نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

خدمت و تجارت

51
شماره 51 خدمت و تجارت بانکداری الکترونیکی صفحه 70

لزوم خط مشی‌گذاری با رویکردهایی آینده‌نگر در صنعت پرداخت الکترونیکی

اقیانوس آبی‌پوش و اقیانوس‌های سرخ و خاکستری

می‌توان به جرات ادعا کرد مهم‌ترین دغدغه کسب و کارها ارائه محصول یا خدمت در شرایطی است که نقطه تعادل عرضه و تقاضا به شکلی مناسب برقرار باشد. همواره با حضور و قدرت گرفتن رقبا و عرضه محصولات و خدمات مشابه عرصه بر کسب و کارها تنگ می‌شود. در اصطلاح علوم استراتژیک چنین وضعیتی را اقیانوس قرمز می‌نامند. این حالت به ویژه در فضایی که بین خدمات ارائه‌شده صنعت مزیت رقابتی ویژه‌ای وجود ندارد دشوارتر می‌شود. همچنین ارتقای کیفیت فنی خدمات شرطی لازم برای ارائه خدمات بوده، اما شرط کافی برای استحکام کسب و کار نیست. چه بسا بی‌توجهی به این مهم منجر به ناتوانی در ادامه مبارزه در اقیانوس قرمز شود و به از دست دادن سهم بازار یا ورشکستگی کسب و کار بینجامد. در چنین شرایطی خبرگان استراتژی تمرکز مستدام بر ایجاد راهکارهایی برای ورود به اقیانوس‌های آبی را توصیه می‌کنند. در حال حاضر صنعت پرداخت الکترونیکی کشور نیز وضعیتی مشابه را سپری می‌کند. از یک سو کابوس تغییر مدل اخذ کارمزد خواب را بر برخی از شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات آشفته ساخته و از سوی دیگر خونین‌تر شدن روزبه‌روز اقیانوس قرمز شرایط را به قدری دشوار کرده که بعضی از شرکت‌ها به آخرین حربه‌های فروش در کسب و

شماره 51 خدمت و تجارت دولت الکترونیکی صفحه 74

چرا وزارتخانه‌های مختلف برای راه‌اندازی مرکز ریشه با یکدیگر به توافق نمی‌رسند؟

بررسی یک اختلاف ۱۰ ساله

۱۰ سال از نهایی شدن و ابلاغ قانون تجارت‌ الکترونیکی و اجرایی شدن امضای الکترونیکی می‌گذرد، اما هنوز نمی‌توان گفت که امضای الکترونیکی در کشور نهادینه شده و در بخش‌های مختلف به کار گرفته می‌شود. البته برخی از وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها مانند وزارت نفت و سازمان بورس در این زمینه پیشرو بوده‌اند و با توجه به نیاز خود اقدام به به‌کارگیری و تعریف امضای الکترونیکی در زیرمجموعه خود کرده‌اند، اما هر گاه صحبت از به‌کارگیری عمومی آن به میان آمده تقریباً با شکست مواجه شده که یکی از نمونه‌های آن استفاده از امضای الکترونیکی در زمان پرداخت مالیات است. سازمان امور مالیاتی بستر پرداخت الکترونیکی مالیات را فراهم کرد اما بخش امضای آن هیچ‌گاه اجرایی نشد و احراز هویت افراد حضوری صورت می‌گرفت. هر چند در یک دوره زمانی استفاده از امضای الکترونیکی را برای پرداخت مالیات اجباری کرد اما پس از اجرای یک سال از خیر آن گذشت و دوباره کار به روال سابق برگشت. در یک دهه‌ای که از اجرایی شدن امضای الکترونیکی گذشته تعداد اشخاص حقوقی‌ای که مدعی راه‌اندازی و صدور امضای الکترونیکی بوده‌اند بسیار اندک و انگشت‌شمار بوده است. شاید در این دوره زمانی فقط قوه قضاییه است که اعلام کرده برای وکلا امضای الکترونیکی صادر

شماره 51 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 77

بررسی چرایی ضعف مرکز توسعه تجارت الکترونیکی در اجرای طرح‌هایش

فرزند ناخواسته وزیر

مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، به عنوان مرکزی که برای توسعه تجارت الکترونیکی ایجاد شده بود، به نظر می‌رسد به اهداف اولیه خود نرسیده و کارنامه قابل قبولی در اجرای وظایفی که اساسنامه‌اش به این مرکز واگذار کرده تاکنون ارائه نکرده ‌است. در ماده ۳ اساسنامه مرکز توسعه تجارت الکترونیکی ۱۱ وظیفه برای این مرکز تعیین شده است که نمی‌توان این مرکز را در انجام هیچ‌کدام از این وظایف موفق دانست. اما چه کسی مسئول این ناکامی مرکز توسعه تجارت ‌الکترونیکی است! رؤسای مرکز مسئول اصلی به شمار می‌آیند یا وزرای صنعت، معدن و تجارت که تاکنون تجارت ‌الکترونیکی را به رسمیت نشناخته‌اند و در توسعه این بخش از مرکز حمایت نکرده‌اند؟ هنوز آمار مشخص و رسمی در مورد تجارت‌ الکترونیکی منتشر نمی‌شود؛ حجم تجارت الکترونیکی فقط به آماری که در بخش B2C از طریق درگاه‌های شاپرک ثبت می‌شود خلاصه شده است و هنوز هیچ آماری برای B2B منتشر نشده است. تنها آماری که در بخش تجارت الکترونیکی به صورت مرتب و دوره‌ای ثبت می‌شود آماری است که وزارت صنعت، معدن و تجارت به صورت روزانه، هفتگی و ماهانه منتشر می‌کند و آن نیز فقط به پنج فاکتور این بخش محدود می‌شود: تعداد گواهی امضای الکترونیکی صادرشده، مجوز نماد اعتماد الکترونیکی

مهرک محمودیدبیر تحریریه
شماره 51 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 79

سازمان توسعه‌ای

اگر به قانون تجارت الکترونیکی نگاهی بیندازیم و به رویکرد مقنن در تدوین این قانون بازگردیم، مشخص است که رویکرد مقنن تشکیل مرکز توسعه تجارت الکترونیکی توسعه‌ای بوده است. مقنن در ماده ۸۰ قانون تجارت الکترونیکی تصریح کرده که به منظور حمایت از فعالیت‌های تجارت‌الکترونیکی مرکزی تشکیل شود و اساسنامه و آیین‌نامه‌هایش به تصویب دولت برسد. همین یک جمله کافی است تا نشان دهد رویکرد قانون‌گذار به مرکز توسعه تجارت الکترونیکی توسعه‌ای است. چرا که اگر قرار بود این مرکز یک مرکز دولتی عادی برای انجام وظایف محدود باشد، اساساً نیاز به انشای تدوین آیین‌نامه در کنار اساسنامه توسط دولت نبود (متن پیش‌نویس اساسنامه در انتهای دولت هشتم که برای تصویب به هیات دولت ارائه‌شده نیز مؤید این موضوع است). در اصل قانون‌گذار در نظر داشته تا این مرکز تابع مقررات عمومی دولت نباشد و با قواعد خاص خود ساده‌تر و چابک‌تر حرکت کند. اگر بخواهم مثالی برایش بزنم می‌توانم به ایدرو و ایمیدور اشاره کنم. یکی از این موسسات در بخش صنعت و دیگری در بخش معدن فعالیت می‌‌کنند و هر دوی این موسسات بعد از ادغام دو وزارتخانه صنعت، معدن و بازرگانی نیز همچنان در همان قالب قبلی باقی ماندند. اما مرکز توسعه تجارت الکترونیکی به‌ دلیل طولانی

شماره 51 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 80

اولین رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی:

روند مرکز جای خوش‌بینی باقی نمی‌گذارد

جعفر محمودی که اولین رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی بود درخلال گفت‌وگو می‌گویدکه به آینده مرکز خوش‌بین نیست. او دلیل این مساله را نبود درک درست از جایگاه استراتژیک مرکز توسعه تجارت الکترونیکی می‌داند. محمودی پروژه‌های مرکز را فرابخشی می‌داند و معتقد است در ساختار دولت ما پروژه‌های فرابخشی جایی ندارند و به همین دلیل هم پروژه‌های مرکز توسعه هیچ‌کدام به سرانجام نرسیدند. این مصاحبه توانست گره‌های بسیاری را که درباره مرکز و چرایی نبود جایگاه شایسته آن و در نتیجه پیشرفت نکردن پروژه‌هایش در ذهن ما وجود داشت باز کند. امیدواریم خواندن این مصاحبه ذهن شما را هم نسبت به آنچه که در این مرکز اتفاق افتاده است روشن کند: به نظر می‌رسد باید کمی به عقب برگردیم و از سال ۸۸ شروع کنیم که اساسنامه مرکز توسعه تجارت الکترونیکی تصویب شد. این اساسنامه با چه رویکردی تصویب شد؟ زمان آقای دژپسند (معاون برنامه‌ریزی اقتصادی وزارت بازرگانی) بنیاد خوبی گذاشته شده بود. به این معنا که یک مرکز ولو غیررسمی تحت عنوان مرکز توسعه تجارت الکترونیکی درست شده بود. پیش از حضور من این مرکز وجود داشت. اما در حد هشت ۹ نفر پرسنل داشت و کارش برگزاری همایش بود که سالی یک بار تشکیل می‌شد. اما ایده پشت

شماره 51 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 83

دومین رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی:

ستاد را از تعطیلی نجات دادم

این گفت‌وگو جریان خاصی دارد. یک بار به صورت کامل انجام شد، اما دستگاه ضبط آن را رکورد نکرد. یک روز تمام در هول و ولای این بودم که این خبر را چگونه با محمد گرکانی‌نژاد، دومین رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، مطرح کنم. اما بالاخره دل را به دریا زدم و اتفاقی را که افتاده بود شرح دادم. او هم پذیرفت که یک بار دیگر این گفت‌وگو را با وجود مشغله‌هایش انجام دهد. برخی از موضوعات در دور اول گفت‌وگو مطرح شد که این بار مطرح نشد، از جمله اینکه چگونه در جلسه هیات دولت، جلسه‌ای که قرار بود در آن ستاد را از مرکز توسعه تجارت الکترونیکی بگیرند و مسئولیتش را بر عهده معاون اول رئیس‌جمهور بگذارند، ورق برگشت و این وظیفه بر عهده مرکز ماند. اما به نکاتی دیگر اشاره شد که در دور اول گفت‌وگو به آن اشاره نشده بود. هیچ‌ وقت دو گفت‌وگو شبیه هم نیستند هر چند که موضوع‌شان یکی باشد و شخص مصاحبه‌شونده یکی! وقتی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی را تحویل گرفتید چه انتظاری داشتید؟ آیا انتظارتان برآورده شد؟ از یک زاویه‌ای بله و از یک زاویه‌ای خیر. وقتی وارد مرکز شدم دیدم سه چهار پروژه خیلی خوب تعریف شده‌اند و در حال

شماره 51 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 86

رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی:

دلیل بی‌توجهی وزرا آماده نبودن زیرساخت‌ها بود

رمضانعلی صادق‌زاده، رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، بر این باور است که در ماه‌های آینده مرکز توسعه تجارت الکترونیکی رشد خواهد کرد. او دلیل عملکرد نه‌چندان مطلوب مرکز توسعه تجارت الکترونیکی را در سال‌های گذشته آماده نبودن زیرساخت‌ها می‌داند و این در حالی است که برخی دیگر معتقدند دلیل این عملکرد نبود حمایت قاطع وزرا از این مرکز بوده است. صادق‌زاده در گفت‌وگو با ماهنامه پیوست درباره زمینه‌های کاری گوناگون مرکز توسعه تجارت الکترونیکی و پیشرفت‌هایی که در پروژه‌های این مرکز حاصل شده صحبت می‌کند. او می‌گوید پروژه پنجره واحد تجاری تغییر نام داده و حالا با نام سامانه جامع تجارت فعالیت می‌کند. با صادق‌زاده درباره فعالیت‌های مرکز و جایگاه این مرکز در سطح کشور گفت‌وگویی کرده‌ایم که در ادامه می‌خوانید: رویکرد مرکز توسعه تجارت الکترونیکی به فضای کسب‌وکار الکترونیکی چگونه است و برنامه شما برای توسعه مرکز چیست؟ با توجه به قانون تجارت الکترونیکی و اساسنامه‌ مرکز، مرکز توسعه تجارت الکترونیکی در وزارت بازرگانی سابق شکل گرفته و پس از ادغام نیز در حال حاضر زیرمجموعه وزارت صنعت، معدن و تجارت است. اکنون در چند زمینه فعالیت می‌کنیم. در حال حاضر ما متولی مرکز ریشه کشور هستیم. ما برای توسعه گواهی الکترونیکی و فرهنگ‌سازی در این‌باره یک مرکز ریشه

شماره 51 خدمت و تجارت گفت‌وگو صفحه 88

رئیس مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات و تحول اداری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری:

ترجیح ما این است که بخش خصوصی را فعال کنیم

گردشگری مجازی صنعت جدیدی است که عمری کمتر از ۲۰ سال دارد و این امکان را فراهم می‌کند تا بدون حضور فیزیکی از مناطق دیدنی و آثار باستانی کشورهای دیگر بازدید کنیم. حتی در موزه‌ها نیز می‌توان توسط یک اپلیکیشن از اطلاعات صنایع و اشیای نگهداری‌شده آگاه شد. به نظر می‌رسد هنوز در ایران در این زمینه فعالیت قابل توجهی صورت نگرفته است. در گفت‌وگو با امیرحسین مطلبی، رئیس مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات و تحول اداری سازمان میراث فرهنگی، متوجه می‌شویم نه تنها گردشگری مجازی بلکه بسیاری از خدمات الکترونیکی و سامانه‌ها به تازگی راه‌اندازی شده‌اند. این مصاحبه پیش از آغاز به کار دولت دوازدهم انجام شده است و نام‌ها و سمت‌ها امروز تغییر کرده‌اند. در ادامه گفت‌وگو با امیرحسین مطلبی را در مورد خدمات الکترونیکی و سامانه‌های سازمان میراث فرهنگی می‌خوانید: وقتی صحبت از توسعه گردشگری می‌شود معرفی مکان‌های دیدنی و سایت‌های گردشگری حرف اول را می‌زنند. در این رابطه گردشگری الکترونیکی طی سال‌های گذشته بسیار اهمیت یافته‌ است. با وجود اینکه بسیاری از کشورها قدم‌های قابل توجهی در این زمینه برداشته‌اند ایران هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار دارد. برنامه سازمان در این‌باره چیست؟ ما در مورد گردشگری مجازی اقدام‌های اولیه را انجام داده‌ایم. طی صحبت با

شماره 50
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51
شماره 52