‌ای داشتیم با فلیکس لابوی مدیرعامل وی بلیزر درباره قدرت محاسبات شناختی و فرصت‌های استفاده از آن برای مقاصد مسافرتی که در ادامه می‌خوانید: محاسبات شناختی امکان برنامه‌ریزی دقیق سفر را فراهم کرده و دسترسی به دانش به گونه‌ای بی‌سابقه مهیا شده است.بله، در ابتدای فازهایی از محاسبات شناختی قرار داریم که در آن ماشین می‌تواند مانند انسان یاد بگیرد. آنچه باید درباره وی بلیزر بدانید این است که ما در آستانه موجی جدید از فناوری برای صنعت سفر هستیم. فکر می‌کنید این موج بعدی چگونه خواهد بود؟امروزه مطالعات نشان داده است مسافران ۲۰ سایت یا بیشتر را برای برنامه‌ریزی سفر بازدید می‌کنند. به صورت خاص در مورد سازمان‌های پیشنهاد مقصد، اغلب ترافیک سایت مربوط به چند بازدیدکننده جدید در برابر بسیاری بازدیدکننده برای بار دوم است و مدت حضور آنها در سایت نیز حدود ۳۰ ثانیه است. محتوای این سایت‌ها خوب است اما زمان حضور بازدیدکننده در سایت نشان

شماره 34 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 146

گفت‌وگو با کریستف کخ در مورد محاسبات شناختی

آیا کامپیوترها روزی آگاه می‌شوند؟

شناخته‌شده‌ترین پژوهشگر آگاهی می‌گوید ماشین‌ها روزی واجد خودآگاهی خواهند شد. آیا یک کرم آگاه است؟ زنبور عسل چطور؟ آیا کامپیوتری که شطرنج را این‌قدر خوب بازی می‌کند، اصلاً قادر به احساس چیزی هست؟پاسخ به این پرسش‌ها برای کریستف کخ مدیر ارشد موسسه علوم مغز در سیاتل، در بافت خود کیهان نهفته است. او معتقد است آگاهی همانند انرژی یا جرم، ویژگی ذاتی ماده است. ماده را درست شبیه مغز پستانداران سازماندهی کنید تا به احساس برسید.کریستف کخ به عنوان یکی از معروف‌ترین پژوهشگران علمی آگاهی، تقریباً یک ربع قرن در تلاش برای توضیح احساس درونی موجودات بوده است. او پس از نوشتن سه کتاب شناخته‌شده درباره آگاهی معتقد است پژوهشگران هنوز فاصله زیادی تا فهم چیستی و چگونگی شکل‌گیری آگاهی دارند. به باور او این مساله‌ای به شدت دشوار است. به همین دلیل هم او از سال ۲۰۱۱ به عضویت پروژه ۵۰۰ میلیون دلاری، پل آلن، از موسسان مایکروسافت درآمده است. هدف موسسه آلن، ساخت اطلسی دقیق از نورون‌ها و سیناپس‌های درون مغز پستانداران است. این پروژه داده‌هایی به اندازه داده‌های موجود در پروژه ژن انسان، به علم اعصاب امروز می‌دهد. کخ هنوز هم به ارائه نظریه‌ای جامع درباره آگاهی امیدوار است. او معتقد است آگاهی را می‌توان در بستر

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

نگاهی بر آنچه از او یک ماسک ساخت

وقتی جاه‌طلبی و بلندپروازی کم می‌آورند

«اگر چیزی مهم است، حتی اگر زمین و زمان علیه تو باشد، باز هم باید انجامش دهی»؛ این جمله‌ای است که شاید بتوان آن را در هر سخنرانی مثبت‌اندیشانه‌ای شنید. شاید آن‌قدر تکراری باشد که به کلیشه پهلو بزند. اما وقتی بدانیم گوینده آن، اثراتی از خود در عالم نوآوری و فناوری به جا گذاشته (و ظاهراً به راحتی هم دست بردار نیست) که هر کدام برای مجموع عمر کاری چندین و چند نوآور آرزوست، قضیه فرق خواهد کرد. کسی را که از یک سو یکه‌تاز بلامنازع تولید خودروهای الکتریکی به نام تسلا (Tesla) بوده است و از سوی دیگر اولین پروژه غیردولتی پرتاب موشک به فضا را تحت عنوان اسپیس ایکس (Space X) رهبری می‌کند؛ شاید نتوان به راحتی کنار سایر نوآوران فناوری گذاشت. تازه از پلتفرم تجارت الکترونیکی پی‌پل (Paypal) که آن‌قدر مهم بوده که Ebay از خرید آن نگذشته، حرفی نمی‌زنیم. خالق همه این ایده‌ها یعنی الون ماسک (Elon Mask) به همراه محصولات عمر چهل و اندی ساله‌اش آن‌قدر مهم هستند تا پتانسیل موضوع پرونده بخش جهان برای چندین شماره باشند و باید اعتراف کرد جمع‌بندی منصفانه همه این دستاوردها در یک شماره کاری است نشدنی. به همین دلیل پرونده پیش روی شما در این شماره بیش

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

مروری بر زندگی الون ماسک

ماجراجوی نتیجه‌گرا

الون ماسک، کارآفرین اهل آفریقای جنوبی به خاطر بنیانگذاری شرکت تسلا موتورز و اسپیس‌ایکس شناخته می‌شود که در سال ۲۰۱۲ یک فضاپیمای تجاری را تولید کرد. خلاصه الون ماسک سال ۱۹۷۱ در آفریقای جنوبی به دنیا آمد و اواخر ۲۰ سالگی‌اش با فروش استارت‌آپ خود به نام زیپ۲ به شرکت کامپکت کامپیوتر، مالتی میلیونر شد. او با بنیانگذاری X.com در ۱۹۹۹، اسپیس‌ایکس در ۲۰۰۲ و تسلا موتورز در ۲۰۰۳ به موفقیت‌های بیشتری رسید. ماسک در مه ۲۰۱۲ طی پرتاب اولین موشک با امکان اعزام فضاپیمای تجاری به ایستگاه بین‌المللی فضایی خبرساز شد. دوران کودکی الون ماسک در آفریقای جنوبی به دنیا آمد و بزرگ شد و در ۱۰ سالگی اولین کامپیوتر خود را خرید. برنامه‌ریزی را خودش آموخت و وقتی ۱۲ سال داشت اولین نرم‌افزار خود – بازی به نام بلا استار – را فروخت. در ۱۷ سالگی سال ۱۹۸۹ به کانادا رفت و در دانشگاه کوئین مشغول تحصیل شد اما سال ۱۹۹۲ آنجا را ترک کرد و در رشته فیزیک و تجارت دانشگاه پنسیلوانیا به تحصیل پرداخت. او با مدرک کارشناسی اقتصاد از آن دانشگاه فارغ‌التحصیل شد اما در رشته فیزیک مدرک کاردانی گرفت.الون ماسک پس از ترک پنسیلوانیا به دانشگاه استنفورد در کالیفرنیا رفت و برای دریافت دکترای

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

از نگاه برندسازی ماسک را چگونه می‌توان دید

قهرمان برندها

وقتی به تعدادی از موفق‌ترین افراد عصر خودمان یا به تعبیر من، قهرمانان برندها فکر می‌کنیم، بسیاری از ما به یاد استیو جابز و تغییر اپل به یکی از بهترین شرکت‌های شناخته‌شده جهان می‌افتیم. می‌توان گفت او جایگاهی به وجود آورد که قهرمانان برندها غبطه آن را می‌خورند. اما اکنون الون ماسک و مجموعه شرکت‌هایش در حالی موفقیت را تجربه می‌کنند که خود او در حال تبدیل شدن به ابرقهرمان بعدی برندها در نسل ماست. همین پیشرفت الهام‌بخش الون ماسک است که ما را به یاد روش فکری جابز و تاثیر آن در تغییر تفکرمان درباره کامپیوترها، موسیقی و آی‌پاد، گوشی و تبلت می‌اندازد. طی چند سال گذشته شاهد تبدیل شدن ماسک به نمونه‌ای برتر از یک رهبر واقعی در بازار بوده‌ایم که این تغییرات را در شرکت‌های خودش رهبری کرده و تفکر ما را درباره خودرو و صنایع فضایی تغییر داده است. ماسک در ۴۴سالگی رزومه‌ای فوق‌العاده دارد: او سال ۱۹۹۱ کارش را با شرکت زیپ۲ آغاز کرد؛ یک شرکت نرم‌افزاری با برادرش. سپس شرکت X.com را راه انداخت که امروزه آن را به نام پی‌پل می‌شناسیم. سومین شرکتش به نام اسپیس‌ایکس را سال ۲۰۰۲ راه‌اندازی کرد اما شاید بخش اعظم شهرت او به خاطر بنیانگذاری شرکت خودروهای برقی

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه

بلندپروازی‌های ممکن

مهم‌ترین برداشتی که از نوشته اخیر اشلی وانس، یعنی زندگینامه الون ماسک با عنوان «الون ماسک: تسلا، اسپیس‌ایکس و تلاش برای آینده‌ای شگفت‌انگیز» می‌توان داشت: این میلیاردر خودساخته اهل آفریقای جنوبی به هیچ وجه متوقف نمی‌شود. اما آنچه واقعاً افسانه ماسک را جذاب می‌کند سابقه کاری او تا امروز است. او چهره پشت سر پی‌پل، تسلا موتورز، اسپیس‌ایکس و سولار سیتی است. نوشته وانس درباره ماسک، نگاهی بدون جانبداری به درون موفقیت‌های غیرقابل انکار این کارآفرین در برخی از دشوارترین صنایع مربوط به استارت‌آپ‌هاست.می‌خواهیم نگاهی داشته باشیم به برخی از جذاب‌ترین بخش‌های این کتاب: مافیای پی‌پل در حالی که ماسک ثروت اولیه خود را از فروش یک استارت‌آپ اولیه به نام زیپ ۲ به دست آورد، در پی‌پل بود که این کارآفرین برای اولین بار توانایی خود را در برابر چالش‌های یک صنعت پیچیده ثابت کرد.نقش مرکزی ماسک در مقام بنیانگذار پی‌پل را نباید نادیده گرفت. تاریخ پی‌پل شاهدی است بر هوش غیرقابل تردید ماسک در بسیج افراد بااستعدادی که حول یک هدف بزرگ جمع شده‌اند تا آن هدف تحقق پیدا کند.پی‌پل همچنین نماینده یکی از بزرگ‌ترین تجمعات استعدادهای مهندسی و تجاری در تاریخ دره سیلیکونی بود. هم ماسک و هم پیتر تیل نگاه مثبتی به مهندسان با استعداد جوان

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

چشم‌انداز الون ماسک: پنج ایده فناوری که جهان را تغییر می‌دهد

به سوی تاکسی فضایی

یک فضاپیمای آینده‌گرایانه که تاکسی‌های فضایی تجاری را یک قدم به واقعیت نزدیک‌تر کرد، ۲۹ مه سال گذشته رونمایی شد و جدیدترین ایده الون ماسک، بنیانگذار اسپیس‌ایکس و مخترع شناخته‌شده بود. این فضاپیما با نام دراگون وی ۲ به گونه‌ای طراحی شده است که در مدار کم‌ارتفاع زمین قرار گیرد و فضاپیماها را به ایستگاه بین‌المللی فضایی برساند و جایگزین فضاپیماهای بسیار گران‌قیمت استفاده‌شده در گذشته شود. دراگون وی ۲ طراحی بسیار زیبایی دارد و سپر گرمایی آن می‌تواند در برابر ورودهای مکرر به داخل جو مقاومت کند؛ برخلاف سپرهای یکبارمصرفی که در فضاپیماهای کنونی استفاده می‌شود. این فضاپیما همچنین دارای پایه‌های جمع‌شونده است که به آن امکان می‌دهد به صورت عمودی بلند شود و فرود آید. ماسک طی یک کنفرانس خبری در مرکز اسپیس‌ایکس کالیفرنیا گفت:«خواهیم توانست در هر جایی از زمین با دقت یک هلی‌کوپتر آن را بنشانیم.»طراحی این فضاپیما به گونه‌ای است که پس از فرود می‌تواند به سرعت با یک پروانه سوخت‌گیری کند و دوباره پرتاب شود. این موشک همچنین تا هفت فضاپیما را برای چند روز در فضا نگه می‌دارد که می‌تواند برای ماموریت‌های تجاری سفر به فضا مفید باشد. دراگون وی ۲ تنها یکی از چندین ایده عالی است که ماسک به واقعیت تبدیل

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

درس‌های مدیریتی از الون ماسک

همیشه ناراضی همیشه امیدوار

بعد از پنج سال کار در اسپیس ایکس به عنوان مدیر جذب استعدادها، پاسخ‌های احتمالی متنوعی به این سوال وجود دارد. هر پاسخی که من بدهم مسلماً تحت تاثیر تجربه‌های خودم خواهد بود و لذا باید همین جا تاکید کنم این نوشته‌ای بی‌طرف و خالی از تجربه‌های شخصی نیست. گفته می‌شود نمی‌توانیم خودمان را به عنوان یک شخصیت در رویا ببینیم؛ بلکه باید خودمان را تغییر دهیم و بهبود بخشیم. اگر هر مدیری و هر شرکتی تاکنون توانسته باشد چنین کاری انجام دهد، آن شرکت اسپیس‌ایکس است. برای بیان شرایط کار با الون ماسک، می‌خواهم به چند خاطره اشاره کنم، به ویژه یک خاطره و پیامدهای گسترده آن.روز دوم آگوست ۲۰۰۸ هشت ماه بعد از اینکه به آن شرکت رفته بودم، اسپیس‌ایکس سومین پرواز فالکون ۱ خود را انجام داد. فالکون ۱ نسخه قبلی فالکون ۹ بود که امروزه توسط این شرکت استفاده می‌شود. لحظه‌ای سرنوشت‌ساز برای شرکت بود. الون چند سال پیش از آن در یک کنفرانس خبری اعلام کرده بود سرمایه‌گذاری ۱۰۰ میلیون دلاری وی در شرکت تنها برای سه امتحان کافی است و اگر نتوانیم در پایان آزمایش سوم موفق شویم، باید شکست را بپذیریم. علاوه بر فشار ناشی از این نقل قول در رسانه‌ها، ارتش لابی

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

خصوصیات مدیریتی غیرمنطقی استیو جابز و الون ماسک

خودسری در کنار تواضع

یکی از دوستانم اخیراً از شرکت تسلا -خودروساز شناخته‌شده- بیرون آمده است و هم می‌گوید «باورکردنی نبود» هم می‌گوید «دیگر آنجا کار نخواهم کرد». احساسات او همانند بسیاری از کارمندان سابق یکی از دیگر شرکت‌های برتر امروزی یعنی اسپیس‌ایکس است که با آنها برای کتاب تازه‌ام درباره نوآوری مصاحبه کرده‌ام. جملات دقیق آنها بدین صورت بود: «ما در حضور استعداد محض بودیم» و «این مساله ما را می‌ترساند».این دو شرکت مشترکات زیادی دارند. جدا از ارزش‌گذاری چند میلیارد دلاری و فناوری‌های برجسته‌ای که تولید می‌کنند، یک مدیر مشترک دارند: الون ماسک، یک میلیاردر خودساخته که زیپ۲ و پی‌پل را هم تاسیس کرد و اکنون در هیات مدیره سولار سیتی نیز حضور دارد. اگر ۲۰۰ سال بعد نام کسی از نسل ما به خاطر دستاوردهایش به یادگار بماند، آن فرد الون ماسک خواهد بود اما خصایصی که شرکتش را تا این حد تاثیرگذار می‌کنند، همان خصایصی هستند که کار در آن را غیرقابل تحمل می‌کنند.یکی از کارمندان قدیمی این شرکت به من می‌گفت مثلاً یک مهندس ممکن است ۱۰۰ ساعت در هفته روی چیزی کار کند زیرا ماسک او را مجبور به این کار می‌کند و یک دفعه ماسک نظرش عوض می‌شود و کل پروژه را تعطیل می‌کند. منافع و مضرات

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127
شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

پنج گفت و گو با الون ماسک و ده‌ها نقل قول عالی

فرصت در تضاد با باور عمومی است

مدت‌ها بود چند مصاحبه الون ماسک را ذخیره کرده بودم اما فرصت پرداختن به آنها را نداشتم از این رو اکنون می‌خواهم یکباره به همه آنها برسم و در عین حال تعدادی از نقل قول‌های مورد علاقه‌ام از این مصاحبه‌ها را نیز استخراج کرده‌ام. انقلابی‌های سی‌اچ‌ام این گفت‌وگویی واقعاً جذاب با مدیر تسلا موتورز، سولار سیتی و اسپیس‌ایکس، یعنی الون ماسک است. این شاید جذاب‌ترین مصاحبه‌ای باشد که از او خوانده‌ام و داستان‌های زندگی‌اش از شش سالگی تا امروز را شامل می‌شود. به دلایلی خیلی طول کشید تا به این گفت‌وگو بپردازم اما اصل آن به سال ۲۰۱۳ برمی‌گردد. در ادامه تعدادی از نکات برجسته آن را آورده‌ام: الون حتی وقتی شش‌ساله بود نیز همین عزم راسخ را داشت و وقتی تنبیه شده بود اما واقعاً دلش می‌خواست به مهمانی تولد پسرعمویش برود، چهار ساعت تمام در شهر راه رفت تا به مهمانی برسد. البته در آن زمان نمی‌دانست این مسیر این‌قدر طول خواهد کشید. در ۱۲ سالگی الون شروع به تولید بازی‌های ویدئویی و فروش آنها کرد تا بتواند بازی‌های ویدئویی بیشتر و کامپیوترهای بهتر بخرد. الون آن‌قدر به خودروهای برقی علاقه داشت که حتی در قرارهای دوستانه دانشگاه نیز درباره آنها صحبت می‌کرد و حتی در یک مورد

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 132

الون ماسک دو صنعت را همزمان منقلب می‌کند

انتقادناپذیر موفق

الون ماسک مدیرعامل تسلا موتورز یک رویای معمولی – خودروسازی تمام‌برقی – را به یک تجارت فعال در صنعتی پرخطر و پرهزینه تبدیل کرده است. ماسک در عین حال مدیرعامل اسپیس‌ایکس است که موشک بدون سرنشین دراگون آن با موفقیت به ایستگاه فضایی بین‌المللی متصل شده و بار مربوطه را بر اساس قرار داد ۶/۱ میلیارد دلاری با ناسا به آنجا رسانده است. اعتمادبه‌نفس و بلندپروازی شدید الون به او امکان داده است دو شغل را به صورت همزمان پیش ببرد؛ با وجود چالش‌های جدی این مسیر مانند مشکلات اقتصادی، خودروهای خراب و موشک‌هایی که متلاشی شدند.ترکیب همین بلندپروازی و دقت تجاری است که ماسک را به فرد امروزی تبدیل کرده. مت دچ مدیرعامل شرکت ارتباطات ماهواره‌ای ایریدیوم می‌گوید:«با وجود همه برنامه‌های بلندپروازانه‌اش، او انسانی عملگراست که می‌داند چطور باید یک شرکت تاسیس کرد.» شروع کار با دیدگاهی روشن ماسک که در آفریقای جنوبی بزرگ شد و سپس به کانادا و از آنجا به آمریکا آمد، در فیزیک و تجارت مدرک دارد. چنین سابقه‌ای برای کسی که در صنعت خودرو و موشک کار می‌کند عجیب است. اما این رزومه اهداف ماسک را محدود نکرده است، اهدافی روشن: تولید شکلی از حمل و نقل بدون هر گونه آلایندگی و منقلب کردن

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

کار کردن برای ماسک چگونه است

ذوب شدن در خورشید

الون ماسک مدیرعامل دو مورد از نوآورترین شرکت‌های جهان یعنی شرکت خودروسازی تسلا و شرکت موشکی اسپیس‌ایکس است. او با انرژی فوق‌العاده و اعتمادبه‌نفس عالی توانایی چنین کاری را دارد و گفته می‌شود در هفته ۱۰۰ ساعت کار می‌کند و هرگز راضی نیست. اما کار برای ماسک چگونه است؟ دالی سینک، مدیر سابق بخش جذب استعداد اسپیس‌ایکس می‌گوید:«الماس تحت فشار به وجود می‌آید و الون ماسک یک الماس‌ساز قهار است.» سینک بیش از پنج سال برای ماسک کار کرده و اکنون مدیر استعدادیابی اوکولوس است.نوامبر گذشته وی مطلبی در پاسخ به روند «کار برای الون ماسک چگونه است؟» در کورا منتشر کرده و توضیح داده بود در اسپیس‌ایکس روز ۲ آگوست ۲۰۰۸ و زمان شکست خوردن پرواز فالکون ۱ چگونه بوده است. او می‌نویسد:وقتی الون بیرون آمد از نمایندگان رسانه‌ها گذشت و اول با شرکت صحبت کرد. هرچند کلمات دقیقش یادم نیست اما مفهوم گفتارش این بود. می‌دانستیم کار سختی داریم، مساله علوم موشکی است. سپس به نام بیش از ۱۰ کشوری اشاره کرد که حتی نتوانسته بودند مرحله اول را با موفقیت انجام دهند، کاری که آن روز ما با موفقیت انجام داده بودیم. الون (با آن خرد بی‌نهایت) خود را برای هر گونه مشکل احتمالی آماده کرده بود

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 135

چطور در مصاحبه کاری با الون ماسک موفق شویم

کجای زمین ایستاده‌ای

الون ماسک مدیرعامل تسلا و اسپیس‌ایکس مشهور است که در اولین برخورد و پیش از مصاحبه با متقاضیان و بمباران او با سوالات مختلف، خود را غیرعلاقه‌مند نشان می‌دهد. اشلی وانس خبرنگار بلومبرگ بیزینس ویک، در زندگینامه‌ای که به تازگی از الون ماسک نوشته است این مساله را حداقل درباره متقاضیان کار در اسپیس‌ایکس صحیح می‌داند. وانس در کتاب خود می‌نویسد:«الون در مراحل اولیه مصاحبه احتمالاً به نوشتن ایمیل و کار می‌پردازد و زیاد صحبت نمی‌کند. نترسید. عادی است. به تدریج صندلی‌اش را می‌چرخاند و رو به شما می‌نشیند. حتی در این زمان نیز شاید تماس چشمی با شما برقرار نکند یا کاملاً به حضورتان توجه نداشته باشد. نترسید عادی است. به موقع با شما صحبت خواهد کرد.»بد به نظر می‌آید؟ بدتر هم می‌شود: ماسک معمایی دارد که در مصاحبه از همه می‌پرسد. ماسک این‌طور می‌گوید:«در سطحی روی زمین ایستاده‌ای، یک مایل به سمت جنوب می‌روی، یک مایل به سمت غرب و یک مایل به سمت شمال، دقیقاً به همان جایی می‌رسی که قبلاً بوده‌ای. کجا ایستاده‌ای؟»گفته می‌شود ماسک تقریباً با تمام هزار کارمند اسپیس‌ایکس مصاحبه کرده است. او همچنین در دیگر شرکت‌های خودش از جمله تسلا و پی‌پل هم در زمینه استخدام فعال بود. در پی پل کسانی را

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 136

۱۵ نقل قول هوشمندانه از الون ماسک

درباره خطر: شکست در اینجا یک گزینه است. اگر شکستی وجود ندارد یعنی به اندازه کافی نوآوری نمی‌کنید.درباره عزم: خوش‌بینی، بدبینی، همه را کنار بگذارید، ما باید کاری کنیم که اتفاق بیفتد. من به هر قیمتی که شده این کار را به موفقیت می‌رسانم.درباره پشتکار: اگر چیزی به اندازه کافی اهمیت دارد، حتی اگر همه چیز علیه شماست، هنوز باید آن را انجام دهید.درباره ایده: فیزیک چارچوبی خوب برای فکر کردن است… همه چیز را به مبانی اولیه آن تقلیل دهید و بر اساس آنها استدلال کنید.درباره دانشگاه: یکی از چیزهایی که در کوئینز یاد گرفتم – هم از اساتید و هم از دانشجویان – این بود که چطور با انسان‌های باهوش همکاری کنم و از روش سقراطی برای رسیدن به اشتراک هدف بهره برم.درباره آینده: اگر به آینده نگاه کنیم، تفاوت بنیادینی وجود دارد بین انسانی که دل به فضا زده و در میان ستارگان کاوش می‌کند و انسانی که برای همیشه خود را محدود به زمین کرده است تا انقراضی غیرقابل اجتناب فرا برسد.درباره هدف: آنچه ارزش انجام دادن دارد، تلاش برای بهبود درک ما از جهان و رسیدن به قدردانی بهتر از جهان و عدم نگرانی بیش از حد درباره بی‌معنی بودن است. باید تلاش کنید و

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 139

پنج درس مدیریتی از الون ماسک

فرانکلین به‌علاوه جابز

رندی اوتینگر معاون مدیر کوتر اینترنشنال زمانی گفته بود:«الون ماسک ترکیبی از نوآوری و سازندگی است، مثلاً ترکیبی از بنجامین فرانکلین و استیو جابز.» معمولاً گفته می‌شود بزرگ‌ترین پاداش‌ها در ازای پذیرش بزرگ‌ترین خطرها حاصل می‌شوند و به همین شکل بزرگ‌ترین فرصت‌ها حاصل غلبه بر مشکلات بزرگ هستند. این موارد همان چیزهایی هستند که الون ماسک کاملاً با آنها آشنایی دارد زیرا با بزرگ‌ترین مشکلات جهان مقابله می‌کند. از این مدیر ارشد می‌توانید پنج درس خاص در حوزه مدیریت بیاموزید.۱٫ دیدگاهی قدرتمند داشته باشید: کارآمدترین رهبران دیدگاهی قدرتمند دارند که با دیگران به اشتراک می‌گذارند و مسیر رسیدن به آن را نیز تعیین می‌کنند. آنها می‌توانند بر دیگران در دیدن دیدگاه‌شان تاثیر بگذارند. از همه مهم‌تر انسان‌های عادی دیدگاهی تکاملی دارند، در حالی که رهبران بزرگ مانند الون ماسک دیدگاهی انقلابی دارند – می‌دانند چطور به سمت جلو بروند و بازی را تغییر دهند. مثلاً ایالت کالیفرنیا در حال سرمایه‌گذاری ۶۸ میلیارد دلاری روی یک خط راه‌آهن سریع‌السیر بین لس‌آنجلس و سان‌فرانسیسکو است که با سرعت ۲۰۰ مایل در ساعت، این مسیر را سه‌ساعته طی خواهد کرد. این پروژه اکنون از برنامه خود عقب مانده و پاسخ الون ماسک به این مساله طرح راه‌آهنی سریع‌السیر به نام هایپرلوپ است که

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 137

راز ماندگاری مرد بزرگ فناوری

کابوی فناوری یا تونی استارک خودمحور

این گفته که مردان بزرگ تاریخ را می‌سازند مدت‌هاست رد شده اما در صنعت فناوری این امر هنوز صحت دارد و بر برخی از بنیادی‌ترین عوامل نوآوری سایه افکنده است.از زمان مرگ استیو جابز در سال ۲۰۱۱، الون ماسک به عنوان برترین ستاره دره سیلیکونی مطرح بوده است. ماسک مدیرعامل تسلا موتورز است که خودروهای برقی تولید می‌کند و همچنین مدیرعامل اسپیس‌ایکس، تولیدکننده موشک است. او همچنین عضو هیات مدیره سولار سیتی است که سیستم‌های انرژی خورشیدی تولید می‌کند. یک میلیاردر خودساخته، برنامه‌نویس و مهندس و نیز الهام‌بخش نقش تونی استارک در فیلم مرد آهنی – عکس او روی جلد مجله فورچون و تایم بوده است. سال ۲۰۱۳ در صدر لیست نشریه آتلانتیک از برترین نوآوران امروز قرار گرفت که مدیران یاهو، اوراکل و گوگل به او رای داده بودند. برای کسانی که باور دارند، ماسک تاریخ فناوری را تعیین می‌کند. همان‌طور که در یک پروفایل در توصیف او آمده بود:«هوش، دید و وسعت بلندپروازی، او را به تجسم آینده در یک انسان تبدیل می‌کند.»شرکت‌های ماسک توانایی تغییر بنیادین در بخش‌های خود را دارند. با این وجود داستان‌های مربوط به این پیشرفت‌ها – و نقش ماسک در آنها – بسیار غریب و ازمدافتاده به نظر می‌رسد. این «مرد برتر» در

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 140

آیا خودروهای برقی هم از ارزانی نفت ضرر می‌کنند

موازنه بنزین ارزان و الکتریسیته

کاهش هزینه سوخت اکنون تاثیر خود را در بازار خودرو آمریکا نشان داده است و فروش خودروهای شاسی بلند پرمصرف در سال گذشته افزایش یافت. قیمت نفت روند کاهشی خود را همچنان ادامه داد و هفته گذشته به کمترین میزان در ۱۲ سال گذشته رسید. ماسک که از حامیان سرسخت انرژی‌های جایگزین است می‌گوید خودروهای پیشرفته تسلا کمتر از رقبای ارزان‌تر خود تاثیر کاهش قیمت نفت را احساس خواهند کرد. او در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان گفت:«احتمالاً تاثیر آن بر ما کمی کمتر خواهد بود زیرا تمایز محصولات ما بسیار زیاد است.» او هشدار داد که کاهش قیمت خودروهای برقی تاثیر زیادی در بازار خواهد داشت.تسلا قرار است مدل جدید خود به نام مدل ۳ را به بازار عرضه کند که از دو نمونه قبلی ارزان‌تر بوده و با قیمت ۳۴ هزار دلار عرضه می‌شود اما ماسک می‌گوید نسبت به چشم‌انداز این مدل خوش‌بین است. او می‌گوید:«حتی اگر اقتصاد نفت به نفع بنزین باشد، معتقدم مدل ۳ خوب عمل خواهد کرد. در مواردی که نسخه‌های بنزینی و برقی تفاوت چندانی با هم نداشته باشند و نسخه برقی هم مزیت قابل توجهی نداشته باشد، آن‌گاه است که در بازار به مشکل برمی‌خورید.»ماسک که سهام قابل توجهی هم در سولار سیتی دارد می‌گوید

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 141

الون ماسک: اپل قبرستان تسلا است

اخراجی‌های ما را می‌گیرند

هرچه دل‌تان می‌خواهد درباره الون ماسک، مدیرعامل تسلا بگویید اما او کسی نیست که عقب بنشیند. او در گفت‌وگوی اخیر خود با روزنامه تجاری آلمان به جدال استخدامی شرکتش با اپل پرداخته است. در میانه گزارش‌هایی که درباره عرضه خودرو برقی اپل منتشر شد، این شرکت طی ماه‌های اخیر به دنبال استخدام تعدادی از مهندسان شرکت تسلا رفته است. دیگر آنکه شاید به خاطر داشته باشید اپل با پاداش‌هایی تا حد ۲۵۰ هزار دلار و ۶۰ درصد افزایش حقوق به دنبال مهندسان تسلا رفته است.در حالی که شاید این هم بخشی از دوره‌های معمول در دره سیلیکونی باشد، اما تسلا تاکنون به صورت جدی با چنین مشکلی مواجه نشده است. به هر حال تسلا معمولاً شرکتی است که به دنبال مدیران و استعدادهای برتر رفته، نه برعکس آن. با این وجود آیا مدیرعامل تسلا نگران فرار مغزها از شرکت خود است؟ به هیچ وجه.وقتی درباره از دست دادن مهندسان مهم تسلا و حرکت آنها به اپل از ماسک سوال شد او گفت اپل تنها کسانی را استخدام می‌کند که تسلا اخراج کرده است. ماسک حتی از این هم پیشتر رفت و گفت او و برخی از همکارانش در تسلا، اپل را قبرستان تسلا می‌نامند. او گفت:«اگر در تسلا موفق نشوید،

شماره 33 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 142

کارمندان سابق تسلا به یک رقیب مخفی پناه بردند

هدف ۲۰۲۰

دیگر بر کسی پوشیده نیست که تعدادی از کارمندان تسلا اکنون به سمت استارت‌آپ فارادی فیوچر در زمینه تولید خودروهای برقی جدید رفته‌اند. با نگاهی به وب‌سایت شرکت می‌توانید نام چهار یا پنج مدیر را ببینید که سابقه حضور در تسلا را دارند. مدیران عالی فارادی شامل نام‌هایی مانند نیک سامپسون مدیر سابق مهندسی خودرو و شاسی تسلا، دگ رخورن مدیر سابق تولید تسلا و تام وسنر مدیر سابق خرید تسلا می‌شود.اما شاید تعجب کنید که چه تعداد از کارمندان این شرکت زمانی برای شرکت خودروسازی الون ماسک کار می‌کرده‌اند. بر اساس یک جست‌وجوی سریع در لینکدین حدود ۴۱۰ نفر وجود دارند که فارادی را به عنوان کارفرمای کنونی خود و حدود ۷۳ نفر آنها نیز تسلا را به عنوان شرکت قبلی‌شان ثبت کرده‌اند.سامپسون پیش از این در غرفه فارادی در نمایشگاه CES گفته بود این شرکت اکنون بیش از ۷۵۰ کارمند دارد که همگی آنها در لینکدین ثبت نشده‌اند. اما شخصیت آنها می‌تواند نشانه‌ای از توان این شرکت در جذب نیروهای تسلا باشد.بر اساس اطلاعات لینکدین اکثر افرادی که به این شرکت رفته‌اند مهندسان هستند. اما شرکت در زمینه استخدام استعدادهای طراحی نیز فعال بوده است. یکی از مهم‌ترین این استخدام‌ها، برنان بابلت بود که از طراحان اصلی رابط

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 113

حال و روز فناوری جهان در مرز دو سال میلادی

از آن ۱۵ به این ۱۶ شاید فرج است

سردبیرمان آرش می‌گوید در لید یا ورودی گزارش یا پرونده (همین یادداشتی که می‌خوانید) بهتر است از اول‌شخص استفاده نشود. اما من همیشه این قاعده ژورنالیستی را نقض می‌کنم. همین الان هم این کار را کردم. این قواعد بماند برای روزنامه‌نگاران. این بار موضوع پرونده یعنی «مروری بر سال میلادی‌ای که گذشت»، چیزی است که دیگر اصلاً نمی‌توانم از به کار بردن اول‌شخص در آن پرهیز کنم. سالی که هر چند در دنیای من آغاز و پایان خوشی نداشت اما در جهان فناوری خیلی هم بی‌رمق و دردناک نبود. از یک سو شاهد رشد تصاعدی بروز استارت‌آپ‌های موفق بودیم به شکلی که غول‌های فناوری با رصد دائمی‌شان مترصد خرید و ادغام آنها در ساختار خود هستند تا نه‌تنها یک لقمه آماده را در دهان بگذارند بلکه شر یک رقیب قوی بالقوه را نیز رفع کنند. از سوی دیگر روی آوردن به فناوری‌های سبز چه به عنوان موضوع اصلی کسب و کار چه از نوع مسیری نو برای یک تجارت قدیمی هر روز همه‌گیرتر شد. واقعیت مجازی نشان داد دیگر اسباب‌بازی نیست بلکه از شرکت‌های تولیدکننده موبایل گرفته تا آنهایی که به خاطر موتور جست‌وجو یا سیستم‌عامل‌شان معروفند، به آن رو آورده‌اند و اقبال عمومی چشمگیری را در افق نه‌چندان درازمدت

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

نگاهی به صحت پیش‌بینی‌های فناوری در سال 2015

غلط یا درست؟

ابتدای سال گذشته پیش‌بینی‌های خودم را برای سال ۲۰۱۵ اعلام کردم اما اکنون بهتر می‌توانیم نگاه کنیم که کدام یک از آن فناوری‌ها موفق‌تر از بقیه بوده‌اند. اما پیش‌بینی‌هایم چطور بودند؟ باید بگویم از یک نظر عملکرد خوبی نداشتم که نتوانستم پیش‌بینی کنم پرینت سه‌بعدی پیشرفت سریعی نخواهد داشت. این حوزه رشد قابل توجهی دارد اما پایه مصرف آن بسیار کوچک است. نشریه وال‌استریت ژورنال در ماه آگوست گزارش داده بود شرکت‌های پیشرو این عرصه مانند استراتاسیس و تری‌دی سیستمز با مشکل مواجه شده‌اند و بخش مصرف‌کننده نتوانسته است همگام با خود فناوری توسعه یابد. اما همان‌طور که بارها گفته بودم، ثابت شد این بازار بسیار محدود بوده و درباره قدرت آن تا حد زیادی اغراق شده است. هرچند وال‌استریت ژورنال تنها نبود، مجله تایم هم اوایل امسال پرسیده بود: آیا پرینت سه‌بعدی تنها یک نسیم گذرا بود؟ البته به صورت کلی منصفانه نیست که بگوییم امسال پرینت سه‌بعدی جایگاه خود را در مقام «اتفاق بزرگ بعدی» از دست داد. شاید اکنون این صنعت بتواند بدون آن هیاهو به کار خود ادامه دهد.همچنین سقوط مینی‌تبلت‌ها را هم پیش‌بینی کرده بودم. اپل نیز با اعلام تولید آی‌پد پرو کمک بزرگی به من کرد. هنوز هم معتقدم ابزارهای دارای صفحه‌نمایش کوچک به

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 115

سالی که گذشت: روندهای فنی برتر سال 2015

از دستمال‌های سریع آمازون تا اشلی مدیسون

۱٫ آمازون یکی از بزرگ‌ترین خبرسازان سال گذشته، آمازون بود؛ از خبر خرید محله ساوث لیک یونیون برای دفتر مرکزی‌اش گرفته تا برنامه تحویل سریع‌تر سفارشات. نیویورک تایمز گزارشی پربحث از حیات داخلی این غول فناوری منتشر کرد. هرچند حامیان محیط زیست آمازون را مورد انتقاد قرار دادند اما به گفته این شرکت فروش سال نو آن توانست رکورد بشکند. هرچند آمازون علناً بسیاری از ادعاهای آن گزارش را رد کرد اما هنوز دوستان کارمندان این شرکت از آنها می‌پرسند آیا واقعاً پشت میزشان گریه می‌کنند؟ اگر این‌طور باشد این کارمندان نیاز به دستمال کاغذی دارند که حالا آمازون در شهرهای منتخب آن را یک‌ساعته تحویل می‌دهد. برنامه «پرم ناو» (Prime Now) از جمله خدمات جدید این شرکت است که در سیاتل و بازارهای دیگر راه‌اندازی شد. این خدمات کالاهای ضروری مانند دستمال کاغذی را در عرض چند دقیقه به خانه یا دفتر کارتان تحویل می‌دهد. آمازون همچنین با بهینه‌سازی خدمات موجود خود مانند «انسان در کاخی بلند» خبرساز شد؛ یک تجارت خدمات ابری که به سمت سلطه در روند تحویل کالا از جمله ارسال هوایی، پیش می‌رود. ۲٫ پهپاد در حالی که آمازون به دنبال تحویل هوایی کالا در آینده است، سازمان هوانوردی فدرال در پی امن نگه داشتن

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

هشت پیشرفت فناوری در سال 2015 که جهان را قوی‌تر کرد

از گداخت تا شکافت

امسال ایده‌ها و محصولاتی در حوزه انرژی پاک مطرح شد که می‌تواند روش زندگی ما را تغییر دهد.خودرویی که خودش رانندگی می‌کند و چیزی جز آب متصاعد نمی‌کند. ساعتی که از راه دور چراغ‌ها را روشن و خاموش می‌کند. خانه‌ای که در صورت قطع شدن برق، برای همسایه‌ها برق تولید می‌کند. این ایده‌ها دیگر به آینده‌ای تخیلی تعلق ندارند. بلکه واقعیت پیدا کرده‌اند. اینها بخشی از عصر جدید فناوری هستند که در آن دانشمندان و کارآفرینان با سرعت زیادی تلاش می‌کنند ایده‌های متهورانه‌ای برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی یا عرضه گزینه‌های پاک‌تر ابداع کنند. این کشفیات می‌تواند به کشورها در رسیدن به اهداف تاریخی تعیین‌شده در نشست سازمان ملل درباره آب و هوا با هدف کاهش گازهای گلخانه‌ای کمک کند. با این وجود چنین ایده‌هایی هنوز نیاز به پذیرش عموم، تایید قانونگذاران و سرمایه کافی برای جلوگیری از چیزی دارد که به «دره‌های مرگ» نوآوری معروف شده است. رابرت آرمسترانگ مدیر برنامه انرژی در موسسه فناوری ماساچوست می‌گوید:«ما حلال مشکل هستیم، پس چیزی به اندازه یک چالش بزرگ برایمان جذاب نیست.» او می‌گوید ام آی‌تی تغییرات آب و هوایی را به عنوان یک اولویت با حضور هزاران دانشجو، یک‌سوم هیات علمی و بیش از ۴۰ استارت‌آپ بررسی می‌کند. دانشگاه‌ها و

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

10 استارت‌آپ جذاب 2015

سریع‌ترین لاگین‌ها برای که به صدا درمی‌آید

هرساله مجموعه‌ای از استارت‌آپ‌های جدید وارد بازار می‌شوند و شرکت‌های جوان موجود نیز به رشد خود ادامه می‌دهند. در رقابت برای کسب سهم از بازار، یا تغییر این صنعت، برخی استارت‌آپ‌های خاص از جمع جدا می‌شوند و اخبار و گمانه‌زنی‌ها را به خود اختصاص می‌دهند.اینکه امسال تاسیس شده‌اند، درآمد هنگفتی در سال جاری داشته‌اند یا از نظر میزان کاربر در ۱۲ ماه گذشته رشد قابل توجهی را تجربه کرده‌اند؛ مهم است که تاثیر این شرکت را درک کنیم. در ادامه نگاهی داریم به جالب‌ترین استارت‌آپ‌های سال ۲۰۱۵: Slack شاید خبرسازترین استارت‌آپ‌ها با سریع‌ترین رشد در میان پلتفرم‌های پیام‌رسانی، اسلک باشد. معمولاً از این ابزار به عنوان برنامه‌ای یاد می‌کنند که بالاخره ایمیل را حذف خواهد کرد. این برنامه ابتدا در آگوست ۲۰۱۳ رونمایی شد و بعد از جذب صدها میلیون دلار ارزش آن حدود سه میلیارد دلار تخمین زده شد. همه این موفقیت‌ها با بازاریابی ناچیز یا بدون بازاریابی به دست آمد. Periscope برنامه استریم زنده پریسکوپ پیش از راه‌اندازی در مارس ۲۰۱۵ توسط توئیتر خریداری شد. طی ۱۰ روز ابتدایی حدود یک میلیون نفر به این خدمات لاگین کردند و خیلی زود توانست از رقیب خود میرکات پیشی بگیرد. با وجود کاهش محبوبیت آن در روزهای اخیر، به عنوان

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

مهم‌ترین اخبار فناوری سالی که گذشت

دیگر بندر امنی وجود ندارد

در ۱۲ ماه گذشته پیشرفت‌های مهمی را در عرصه فناوری شاهد بوده‌ایم؛ از عرضه ساعت اپل گرفته تا ظهور Crypto Wars 2.0 در میان برترین اخبار امسال: رای FCC درباره بی‌طرفی شبکه بعد از یک سال عدم قطعیت درباره موقعیت بی‌طرفی شبکه در آمریکا، کمیسیون ارتباطات فدرال (FCC) روز ۲۵ فوریه با سه رای در برابر دو رای به نفع فرمان اینترنت آزاد رای داد که «قوانین واضح و شفافی» علیه بلوک کردن و رتبه‌بندی تقلبی محتوای تامینی توسط خدمات‌دهندگان اینترنت وضع می‌کند. این رای که با استقبال حامیان اینترنت آزاد مواجه شد، البته همچنان اجرایی نشده و با چالش‌هایی در دادگاه و کنگره مواجه خواهد بود. ویندوز ۱۰ در سال ۲۰۱۵ مایکروسافت به دلایل بسیاری خبرساز شد، یکی از این دلایل عرضه ویندوز ۱۰ در ماه جولای بود که این شرکت آن را «آخرین» نسخه ویندوز نامید. ویندوز ۱۰ که قرار است به جای عرضه نسخه‌های مجزای بعدی، به صورت گام به گام و تدریجی به‌روزرسانی شود، به عنوان یک سیستم‌عامل جهانی با استفاده از کدهای مشترک همه ابزارها تهیه شده است. این یعنی تجربه کاربری مثلاً روی ویندوز فون تقریباً همانند ویندوز کامپیوتر خواهد بود.ویندوز ۱۰ که روی بیش از ۱۱۰ میلیون ابزار تا اوایل اکتبر دانلود شده

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

غول‌های برتر فناوری در سال 2015 چه کردند

آیا واقعاً کسی نقطه‌ای روی جهان گذاشت

تجارت کار دشواری است. اما برای برخی فرصت تاثیرگذاری بر جهان – یا آن‌گونه که استیو جابز می‌گفت «گذاشتن نشانه یا نقطه‌ای بر جهان» – بسیار دلفریب است. اما تعداد بسیار کمی هستند که واقعاً موفق به چنین کاری می‌شوند. در سال ۲۰۱۵ چند شرکت فناوری کاری فراتر از یک نشانه‌گذاری کردند. آنها نشان دادند اکنون فناوری شرایط تجارت را تعیین می‌کند. البته خودشان هم سود میلیاردی بردند. اما مهم‌تر آنکه بقیه جهان را مجبور کردند روش‌های آنها را در تغییر فضا بپذیرند. آمازون ابرها را کنترل می‌کند آمازون شرکتی ۲۱ ساله است. دیوانه‌کننده نیست؟ این شرکت که از سن قانونی هم گذشته هنوز توانسته ذهنیت «رشد پیش از سود» در استارت‌آپ‌ها را حفظ کند. تا سال ۲۰۱۵ این‌گونه بود. امسال آمازون به نقطه عطفی در تاریخ خود رسیده است؛ توانسته سودی را دائمی کند. اما بزرگ‌ترین دلیل رشد خرده‌فروشی نبود (هرچند آن هم بخش قدرتمندی محسوب می‌شد) بلکه ابر آمازون بود. در ماه آوریل برای اولین بار، آمازون درآمد خدمات ابر آمازون را اعلام و از یک تجارت ۶/۴ میلیارد دلاری با حاشیه سودی خوب پرده برداشت. آمازون با معرفی این خدمات در یک دهه قبل پیشتاز ایده دسترسی فوری به قدرت محاسباتی روی اینترنت بود. اکنون بسیاری از

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

پنج پیش‌بینی برای سال پیش رو

گوی بلورین مدیران

هرچند به من گفته می‌شود در زمینه توجه به فناوری سال‌ها را از دست داده‌ام اما مطمئنم سال ۲۰۱۶ بسیار متفاوت خواهد بود. سال آینده سال آرامی نخواهد بود، سال هیجان و لذت خواهد بود؛ چیزی که فناوری مدت‌هاست رویای آن را می‌بیند. پیش‌بینی ۱: هیجانی فراگیر اگر فکر می‌کنید تغییرات ناچیز در ارزش شرکت‌های خصوصی فناوری آنها را به واقعیت نزدیک‌تر کرده است، من چند سهام جذاب متعلق به قبل از عرضه عمومی سهام شرکت خرده‌فروشی Jet.com دارم که می‌خواهم به شما بفروشم. سال پیش رو زمانی است که بسیاری از برندگان و بازندگان واقعی استارت‌آپ‌ها در جایگاه واقعی خودشان قرار می‌گیرند. تک‌شاخ‌ها و استارت‌آپ‌های دکاکورن ارزشی بین یک تا ۱۰ میلیارد دلار داشته‌اند – این شرکت‌ها باز هم پول بیشتری جذب خود خواهند کرد و بسیاری از شرکت‌های دیگر نیز شاهد کاهش ارزش تخمینی خود خواهند بود.در واقع این موضوع بدی نیست. بلکه مساله‌ای عالی است: بازارهای فعال. اگر مشکلی در این سیستم وجود داشته باشد، آن است که بازار سهام‌های قبل از عرضه عمومی تقریباً سیال بوده و اطلاعات محدودی درباره عملکرد واقعی و پتانسیل این شرکت‌ها وجود دارد. اگر تحلیلگران مسئول بررسی شرایط نامعین بازار و سرمایه‌های شرکت‌های سرمایه‌گذاری غیرمتعارف بتوانند کار خود را به خوبی

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

آیا 2016 سال پایان گوگل است؟

پیام‌رسانی برای همه چیز

باوجود همه هیاهوها، فناوری با سرعت مورد انتظار پیشرفت نمی‌کند. سال گذشته در این زمان همه پیش‌بینی می‌کردند ۲۰۱۵ سال واقعیت مجازی خواهد بود و حزبی در انتخابات ۲۰۱۵ برنده می‌شود که بهتر از همه از رسانه‌های اجتماعی استفاده کند (اما در عوض حزبی برنده شد که بیشترین حامی را در میان روزنامه‌های ملی داشت). وقتی پیش‌بینی‌ها مبتنی بر اسباب‌بازی‌های جدید و جذاب باشد، واقعیت پیچیده رفتارهای انسانی را نادیده می‌گیرد (به همین دلیل بود که آینده‌گرایان دهه ۱۹۶۰ توانستند دستگاه فکس را پیش‌بینی کنند اما ورود زنان به محل کار را پیش‌بینی نکردند). از این رو هرچند این پیش‌بینی که ۲۰۱۶ سال واقعیت مجازی است، برای ما جذاب خواهد بود اما چهار روند دیگر در ادامه معرفی شده‌اند که به رفتارهای واقعی مردم با فناوری پس از رسیدن واقعی به آن، می‌پردازند. پایان گوگل البته منظورم شرکت گوگل نیست، بلکه گوگل در مقام یک موتور جست‌وجو است. این روند ناشی از گوشی‌های هوشمند، فناوری کلیدی دهه ۲۰۱۰ آغاز شد. در هر گوشه‌ای از جهان، استفاده از گوشی‌های هوشمند در حال رشد است و دلیلی ندارد این روند در سال ۲۰۱۶ متوقف شود. شاید فکر کنید این مساله برای خدماتی مانند گوگل خوب است اما مردم روی گوشی‌های هوشمندشان همانند

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

پیش‌بینی چهار روند تجاری در سال 2016

اینترنت اشیا بازوی هوش مصنوعی

ماشین نوآوری هرگز در صنعت فناوری از کار نمی‌افتد اما در عین حال سر و صدایش هم زیاد است. بخش بزرگی از کار ما کمک به حذف همین سر و صدای اضافه است. وقتی به سال ۲۰۱۶ نگاه می‌کنیم و به راهبرد فناوری‌مان می‌اندیشیم، چهار روند اصلی از این قرار خواهد بود: ۱٫ هوش مصنوعی: مسابقه شروع شده است هوش مصنوعی یکی از روندهای کلیدی سال ۲۰۱۵ بود و در سال ۲۰۱۶ این روند رشد بیشتری هم پیدا کرد. در همین زمان، فروشندگان محصولات فناوری مسابقه فناوری‌های یادگیری ماشین منبع باز را آغاز کرده‌اند. در عرصه تجاری، آی‌بی‌ام سیستم محاسبات شناختی واتسون خود را با تقسیم آن به خدمات و موتورهایی عرضه کرده است که می‌توانند با استفاده از ای‌پی‌آی (API) به ابر متصل شوند. در عرضه مصرفی نیز همه از فیس‌بوک تا گوگل و مایکروسافت و آمازون و اپل نوعی برنامه هوش مصنوعی ارائه کرده‌اند.ساده آنکه دستیاران دیجیتالی تنها آغاز راه هستند. فناوری اطلاعات و تصمیم‌گیرندگان تجاری باید درباره چگونگی استفاده از نیروی کار دیجیتالی خود فکر کنند – ارتشی از الگوریتم‌ها و سیستم‌های یادگیری ماشین که بسیاری از کارها را اتومات می‌کند و نقشی هم برای انسان می‌یابد. برای شرکت‌ها، اتوماسیون دیجیتال، یادگیری ماشین و هوش مصنوعی تغییرات

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127
شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

10 روند راهبردی فناوری در سال 2016 از نگاه گارتنر

خودمختاری اشیا

نمایشگاه فناوری گارتنر اکتبر ۲۰۱۵ در اورلاندو برگزار شد و در آن دیوید کرلی، معاون مدیر گارتنر از «۱۰ روند راهبردی فناوری در سال ۲۰۱۶» پرده‌برداری کرد. آنها بر اینترنت اشیا و ارتباط اشیا با یکدیگر و نیز هوشمند و مفیدتر شدن‌شان تاکید داشتند. در این میان تحول تجارت دیجیتال مسلماً هسته اصلی این روندهاست. خلاصه این روندها را در ادامه می‌خوانیم: ۱٫ شبکه ابزارها (Device Mesh) انواع روندهای متفاوت منجر به تعداد فزاینده‌ای از حسگرهایی می‌شود که در بسیاری از فناوری‌ها و ابزارهایی گنجانده شده‌اند که ما به صورت شخصی و فردی از آنها استفاده می‌کنیم. با جمع‌آوری داده درباره الگوهای روزانه زندگی‌مان، این ابزارها هوشمندتر می‌شوند. گارتنر پیش‌بینی کرده است این حسگرها که امروز به تنهایی کار می‌کنند، به صورتی فزاینده به سمت همکاری بیشتر می‌روند و منجر به دانشی بیشتر درباره الگوهای روزانه ما می‌شوند. ۲٫ تجربه کاربری محدود گارتنر توانایی این حسگرها و ابزارها برای جمع‌آوری داده‌های مفهومی بیشتر گفته‌شده در بالا را به شکل AMbient UX تعریف می‌کند. با پیش‌بینی این سطح از هماهنگی و همکاری ابزارها، چالش اصلی در طراحی یک چارچوب بهتر خواهد بود. گارتنر معتقد است ابزارها و حسگرها آن‌قدر هوشمند خواهند شد که می‌توانند زندگی‌مان را بدون اینکه متوجه شویم، سازماندهی

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 129

پیش‌بینی روندهای بازاریابی در سال 2016

جولان در شبکه‌های اجتماعی

کارشناسان تبلیغ و بازاریابی می‌گویند سال ۲۰۱۶ با افزایش استفاده از بلاکرهای تبلیغات (ad blockers)، معیارهای جدید، اشتراک داده طرفین ثالث و تقاضای بیشتر برای تبلیغات اصیل همراه خواهد بود. به گفته تری کاواجا بنیانگذار و مدیرعامل بانک سرمایه‌گذاری لوما پارتنر، با نزدیک شدن به پایان سال ۲۰۱۵ بیش از دو هزار استارت‌آپ فناوری تبلیغات به دنبال بخشی از بازار موجود هستند. البته شرکت‌های بزرگی مانند فیس‌بوک و گوگل بر این فضا غلبه دارند و شرکت‌های کوچک را از دور خارج می‌کنند. اوایل امسال کاواجا پیش‌بینی کرده بود تنها ۱۵۰ مورد از این دو هزار استارت‌آپ فناوری تبلیغاتی بدون هیچ ضرری برای سهامداران به کار خود ادامه خواهند داد حال چه به شکل خرید، چه ادغام چه سودآوری کلی. در ادامه هفت پیش‌بینی جمعی از کارشناسان بازاریابی و تبلیغات را برای سال ۲۰۱۶ ارائه کرده‌ایم. ۱٫ بلاک‌کننده‌های تبلیغات اینترنتی سازمان‌های اینترنتی را تهدید می‌کنند بسیاری از شرکت‌ها و ناشران فناوری‌های مدرن با ترس شاهد محبوب‌تر شدن بلاکرهای تبلیغات هستند. بلاکرهای تبلیغات نماینده تلاش بخشی از اهالی اینترنت برای جلوگیری از تبلیغات آزاردهنده و سنگین است که کل صفحه‌نمایش آنها را می‌گیرد. اما از سوی دیگر هزینه مالی بسیاری از محتواهایی که اهالی اینترنت به آن علاقه‌مند هستند نیز توسط همین

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 130

گفت‌وگویی با پل سالومی و چشم‌انداز فناوری در 2016

ظهور تک‌شاخ‌ها

پل سالومی از رهبران صنعت رسانه، فناوری و مخابرات می‌گوید:«فناوری نه‌تنها به منزله سوخت کسب ‌و کارها و صنایع بزرگ محسوب می‌شود، بلکه سبب ایجاد تحولاتی عمده در تولید محصولات، خدمات و برنامه‌های رشد می‌شود.» در این گفت‌وگو دیدگاه‌های وی را در زمینه چشم‌انداز فناوری طی سال جدید می‌خوانید: فرصت‌های رشد در سال ۲۰۱۶ کدامند؟فناوری ستون فقرات اقتصاد دیجیتالی است. نرخ تغییر و همچنین نفوذ فناوری در عرصه‌های مختلف به شکل نمایی است. پیشرفت‌های پردازش کامپیوتری، ذخیره‌سازی داده، طراحی تراشه، حضور همه‌جایی پهنای باند، شرکت‌های موبایلی و دیگر پیشرفت‌ها طی سال‌های اخیر فرصت‌های بی‌شمار فنی و اقتصادی را که زمانی ناممکن می‌نمود، فراهم کرده‌اند. ما اکنون به نقطه‌ای رسیده‌ایم که در آن محاسبات شناختی، تحلیل بزرگ‌داده‌ها، محاسبات ابری و رشد سریع اینترنت اشیا در حال دگرگون کردن تصویر تجارت – حتی تجارت خارج بخش فناوری- در جهان هستند. همچنین از دیگر سو شاهد پیشرفت‌هایی در تکنیک‌های ساخت و طراحی ماشین، نرم‌افزار و مواد و مصالح بوده‌ایم که به نوبه خود کاربردهای وسیعی در تولید افزایشی (پرینت سه‌بعدی) خواهند داشت.در همین حال در صنعت فناوری، شرکت‌ها در حال توسعه برنامه‌هایی برای اقتصاد آتی و جایگزینی شرایط مخرب و بی‌سابقه امروز هستند.اکنون شاهدیم که کسب ‌و کارهای فناوری در حال تامل بیشتر

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 131

بهترین شرکت‌ها برای کار در سال 2016

ایر بی‌ان‌بی گوگل را هم گرفت

سایت شغل‌یابی Glassdoor نتایج هشتمین جوایز انتخاب کارمندان را از میان لیست ۵۰ شرکت برتر محل کار در سال آتی منتشر کرد. شرکت ایر بی‌ان‌بی (Airbnb) به عنوان بهترین شرکت فناوری برای کار کردن در آن انتخاب و جایگزین گوگل شد. شرکت ایر بی‌ان‌بی سال گذشته حتی وارد لیست ۵۰ شرکت هم نشده بود. در عین حال گوگل طی سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ در مقام ششم بود اما در سال ۲۰۱۵ اول شد. باید اشاره کرد همانند گوگل در سال گذشته، ایر بی‌ان‌بی هم تنها بهترین شرکت فناوری نیست، بلکه بهترین شرکت در کل حوزه‌هاست.پیش از گوگل، توئیتر در این عرصه پیشتاز بود و قبل از آن نیز فیس‌بوک مقام برترین شرکت فناوری را برای سه سال مداوم در اختیار داشت. امسال فیس‌بوک، گوگل و توئیتر همه در لیست ۵۰ شرکت برتر قرار گرفتند.در واقع ۲۱ شرکت فناوری در میان این ۵۰ شرکت دیده می‌شوند. این عدد در مقایسه با ۱۴ شرکت سال گذشته، نشان‌دهنده رشد است. در ادامه لیست شرکت‌های فناوری حاضر در میان این ۵۰ شرکت را می‌بینیم (رتبه‌بندی آنها بر اساس امتیاز از پنج است که یک بسیار ناراضی و پنج بسیار راضی را نشان می‌دهد):• Airbnb (#1, 4.6 rating)• Guidewire (#3, 4.5 rating)• Hubspot (#4, 4.4

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 132

مارک مارتین از افق‌های روند اینترنت اشیا در ۲۰۱۶ می‌گوید:

صنعت موبایل دروازه اشیای متصل

اینترنت اشیا (IoT) یکی از موضوعات داغ فناوری در سال ۲۰۱۵ بود؛ و این فناوری به تازگی وارد دنیای صنعتی، تجاری و مصرف‌کننده شده است. با پیچیده‌تر شدن ارتباطات شبکه‌ای، فناوری IoT به یک پدیده باارزش تبدیل شده و با ورود به سال ۲۰۱۶ روند تازه‌ای از رو آوردن به سمت این فناوری، کاربردها و راهکارهایش را در مقیاس‌های وسیع و رقابتی، شاهد خواهیم بود. مارتین (Mike Martin) مدیر ارشد فناوری (CTO)‌ انفرااستراکچر (nfrastructure) در این گفت‌وگو با مجله آی‌تی بریفکیس درباره اهمیت IoT و پیش‌بینی ظهور آن در سازمان‌ها سخن می‌گوید. تاثیر اینترنت اشیا بر دنیای امنیت سایبری چیست؟سال ۲۰۱۶ سال جالبی برای IoT در حوزه امنیتی است و در واقع امسال شاهد گذار از شرایط آزمایشی به شرایط تولید واقعی هستیم. با پذیرش IoT توسط سازمان‌های مختلف و پیاده‌سازی برنامه‌ها، ابزارها و پیش‌نمونه‌ها، موضوع امنیت به یک موضوع مهم و حیاتی در استقرار IoT تبدیل خواهد شد. در این فناوری نه‌تنها نقاط پایانی شبکه و برنامه‌ها باید دسترسی امن را تضمین کنند، بلکه جریان‌های داده‌ای نیز می‌بایست آن‌قدر امن باشند تا از جاسوسی یا دستکاری غیرمجاز داده‌ها پیشگیری شود. چالش اصلی ماجرا از آنجا نشأت می‌گیرد که منابع اشیایی که داده‌ها را جمع‌آوری یا سیستم‌های نهایی را کنترل

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 137
شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

پیش‌بینی‌هایی برای امنیت سایبری برای سال 2016

اسنایپر یا شاتگان

در دنیای امنیت سایبری، یک سال می‌تواند یک عمر باشد. اما با وجود تغییرات سریع، بسیاری چیزها هم ثابت می‌مانند. سه تهدید اصلی در سال ۲۰۱۵ رشد سریع بدافزارهای ناشناس، تهدیدات موبایلی و آسیب‌پذیری در پلتفرم‌های عمومی بود. این موارد کاملاً شناخته شد و احتمالاً تهدیدی مهم باقی خواهد ماند. بازی موش و گربه امنیت سایبری در سال‌های اخیر همچنان ادامه دارد و هکرها همواره روش‌های جدیدی برای حمله به شبکه پیدا می‌کنند – مانند حملات شدید به شرکت‌های Carphone Warehouse, Anthem, Experian, Ashley Madison و TalkTalk. همانند بسیاری از اهالی امنیت فناوری اطلاعات، واقعاً دلم می‌خواهد پیش‌بینی‌هایم درست از آب درنیاید: ترجیح می‌دهم سازمان‌ها هک نشوند. اما در پیش‌بینی موج بعدی تهدیدها امیدواریم به شرکت‌ها کمک کرده باشیم تا از تاکتیک‌های جدید کاملاً آگاه بمانند و بدانند مجرمان از چه چیزی برای حمله به آنها استفاده می‌کنند. از این رو ۹ پیش‌بینی درباره تهدیدات امنیت فناوری اطلاعات و روندهای احتمالی سال ۲۰۱۶ را در ادامه آورده‌ام. ۱ نرم‌افزارهای اسنایپر و شاتگان: ما معتقدیم در سال ۲۰۱۶ حمله‌های بزرگ‌تری با استفاده از بدافزارهای طراحی‌شده خاص انجام خواهد شد که از حریم دفاعی سازمان‌های خاص عبور می‌کنند. همانند حمله به شرکت خرده‌فروشی تارگت در آمریکا. حملات عمومی و گسترده همچنان کاربران فردی

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 135

شش رویداد مهم 2015 از نگاه بشردوستانه بیل‌ گیتس

آن‌قدرها هم سال بدی نبود

بیل‌ گیتس هر سال لیستی از مهم‌ترین رویدادها را در وبلاگ خود یعنی GatesNotes می‌نویسد. یادداشت امسال او به دلیل اتفاقات گسترده‌ای از جمله ظهور گروه‌های تروریستی افراطی، حملات پاریس، بحران پناهندگان سوری و غیره جالب توجه هستند.شماره ۶- سرخک آلمانی در آمریکا ریشه‌کن شده است. به لطف ۱۵ سال تلاش در زمینه واکسینه کردن مردم، روبلا یا سرخجه آلمانی که به ویژه برای زنان باردار خطراتی جدی دارد و می‌تواند به مرگ یا نقص‌های مادرزادی شدید منجر شود، در آمریکا ریشه‌کن شده است. گیتس می‌نویسد:«این نقطه عطف باعث می‌شود این بیماری در سرتاسر جهان نیز به زودی از بین برود. همچنین این تلاش‌ها موجب می‌شود سرخک که کشنده‌تر و مسری‌تر از سرخجه است، به لطف وجود این واکسن‌ها ناپدید شود.» بنیاد گیتس در تلاش برای پایان دادن به سرخک بوده و تاکنون واکسن‌های مقرون‌به‌صرفه‌ای ساخته است. شماره ۵- بانکداری موبایل گامی بزرگ بود و در کشورهای در حال توسعه رشد خوبی داشت. گیتس بر این باور است که بانکداری موبایل یکی از بهترین اتفاقاتی است که برای کمک به رهایی از فقر راه‌اندازی شده است. او در وبلاگش می‌نویسد:«امروزه بیش از دو میلیارد نفر به خدمات مالی دسترسی ندارند و همین موضوع ظرفیت آنها را برای قرض، ذخیره، سرمایه‌گذاری

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 136

6 محل کار فناوری آرمانی دربین بهترین‌های تمام کسب‌و‌کارها

شغلی برای زندگی

وقتی موضوع مزایای کارمندان پیش می‌آید هیچ جایی به گرد دره سیلیکونی نمی‌رسد. صنعت فناوری به عنوان دفاتر کاری مدرن، میزهای فوتبال‌دستی و بسته‌های مزایای گسترده شناخته می‌شود و ظاهراً این موارد به رضایت کارمندان کمک کرده است. لیست گلس دور یکی از بهترین شرکت‌ها برای اشتغال، در سال آتی مملو از شرکت‌های فناوری است که تقریباً نیمی از ۵۰ مقام اول را به خود اختصاص داده‌اند. این رتبه‌بندی مبتنی بر نظرسنجی از کارمندان هر شرکت بوده و معمولاً شگفتی‌هایی را نیز به همراه دارد. شگفتی این سال: ایر بی‌ان‌بی، که محبوبیت چندانی میان ایالت‌ها یا حامیان مسکن ارزان‌قیمت ندارد بر اساس گفته کارمندان خودش به عنوان بهترین محل کار آمریکا انتخاب شده است. این استارت‌آپ اجاره مسکن توانست امسال گوگل را از مقام اول پایین بکشد و البته این غول جست‌وجو سقوط خود را تا مقام هشتم ادامه داد. اما شرکت‌هایی که پا به پای ایر بی‌ان‌بی پیش می‌روند، شرکت مدیریت و مشاوره بین، شرکت فروشنده نرم‌افزار بیمه گایدوایر، تولیدکننده نرم‌افزارهای بازاریابی هاب‌اسپات و فیس‌بوک هستند که در مقام پنجم ایستاده‌اند. این رتبه‌بندی نشانه رقابت شدید برای جذب استعدادهای حوزه فناوری است که در آن شرکت‌ها تلاش می‌کنند با مزایای بیشتر با هدف جذب و حفظ مجموعه‌ای محدود از

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه

جذاب‌ترین استارت‌آپ‌های سال میلادی گذشته

هنوز حباب نترکیده است

این نتیجه‌گیری ساده از جدیدترین لیست فوربس از جذاب‌ترین استارت‌آپ‌های سال است که درخشان‌ترین شرکت‌های دره سیلیکونی در سال ۲۰۱۵ را با یک معیار ساده رده‌بندی می‌کند: سریع‌ترین رشد ارزش در طول زمان میان دوره‌های جمع‌آوری سرمایه. این یعنی لیست ما مورد تقاضاترین استارت‌آپ‌ها را در خود دارد؛ شرکت‌هایی که سرمایه‌گذاران بیشترین امید را به آنها بسته‌اند و بالاترین مبالغ را برایشان پرداخت کرده‌اند. لیست ۵۰ استارت‌آپ جذاب در مجموع امسال بیش از هفت میلیارد دلار سرمایه جذب کرده و ارزش جمعی نزدیک به ۱۲۰ میلیارد دلار دارد. تیتر اصلی این لیست مجموعه‌ای از شرکت‌هایی است که مبالغی هنگفت جذب خود کرده‌اند. شرکت اشتراک‌گذاری خودرو اوبر (مقام ۱۶) که ۱/۲ میلیارد دلار جمع‌آوری و به یک میلیارد سرمایه ماه جولای خود اضافه کرد. یا اسلک استارت‌آپ ارتباطات محل کار (مقام ۲) که ۱۶۰ میلیون دلار جمع‌آوری کرد و WeWork (مقام ۳۱) در زمینه اجاره دفتر کار مشترک که ۴۳۳ میلیون دلار جمع‌آوری کرد و تانیوم استارت‌آپ امنیت سایبری (مقام ۲۱) که ۱۲۰ میلیون دلار جمع‌آوری کرد.البته بسیاری از استارت‌آپ‌های بالای این لیست کمی از دور عقب مانده‌اند. شرکت سیکرتیو آپتیک تکنولوژی بالاتر از همه قرار گرفته و با ظهور ناگهانی خود توانست ۴۵ میلیون دلار با ارزش‌گذاری ۱/۱ میلیارد دلاری

شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 137
شماره 32 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 138
شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 113

پرونده‌ای برای نقش فناوری در فعالیت‌های بشردوستانه و خیریه

فناوری مهربانانه، یا مهربانی فناورانه

گردآوری مطالب پرونده این شماره به پایان رسیده و در حال ترجمه بود که شاهدی از غیب آمد. مارک زاکربرگ و همسرش در نامه‌ای سرگشاده به دختر نورسیده‌شان اعلام کردند برای پیشرفت فعالیت‌های بشردوستانه (با تمرکز بر تحقیقات در مورد بیماری‌ها و حمایت از آموزش کودکان) ۹۹ درصد از سهام‌شان را در فیس‌بوک به ارزش حدود ۴۵ میلیارد دلار تا آخر عمرشان هزینه خواهند کرد. اگر از تحلیل‌ها و قضاوت‌هایی که نیت موسس فیس‌بوک را در این کار فرار از مالیات می‌دانستند بگذریم، شاید با در نظر گرفتن حجم بودجه اختصاص داده‌شده فقط فعالیت‌های مشابه بنیاد بیل گیتس و همسرش که سال‌ها پیش در همین زمینه شروع شده، از لحاظ سخاوتمندی با آن قابل رقابت است؛ فعالیت‌هایی که با نام بشردوستانه (Philanthropy ) و در مقیاس و هدفگذاری مقطعی‌تر، خیریه (Charity) نامیده می‌شود و موضوع پرونده این شماره پیوست جهان است. علت انتخاب این موضوع برای پرونده‌ای که معمولاً روندهای فناوری را زیر ذره‌بین خود می‌برد، دو زاویه اصلی دارد؛ اول اینکه یکی از کاربردهای بی‌شمار فناوری آی‌سی‌تی در دنیای امروز همین جنس از فعالیت‌هاست، آن هم با چنان وسعتی که از یک سو کمتر پروژه کلان بشردوستانه را می‌توان یافت که به نوعی متکی بر بستر تکنولوژیک نبوده و

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 114

رسانه‌های دیجیتال چطور دنیای بشردوستی را تغییر می‌دهند

فناوری برای بشردوستی

فراگیری رسانه‌های دیجیتال، بشردوستی را به گونه‌ای غیرقابل بازگشت تغییر می‌دهد. هرچند استفاده از صندوق صدقات همیشه جای خود را دارد اما کمک با پیام متنی – که بر اساس گزارش Phonepayplus فقط در ۲۰۱۳ نسبت به سال قبل ۱۰ برابر شده است – به ویژه در میان افراد زیر ۳۴ سال رشد قابل توجهی خواهد داشت. کمک با پیام متنی که به شکل انداختن پول در یک صندوق دیجیتالی تعبیر می‌شود، بسیار ساده است و به کمک‌کننده امکان می‌دهد به یک برنامه کمک‌رسانی خیلی فوری کمک کند و شاید مهم‌تر آنکه توانسته است گروهی جدید از حامیان را به ویژه از میان جوانان، به کمک به سازمان‌های خیریه جلب کند. نشریه «بررسی کمک‌های دیجیتال» اخیراً نشان داد حدود ۳۰ درصد کمک به خیریه‌ها اکنون از طریق شبکه‌های دیجیتال انجام می‌شود و بخش اعظم آن از طریق پلتفرم‌های کمک اینترنتی مانند BT’s my donation و JustGiving جمع‌آوری می‌شود. خیریه‌ها به سمت استفاده از پتانسیل فوق‌العاده رسانه‌های دیجیتال برای افزایش همکاری‌های اینترنتی، حفظ ارتباط با حامیان‌شان و ایجاد تعهد بلندمدت از طرف آنها روی آورده‌اند. با استفاده از سایت‌های شبکه‌های اجتماعی مانند توئیتر و فیس‌بوک می‌توانند به روشی ارزان‌تر و انعطاف‌پذیرتر از روش‌های سنتی مانند پست یا مراجعه خانه به خانه

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 115

انقلاب دیجیتال: فناوری چطور خیریه را تغییر می‌دهد

از سطل یخ تا سلفی بدون آرایش

فناوری چطور چهره بخش خیریه را با یک سطل یخ در هر بار تغییر می‌دهد. اگر چند ماه در زمان به عقب برگردید میلیون‌ها انسان، از جمله صدها نفر از ثروتمندترین و قدرتمندترین مردان و زنان جهان را می‌بینید که سطل‌های یخ را روی سرشان خالی می‌کنند؛ از مارک زاکربرگ گرفته تا بیل گیتس؛ آنا وینتور تا اوپرا وینفری، گویی همه سطل‌های یخ را به دست گرفته‌اند و چالش سطل یخ به یک رخداد بین‌المللی تبدیل شد. کریستیانو رونالدو با شلوار راحتی‌اش این کار را انجام داد و چارلی شین یخ را با پول عوض کرد. پاتریک استوارت هم ترجیح داد فقط کمک مالی کند. در عین حال این روند با سرعتی تصاعدی مانند آتش در رسانه‌های اجتماعی رشد کرد. فیس‌بوک گزارش داد بیش از ۵/۲ میلیون ویدئو سطل آب و یخ در سرورهایش آپلود شده‌اند در حالی که اینستاگرام تقریباً چهار میلیون ویدئو را به خود دید. مفهوم این چالش – سطلی از آب و یخ روی سرتان بریزید، دیگران را به این کار دعوت کنید و به خیریه‌ها کمک کنید – مدت‌ها وجود داشته و دورهای بزرگ آن در شبکه‌های خصوصی انجام می‌شده است. این روش زمانی با ALS (بیماری موتور عصبی) پیوند خورد که کریس کندی بازیکن

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 116

فناوری، سوخت موشکی برای بشردوستی

مسئولیت اجتماعی نسخه ۲٫۰

معمولاً از من می‌پرسند تداخل فناوری و بشردوستی کمپانی‌ها (corporate philanthropy) در کجاست. نوآوری‌های آینده کدام است و فناوری چطور با تکامل خود تقاضای کارمندان برای کمک‌های خیرخواهانه را برآورده می‌کند؟ در این یادداشت سعی دارم به برخی از این سوال‌ها پاسخ دهم.آینده کمک‌های آنلاینبیایید کمک‌های بشردوستانه را بررسی کنیم. تاکنون کارمندان به فناوری غریبی عادت داشتند که صرفاً کاغذبازی‌ها را اتوماتیک کرده بود و یک هدف داشت: صدور فیش حقوقی با کسر مبلغ که «باید بپذیرید و فراموش کنید». اما این نوع فناوری دیگر در بازارهای امروز نه کاربرد دارد و نه خواهان. کارمندان امروز و کارمندان فردا دوست دارند بتوانند تا جایی که می‌خواهند کمک کنند، چه از طریق کارت هدیه، چه حقوق، کمیسیون، امتیاز، پرداخت اپل (Apple Pay) و حتی برای برخی از طریق بیت‌کوین. آنها می‌خواهند کمک‌هایشان آنی باشد نه برای سه ماه بعد. مردم به دنبال هدف هستند نه شغل کارمندان به دنبال ارتباطی عمیق و معنادار با خیریه‌های مورد نظرشان هستند؛ می‌خواهند تاثیری که می‌گذارند را پیگیری کنند نه صرفاً پول جمع‌شده را. می‌خواهند ببینند به چه شکل برای جامعه‌شان مفید هستند و بر مسائل جهانی دنیای امروز تاثیر می‌گذارند. می‌خواهند روش کمک به اهداف بلندپروازانه سازمان‌شان را درک کنند و در عین مشاهده

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117
شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

دیدگاه‌های بیل‌گیتس درباره آموزش، فناوری و بشردوستی

حمایت از جادوی کلاس درس

بیل گیتس موسس مایکروسافت و بشردوستی شناخته‌شده در سال ۲۰۱۳ تصمیم به سرمایه‌گذاری چند میلیون‌ دلاری در گرافیتی (Graphite) -موسسه‌ای غیرانتفاعی در کالیفرنیا- گرفت؛ هدف این موسسه ارائه خدمات جست‌وجوی سریع، فناوری‌های آموزشی به آموزگاران است. در همان زمان بیل گیتس به برخی سوالات پیرامون راه‌اندازی گرافیتی از طریق ایمیل پاسخ داده است. گیتس می‌گوید به‌رغم کم‌اهمیت جلوه‌ کردن ظرفیت‌های بشردوستانه در سیستم‌های آموزش عمومی، امیدوار است سرمایه‌گذاری او در گرافیتی کمکی شایان به «چرخه ارزشمند» فناوری‌های آموزشی، کارآفرینی و آموزگاران کند. او نوشت بنیاد بیل و ملیندا گیتس در تلاش برای پاسخ به نیازهای آموزگاران است. گیتس همچنین تاکید کرد در حالی که به فناوری‌های نوین اعتقاد دارد، چیزی «جادویی» با آموزش در کلاس‌های درس چهره‌به‌چهره اتفاق می‌افتد که «نمی‌توان آن را با تجارب آنلاین مقایسه کرد». ایمیل‌های پرسش ‌و ‌پاسخ مرتب‌شده با گیتس را در ادامه می‌خوانید: چرا از گرافیتی حمایت می‌کنید؟ چرا اکنون؟جای تعجب نیست که به شخصه به فناوری اعتقاد دارم و پتانسیل‌های آن در بهبود شرایط آموزش و پرورش را تحسین می‌کنم. اما همچنین معتقدم فناوری نتوانسته آنچنان که باید در امور آموزشی تاثیر بگذارد. یک دلیل اینکه هنوز آموزگاران نرم‌افزارها و وب‌سایت‌هایی را که برای آنها و دانش‌آموزان‌شان مفید هستند، شناسایی نکرده‌اند و کار

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

الون ماسک 10 میلیون دلار کمک می‌کند

حفاظت آینده بشر از هوش مصنوعی

الون ماسک از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های عرصه فناوری ۱۰ میلیون دلار به یک موسسه غیرانتفاعی برای ایمن نگه داشتن هوش مصنوعی کمک کرد تا از برنامه‌ای بین‌المللی حمایت کند که تلاش می‌کند هوش مصنوعی صرفاً برای نفع بشر به کار گرفته شود.این کارآفرین، نوآور و سرمایه‌گذار از «موسسه آینده حیات» حمایت می‌کند که سازمانی از محققان داوطلب است که اکنون روی خطرات احتمالی پیشرفت هوش مصنوعی در حد انسانی تمرکز کرده. الون ماسک نوآور و خالق تسلا و اسپیس‌ایکس تصمیم گرفته ۱۰ میلیون دلار به این موسسه کمک کند تا یک برنامه تحقیقات بین‌المللی را با هدف سودآور نگه داشتن هوش مصنوعی برای انسانیت کمک کند. این خبر مورد استقبال چهره‌های آکادمیک و صنعتی عرصه هوش مصنوعی قرار گرفته است. این برنامه ۱۰ میلیون دلاری با مدیریت موسسه آینده حیات انجام می‌شود. این موسسه نهادی غیرانتفاعی است که استوارت راسل و فرانسسکا روسی جزو هیات مشاور آن هستند. تحقیقات مورد حمایت این برنامه در کل جهان با استفاده از رقابت میان شرکت‌کنندگانی انجام خواهد شد که از ۲۲ ژانویه سال ۲۰۱۵ می‌توانستند در آن شرکت کنند و اکثریت این بورسیه نیز قرار است به محققان حوزه هوش مصنوعی برسد و بقیه آن به تحقیقات مرتبط با هوش مصنوعی مانند رشته‌های اقتصاد،

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 121

نگاه مارک زاکربرگ به کمک‌های بشردوستانه

آرام حرکت کنید و همه چیز را بسازید

برخی از کارآفرینان دره سیلیکونی که ثروت خود را از حوزه نرم‌افزار و شبکه‌های اجتماعی به دست آورده‌اند اکنون قول می‌دهند از مهارت‌های خود برای «هک» کمک‌های بشردوستانه و بر هم زدن مدل‌های قدیمی تامین سرمایه خیریه‌ها استفاده کنند. اما در مورد مارک زاکربرگ مدیرعامل فیس‌بوک این‌طور نیست و او ترسی ندارد از روش‌های معمول برای کمک استفاده کند. مسئولان محلی طی همین نوامبر گذشته در سان‌فرانسیسکو برای افتتاح بیمارستانی دولتی جمع خواهند شد که ساخت و تجهیز آن تا حدودی با کمک ۷۵ میلیون دلاری زاکربرگ و همسرش پریسیلا چان انجام شد که در بیمارستان عمومی سان‌فرانسیسکو دوره بیماری‌های کودکان را گذرانده است.   این سرمایه‌دار بزرگ رسانه‌های اجتماعی که ثروتی برابر ۴۶ میلیارد دلار دارد (و به تازگی پس از به دنیا آمدن فرزندش اعلام کرد ۹۹ درصد این ثروت را وقف بشردوستی می‌کند) پیش از این نیز با کمک ۱۰۰ میلیون دلاری خود به مدارس دولتی نیووارک در نیوجرسی خبرساز شده بود. اما این بار زاکربرگ و چان کمک خود را تقریباً به همان روش سنتی انجام دادند و با استفاده از آن، پیشرفته‌ترین تجهیزات برای برخی از فقیرترین ساکنان سان‌فرانسیسکو خریداری شد. حالا دیگر آن شعار اولیه فیس‌بوک که «سریع حرکت کنید و همه چیز را

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

از غول‌ها تا استارت‌آپ‌ها همه در یک خط

هر استارت‌آپ یک نهاد بشردوستی

صنعت فناوری رو به رشد است و افزایش استارت‌آپ‌های نوآوری و جریان سرمایه‌های ماجراجویانه و امید به ارزش بالا در عرضه سهام عمومی نیز این روند را تسریع کرده. عرضه سهام فیس‌بوک بزرگ‌ترین عرضه بازار سهام آمریکا در کل تاریخ بود و استیو جایز نیز اسطوره‌ای از خود به جا گذاشت که استاندارد نوآوری و رهبری صنعتی را برای همیشه بالا برد. هرچند اندازه و موفقیت این اسطوره‌ها یک استثنا بود اما شرکت‌های فناوری با هر اندازه‌ای فرصت و مسئولیت آن را دارند که بتوانند کمک کنند. بشردوستی نه‌تنها به دریافت‌کننده کمک می‌کند بلکه به کمک‌کننده نیز منفعت می‌رساند. فرهنگ کمک می‌تواند نیرویی قدرتمند در جنگ استعدادهای فنی باشد و در نتیجه انسان‌های بیشتری به دنبال کارهایی هستند که ایده‌آل‌های شخصی، حرفه‌ای و بشردوستانه را در خود داشته باشند. این مساله به ویژه برای افراد جدیدی صحت دارد که به دنبال وارد کردن کلیت شخصیت‌شان به کار هستند و توانایی کار در عین کمک به دیگران را هم دارند.بشردوستی صرفاً یک ایده‌آل ارزشمند نیست بلکه تعهد یک برند در برابر مشتریانش است. نظرسنجی اخیر در میان مدیران شرکت‌های مختلف نشان داد ۸۴ درصد معتقدند جامعه از شرکت‌ها انتظار دارد نقش فعال‌تری در محیط زیست و مسائل اجتماعی و سیاسی داشته

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123

قدرت پنهان بشردوستی بر استارت‌آپ‌های جوان

افزودن بعدی جهانی

در دو دهه گذشته مطالب بسیاری درباره روندهای ایجاد یک استارت‌آپ موفق نوشته شده است. عواملی مانند تیم‌سازی، حفظ دیدگاه‌های متنوع و داشتن علاقه مشترک از شناخته‌شده‌ترین و مشترک‌ترین آنها به شمار می‌روند. اما آنچه معمولاً بدان اشاره نمی‌شود قدرتی است که بشردوستی می‌تواند در ترغیب این عوامل مهم در یک شرکت جوان داشته باشد. هرچند بنیانگذاران استارت‌آپ ممکن است بشردوستی را چیزی در انتهای لیست خود ببینند اما ما در سازمان خودمان مشاهده کردیم که این موضوع چطور می‌تواند تاثیر مثبت و قدرتمندی بر مهم‌ترین جوانب یک استارت‌آپ داشته باشد. ADCAM نام مدرسه‌ای است که شرکت من (Caspio) از سال ۲۰۱۱ از آن حمایت کرده است. این مدرسه در منطقه‌ای فقیرنشین در مانوس برزیل قرار دارد. هرساله‌ تیم ما کنار هم جمع می‌شود و آن‌قدر پول جمع می‌کند تا کودکان یتیم و فقیر بتوانند به مدرسه بروند و آموزش ببینند – کاری که در مانوس کمتر شدنی است. وقتی آرمانی را انتخاب و هدف خود را تعیین می‌کنید، برای رسیدن به آن کار تیمی و مشترک زیاد لازم است. جالب آنکه با دشوارتر شدن کار علاقه و قدرت همکاری تیم شما هم بالاتر می‌رود. نشانه آن مبلغی است که هرساله توانسته‌ایم برای این هدف جمع‌آوری کنیم؛ تیم هر سال

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 124

فناوری موبایلی دنیای بشردوستی را تغییر می‌دهد

شخصی کردن نیکوکاری

معمولاً فرض می‌شود فناوری ما را غیراجتماعی کرده یا توجه‌مان را در مهمانی و مراسم خانوادگی از انسان‌ها به سمت ابزارک‌ها متمرکز می‌کند. اما فناوری موبایل ثابت کرده کاتالیزوری برای تغییرات مثبت اجتماعی است. این فناوری ارتباط با کمک‌دهندگان خیریه‌ها و جمع‌آوری سرمایه و تسهیل کارآفرینی در دنیای در حال توسعه را به همراه داشته است. شخصی کردن خیریه انواع برنامه‌های جدید موبایلی از قدرت موبایل برای کمک به سادگی حذف هزینه قهوه اول صبح استفاده می‌کنند. با دانلود برنامه I Can Go Without دقیقاً این کار ممکن می‌شود. وقتی احساس کردید می‌توانید یکی از هزینه‌های کوچک‌تان مانند قهوه صبح یا یک دانلود از آی‌تیونز را حذف کنید، می‌توانید مبلغ آن را به این برنامه ببخشید که مجموع کمک‌های آن به خیریه‌هایی مانند Thirst Relief و Oxfam داده می‌شود. هدف آن است که هزینه‌های ناچیز آمریکایی‌ها در راه آرمان‌هایی ماندگارتر هدایت شود.کمک می‌تواند به اشکال دیگر هم باشد. پل رولند مدیر این نهاد می‌گوید:«خیرین می‌توانند از فرصت‌های محلی برای حمایت از برنامه‌هایی استفاده کنند که بر جامعه آنها تاثیر می‌گذارند. فرض کنید من دو ساعت وقت اضافه دارم، می‌توانم گوشی‌ام را بردارم و ببینم چه فرصت‌هایی برای کار داوطلبانه در اطرافم وجود دارد.»اما دلیل اصلی ورای این تلاش‌ها، علاقه به ایجاد

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 125

پنج درس از کاربردهای خیریه‌ها از رسانه‌های اجتماعی

از انتشار به سمت گفت‌وگو

کلی شرکی یکی از چهره‌های اینترنتی است و می‌گوید ما در میانه «بزرگ‌ترین افزایش توانمندی اظهارنظر در تاریخ بشر قرار داریم» که در آن رسانه‌های اجتماعی نه منبع اطلاعات که بیشتر مرکز هماهنگی هستند. این مساله به «ایجاد گروه‌های همکاری کمک می‌کند که بزرگ‌تر و توزیع‌شده‌تر از هر زمان دیگری خواهند بود».در خط مقدم این جنبش سازمان‌هایی قرار دارند که مردم را حول یک آرمان مشترک جمع می‌کنند. در ماه فوریه گذشته IBT گزارشی را با مشارکت من منتشر کرد که به چگونگی استفاده خیریه‌های بین‌المللی از رسانه‌های اجتماعی می‌پرداخت. بر اساس این تحقیق درباره ۱۱ جامعه آزاد و دیجیتالی در NGOها، گزارش پنج روند و تکنیک را برای تمرکز خیریه‌ها شناسایی کرد که در ادامه به آنها می‌پردازیم. ۱٫ اولویت پیام و مخاطب؛ پلتفرم در مرتبه دوم خیریه‌های دارای مخاطبان زیاد متوجه شده‌اند تثبیت حضورشان در فیس‌بوک شاید به اندازه راه‌اندازی کمپینی در اسنپ‌چت مفید نباشد و تغییرات در الگوریتم فیس‌بوک می‌تواند همه چیز را تغییر دهد. تام آلن برنامه‌ریز جهانی اکشنید می‌گوید:«چیزی که من آموختم این بود که به پلتفرم فکر نکنید. زمانی که انتقال پیام را ساده کنید و موانع آن را در پلتفرم‌های مختلف از بین ببرید، نتایج حاصل خواهد شد. گرایش به استفاده از جدیدترین

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 127

۴۵ میلیارد دالر برای آینده بشریت

مارک زاکربرگ مدیرعامل شرکت فیس‌بوک گفت او و همسرش قرار است ۹۹ درصد از سهام‌شان را «صرف پتانسیل‌های پیشرفته بشری کنند و برابری در میان نسل بعدی کودکان را ارتقا بخشند». در حال حاضر میزان سهام زاکربرگ در حدود ۴۵ میلیارد دلار است. این تعهد در اصل در یک پاورقی و طی نامه‌ای طولانی به دختر تازه‌متولدشده او یعنی ماکسیما پان (ماکس به اختصار) آمده است. زاکربرگ در ماه نوامبر اعلام کرد قصد دارد پس از تولد دخترش به مدت دو ماه مرخصی کاری بگیرد.نامه زاکربرگ اینچنین آغاز می‌شود:«من و مادرت کلماتی برای توصیف امیدی که در آینده به ما می‌دهی، نداریم. زندگی تو سرشار از امید است و ما امیدواریم در سلامتی و شادی تمام بتوانی آن را کشف کنی. ما هم مثل همه پدرها و مادرهای دیگر می‌خواهیم در دنیایی بهتر از امروز زندگی کنی. همان‌طور که تو نسل بعدی خانواده چان زاکربرگ را آغاز می‌کنی، ما هم طرح چان زاکربرگ را برای پیشبرد پتانسیل‌های بشر و ارتقای برابری برای همه کودکان نسل بعدی آغاز کرده‌ایم. تمرکز اصلی ما عمدتاً بر یادگیری شخصی، درمان بیماری، اتصال مردم و ایجاد جامعه‌ای قدرتمندتر است. ما ۹۹ درصد از سهام فیس‌بوک‌مان – در حال حاضر ۴۵ میلیارد دلار – را برای

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 126

نکاتی درباره عادات بشردوستانه کاربران رسانه‌های اجتماعی

خیرین لینکدین و بی‌خیرهای توئیترباز

همان‌طور که کمپین سطل یخ نشان داد، رسانه‌های اجتماعی می‌توانند ابزاری قدرتمند برای سازمان‌های خیریه باشند. البته ماهیت دقیق رابطه میان حسن اجتماعی و پلتفرم‌هایی مانند فیس‌بوک و توئیتر معمولاً مشخص نیست. آیا کاربران رسانه‌های اجتماعی واقعاً پیام را درک می‌کنند؟ آیا مردم از فعالیت در پلتفرم‌های اجتماعی به جای کمک واقعی پول به یک خیریه استفاده می‌کنند؟برای درک بهتر رابطه میان رسانه‌های اجتماعی و آرمان‌های خیریه، داده‌های یکی از نظرسنجی‌های SurveyMonkey بین بیش از هزار فرد آمریکایی بالای ۱۸ سال را بررسی کردیم که خودشان را کاربر معمول رسانه‌های اجتماعی معرفی کرده بودند. در ادامه مهم‌ترین یافته‌های ما آورده شده است:۱- اکثریت پاسخ‌دهندگان اولین بار از طریق رسانه‌های اجتماعی با برنامه‌های خیریه اجتماعی آشنا شده‌اند.۲- پاسخ‌دهندگان بیشتر تمایل داشتند پول به خیریه‌ها کمک کنند تا زمان.هرچند ۲/۲۶ درصد پاسخ‌دهندگان می‌گویند هیچ زمانی برای خیریه‌ها در سال گذشته صرف نکرده‌اند اما ۵/۸ درصد پاسخ‌دهندگان می‌گویند در سال گذشته هیچ پولی به خیریه‌ها نبخشیده‌اند.۳- مهم‌تر از همه مردم باید به آرمانی که به آن کمک می‌کنند، باور داشته باشند.شاید این مساله مسلم به نظر بیاید اما ۷۹ درصد پاسخ‌دهندگان می‌گویند باور به یک آرمان خاص مهم‌تر از پیشنهاد دوستان‌شان بوده و در زمان کمک به آن پول یا راحتی بیشتری برای کمک

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 128

بشردوستی 3.0: ارزش تغییرات بنیادین

تضمین حق ماهیگیری برای همه

نهادها و افراد بشردوست همواره به دنبال حداکثر کردن تاثیر خود هستند. به همین دلیل است که شعارشان این است:«اگر به کسی یک ماهی بدهید، برای یک روز او را سیر کرده‌اید اما اگر به او ماهیگیری یاد دهید برای یک عمر سیرش کرده‌اید.»من این حرکت را نسخه ۱٫۰ بشردوستی می‌نامم که به دنبال راه‌حلی سریع است و بشردوستی ۲٫۰ که به توسعه مهارت‌ها می‌پردازد. هرچند هر دو رویکرد به بشردوستی بدون شک ضروری هستند اما یکی از آنها مسلماً تاثیری ماندگارتر و پربازده‌تر دارد. در ادامه این روند تفکر و جست‌وجو برای برگشت سرمایه بیشتر، بشردوستان از جمله خودم به نسخه ۳٫۰ بشردوستی رسیده‌ایم که می‌گوید:«بشردوستی تغییرات ساختاری ماندگاری در جامعه ایجاد می‌کند و بنیان تعامل مردم را تغییر می‌دهد.» بر اساس همین شعار، بشردوستی ۳٫۰ به تضمین داشتن حق ماهیگیری برای بشر و جامعه‌اش در آب‌های دارای ماهی و کنترل پرورش ماهی برای تداوم این روند می‌پردازد. این روش به دلایل بنیادین و ساختاری فقر می‌پردازد. این مسائل ساختاری خارج از کنترل یک فرد است و باید مورد بحث قرار گیرند. چنین سرمایه‌گذاری‌هایی نه‌تنها به یک فرد یا یک خانواده بلکه به کل جامعه امکان می‌دهد از فقر خارج شوند. این نوع بشردوستی در مسیری متفاوت از بشردوستی

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 129

کمک یک میلیون دلاری گوگل به آموزش در خیریه اندروید پی

تغییر عادات همیاری

گوگل در تلاش برای کیک استارت (kickstart) کردن برنامه پرداخت موبایلی خود به نام اندروید پی، اعلام کرد در کمپینی با مشارکت سازمان غیرانتفاعی DonorsChoose.org تا یک میلیون دلار برای پروژه‌های آموزشی ویژه هزینه خواهد کرد. این اولین باری است که گوگل با یک NGO به عنوان تبلیغات خود برای پرداخت‌های موبایلی همکاری می‌کند. البته اولین بار نیست که گوگل شانس خود را در کمک‌های موبایلی امتحان می‌کند. چند سال پیش ساخته بشردوستانه خود شرکت به نام Google.org، حامی این تلاش اخیر، یک برنامه اندرویدی به نام One Today راه‌اندازی کرد. ایده این برنامه دادن امکان کمک یک دلاری کاربران به سازمان‌های مختلف با استفاده از گوشی موبایل‌شان بود. آن برنامه هنوز وجود دارد اما هرگز از حد ۱۰۰ هزار نصب فراتر نرفت که نشان‌دهنده علاقه کم مصرف‌کنندگان به برنامه‌های مختص کمک بود.امیدواریم در این تلاش جدید که خود گوگل -نه مصرف‌کنندگان- کمک‌کننده اصلی است، بتواند عملکرد بهتری داشته باشند. به گفته شرکت گوگل در ازای هر بار خرید با اندروید پی، از امروز تا آخر سال گوگل یک دلار حداکثر تا یک میلیون دلار، به خیریه کمک خواهد کرد. این سرمایه برای حمایت از ۴/۶ میلیون کودک با نیازهای خاص در سیستم آموزشی آمریکا هزینه شده و هزینه آن

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 129

استفاده سامسونگ از تخصص فنی برای کمک به خیریه‌ها

احساس عادی بودن

شرکت سامسونگ در مراسمی همکاری خود را با بنیاد فیشر هاوس اعلام کرد که برای کهنه‌سربازان و خانواده‌هایشان در صورت نیاز، مسکن می‌سازد. این شرکت فناوری اعلام کرده است کمکی ۵۰۰ هزار دلاری در قالب مشارکتی دوسالانه به آن سازمان غیرانتفاعی خواهد کرد. اما به گفته گریگوری لی مدیر اجرایی سامسونگ در آمریکای شمالی، بشردوستی سامسونگ از حد کمک‌های نقدی فراتر می‌رود. او طی مصاحبه‌ای با واشینگتن پست با علاقه از بازدید کلاس‌های درس و صحبت با دانش‌آموزان درباره فناوری یا ملاقات از بیماران بخش کودکان صحبت کرده بود.او می‌گوید:«ما رویکرد خودمان را در مورد مسئولیت اجتماعی شرکت داریم که بسیار گسترده است.» همه از جمله لی در سامسونگ هر سال دو روز فرصت کار در پروژه‌های خیریه پیدا می‌کنند و سامسونگ تلاش‌های خود را روی چند مساله کلیدی شامل کمک به کهنه‌سربازان، سلامت کودکان و آموزش علم و فناوری متمرکز کرده است تا برنامه‌های فراگیری طراحی کند و با سازمان‌هایی همکاری دارد که تاثیر کمک‌هایش را به مروز زمان افزایش دهند. لی می‌گوید:«روابط بلندمدت بسیار مفید است.» مشارکت با فیشر هاوس نیز نشان می‌دهد سامسونگ فناوری خود را در خدمت پروژه‌های منتخبش قرار می‌دهد. خود این خانه‌ها نیز با تولیدات سامسونگ مجهز می‌شوند. سامسونگ همچنین به ساکنین این خانه‌ها

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 130

چهار شرکت فناوری شیکاگو که بشردوستی را تبدیل به سنگ بنای فرهنگ کرده‌اند

تاثیر در اجتماع

فناوری، قدرت (و احتمالاً مسئولیت) تبدیل شدن به مبداء تغییرات اجتماعی مثبت در جهان را دارد. به هر حال اصل نوآوری رسیدن به راه‌حل‌هایی برای گستره‌ای مشکلات از دشوارترین تا ساده‌ترین آنهاست. این بدان معنی نیست که فناوری باید جایگزین بشردوستی شود. اما به نظر می‌رسد مجموعه‌ای کامل از شرکت‌های فنی شیکاگو خود را متعهد به دگردوستی در داخل و خارج از محل کار کرده‌اند.با شروع فصل تعطیلات، چهار شرکت فناوری شیکاگو خود را متعهد به کمک به دیگران کرده‌اند که در ادامه آنها را معرفی می‌کنیم. Solstice Mobile در این شرکت کمک به جامعه – به صورت محلی یا جهانی – به سنگ بنای فرهنگ شرکت تبدیل شده است. دادن امکان به کارمندان برای دخیل بودن در جامعه خارج از محل کار برای شرکت مهم است و به همین دلیل با تعدادی از سازمان‌ها – از ماراتن حرکات موزون شیکاگو تا آی‌سی استار و سازمان‌های بین‌المللی مانند نور امید برای جوامع و انزا (Eneza Education)- همکاری دارند تا بشردوستی را وارد سلول‌های هویتی خود کنند. مثلاً شرکت سولستیس با همکاری اینترنت الفنتس برای برگزاری یک ماراتن هک (hackathon) 24ساعته به نفع آگاهی درباره محیط زیست اقدام می‌کند. بیش از ۱۲۰ نفر با سابقه فنی متفاوت برای رسیدن به هدف

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 131

توفان بشردوستی: بشردوستی و اینترنت اشیا

بشردوستی خرد

اینترنت در روزهای ابتدایی ظهور، شبکه‌ای عظیم از کامپیوترهای مرتبط با هم بود که می‌توانستند اطلاعات به اشتراک بگذارند. امروز هم اساساً همان است اما ابزارهای بسیار جدیدی وجود دارند که می‌توانند در این شبکه وارد شوند و در واقع چیزی به نام اینترنت اشیا را به وجود می‌آورند. مرتبط بودن همه این اشیا برای انسان‌های معمولی چندان واضح نیست. همانند کامپیوتر و دستگاه‌های موبایل، تقریباً هر چیزی از خودرو، یخچال و حتی قهوه‌ساز بخشی از این اینترنت خواهد بود. تخمین زده می‌شود تا سال ۲۰۲۰ جمعیتی حدود ۳۰ میلیارد از این دستگاه‌ها متصل خواهند شد که بخشی عظیمی از آن اتصال بی‌سیم خواهد بود. در نتیجه جمعیتی از ابزارهای کوچک را خواهیم داشت که بزرگ‌ترین شبکه مجازی تاریخ را ایجاد می‌کنند. منافع چنین شبکه‌ای در بهبود زندگی و بالا بردن کارآمدی واقعاً غیرقابل باور خواهد بود.برتری و قدرت اینترنت اشیا شبیه بشردوستی خرد ( microphilanthropy) و صدقات خرد (micro-donations) خواهد بود. بگذارید این سوال را مطرح کنم؛ اگر از شما درخواست کمکی ۵۰ دلاری شود بیشتر مایل به کمک هستید یا زمانی که حداکثر پول خرد داخل جیب‌تان را بخواهند؟ پاسخ مسلماً حالت دوم است، زیرا بسیاری از ما نمی‌توانیم مبالغ بزرگی کمک کنیم، حتی زمانی که تمایل به

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 132

آیا دره سیلیکونی در بشردوستی تخم دوزرده می‌کند؟

آینده در امروز یا آینده در فردا

اعتبار دره سیلیکونی به آن است که نوآوری هدف آنها بوده نه پول و فناوری‌های تغییردهنده جهان ارزش واقعی دارند. ثروت به عنوان محصول فرعی تصور می‌شود مانند کاهش وزن بعد از یک سفر ماجراجویانه. دنیای فناوری میزبان برخی از ثروتمندترین کارآفرینان جهان و فعال‌ترین بشردوستان است؛ وارثان قرن بیست و یکمی کارنگی و راکفلر که می‌گویند از همان علاقه و پشتکاری که ثروتمندشان کرده است برای کاهش فقر بقیه نقاط جهان استفاده خواهند کرد. سان‌فرانسیسکو همچنین یکی از بالاترین نابرابری‌های سطح درآمدی را در کشور داشته و ثروت حول چند فردی جمع می‌شود که کلیت شرکت را اداره می‌کنند.تضادی مشابه نیز در بشردوستی مشهود است. کارآفرینان فناوری معتقدند کمک‌های خیریه آنها بزرگ‌تر و متهورانه‌تر و داده‌محورتر از هر چیز دیگری است – که البته از بسیاری جهات درست است- اما با وجود گرایش آنها به تغییر در هر چیزی، این بشردوستان دیگر علاقه‌ای به تغییرات شدید ندارند. آنها برای بازتوزیع ثروت لابی نمی‌کنند، بلکه فقر و نابرابری را یک مساله مهندسی می‌بینند و راه آن را قدرت ذهن خودشان می‌دانند نه نوعی تغییر. آن‌طور که مارک اندرسون سرمایه‌گذار ماجراجویانه و بشردوست در توئیتر و ایر بی‌اندبی در توئیتر خود می‌گوید:«به یمن ایر بی‌ان‌بی، هر کسی خانه یا آپارتمان داشته

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 134

بزرگ‌داده چطور چهره بشردوستی را تغییر خواهد داد

تحلیل‌هایی برای بشردوستی

آندرو کارنگی یکی از بزرگ‌ترین بشردوستان قرن بیست و یکم می‌گوید:«هوشمندانه کمک کردن پول از درآوردن آن دشوارتر است.» امروزه با حضور حدود دو میلیون سازمان غیرانتفاعی در سراسر آمریکا، اینکه بدانیم از کدام حمایت و از کدام دوری کنیم، از همیشه سخت‌تر شده است. افراد و نهادها چطور می‌توانند پول خود را در جایی که نیاز است و به کارآمدترین روش کمک کنند؟ خود خیریه‌ها چطور می‌توانند پولی را که دریافت می‌کنند به بهترین روش برای انجام ماموریت خود هزینه کنند؟ پاسخ در بزرگ داده است همان‌طور که توانایی دسترسی و تحلیل انبوه داده‌های جدید شرکت‌ها را متحول کرده است، عصر بزرگ‌داده پتانسیل انقلاب در دنیای بشردوستی را هم برای خیر و هم برای خیریه دارد. اطلاعات بهتر و سریع‌تر می‌تواند به شخص خیر کمک کند پول خود را به سازمان‌هایی منتقل کند که بیشترین کارایی را دارند. این اطلاعات به سازمان‌های غیرانتفاعی نیز در شناسایی راهبردهایی کمک می‌کنند که بهترین کارایی را در انجام ماموریت‌شان داشته باشند. همچنین به بشردوستان امکان شناسایی تاکتیک‌هایی را برای تامین سرمایه می‌دهد که بیشترین موفقیت را به ارمغان بیاورند. اپلیکیشن‌های همیاری مثلاً فرض کنید اگر خیری بتواند با جست‌وجویی سریع با معیارهای منتخب خودش، سازمان‌هایی بیابد که سابقه‌ای تاییدشده دارند و می‌توانند

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 135

همیاری متمرکز

رویکرد خیریه‌ها در برابر بزرگ‌داده نشنال تراست (National Trust) یکی از بزرگ‌ترین سازمان‌های خیریه انگلستان است که از فناوری بزرگ‌داده برای بهبود کارامدی و افزایش کمک‌های خود استفاده می‌کند. سازمان‌های خیریه با فشار گسترده‌ای برای فعالیت کارآمدتر مواجه هستند. نشنال تراست آمریکا که یک جامعه غیرانتفاعی ۱۲۰ ساله برای حفاظت از محیط زیست است اکنون بیش از ۳۵۰ ملک با مساحت حدود ۶۱۰ هزار هکتار در انگلستان، ولز و ایرلند شمالی در اختیار دارد و این مفهوم را کاملاً درک می‌کند. دین جونز مدیر علوم داده‌ای نشنال تراست می‌گوید:«ما بیش از چهار میلیون عضو در انگلستان داریم و مهم است به روشی درست با کمک‌دهندگان برخورد کنیم و بازاریابی مناسبی برای سازمان‌مان داشته باشیم.»»در گذشته چنین کاری چالش‌های جدی‌ای به همراه داشت. او می‌افزاید:«تاکنون تصویری فراگیر از کمک‌دهندگان مان نداشته‌ایم و البته واحدهای زیادی هم در داخل سازمان داریم که باید با آنها ارتباط برقرار کنند. در نتیجه همیشه نتوانسته‌ایم به روشی با کمک‌دهندگان صحبت کنیم که بیشترین ارتباط را با عضویت و نیازهایشان داشته باشد.»از جمله مسائل آی‌تی تاثیرگذار در این مشکل عبارتند از: ناتوانی در ترکیب پایگاه داده و استفاده از داده به صورتی کل‌نگر. جونز می‌گوید:«ما یک پایگاه داده مرکزی یا منبعی برای کارمان نداشتیم.» کسب کنترل

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 136

فناوری‌های پوشیدنی چطور دنیای خیریه را تغییر خواهند داد

الهام‌بخشی اصل است

تغییرات فناوری تاثیرات زیادی بر بخش خیریه خواهد گذاشت اما فناوری پوشیدنی نیز سطح جدیدی از تغییرات را به همراه خواهد داشت. صنایع کمی موفق شدند خود را از گزند پیشرفته‌های اخیر در فناوری‌های ارتباطاتی مصون بدارند اما خیریه‌ها جزوشان نبودند. ابزارهای موبایل روشی توزیع اطلاعات درباره اهداف مختلف را تغییر داده است اما مهم‌تر تاثیر این اطلاعات در بالا بردن آگاهی عمومی و تاثیرگذاری آنهاست. جوناتان سیمونز مدیر اجرایی زون است؛ سازمانی دیجیتال که در بخش خیریه و غیرانتفاعی تخصص دارد. او معتقد است بزرگ‌ترین تاثیرات فناوری در مجموع در تغییر انتظارات بوده است. او ادامه می‌دهد:«فناوری تاثیر عظیمی بر خیریه‌ها به دو روش داشته است. یکی مواردی مانند شفافیت و مرزهای جغرافیایی است. به صورت سنتی بسیاری از خیریه‌ها درخواست‌هایی مانند «لباس‌هایتان را به ما بدهید» مطرح می‌کردند و ما آنها را روی وسایل نقلیه‌مان می‌چسباندیم یا در جایی که آنها می‌گفتند نصب می‌کردیم. اما وقتی ابزارهای آنلاینی مانند CAF Donate در اختیارتان باشد این کار نوعی آنارشیسم می‌شود.تاثیر عظیم دیگر فناوری در دسترسی عملی آن به حوزه‌هایی مانند دیابت است. بخش خیریه همواره یکی از سه کار را انجام داده است: کمک به تحقیقات، کمک به ابزارهای حمایتی یا کمپین علیه دولت برای برخورد بهتر با افراد

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 137
شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 138

پای صحبت مدیر آکسفام درباره چالش‌های فنی خیریه‌های جهانی

از آی‌فون کارمندان تا جاسوسی دولت‌ها

آکسفام در برخی از فقیرترین مناطق جهان فعالیت دارد و در زمان نیاز کمک و حمایت‌های را برای رشد آنها فراهم می‌کند. استفاده از فناوری شاید ماموریت اصلی او نباشد اما همه چیز را در این سازمان اداره می‌کند و تحت نظارت پیتر رانسون مدیر آی تی این نهاد، به بهبود عملیات خیریه کمک می‌کند و تضمین می‌کند که سرمایه‌های آن بیشتری کاربرد ممکن را داشته باشند. رانسون نزدیک به پنج سال پیش به آکسفام پیوست و قبل از آن در سازمان‌هایی مانند بی‌بی‌سی، ستریکا و بریتیش‌گاز کار کرده و نظارت بر یک فروشگاه آی‌تی را بر عهده دارد که هشت هزار کارمند و ۱۲۰ دفتر در ۹۰ کشور دارد. همانند بسیاری از نهادهای دیگر مانند یورواستار و بانک جهانی، در آکسفام نیز محاسبات ابری به بخش اصلی کارکردهای این شرکت وارد شده و منافع بسیاری از کاهش هزینه تا بهبود عملیات را برای آنها به همراه دارد. رانسوم می‌گوید:«ما اکنون ۲۰۰ سرور در کشورهای مختلف داریم. اگر به لجستیک عملیاتی کردن این سرورها فکر کنید، واقعاً چالش‌برانگیز است. باید آنها را از گمرکات عبور دهیم و بعد پرسنل فنی لازم برای نصب آنها را داشته باشیم و غیره. به‌علاوه ابرهایی که به صورت تجاری می‌خریم بسیار امن‌تر از ابرهایی

شماره 31 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 139

برنامه‌های آموزش خیریه مارک زاکربرگ

با اهدافی بلندمدت

مارک زاکربرگ طی نوامبر گذشته در زندگی شخصی‌اش اتفاقات زیاد را شاهد بود؛ دختری در راه داشت. مدیرعامل و بنیانگذار فیس‌بوک تازه از سفری دوهفته‌ای به هند و چین برگشته و شرکتش گزارش یک سه‌ماهه دیگر از رشد و درآمد را منتشر کرده بود. زاکربرگ در چند پستی که طی آن روزها منتشر کرد چندین پروژه بشردوستانه این زوج را تشریح کرد. او می‌نویسد:«به زودی ما پدر و مادر می‌شویم. برایمان بسیار مهم است که در این راستا هر کاری می‌توانیم انجام دهیم تا همه کودکان و نه صرفاً فرزند ما بتوانند رشد یابند و از پتانسیل خود به صورت کامل استفاده کنند.»این اولین باری نیست که زاکربرگ درباره سرمایه‌گذاری‌های شخصی‌اش می‌نویسد. اما پست جدید درباره دلایل تمرکز او و همسرش بر آموزش شفاف‌تر بوده و در عین حال لیستی فراگیر از موضوعات کاری آنها را نشان می‌دهد. او تاکید می‌کند:«این اهداف بلندمدت هستند. اما اگر امروز شروع کنیم، در طول عمر فرزندمان به آنها خواهیم رسید.این عکسی جذاب از پریسیلاست. من ظاهر او را دوست دارم: مصمم اما مهربان، قوی اما عاشق، رهبر اما همیشه حامی.» بر اساس این پست مسائل مورد توجه زاکربرگ و همسرش عبارتند از: او اهدافش را به دو گروه تقسیم می‌کند: فعال کردن پتانسیل

شماره 30 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 117

فناوری‌های سبز به عنوان یک روند چه افقی پیش رو دارند؟

این لایک‌های غیرسبز

آمارهای رسمی اعلام‌شده حاکی از آن است که روزانه چیزی حدود هفت تا هشت هزار تن زباله توسط شهروندان تهرانی تولید می‌شود. اگر سری به انبار زباله تهران واقع در منطقه کهریزک بزنید (نگارنده این کار را انجام داده است) با صحرایی مواجه می‌شوید که جا تا جای آن مملو از پسماندهای شهری است. دیدن آنجا شاید باعث می‌شود در تولید زباله و تفکیک آن کمی ملاحظه بیشتری بکنید. شاید هم نه. اما خبر خوب اینکه در آنجا نیروگاهی وجود دارد که از زباله‌های تفکیک و سرندشده برق تولید می‌کند. البته خبر نه‌چندان خوب این است که میزان تولید آن‌قدر (در مقابل مصرف برق سراسری کشور) ناچیز است که نیمی از آن صرف نیاز خود نیروگاه می‌شود و خبر بد آنکه این نیروگاه‌ها هم مثل خیلی چیزهای دیگر فعلی کشورمان چینی است پس باید در همان حد از آن انتظار داشت. اما اگر راجع به تولید برق از پسماند شهری جست‌وجوی اندکی بکنیم خواهیم دید که در بسیاری از کشورهای پیشرفته و حتی در حال توسعه روش بسیار جدی و مهم در تولید برق مصرفی است. حفظ محیط زیست و دوری از آلوده کردن آن و همچنین حفظ منابع طبیعی کره زمین اگر تا چندین سال پیش یک ژست طبیعت‌دوستانه

حمیدرضا نیکدلدبیر پیوست جهان
شماره 30 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 118

انواع محصولات فناوری سبز کدام است

شیمی سبز

محصولات فناوری سبز اقلامی هستند که دانش زیست‌محیطی در طراحی و کاربرد آنها لحاظ شده است. محصولات فناوری سبز که در قرن ۲۱ محبوب شد به هدف کاهش پسماند، آلودگی و حتی حذف استفاده از سوخت‌های فسیلی می‌پردازد. برخی از انواع اصلی محصولات فناوری سبز شامل محصولات تولید انرژی، مواد شیمیایی سبز، محصولات پایدار یا قابل بازیافت و فناوری‌هایی می‌شود که روی انرژی‌های جایگزین کار می‌کنند.یکی از موضوعات اصلی مورد تمرکز جنبش فناوری سبز کاهش استفاده از سوخت‌های فسیلی است. محصولاتی که به خلق انرژی جایگزین مانند صفحه‌های خورشیدی و صفحه‌های گرمایش کمک می‌کنند از مهم‌ترین محصولات فناوری سبز هستند که در زندگی روزمره کاربرد دارند. صفحه‌های خورشیدی قابل نصب در خانه‌ها، آپارتمان‌ها و ساختمان‌های تجاری از گرمای پایدار خورشید برای شارژ باتری خورشیدی استفاده می‌کنند که می‌توان به جای منابع ناپایدار سنتی مانند گاز از آن برای تولید برق استفاده کرد. صفحه‌های گرمایشی نیز در استخرها استفاده می‌شوند و اشعه خورشید را جذب و به سطح استخر بازمی‌تابانند و ابزاری جایگزین برای گرمایش به دست می‌دهند که استفاده از سوخت‌های فسیلی را کنار می‌گذارد. مواد شیمیایی سبز در تمامی محصولات فناوری‌های سبز مهم هستند. این محصولات با هدف ایجاد تاثیراتی مشابه مواد شیمیایی سمی و آلوده‌کننده اما بدون خطر

شماره 30 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 119

روندهای مهم فناوری پاک در سال 2015

هر ۴ دقیقه یک خانه خورشیدی

سال ۲۰۱۴ شاهد بازگشت فناوری پاک بودیم و امسال به چیزی واقع‌گرایانه‌تر، کارآمدتر و تاثیرگذارتر بدل شده است. در ادامه هشت روند مهم را بررسی خواهیم کرد. چه آماده باشیم چه نباشیم، انرژی تجدیدپذیر در حال ورود به عرصه عمومی است. سال ۲۰۱۴ سال بازگشت فناوری پاک بود و ۲۰۱۵ از آن مهم‌تر بود. ۱٫ برنامه‌های ذخیره‌سازی جدید تاکنون مهم‌ترین مانع انرژی‌های تجدیدپذیر ذخیره و انتقال آنها بود. اما نهایتاً فناوری باتری به فناوری صفحه‌های خورشیدی رسید و شرکت‌ها می‌توانند بیشتر روی انسجام سیستم‌های جدید و جایگزینی موارد قدیمی تمرکز کنند. جاشوآ روگول مدیر توسعه تجاری شرکت Urban Green Energy می‌گوید:«۲۰۱۵ سال جفت کردن ذخیره انرژی با انرژی‌های تجدیدپذیر است. جنبه شیمیایی باتری‌ها بهبود یافته، سرمایه‌گذاری در آنها توسعه پیدا کرده و شاهد بهبود شدید نرم‌افزارهای کنترل عملکرد سیستم ذخیره هستیم.» او می‌افزاید این برنامه‌ها از حد انعطاف‌پذیری و قدرت پشتیبانی به مواردی مانند کاهش تقاضا، انتقال بار و خدمات جانبی مانند منظم کردن ولتاژ و فرکانس خواهند پرداخت. به گفته او «این موارد اهمیت بسیاری برای کابران نهایی، نصب‌کنندگان، سرمایه‌گذاران و شرکت‌های برق دارد». ۲٫ کاهش قیمت صفحه‌های خورشیدی قیمت صفحه‌های خورشیدی در سال ۲۰۱۳ تا ۱۹ درصد کاهش داشت و بر اساس گزارش آزمایشگاه ملی انرژی تجدیدپذیر، انتظار

شماره 30 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 120

درآمد 6/1 تریلیون دلاری شرکت‌های کوچک و متوسط از فناوری‌های پاک در 10 سال آینده

دو برابر رشد اقتصاد کلی جهان

شرکت‌های کوچک و متوسط کشورهای در حال توسعه بازاری از فناوری‌های پاک را در اختیار دارند که پتانسیل آن تا ۱۰ سال آینده به ۶/۱ تریلیون دلار می‌رسد. این ارقام امیدبخش در گزارش بانک جهانی با نام «ایجاد صنایع سبز رقابتی» بیان شده که بر تغییرات جوی و فرصت‌های فناوری سبز در کشورهای در حال توسعه متمرکز است. طی سال‌های ۲۰۱۱ و ۱۲ کل بخش فناوری پاک در کشورهای در حال توسعه و توسعه‌یافته بازاری ۵/۵ تریلیون دلاری داشت و بر اساس گزارش «فناوری سبز ساخت آلمان ۳٫۰» متعلق به وزارت محیط زیست فدرال آلمان، در فاصله سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۰ نیز میانگین رشد سالانه ۸/۱۱ درصد را تجربه کرده بود. در مقابل موسسه سیاست زمین می‌گوید اقتصاد جهانی در مقام یک کل در همان دوره میانگین رشد ۴/۲ درصد را داشته است. رشد بخش فناوری‌های پاک در قالب اقتصاد به این زودی‌ها متوقف نمی‌شود: در حال حاضر تا سال‌های ۲۰۱۵-۱۶ این رشد با نرخ ۱/۴ درصد سالانه ادامه خواهد داشت که تقریباً دو برابر رشد اقتصاد کلی جهان است. اما بازار فناوری پاک کشورهای در حال توسعه هنوز تا حد زیادی مطالعه‌نشده باقی مانده است. این گزارش برای اولین بار حجم آن را نشان می‌دهد. بر اساس این گزارش

شماره 30 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 123
شماره 30 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 122

گفت‌وگو با مایکل کانلوس درباره نقش محاسبات ابری در فناوری پاک

آسمانی با ابرهای سبز

مایکل کانلوس، معاون مدیر ارتباطات ایست ویک و نویسنده فصلی نشریات مختلف مانند سی‌نت، هافینگتون پست، فوربس و وال‌استریت ژورنال است. او چهار سال به عنوان تحلیلگر ارشد و سردبیر «رسانه فناوری سبز» (Greentech Media) کار کرده است و اکنون به عنوان کارشناس حوزه فناوری‌های سبز شناخته می‌شود. کانلوس طی گفت‌وگویی با یکی از نشریات این حوزه به این موضوع می‌پردازد که چرا بزرگ‌داده‌ها نه‌تنها در مدیریت مشاغل و گزارش‌گیری کارآمدتر مفید هستند بلکه به صورت همزمان به بهینه‌سازی منابع به روشی مناسب برای حفظ محیط زیست کمک می‌کنند. شما طی مقاله اخیرتان در مجله فوربس می‌گویید در محاسبات ابری رقابت عملیاتی مرز تعیین‌کننده جدید است و بحث می‌کنید که همه خدمات ابری به یک شکل ایجاد نمی‌شوند. اگر این گفته صحیح باشد، از دیدگاه مصرف‌کننده فکر می‌کنید نقطه تمایز برنامه‌های ابری در کجاست؟فکر می‌کنم همه چیز به تجربه کاربر برمی‌گردد. مثلاً وقتی به باکس، دراپ‌باکس یا گوگل مراجعه می‌کنید، همه یک کار را انجام می‌دهند – در اصل کوهی از هارد درایو را در جایی قرار داده‌اند و با ابر به شما و دوستان‌تان اجازه می‌دهند به آن دسترسی پیدا کنید. اما مساله راحتی دسترسی و سادگی جست‌وجو است که به یاد افراد می‌ماند. جالب اینکه وقتی مثلاً درباره

شماره 30 جهان پرونده - پیوست جهان صفحه 125

توئیت‌های غیرسبز

سبز شدن با بزرگ‌داده‌ها در آغاز انقلاب صنعتی هیچ کس نگران تاثیر آن بر محیط زیست نبود. برای اینکه دیدگاه خودمان را در آن زمان بشناسیم، صرفاً نگاهی کنید به روندی که کشورهای توسعه‌یافته کنونی را به فاز صنعتی‌شان رساند. بر همین اساس به نظر می‌رسد توسعه آگاهی درباره حقوق بشر و مسئولیت زیست‌محیطی صرفاً وظیفه ثروتمندان باشد. تنها می‌توان امیدوار بود پیشرفت کشورهای ثروتمند به نمونه‌ای برای بقیه جهان تبدیل شود. حتی ثروتمندترین کشورها نیز می‌توانند هر وقت دلخواه‌شان بود این آگاهی را روشن یا خاموش کنند. تنها همین اواخر بود که محاسبات به مرکز تمرکز نوآوری‌های زیست‌محیطی تبدیل شد. منظور من مانیتورهای کم‌مصرفی ن