نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

حقوق فناوری

49
شماره 49 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 92

نگاهی به ابلاغیه سیاست‌ها و اقدامات ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی

قانون تلگرام

شانزدهم مرداد بود که سیاست‌ها و اقدامات ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی ابلاغ شد تا حالا دیگر بتوانیم با اطمینان از داشتن یک سند قانونی در این زمینه صحبت کنیم. این سند مصوب جلسات شماره ۳۶ تا ۴۰ شورای عالی فضای مجازی است که از دی‌ماه ۱۳۹۵ تا خرداد ۱۳۹۶ به طول انجامیده. در اینجا ۱۵ نکته درباره این سند قانونی را با هم مرور می‌کنیم با ذکر این نکته که بالاخره اصل نگارش این سند قانونی اقدامی مثبت است، هر چند در آینده می‌توان ایرادات و نواقص احتمالی را برطرف و اسناد قانونی پایین‌دستی مناسب‌تری تدوین کرد. ۱٫  آن‌طور که مرکز ملی فضای مجازی اعلام کرده «هدف از تهیه این سند، تعیین سیاست‌ها و اقدامات لازم برای سازماندهی و نیز فراگیری فعالیت پیام‌رسان‌های اجتماعی داخلی و ساماندهی پیام‌رسان‌های اجتماعی خارجی است». ۲٫ بر این مبنا این سند قانونی دو تعریف درباره پیام‌رسان‎‌های اجتماعی و پیام‌رسان اجتماعی داخلی دارد. منظور از پیام‌رسان‌های اجتماعی «سامانه‌های کاربرمحور فراهم‌کننده بستر تعاملات اجتماعی برای برقراری ارتباطات فردی و گروهی از طریق تبادل انواع محتواهای چندرسانه‌ای است». باید گفت به‌رغم اینکه ظاهراً برای این تعریف نهایت دقت به کار رفته، به هیچ عنوان تعریف جامعی در اینجا ارائه نشده است، چرا که مثلاً در حال حاضر MMS

شماره 49 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 94

تحلیل حقوقی سه ماجرای سایبری که اخیراً با محوریت روسیه اتفاق افتاده است

دردسرهای ممنوعیت VPN در همسایه شمالی

سایت لگال‌تک‌نیوز (LegalTechNews) در گزارشی به سه اتفاق جدید در حوزه روابط سایبری میان روسیه و آمریکا پرداخته است که هر سه آنها از منظر حقوق فناوری اطلاعات قابل بررسی است. در اینجا ترجمه این گزارش را که توسط اد سلوراستاین از تحریریه این سایت معتبر نوشته شده می‌خوانید، با این توضیح که این ترجمه به شیوه آزاد انجام شده و متن اصلی تلخیص شده و البته در مواردی نیز برای فهم بیشتر متن مواردی به آن اضافه شده است. در عین حال ذکر این نکته نیز ضروری است که این متن از دید آمریکایی به روسیه نگریسته و طبعاً دارای بدبینی‌های ذاتی است و حتی در مواردی که مثلاً دولت روسیه طبق منافع ملی و در جهت اعمال حاکمیت خود حرکت کرده نیز با لحنی انتقادآمیز نوشته شده است. در متن تلاش شد که در این زمینه امانت‌داری صورت گیرد، اما طبیعی است که در خوانش آن باید این نکته را در نظر داشت. قانون جدیدی در روسیه وضع شده که بر مبنای آن استفاده از شبکه‌های خصوصی مجازی یا Virtual Private Network یا همان VPN در بیان ساده ممنوع شده و همین باعث شده برخی بگویند که این قانون محدودیت جدیدی برای آزادی اینترنت و خطر جدیدی در

شماره 49 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 96

12 نکته درباره معنای یک واژه حقوقی که شرط بسیاری از جرائم اینترنتی است

مساله‌ای به نام انتشار

بسیاری از تخلفات و جرائمی که در قوانین مختلف، من‌جمله در قوانین مربوط به فضای مجازی، از آن نام برده شده منوط به قیدی به نام انتشار است. مثلاً در ماده ۷۴۲ قانون مجازات اسلامی (بخش جرائم رایانه‌ای) آمده: «هر کس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل‌های داده محتویات مستهجن را منتشر، توزیع یا معامله کند یا به قصد تجارت یا افساد تولید یا ذخیره یا نگهداری کند، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون ریال (۵٫۰۰۰٫۰۰۰) تا چهل میلیون ریال (۴۰٫۰۰۰٫۰۰۰) یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.» حال یک سوال مهم از نظر حقوقی این است که چه زمانی انتشار فعلیت پیدا می‌کند و مثلاً بر اساس ماده ۷۴۲ می‌توانیم بگوییم محتویات مستهجن منتشر شده است. متاسفانه می‌توان مدعی شد حقوق ایران فاقد تعریف مشخصی برای انتشار است و در مواردی نیز که به این موضوع توجه شده، یا تعریف جامع نیست یا اینکه به صورت مصداقی به ابزارهای انتشار اشاره شده است بدون اینکه اصل موضوع انتشار تعریف شود. با این حال تلاش خود را برای به دست آوردن تعریفی در این زمینه خواهیم کرد. دهخدا در لغت‌نامه خود می‌گوید که انتشار به معنای گسترده گردیدن

شماره 49 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 98

بررسی برنامه‌های وزیر پیشنهادی از منظر حقوقی

وزیر می‌خواهد شفاف‌ سازی کند

حسن روحانی مهندس محمدجواد آذری جهرمی را به عنوان گزینه پیشنهادی برای وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات به مجلس معرفی کرده است. فارغ از تمام حرف ‌و حدیث‌ها درباره این انتخاب و نیز فارغ از اینکه آیا آذری جهرمی می‌تواند رای اعتماد مجلس را بگیرد یا خیر، بررسی برنامه پیشنهادی او به عنوان یک سند مهم در حوزه آی‌تی مفید خواهد بود و از این رو در این یادداشت تلاش شده نکاتی درباره این برنامه به زبان ساده و البته از منظر حقوق فناوری اطلاعات مورد بررسی قرار گیرد. ۱٫ به نظر می‌رسد یکی از نکات بارز در برنامه آذری جهرمی بخشی است که او به بیان تهدیدات در حوزه فناوری اطلاعات می‌پردازد. در میان تهدیداتی که او از آنها نام برده «نبود نظام حقوقی و مقرراتی مناسب برای رعایت مالکیت معنوی در فضای مجازی»، «تهدید حریم خصوصی انسان‌ها با توسعه انقلاب دیجیتالی و فراهم شدن امکان جست‌وجو و از دست رفتن مهار داده‌های شخصی و احتمال فراهم آمدن زمینه آسیب به زندگی درونی»، «نبود بازار شفاف و مناسبات حقوقی و مقررات مربوطه برای فعالیت بخش خصوصی و کسب و کارهای نوین به ویژه در توسعه کاربردهای فناوری اطلاعات و محتوای بومی» و دست آخر «مقاومت و ایستایی بخش‌های مختلف

شماره 49 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 99

موافقت شما چه تبعاتی دارد؟

امضاهایی که همه چیز را از ما می‌گیرند

موافقت‌نامه‌هایی که هنگام استفاده از خدمات حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، با بی‌دقتی و عجله فراوان، مورد تایید خود قرار می‌دهیم، شامل بندهایی است که می‌توانند حریم خصوصی یا مالکیت فکری ما را تهدید کنند. با وجود اینکه بارها در زمینه طولانی بودن یا تخصصی بودن ادبیات این موافقت‌نامه‌ها صحبت شده، اما گویا سود شرکت‌های ارتباطاتی در این است که از همین آب گل‌آلود ماهی خود را صید کنند. ریچارد آزیکاری، نویسنده سایت ای‌کامرس تایمز، این موضوع را دستمایه یک گزارش انتقادی علیه کامکست، شرکت بزرگ ارائه‌دهنده خدمات اینترنت، گوگل و فیس‌بوک، کرده است. کامکست (Comcast) و گوگل می‌توانند محتوای ایمیل‌های کاربران خود را منتشر کنند موافقت‌نامه شرایط استفاده از سرویس‌های اینترنتی کامکست (یک شرکت ارائه‌دهنده خدمات اینترنت در ایالات متحده) به این شرکت و شرکت‌های وابسته اجازه می‌دهد به بازتولید، انتشار، توزیع و نمایش محتوای فرستاده‌شده توسط مشترکین خود با استفاده از سرویس‌های اینترنتی این شرکت بپردازد. رندی آبرامز (تحلیلگر امنیت نت) مشکلات و دغدغه‌های موافقت با این موافقت‌نامه‌ها را این‌گونه بیان می‌کند: در تنظیم این موافقت‌نامه‌های شرایط استفاده از سرویس‌های اینترنتی، از مفاهیم و لغاتی استفاده می‌شود که معانی آنها بسیار وسیع و گسترده‌اند و همین امر سبب نگرانی است. ارائه‌دهندگان خدمات اینترنتی مقید به حفظ حریم خصوصی

شماره 49 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 100

مشکلات اپل بر سر تبلیغ آی‌فون ۴

یک قاضی فدرال در سن‌خوزه کالیفرنیا دفاعیات شرکت اپل را در خصوص دعوایی که از جانب دارندگان آی‌فون۴ و آی‌فون۴اس، به دلیل از دست دادن قابلیت برقراری تماس تصویری از طریق نرم‌افزار فیس‌تایم، مطرح شده بود نپذیرفت. شاکیان این پرونده مدعی بودند که تلفن‌های همراه آنها سخت‌افزار لازم بابت اجرای آخرین نمونه سیستم‌عامل آی‌اواس را ندارد و شرکت اپل نیز از روی عمد امکان استفاده از قابلیت‌های فیس‌تایم روی نمونه‌های قدیمی‌تر آی‌اواس را از بین برده است. آنها همچنین مدعی بودند که اپل این اقدام را با هدف صرفه‌جویی در هزینه‌ها در حالی انجام داده است که کاملاً آگاه بوده که با این اقدام دارندگان آی‌فون ۴ و ۴اس (که از سیستم‌عامل آی‌اواس۶ بهره می‌برند) در استفاده از نرم‌افزار فیس‌تایم با مشکلات فراوانی مواجه خواهند شد. اپل و وکلایش در مقابل اتهامات این‌گونه دفاع کردند که خسارت یا ضرر مورد ادعای شاکیان به قدری ناچیز است که نمی‌تواند مبنای طرح دعوای مطالبه خسارت یا ضرر و زیان قرار گیرد. این در حالی است که لوسی کُه (قاضی حوزه شمالی ایالت کالیفرنیا) در یک سند قضایی ۲۸ صفحه‌ای ارزیابی شاکیان از میزان خسارت وارده به دارندگان این تلفن‌های همراه را صحیح اعلام می‌کند. او همچنین اضافه می‌کند که اتهامات مطروحه جهت

شماره 49 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 101

بررسی حقوقی سخنان دبیر کمیته تعیین مصادیق مجرمانه

آیا عضویت در توییتر جرم است؟

عبدالصمد خرم‌آبادی، معاون دادستان کل کشور و دبیر کمیته تعیین مصادیق مجرمانه، روز ۲۳ مرداد در مصاحبه‌ای که خبرگزاری فارس آن را پوشش داد به عضویت در شبکه‌های اجتماعی و به طور مشخص توییتر واکنش نشان داد. او ظاهراً به دلیل عضویت احتمالی مسئولان وزارت ارتباطات و احتمالاً عضویت گزینه پیشنهادی برای این وزارتخانه یعنی آذری جهرمی سخن می‌گفت. به گفته خرم‌آبادی «عضویت در این شبکه‌های فیلترشده تخلف است، چرا که وقتی انجام امری در اجرای قوانین و مقررات یا دستور قضایی ممنوع شد، رعایت نکردن مقررات هم نوعی تخلف محسوب می‌شود. توییتر در اجرای دستور قضایی فیلتر شده و تخلف از دستور قضایی پذیرفته نیست». او معتقد است: «اگر عضویت مسئولان وزارت ارتباطات در توییتر صحت داشته باشد این عضویت از سه جهت اشکال دارد: اشکال اول این است که وزارت ارتباطات مجری دستورات قضایی مربوط به فیلتر است و مجری نباید مردم را فیلتر کند و خود را مستثنی بداند. اشکال دوم این است که وزارت ارتباطات متولی ایجاد شبکه ملی اطلاعات است و متولی شبکه ملی نباید سردمدار عضویت در شبکه‌های بیگانه ممنوعه باشد. اشکال سوم این است که اگر این عضویت صحت داشته باشد، عملاً نوعی تبلیغ شبکه‌های اینترنتی ممنوعه توسط متولیان شبکه ملی اطلاعات محسوب

شماره 49 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 102

چگونه سایت اصلی را از سایت جعلی تشخیص دهیم

تله‌های شیطانی با شگرد راه‌اندازی سایت‌های جعلی

در چند سال اخیر شاهد توسعه تجارت الکترونیکی بوده‌ایم که قصد دارد بازار سنتی معاملات را کنار بزند و جای واقعی خود را به درستی پیدا کند. برآورد‌ها نشان می‌دهد خرید اینترنتی ایرانی‌ها از فروشگاه‌های آنلاین سالانه به طور متوسط ۶۰ درصد افزایش یافته است، اما شهروندان با دقت در شناسایی سایت‌های اصلی از جعلی می‌توانند از تله‌های شیطانی کلاهبرداران در خصوص جعل درگاه‌های بانکی، استفاده از نماد‌های موسسه‌ها و شرکت‌ها به صورت فریبنده، فروش و عدم تحویل کالا، تحویل کالای بی‌کیفیت دوری کنند و دست مجرمان را در ارتکاب جرم ببندند. رویکرد پلیس فتا با توجه به ماموریت‌های محوله‌اش در مورد تجارت الکترونیکی و به خصوص فروشگاه‌های اینترنتی به دو صورت پیشگیری وضعی یا سلبی است. پلیس فتا همچنین پیشگیری اجتماعی یا ایجابی را در دستور کار خود دارد.رویکرد ایجابی در تجارت الکترونیکی به این معناست که امکان اشتغال‌زایی و فرصت‌دهی به فروشگاه‌ها به منظور کسب و کار سالم و در نهایت جلب اعتماد کاربران این حوزه فراهم شود. در همین راستا به شهروندان توصیه می‌شود هنگام خرید از سایت‌ها و فروشگاه‌های اینترنتی مراقب باشند، زیرا صفحاتی که ناخواسته در برابر آنها باز می‌شوند و حاوی تبلیغات فروش کالا‌ها و ارائه خدمات هستند ممکن است تقلبی باشند و قصد

شماره 48
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51
شماره 50