نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

حقوق فناوری

36
شماره 36 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 92

ماجراهای ما و فیلترینگ

۳۰ ماه پیش در این ماهنامه (شماره ۹- دی ۱۳۹۲) نوشتم:«یک قصه خیلی باید جذاب باشد که بتوان آن را کش داد، هر روز از آن سخن گفت و خسته هم نشد. هر شب به جست‌وجوی ابعاد تازه‌ای از آن رفت و به امید بعد جدیدی که فردا کشف می‌شود، خوابید.» و بعد از آن در مطلبی بلند «چهار پرده از داستان پالایش محتوای مجازی در ایران» را گفتم. از قوانین و نهادها حرف زدم، رویه موجود در کشور را بررسی کردم، مقایسه‌ای با کشورهای دیگر انجام دادم و دست آخر موضوع فیلترشکن‌ها را به میان کشیدم. ۳۰ ماه از آن زمان می‌گذرد و حالا باز هم بد نیست قصه فیلترینگ در ایران را بازخوانی کنیم. از آن زمان تاکنون اتفاقات مهمی در فضای مجازی کشور ما افتاده است. مثلاً اینستاگرام بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته، تمایل به فیس‌بوک بسیار کم شده و در عوض توئیتر کمی بیشتر روی بورس آمده است. البته توجه به توئیتر به دلیل موضوعی است که شاید بتوان آن را مهم‌ترین اتفاق سایبری تاریخ ایران دانست: ظهور و رشد سرسام‌آور تلگرام؛ اتفاقی که حدوداً حول و حوش اسفند ۱۳۹۳ و فروردین ۱۳۹۴ آغاز شد و حالا در فقدان آمارهای رسمی برخی می‌گویند ۲۰

شماره 36 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 93

چهار نکته درباره ابعاد حقوقی ماجرای تصاویر منتسب به مینو خالقی

مساله خانم حقوقدان زیر ذره‌بین قانون

انتخابات هفتم اسفند ۱۳۹۴ کم حاشیه نداشت. یکی از این حواشی حدود یک ماه بعد به وجود آمد؛ وقتی مینو خالقی منتخب سوم مردم اصفهان توسط شورای نگهبان رد صلاحیت شد. نتیجه اختلاف حقوقی که میان شورای نگهبان و دولت و حتی مجلس شورای اسلامی در خصوص امکان رد صلاحیت پس از انتخابات به وجود آمده بود به آنجا رسید که در نهایت مینو خالقی از رفتن به مجلس شورای اسلامی باز ماند و تعیین تکلیف منتخب مردم اصفهان هم به انتخابات میان‌دوره‌ای در خرداد ۹۶ موکول شد. با این حال آنچه باعث شد مینو خالقی رد صلاحیت شود، موضوعی است که می‌توان ذیل مباحث مربوط به حقوق فناوری اطلاعات از آن سخن گفت.ماجرای رد صلاحیت خانم خالقی آن‌طور که در رسانه‌ها به آن پرداخته شد مربوط به عکس‌هایی بود که در آنها حجاب اسلامی نداشت. در مورد محل انتشار عکس‌ها اگرچه همه در مورد فضای مجازی متفق‌القول بودند اما سه روایت عمده وجود داشت: «به طور کلی در فضای مجازی از طریق یکی از دوستانش»، «از طریق صفحه آزادی‌های یواشکی در فیس‌بوک» و «از طریق کانال تلگرامی به نام قیچی که ادمین آن فردی به نام ح-ط بوده است». هر کدام از این موارد واجد ابعادی در حقوق و

شماره 36 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 94

درس‌های او جی سیمپسون برای ما

قرنطینه معنی ندارد

فصل نخست از سریال American Crime Story یا داستان جنایی آمریکایی به پایان رسیده است. این فصل به روایت ماجرای دادگاه او جی سیمپسون ستاره ورزش فوتبال آمریکایی و نیز هنرمند برخی از فیلم‌ها و برنامه‌های تبلیغی می‌پردازد که به قتل همسر سابق و یک مرد دیگر متهم شده است. فارغ از محتوایی که در این گزارش می‌خواهیم به آن بپردازیم، مشاهده این سریال از آنجایی که دارای فکت‌های زیادی درباره ساختار اجتماعی و حقوقی ایالات متحده است، اکیداً به همه به خصوص به حقوقدانان توصیه می‌شود. سریالی که هیچ کدام از قسمت‌های آن هنگام پخش دست‌اول کمتر از دو و نیم میلیون بیننده در آمریکا نداشته و از سایت معتبر آی‌ام‌دی‌بی هم رتبه ۶/۸ را کسب کرده است.آنچه از این محاکمه در حوزه حقوق فناوری اطلاعات برداشت می‌شود یک موضوع خاص است که شاید در جامعه ایرانی چندان موضوعیتی نداشته باشد اما بد نیست از منظر آینده‌پژوهی در این حوزه به آن پرداخته شود. موضوع این است که به نوشته سایت Law Technology Today محاکمه سیمپسون شروع موضوعی به نام پوشش تلویزیونی دادگاه‌ها بوده است. همان‌طور که در سریال خواهید دید دادگاه‌های سیمپسون به صورت زنده از دادگاه پخش می‌شد و علاوه بر این، این موضوع برای ماه‌ها سوژه

شماره 36 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 95

امنیت قضایی در سایه برنامه‌نویسی

واژه hackathon یکی از لغات تخصصی در حوزه فناوری اطلاعات و کامپیوتر است. این واژه به معنای تجمع متمادی (مثلاً ۴۸ ساعته) از برنامه‌نویسان کامپیوتری برای کار جمعی روی یک برنامه مشخص است. معمولاً در چنین برنامه‌هایی تلاش می‌شود چه در قالب کار گروهی چه در قالب یک مسابقه، نرم‌افزارهایی مطابق هدف برگزارکننده این مراسم نوشته و تولید شود. حال جالب است بدانید جامعه حقوقی اسکاتلند در یک اقدام نادر نخستین برنامه هکیتون را برای رشته حقوق و امور قضایی تاسیس کرده که این برنامه بناست روزهای ۱۷ تا ۱۹ ژوئن امسال برگزار شود (احتمالاً هنگامی که نشریه به دست شما می‌رسد این برنامه برگزار شده است) اهمیت این ماجرا از آنجاست که تاکنون در صفحات حقوقی پیوست تلاش کرده بودیم از زاویه حقوق به تکنولوژی و فناوری‌های ارتباطی بپردازیم اما جالب است خبر و گزارشی که آن را بیان کردیم و در سایت لیگال تکنولوژی بازتاب پیدا کرده تلاش دارد از زاویه فناوری اطلاعات نگاهی به حقوق داشته باشد. موضوع اصلی این برنامه کم کردن فشارهایی است که برای دسترسی به خدمات قضایی روی شهروندان قرار دارد. در بیان توضیح این مطلب گفته شده:«مشابه وضعیتی که در بسیاری از خدمات عمومی داریم، سیستم خدمات قضایی هم با محدودیت‌های جدی

شماره 36 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 96

چرا و چگونه تایم وارنر به کم‌فروشی در اینترنت متهم شد

سرعت اینترنت حالا دیگر یکی از شاخص‌های اصلی برای بررسی وضعیت یک فرد و جامعه است. در شرایطی که جهان به سمت شناسایی حقی برای دسترسی بشر به اینترنت پرسرعت می‌رود و حتی در برخی نقاط این کار پایان پذیرفته است، استفاده از اینترنت دایال‌آپ یا سیستم Edge در تلفن همراه با آن سرعت‌ نزدیک به حلزون‌شان، می‌تواند عقب‌ماندگی فرد و نیز ناتوانی دولت در ایجاد زیرساخت‌های مهم ارتباطی در کشور را نشان دهد. در این شرایط یکی از دعواهای همیشگی کاربران و شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات اینترنتی در کشور ما موضوع سرعت اینترنت بوده است. در حالی که در روزهای نخست ارائه ADSL عدم ارائه سرعت‌های بالا به همگان مساله بود حالا دو چیز مهم‌ترین نارضایتی کاربران از فضای ارائه اینترنت در کشور را تشکیل می‌دهد: نخست اینکه اینترنت گران است و دوم اینکه سرعت‌هایی که ادعا می‌شود در عالم واقع به مشتری عرضه نمی‌شود.تایم وارنر یکی از شرکت‌های بزرگ در زمینه ارتباطات کابلی است که ۲۶ سال سابقه فعالیت در آمریکا دارد. این شرکت در امور ارتباطی و مخابراتی فعالیت می‌کند و درآمد سالیانه آن در سال گذشته حدوداً ۲۹ میلیارد دلار بوده است. این شرکت به تازگی با ادغام در دو شرکت چارتر و برایت هاوس نت‌ورکز، نام

شماره 36 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 97

همه دردسرهای متشکرم

دعوای یک بانک و یک شرکت مخابراتی بزرگ بر سر یک شعار تبلیغاتی چه نتیجه‌ای خواهد داشت؟«ای‌تی اند تی» (AT&T). این نام بزرگ‌ترین اپراتور تلفن ثابت و دومین اپراتور بزرگ تلفن همراه در ایالات متحده است. آمارها نشان می‌دهد سال میلادی گذشته نزدیک به ۱۴۷ میلیارد دلار درآمد داشته و در لیست ۵۰۰ شرکت برتر آمریکا که اخیراً توسط نشریه «فورچون» معرفی شده، در رده دهم قرار گرفته است. با این حال این شرکت بزرگ که تعداد کارمندان آن فاصله چندانی با ۳۰۰ هزار نفر ندارد هم‌اکنون با یک مشکل مضحک و شاید بتوان گفت مسخره روبه‌رو شده است؛ مشکلی بر سر کلمه «متشکرم» ماجرا از روزی شروع می‌شود که شرکت AT&T کمپین تبلیغاتی‌ای با عنوان AT&T thanks یا «ای‌تی اند تی تشکر می‌کند» برای مشتریان ویژه خود راه‌اندازی می‌کند. بانک «سی‌تی گروپ» در یک بیانیه در واکنش به این کمپین گفته اقدام شرکت بزرگ مخابراتی AT&T، اقدامی غیرقانونی است و طی آن حقوق علامت تجاری بانک «سی‌تی گروپ» نادیده گرفته شده. بیانیه این بانک می‌گوید:«برای سال‌ها «سی‌تی گروپ» از علائم تجاری‌ای استفاده کرده که تشکیل‌شده یا شامل واژه «تنک یو» بوده است. مثل «تنک یو»، «سی‌تی تنک یو»، «سی‌تی بیزنس تنک یو»، «تنک یو فرام سی‌تی» و «تنک یو

شماره 36 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 98

دردسر پیشنهادهای شرم‌آور گوگل به ما

مقاله‌ای که پیش رو دارید ترجمه دو بخش نخست از مقاله بلندبالای استاورولا کاراپاپا (Stavroula Karapapa) استاد حقوق دانشگاه ریدینگ و ماریزیو بُرقی (Maurizio Borghi) استاد دانشگاه بورن ماوث است که با عنوان «مسئولیت موتور‌های جست‌وجو در قبال پیشنهادهایی که به صورت اتوماتیک کامل می‌شوند: شخصیت، حریم خصوصی و قدرت الگوریتم» در شماره ۲۳ از نشریه حقوق فناوری اطلاعات دانشگاه آکسفورد منتشر شده و برای آغاز بحث در این زمینه فوق‌العاده تازه مناسب است:این مقاله مربوط است به مسئولیت موتورهای جست‌وجو برای پیشنهادهای جست‌وجویی که به وسیله الگوریتم تولید می‌کنند؛ مثلاً از طریق کارکردی که سیستم کامل کردن خودکار (Autocomplete) گوگل دارد. با تعدادی از پرونده‌هایی که در محضر دادگاه‌های کشورهای مختلف مطرح شده است، سرویس جست‌وجوی فوری گوگل می‌تواند یک مثال پارادایمیک باشد؛ جایی که آزادی اطلاعات و منافع شخصی ممکن است در جهان آنلاین در تضاد قرار بگیرند. این ویژگی فنی که حالا دیگر به طور عمومی در همه مدل‌های جست‌وجو ارائه شده به معنای افزایش سرعت پروسه وارد کردن یک کلمه برای جست‌وجو با پیشنهاد دادن حرف یا حروفی است که یک کاربر می‌خواهد تایپ می‌کند قبل از اینکه کاربر، آن مورد جست‌وجو را در نوار جست‌وجو تکمیل کند. از طریق این پیشنهادات کلمات ممکن است به

شماره 36 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 101

صدور مجوز نخستین تلویزیون خصوصی در کشور

چهارم خردادماه امسال روزنامه‌ای رسمی متن اساسنامه موسسه جهانی ولایت را منتشر کرد که این اساسنامه رسمیت قانونی پیدا کند تا آن‌طور که در ماده ۲ قانون مدنی آمده است «۱۵ روز پس از انتشار در سراسر کشور لازم‌الاجرا» شود. آنچه در روزهای نخست به چشم مردم و رسانه‌ها آمد، موسس این موسسه جهانی بود که طبق ماده ۷ اساسنامه این موسسه «مرجع عالی‌قدر حضرت آیت‌الله‌العظمی ناصر مکارم شیرازی (دام‌ظله‌العالی)»‌ است. در مقدمه مطلب هم آمده این موسسه «به ‌منظور ترویج و اشاعه فرهنگ و هنر اصیل اسلامی، کمک به رفع نیازهای پژوهشی، آموزشی، فرهنگی و رسانه‌ای در زمینه قرآن و اهل بیت (علیهم‌السلام) و پاسخگویی به شبهات و سوالات و دفاع از اندیشه‌های متعالی اسلام» تشکیل می‌شود. اما مهم‌تر از موسس و هدف تشکیل این موسسه، مندرجات ماده ۵ اساسنامه بوده که اهمیت کلیدی داشت؛ جایی که طبق بند سوم «تاسیس و راه‌اندازی شبکه‌های ماهواره‌ای و رسانه‌های دیجیتالی در خارج از کشور» و طبق بند چهارم «تولید و تامین برنامه‌های سمعی و بصری و دیجیتالی در راستای اهداف و طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران» جزو فعالیت‌هایی قرار داده شده که در راستای اهداف موسسه انجام خواهد شد.این در حالی است که شورای نگهبان در تفسیر اصول ۴۴ و ۱۷۵

شماره 36 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 100

حاشیه‌نویسی‌های حقوقی بر مصوبه اخیر شورای عالی فضای مجازی

بار سنگینی که دولت روحانی روی دوش خود گذاشت

«شورای عالی فضای مجازی در جلسه هشتم خرداد سال جاری خود مقرر کرد همه شبکه‌های پیام‌رسان برخط فعال کشور ظرف یک سال آینده انبارش یا ذخیره‌سازی داده‌های (دیتا) خود را در داخل کشور انجام دهند. در این جلسه شرکت‌های خارجی پیام‌رسان فعال در داخل (بخوانید تلگرام) برای ادامه فعالیت خود ملزم خواهند شد همه اطلاعات و فعالیت‌های مرتبط با شهروندان ایرانی را به داخل منتقل کنند.» در ادامه این جلسه و «در پی بررسی وضعیت پیام‌رسان‌های اجتماعی با تکیه بر رهنمودها و دغدغه‌های مقام معظم رهبری در مرکز ملی فضای مجازی، سند در اولویت قرار دادن این مباحث در جلسه بررسی و بخش‌هایی از آن، توسط اعضای شورا تصویب شد. بر این اساس مقرر شد به تدریج طی یک دوره گذار یک‌ساله، شبکه‌های پیام‌رسان بومی در داخل ادامه یابد و با حمایت و ارائه تسهیلات به این شبکه‌ها، شرایط رقابتی با شبکه‌های برخط خارجی فراهم شود».در لابه‌لای این خطوطی که مصوبه اخیر شورای عالی فضای مجازی را برای ما بیان می‌کند می‌توان گزاره‌های کلان‌تری را مشاهده کرد و البته در انتقادات و حواشی هم پیرامون این مصوبه شنیده شد چنین گزاره‌هایی را باید یافت. این گزارش تلاش دارد که این گزاره‌ها و پیام‌های کلان را واشکافی کند. نخست اینکه باید

شماره 35
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46
شماره 37