نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

حقوق فناوری

48
شماره 48 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 92

پنج روایت از ابعاد حقوق پابند الکترونیکی که بالاخره امسال به طور آزمایشی اجرایی خواهد شد

زندانی روی مچ پا

ماجرای پابندهای الکترونیکی در ایران به طور رسمی چهار سال است که در سپهر قانونی کشور وجود دارد تا اینکه امسال و با اجازه رئیس قوه قضاییه اجازه داده شده که با نمونه آزمایشی ۳۰۰ زندانی اجرایی شود. این روایتی است از ابعاد حقوقی این مساله. ۱٫ ماده ۶۲ از قانون مجازات اسلامی که در خرداد ۱۳۹۲ ابلاغ شده است می‌گوید:«در جرائم تعزیری از درجه پنج تا درجه هشت، دادگاه می‌تواند در صورت وجود شرایط مقرر در تعویق مراقبتی، محکوم به حبس را با رضایت وی در محدوده مکانی مشخص تحت نظارت سامانه (سیستم)های الکترونیکی قرار دهد.» تبصره این ماده بیان می‌کند که «دادگاه در صورت لزوم می‌تواند محکوم را تابع تدابیر نظارتی یا دستورهای ذکرشده در تعویق مراقبتی قرار دهد». ۲٫ طبق همین قانون منظور از جرائم تعزیری از درجه پنج تا درجه هشت جرائمی است که مجازات آن حبس کمتر از پنج سال، جزای نقدی تا سقف ۱۸ میلیون تومان و محرومیت از حقوق اجتماعی تا سقف ۱۵ سال است. ۳٫ بند «و» از تبصره ۱۷ قانون بودجه سال ۱۳۹۳ (که در اسفند ۱۳۹۲ ابلاغ شده) به سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور اجازه می‌داد سه دسته زندانی یعنی «زندانیانی که به مرخصی اعزام می‌شوند یا

شماره 48 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 93

روایتی از آغاز عصر جدید فعالیت حقوقی که بدون فناوری اطلاعات تصور آن هم ناممکن است

حقوق، همسایه فناوری اطلاعات شده است

نظرسنجی روبرت هالف (Robert Half) که یک شرکت معتبر مشاوره در زمینه نیروی انسانی است نشان می‌دهد از بین ۱۰ وکیل شرکتی، هشت نفر آنها بیان کرده‌اند که همکاری‌شان با متخصصان آی‌تی در طول دو سال گذشته افزایش داشته است. همچنین موسسات حقوقی به‌طور فزاینده‌ای متوجه شدند باید وکلایی را استخدام کنند که به خوبی در کار کردن با ابزارهایی توانمند شده‌اند که خواسته‌های موکلان این نهادهای حقوقی را برآورده می‌کند. اما از آن سو و با توجه به مطالعه جداگانه رابرت هالف، ۶۷ درصد از موسسات حقوقی و وکلای شرکتی گفته‌اند: این مساله تا حدی بسیار چالش‌برانگیز است که امروز متخصصان حقوقی ماهر را بیابیم. به‌علاوه، برای ورود وکلای هم‌سطح به بازار کار، دیگر تنها رقابت در برابر یکدیگر نیست بلکه آنها در برابر محصولاتی مانند LegalZoom (یک ابزار آنلاین که خدمات حقوقی ارائه می‌کنند) نیز رقابت‌ می‌کنند. با این حال، این مساله که شاید بتوان آن را یک انقلاب حقوقی نامید با همین سرعت، در دانشکده‌های حقوق آمریکا بازتاب پیدا نکرده و این ممکن است بسیاری از دانشجویان را در حالی به طور اسمی فارغ‌التحصیل کند که به طور رسمی آنها آماده کار حقوقی در یک دفتر حقوقی مدرن نیستند. با وجود اهمیت ورود و آموزش فناوری اطلاعات،

شماره 48 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 94

سیری در توصیه‌نامه دولت آمریکا برای واکنش به درز اطلاعات

هنگام نقض داده‌ها چه کنیم

بهانه نوشتن این گزارش/یادداشت در سایت لیگال تک‌نیوز توسط کریستن پرایس، ابلاغ چهارمین ویرایش توصیه‌نامه دولت آمریکا‌ برای توسعه و اجرای یک برنامه واکنش به نقض حریم داده است. مخاطب این توصیه‌نامه تمامی نهادهای دولتی و خصوصی در آمریکا هستند، اما علاوه بر تعاریف حقوقی مناسبی که در دل آن وجود دارد، نفس آشنایی با رویه‌های اینچنینی در آمریکا، آن هم از منظر یک متن قانونی، می‌تواند برای هر کسی مناسب باشد. دولت فدرال ایالات متحده در واکنش به رشد ۲۷ درصدی تعداد وقایعی که در آن امنیت اطلاعات شناسایی شخصی یا PII به خطر افتاده (در بازه زمانی سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۵) تاکید کرده که نهادهای عمومی و دولتی باید برنامه‌های واکنش به نقض حریم داده را به‌روز و اعمال کنند. PII اطلاعاتی است که به منظور تشخیص هویت فرد یا ردیابی آن استفاده می‌شود. به عنوان مثال، شماره‌های تامین اجتماعی، تاریخ‌های تولد، شماره‌های گواهینامه و… هکرهای مخرب از این اطلاعات استفاده می‌کنند تا هویت افراد را سرقت کنند، دنبال شغل بگردند، داروهای تجویزی را به دست آورند، منافعی را که متعلق به آنها نیست درخواست کنند و… باید در نظر داشت این موضوع پیچیده‌تر از آن است که در نگاه اول به چشم می‌آید، چرا که در محیط

شماره 48 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 95

نظام حقوق فناوری اطلاعات در قطر

این روزها نام کشور قطر را بیش از هر زمان دیگری در رسانه‌ها می‌شنویم. دلیل این مساله قطع رابطه چهار کشور عربی یعنی عربستان، بحرین، امارات و البته مصر با این کشور است. بدون اینکه وارد حوزه منشأ یا نتایج این موضوع شویم، بهتر دیدیم که به این بهانه سری به قوانین و مقررات حوزه فناوری اطلاعات در کشور همسایه بزنیم. کشوری که تلاش دارد با بهره‌گیری از توانمندی‌های اندک خود، یعنی نفت و گاز و البته ظرفیت‌های ایجادشده در حوزه دیپلماسی یا توریسم ورزشی، یکی از کشورهای قدرتمند در خاورمیانه باشد و اهداف مهمی در سند چشم‌انداز سال ۲۰۳۰ خود تعریف کرده است. ابتدا خوب است که ساختار مربوط به فناوری اطلاعات و ارتباطات در قطر را مورد مطالعه قرار دهیم. قطر در ابتدای راه فناوری اطلاعات خود شورایی عالی به نام شورای عالی اطلاعات و فناوری ارتباطات داشت که شیخ حمد بن خلیفه آل ثانی، پدر امیر فعلی، آن را در سال ۲۰۰۴ تاسیس کرده بود. با این حال، ۹ سال بعد، وزارت ارتباطات تکنولوژی ارتباطات تاسیس شد و کار آن شورا پایان یافت. اما این وزارتخانه باز هم متحول شده و در حال حاضر به عنوان وزارت حمل و نقل و ارتباطات فعالیت می‌کند. در ساختار این

شماره 48 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 96

پایان تبلیغات در جی‌ میل با اهرم حقوق

گوگل اخیراً اعلام کرد که اسکن یا بازبینی کلی جی‌میل‌های شخصی به منظور تبلیغات هدفمند را متوقف کرده است، سیاستی چالش‌برانگیز از سوی گوگل که باعث برآشفته شدن بسیاری از مدافعان حریم خصوصی و بروز مشکلات حقوقی برای گوگل شده بود. جی‌میل با بیش از ۲/۱ میلیارد، بیشترین تعداد کاربر را در میان ارائه‌دهندگان سرویس‌های ایمیل شخصی داراست. گوگل علت این تصمیم را نحوه عملکرد جی سوت (G Suits) و عواید آن برای شرکت بیان کرده است. جی سوت از زیرمجموعه‌های گوگل است که شامل بسته‌ای از نرم‌افزارهای جی‌میل، گوگل داکس، گوگل درایو و تقویم گوگل می‌شود. این قابلیت به گروه‌های شغلی‌ای که در نقاط مختلف جهان قرار دارند امکان می‌دهد اطلاعات مورد نیاز را با یکدیگر به اشتراک بگذارند. مشتریان جی سوت که نسبت به سال گذشته دو برابر شده‌اند و اکنون تعداد آنها به سه میلیون نفر رسیده هیچ کدام تحت پروسه اسکن گوگل نبوده‌اند. دایان گیرین، معاون ارشد گوگل کلاود، در مصاحبه‌ای گفته علاوه بر جی‌میلی که جی سوت ارائه می‌دهد – که از آن برای تبلیغات شخصی‌شده استفاده نمی‌شود – گوگل تصمیم گرفته تا پایان امسال این امتیاز را برای سایر کاربران جی‌میل نیز در نظر بگیرد. این تصمیم جی‌میل را با سیاست‌های تبلیغاتی سایر محصولات

شماره 48 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 97

روبات‌‌ها، پستچی‌ عصر فناوری

امروزه روبات‌ها کاربردهای فراوان دارند، از میدان جنگ و کمک‌های بشردوستانه گرفته تا ارائه خدمات در سطح شهر و انجام خدمات شهری، چرا که در دنیای کنونی سرعت عمل، کاهش هزینه نیروی انسانی، تخصص و حضور افراد متخصص در هر میدانی -جنگ یا تجارت- اهمیت فراوانی دارد. کاربرد این ابزار از نوع کارایی آن مشخص است. در یک نگاه کلی، روبات ماشینی است که از طریق کنترل از راه دور یا بر اساس الگوهای از پیش برنامه‌ریزی‌شده قادر به انجام دسته‌ای از وظایف با پیچیدگی‌های خاص و همچنین درجات مختلف استقلال نسبت به انسان است. با توجه به اهمیت ویژه این تکنولوژی نوین و کاربردهای فراوان آن، بسیاری از نهادهای دولتی و خصوصی خواهان استفاده از آن هستند. بنابراین در هر کشوری توجه ویژه‌ای به انواع مختلف روبات‌ها اعم از زمینی، دریایی و هوایی، کاربردشان و قوانین حاکم بر آنها شده است. یکی از کاربردهایی که می‌توان برای روبات‌ها در نظر گرفت استفاده از آنها در خدمات ارسال مرسولات است. حتی در ایران نیز بارها شاهد پیشنهادهایی در این خصوص بوده‌ایم. به عنوان مثال شرکت دیجی‌کالا خواهان استفاده از روبات‌های پرنده حمل برای ارسال سفارش‌های خود بود و با همین رویکرد، مسابقه‌ای برای ساخت روبات پرنده‌ حمل کالا برگزار کرد.

شماره 48 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 98

آیا دنیا واقعاً می‌تواند مانع استفاده تروریست‌ها از اینترنت شود؟

کنترل به بهانه تروریسم

غائله یکی از حملات تروریستی اخیر در لندن که خوابید، نخست‌وزیر بریتانیا، ترزا می، از سایر کشورها درخواست کرد تا به منظور تنظیم مقررات و قوانینی که از برنامه‌ریزی عملیات‌ تروریستی در فضای مجازی جلوگیری کند با یکدیگر همکاری کنند. او همچنین از فضاهای مجازی و کمپانی‌های میزبان این فضاها که اجازه شکل‌گیری و رشد این برنامه‌ها و ایده‌ها را می‌دهند انتقاد کرد. با وجود اینکه نخست‌وزیر بریتانیا از شرکت خاصی نام نبرد، ولی می‌توان به راحتی فهمید که منظور او شرکت‌هایی مانند گوگل، توییتر و فیس‌بوک بوده است. شاید بتوان گفت اشاره او به شرکت‌های کوچک‌تری مانند تلگرام، سیگنال و ویکر (Wickr) که در بین گروه‌های تروریستی بسیار رایج و مورد استفاده هستند نیز بوده است. این نرم‌افزارها قابلیت ارسال پیام‌های رمزگذاری‌شده را در اختیار کاربران خود قرار می‌‍‌دهند که به آنها امکان می‌دهد ارتباطات خود را به صورت محرمانه برقرار کنند. البته می تنها فردی نیست که در مورد این موضوع ابراز نگرانی کرده است؛ پس از سخنان او دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز اگرچه صریحاً از مقررات تنظیم‌کننده اینترنت حرفی نزد، اما وعده داد برای جلوگیری از گسترش تروریسم با همکاری هم‌‌پیمانانش هر اقدام ضروری‌ای که لازم باشد انجام دهد. با این وجود، شرکت‌های اینترنتی و سایر

شماره 48 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 99

شرایط حضور شرکت‌های کامپیوتری خارجی در ایران چیست

پشت‌ پرده یک قانون قدیمی

حضور شرکت‎های خارجی در ایران، پس از توافق هسته‌ای، رشد چشمگیری داشته است. این موضوع می‌تواند به طور مستقیم در افزایش سرمایه‌گذاری خارجی کشور خود را نشان دهد، اما ادامه این روند و بهبود شاخص‌های مربوط، نیازمند کاهش ریسک سرمایه‌گذاری در این زمینه است. یکی از ریسک‌های موجود در هر محیط برای سرمایه‌، ریسک حقوقی است که متاسفانه در کشور ما توجه اندکی به آن می‌شود. در محیط فناوری اطلاعات و ارتباطات هم میزان و دامنه این ریسک‌های حقوقی کم نیست. در این مطلب یکی از مقررات قدیمی در حوزه فناوری اطلاعات را مورد ارزیابی قرار خواهیم داد. مقرره‌ای که بدون نسخ ضمنی یا صریح می‌تواند در حکم مانعی برای سرمایه‌گذاری در زمینه ارتباطات و فناوری اطلاعات کشور باشد. مصوبه‌ای که از آن صحبت می‌کنیم مقرره‌ای تحت عنوان «چارچوب کلی سیاست و ضوابط فعالیت شرکت‌های کامپیوتری خارجی در ایران» است که در تاریخ ۳۱ تیرماه سال ۱۳۷۱ توسط شورای عالی انفورماتیک تصویب و از سوی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور ابلاغ شده است. با جست‌وجو در سامانه‌های مختلف، قانونی مبنی بر نسخ ضمنی یا صریح این مصوبه به دست نیامد. صرفاً در سایت «سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌آموختگان جهاد دانشگاهی» مطلبی تحت عنوان قانون عدم نیاز به اخذ مجوز

شماره 48 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 100

نگاهی حقوقی به نرم‌افزارهای ضبط و تغییر صدا

تنها صداست که می‌ماند؟

بازار برنامه‌های کاربردی تلفن همراه این روزها پر است از اپلیکیشن‌های عجیب و غریب با کاربردهای مختلف. در واقع به نظر می‌رسد که هر کس دستی بر آتش برنامه‌نویسی دارد تلاش می‌کند با عرضه یک اپلیکیشن بخشی از نیازهای مردم را پاسخ دهد و از این راه برای خود هم درآمدی کسب کند. اما این نرم‌افزارهای به ظاهر ساده ابعادی حقوقی‌ نیز دارند که متاسفانه اغلب نادیده گرفته می‌شود. در اینجا تلاش می‌کنیم در مورد دو دسته از نرم‌افزارهای کاربردی که با صوت سر و کار دارند صحبت کنیم و نشان دهیم که این اپلیکیشن‌ها چگونه می‌تواند به ابزار جرم تبدیل شود. ما دو دسته از نرم‌افزارها را در اینجا مد نظر داریم. یکی نرم‌افزارهایی که صدای مخاطب را ضبط می‌کند، خواه در حین مکالمه تلفنی خواه خارج از یک تماس تلفنی. نیاز به این پدیده به نحوی افزایش یافته که بسیاری از گوشی‌ها در حال حاضر به صورت پیش‌فرض چنین ابزاری را دارند. دیگر نرم‌افزارهایی که در اینجا آنها را مورد بررسی قرار می‌دهیم نرم‌افزارهایی است که می‌توانند صدا را تغییر دهند. عمده کار این نرم‌افزارها این است که جنسیت صاحب صدا را به ظاهر تغییر دهند و مثلاً صدای زن را به مرد یا بالعکس تبدیل کنند. حال

شماره 48 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 101

سریال ترامپ و توییتر

این قسمت: بلاک کردن کاربران

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گفته به دلیل استفاده از شبکه‌های اجتماعی، و به طور مشخص شبکه توییتر، یک رئیس‌جمهور مدرن است. او مدعی است که با استفاده از حساب کاربری خود در این شبکه توانسته به طور مستقیم و فارغ از شر رسانه‌هایی که به گفته او اخبار جعلی منتشر می‌کنند، به طور مستقیم با مردم جهان و به طور مشخص با بیش از ۱۰۰ میلیون کاربری که حساب کاربری او را دنبال می‌کنند گفت‌وگو کند. با این حال، توییتر برای آقای رئیس‌جمهور بی‌دردسر هم نبوده است. یکی از دردسرها همین اواخر پیش آمد. وقتی برخی از کاربران گفتند که توسط او بلاک شده‌اند و تصمیم گرفته‌اند برای نقض حق آزادی بیان خود به دادگاه پناه ببرند. ابتدای ماه جولای بود که بنیاد نایت برای اصلاحیه نخست قانون اساسی آمریکا (مربوط به آزادی بیان)، که خود از زیرمجموعه‌های دانشگاه کلمبیاست، نامه‌ای برای رئیس‌جمهور آمریکا نوشت و در آن گفت این نامه در واقع صدای کسانی است که توسط او بلاک شده‌اند. بنیاد نایت به رئیس‌جمهور گفت این کار یعنی محروم کردن دیگران از یک مجمع عمومی طراحی‌شده در راستای اهداف اصلاحیه اول قانون اساسی که همان آزادی بیان باشد؛ پس بلاک کردن یعنی محروم کردن از چنین فضایی و خب

شماره 47
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51
شماره 49