نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

حقوق فناوری

34
شماره 34 حقوق فناوری درسنامه صفحه 94

درس‌های وارثان استیو جابز برای ما

اپل غول دنیای فناوری، از آخرین ماه سال گذشته میلادی تاکنون درگیر اختلافی با مقامات قضایی و پلیس آمریکا بر سر رمزگشایی از یک دستگاه آی‌فون ۵C بوده است؛ ماجرایی که درس‌های متعددی از حیث حاکمیت قانون و رعایت حقوق بشر داشته است. ماجرا به طور خلاصه این است که بعد از کشتار در سن برناردینو که به اعضای گروه‌های تکفیری نسبت داده شد، مقامات مسئول در امر تحقیق پیرامون این کشتار از اپل خواستند در رمزگشایی گوشی آی‌فون یکی از مظنونان حمله به آنها کمک کند. این درخواست بعداً با یک قرار قضایی به این شکل تغییر کرد که حتی در صورت عدم همکاری اپل، مقامات پلیس بتوانند از طرف سومی برای شکستن این قفل استفاده کنند. پس از اینکه به شکل نامعلومی، مسئولان پلیس توانستند قفل این گوشی را بشکنند، کار دیگر به دعوایی قضایی علیه اپل نکشید چرا که اپل در طول همه این مراحل حاضر نشده بود با پلیس و مقامات قضایی همکاری کند و حتی الان ممکن است با شکایت قضایی، مدعی شود که آنها باید شیوه شکستن قفل را اعلام عمومی کنند. حال بیایید با هم درس‌های این ماجرا را مرور کنیم. نخستین درس، بدون شک حاکمیت قانون است. حاکمیت قانون در یک معنا،

شماره 34 حقوق فناوری درسنامه صفحه 95

درس‌هایی از موساک فونسکا

تعلیق بین حریم خصوصی و آزادی بیان

موساک فونسکا شرکتی که تا همین چند ماه پیش کمتر فرد معمولی‌ای بود که آن را می‌شناخت، حالا گرفتاری عظیمی برای خود و البته مشتریانش ایجاد کرده است. درز ۵/۱۱ میلیون سند از این شرکت، که گفته شده توسط فردی به نام «جان دو» به روزنامه «زوددویچه تسایتونگ» ارسال شده است، باعث شده نام مقامات سیاسی و چهره‌های مشهور زیادی به میان بیاید که از خدمات این شرکت برای نقل و انتقالات غیرقانونی پول و فرار مالیاتی استفاده کرده‌اند. آنچه در این خصوص از منظر فناوری اطلاعات و حقوق فاوا مهم است، تعارضی است که میان دو ارزش در این پرونده به چشم می‌خورد. بارها در مطالب فرم حقوقی گفته شده حقوق فنی برای تعارض میان ارزش‌ها و منافع گوناگون ماست. در پرونده‌ موساک فونسکا هم دو ارزش حریم خصوصی رعایت قانون با ارزش حق آگاهی مردم از عملکرد رهبرانی که انتخاب کردند، تضاد پیدا کرده است. البته در کنار این مساله ارزش‌های دیگری مثل رعایت قانون و تساوی شهروندان در انجام تکالیف مالیاتی نیز با هم تعارض دارد اما به نظر می‌رسد اختلاف اصلی بین حریم خصوصی و حق آگاهی مردم که از لوازم حق آزادی بیان یا حق انتخاب است، باشد. حال برای اینکه این تعارض درک شود

شماره 34 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 96

دامین‌خواران مشغول کارند

کسانی که با دامین و تجارت مربوط به آن آشنایی دارند می‌دانند که در این صنعت، اصطلاحی به نام متصرفان سایبری (Cybersquatters) وجود دارد که با کمی طنز و مطایبه و پیروی فضای رسانه‌ای این روزهای کشور، می‌توان در ادامه زمین و دریا و کوه و حتی موزه، آن را دامین‌خواری نامید. متصرفان سایبری کسانی هستند که دامین‌های مربوط به شرکت‌ها و برندهای معروف را تصاحب می‌کنند و سپس با قیمتی گزاف به خود آنها می‌فروشند. برای اینکه چنین سوءاستفاده‌هایی باب نشود، مرجع ثبت و تنظیم مقررات دامین‌ها (ICANN) مجموعه قواعدی در خصوص حل اختلاف در این زمینه تدوین کرده که به آن UDPR گفته می‌شود (مخفف Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy). «داو ایزنبرگ» موسس موسسه حقوقی «Gigalaw» و یکی از بزرگ‌ترین وکلای اینترنتی به خصوص در حوزه دامین، در مطلبی به سه راهبرد متصرفان حقوقی برای کسب سود از موسسات بزرگ پرداخته که با هم آنها را مرور می‌کنیم. در میانه دهه ۱۹۹۰ کار متصرفان سایبری این شده بود که از غفلت مدیران شرکت‌های بزرگ و حتی بعضاً ناآگاهی کلی آنها درباره پدیده اینترنت سوءاستفاده و دامین‌هایی دقیقاً مشابه برندهای معروف ثبت کنند. کار آن‌قدر بالا گرفت که «جوشا کوییتنر» (Joshua Quittner) نویسنده مجله وایرد (Wired) دامین mcdonalds.com

شماره 34 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 97

روبات‌های حقوقدان؟! شوخی می‌کنید

یان نولان (Ian Nolan) که سابقه طولانی در حقوق فناوری دارد و در حال حاضر مدیر شرکت برایت فلگ (Brightflag) است که در حوزه تحلیل داده برای حقوقدانان فعالیت می‌کند، گزارشی در بخش پالس لینکدین نوشته که موضوع آن، آینده هوش مصنوعی و اتوماسیون در حقوق است. او در عنوان این نوشته، با حالتی توأم با تعجب و سوال پرسیده آیا با روبات‌های حقوقدان طرف خواهیم بود؟آیا ما در آینده، با روبات‌های حقوقدان، قاضی‌های برخط، میانجی‌گران مکانیکی و وکلای اندرویدی روبه‌رو خواهیم بود؟ اگر سرتیتر رسانه‌های چند وقت اخیر را بخوانید این تصور را خواهید داشت. سال پیش هم در دوبلین (استرالیا)، یک کنفرانس علمی هشدار داد یا باید وکلا از دستمزد خود بکاهند یا آینده‌ای در پیش خواهند داشت که در آن روبات‌ها حرف اول و آخر را می‌زنند. در واقع رسانه‌ها یورش روبات‌ها را از زمان آی‌بی‌ام واتسون (IBM’s Watson) پیش‌بینی کرده‌ بودند. واتسون یک سوپرکامپیوتر بود که می‌توانست به سوال‌ها پاسخ دهد و در یک مسابقه نمایشی در سال ۲۰۱۱ به دو مشکل بغرنج حقوقی پاسخ داده بود. اما فقط رسانه‌ها نیستند که این‌گونه فکر می‌کنند. بسیاری از افرادی که در این عرصه فعالیت دارند، آینده مشابهی را پیش‌بینی می‌کنند. حدود نیمی از مدیران دفاتر حقوقی که

شماره 34 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 98

مسدودکنندگان تبلیغات، چالش حقوقی جدید روزنامه‌های آمریکایی

فایننشال تایمز روزنامه معتبر اقتصادی گزارشی از نرم‌افزارهای جدید مسدودسازی تبلیغات و واکنش تولیدکنندگان محتوا و منتشرکنندگان آگهی‌ها تهیه کرده که به نظر می‌رسد آغاز یک دعوای بزرگ حقوقی باشد. فعلاً کمی با ماجرا دست و پنجه نرم کنیم تا ببینیم ماجرایی که این روزها در حد تهدید با نامه‌های قانونی در حال پیگیری است، آیا در ادامه به یک پرونده تاریخساز تبدیل خواهد شد یا نه. روزنامه‌های آمریکایی من‌جمله نیویورک تایمز، واشینگتن پست و وال‌استریت ژورنال، این زنگ خطر را به صدا درآوردند که نرم‌افزارهای جدیدی که برای مسدود کردن پیام‌های تبلیغاتی به بازار آمده، تعهد کرده‌اند تبلیغات منتشرکنندگان را با تبلیغات خود جابه‌جا کنند و ضمناً به خوانندگان در عوض آن‎ها بیت‌کوین (پول مجازی) بپردازند. این برنامه مسدودسازی تبلیغات، محصول شرکت بریو (Brave) است؛ یک مرورگر وب که امسال به وسیله برندان ایچ (Brendan Eich) موسس و مدیر سابق موزیلا طرحی شده است. موزیلایی که خود یک رکن اساسی در جامعه نرم‌افزارهای طراحی باز بود. بریو در نسخه‌های موبایل‌ و کامپیوترهای دسکتاپ عرضه‌ شده و دنبال‌کننده‎‌ها (tracker) و تبلیغات بازرگانی را مسدود می‌کند.حال این شرکت می‌خواهد ویژگی‌ای معرفی کند که در آن تبلیغات موجود در سایت‌ها با تبلیغات دیگری از شبکه تبلیغی خود بریو جابه‌جا می‌شود. این شرکت

شماره 34 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 99

10 زن برتر فعال در حقوق فناوری اطلاعات سال 2016 چه کسانی هستند

علیا مخدرات کاخ قانون و فناوری

این یک راز نیست که زنان اغلب در صنایع مختلف نادیده انگاشته شده و به عنوان نمایندگان آن صنعت معرفی نمی‌شوند. حقوق به طور عام و حقوق فناوری اطلاعات به طور خاص نیز از این قاعده مستثنی نیست. با این حال یکی از ارزش‌های اساسی کانون وکلای ایالات متحده آمریکا این است که تکثر (جنسیتی) را مورد توجه خود قرار دهد. بخش مربوط به اقدامات حقوقی کانون هم تلاش می‌کند این موضوع را در حقوق فناوری اطلاعات تقویت کند. امسال تقریباً ۳۰ درصد از تمام اعضای کارگروه حقوق فناوری اطلاعات تک‌شوی کانون وکلا (TECHSHOW) زن بودند و تقریباً نیمی از اعضای برنامه تک‌شو هم از زنان تشکیل شده‌اند. از سوی دیگر می‌دانیم که از موسسان و مدیران عامل شرکت‌های بزرگ فناوری گرفته تا صاحبان کسب‌ و کارهای کوچک، زنان تاثیر بزرگی در حقوق فناوری اطلاعات داشته‌اند. در مسیر پیشرفت برای رسیدن به آن تنوع و تکثر جنسیتی، مرکز منابع حقوق تکنولوژی (Legal Technology Resource Center) مفتخر است لیست زنان حقوق فناوری اطلاعات سال ۲۰۱۶ را اعلام کند. هدف ما این است که از زنان حاضر در فضای حقوق فاوا تقدیر کنیم و زنان بیشتری را تشویق کنیم که به این جرگه بپیوندند. لیست زنان حقوق فناوری اطلاعات امسال ما شامل

شماره 34 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 100

ابعاد حقوقی نظریه بازار پیام

آغازِ پایانِ حقوق فاوا؟

دکتر محسنیان‌راد محقق ایرانی حوزه ارتباطات، سال ۱۳۸۴ اقدام به نگارش مقاله «بازار پیام و ارتباطات میان‌فرهنگی» کرد. او البته مدتی پیش از این زمان اقدام به ارائه آن در مجامع علمی کرده بود. این نظریه قصد دارد توضیح جدیدی از ارتباطات میان‌فرهنگی در جهان ارائه کند. این گزارش کوتاه با بهره‌گیری از این اثر علمی دکتر محسنیان‌راد قصد دارد ابعاد حقوقی این نظریه را زیر ذره‌بین بگیرد. به نظر می‌رسد مهم‌ترین برآیند از نظریه محسنیان‌راد، تضعیف حاکمیت در عرصه‌های ملی و بین‌المللی است که خود مهم‌ترین رکن برای قانون‌ و مقررات‌گذاری در همه حوزه‌ها من‌جمله حوزه رسانه است. مختصری از نظریه بازار پیام دکتر محسنیان‌راد در مقاله بازار پیام و ارتباطات میان فرهنگی خود معتقد است نظام ارتباطات میان فرهنگی تا قرن ۱۳ میلادی به صورت چندقطبی بوده و از قرن چهاردهم، عصر سلطه «یک‌قطبی» آغاز و با تحولاتی چند به دوران جهانی ‌شدن یا به تعبیر هربرت شال مک‌لوهان، به دوران زندگی انسانی در دهکده جهانی رسیده است. این نظریه در ادامه می‌گوید وضعیت حاضر یک دوره در حال گذار است و طی چند دهه آینده ویژگی‌های دهکده جهانی تغییر خواهد کرد و عصر جدیدی آغاز خواهد شد که نویسنده به دلیل مشابهت نسبی ویژگی‌های آن با ساز

شماره 34 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 101

نگاهی به رویکرد مجالس ایران در جرم‌انگاری افشای تصاویر خصوصی

هوا را از من بگیر اما عکس‌هایم را نشان نده

قانون، محصول تدبیر قانونگذار برای رفع یک نیاز اجتماعی و حفظ منفعت همگانی است. حال که به برکت تکنولوژی‌های نوین، میزان ثبت و به تبع انتشار تصویر در جهان افزایش یافته، مساله نقض حریم خصوصی و هتک حیثیت آدمی به وسیله انتشار تصاویر خصوصی او نیز به یک مساله برای شهروندان و دولت‌ها تبدیل شده است. در این مقاله پس از شناخت مبانی دولت‌ها برای قانونگذاری در این حوزه (حفظ اخلاق عمومی و صیانت از عفت، صیانت از حریم خصوصی و صیانت از مالکیت فکری) به بررسی مبنای نظام قانونی ایران در این خصوص پرداخته شده و از این روست که سیر قانونگذاری برای انتشار تصاویر در ایران را مورد بررسی قرار داده تا در نهایت چرایی جرم‌انگاری انتشار تصویر خصوصی را از منظر قانونگذار ایرانی درک کند. طرح مساله می‌دانیم قانونگذار فرضاً عنصری حکیم است که کار عبث انجام نمی‌دهد. از این روست که گفته می‌شود «هر قانون از آن رو وضع می‌شود که مشکلی را حل و فصل کند یا از بروز مشکل ممانعت به عمل آورد. بنابراین قانونگذار همواره باید بدین نکته توجه داشته باشد که آنچه انشا می‌کند حاصل کدام ضرورت است». از سوی دیگر می‌دانیم هیچ ضرورتی بالاتر از منفعت عمومی نیست که قانونگذار باید

شماره 34 حقوق فناوری قفسه صفحه 104

منتظر چه کتابی هستید؟

قفسه تلاش می‌کند نگاهی به کتب و مقالات جدید داشته باشد که در عرصه حقوق فناوری اطلاعات در سطح جهان منتشر خواهد شد. این یعنی کتب و مقالاتی که در این صفحه از آنها مطلبی می‌خوانید هنوز به بازار عرضه نشده است. ما این کار را انجام می‌دهیم تا ضمن آینده‌پژوهی در حوزه حقوق فناوری اطلاعات -که خوب یا بد یک حوزه وارداتی و غیربومی در جامعه ماست- نگاهی هم به نتایج تحقیقات تازه در این زمینه‌ها داشته باشیم و هر چه سریع‌تر بتوانیم علم روز دنیا در این عرصه را به کشور منتقل و پس از بومی‌سازی از آن استفاده کنیم. تاثیر فاوا بر قراردادهای بین‌المللی نخستین کتابی که در قفسه این ماه به شما معرفی می‌کنیم «نظم جهانی فراقانونی: چگونه فناوری‌های اطلاعاتی و ارتباطی، روابط قراردادی را در تجارت بین‌المللی تسهیل کردند» نام دارد که از سری مطالعات بین‌المللی در نظریه حقوق خصوصی منتشر شده است. نویسنده این کتاب توماس دیتز بوده که استاد جامعه‌شناسی و مطالعات و سیاستگذاری محیط زیستی و همچنین قائم‌مقام موسسه مطالعات زیست‌محیطی در دانشگاه میشیگان استیت است. این کتاب ۲۷۰ صفحه‌ای توسط انتشارات هارت پاییز امسال منتشر خواهد شد و در حال حاضر با قیمت ۴۲ دلار (تقریباً معادل ۱۳۰ هزار تومان) قابل

شماره 33
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51
شماره 35