نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

حقوق فناوری

29
شماره 29 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 86

بررسی قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان از منظر حقوق فناوری اطلاعات

IT چگونه به کمک انتخابات آمد

باید پذیرفت قدرت بهره‌برداری دولت‌ها در مفهوم کلان، از امکانات و ابزارهای جدید تا حد زیادی وابسته به دانش و مهارت کلی آنها در استفاده از این ابزارهاست. «استفاده» در اینجا معنایی وسیع‌تر از صرف به‌کارگیری دارد و عواملی چون استفاده ایمن از امکانات و ابزارهای جدید، لزوم وجود قوانین در تنظیم به‌کار‌گیری این ابزارها و وجود کارشناسان خبره در این حوزه، همگی ملازم و همراه آن هستند. از این روست که در بسیاری از نظام‌های سیاسی و بنا بر نوع سیستم‌های انتخاباتی آنها، استفاده از فناوری اطلاعات در ابعاد گسترده و مهمی صورت می‌گیرد. در برخی نظام‌ها افراد برای شرکت در انتخابات نیازمند ثبت‌نام پیش از روز انتخابات هستند و تنها افرادی که قبلاً ثبت‌نام کرده‌اند می‌توانند در انتخابات شرکت کنند. امروز فرآیند ثبت‌نام پیش از انتخابات در این‌گونه نظام‌ها به صورت اینترنتی انجام‌ می‌شود. همچنین در برخی نظام‌های انتخاباتی در دنیا فرآیند اصلی رای‌گیری یا ثبت‌نام از نامزدهای انتخاباتی با استفاده از فناوری‌های جدید علی‌الخصوص ابزارهای اینترنتی صورت می‌گیرد. در جمهوری اسلامی ایران، با گذشت زمان و توسعه ابزارها و فناوری‌های جدید، همگام با سایر کشورهای دنیا تلاش شده زیرساخت‌های مناسب برای بهره ‌بردن از این فناوری‌ها فراهم شود. شاید از همین روست که قانونگذار در آیین‌نامه اجرایی

شماره 29 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 88

مالکیت فکری عکس‌های سلفی هنرمندان با بررسی یک کیس واقعی

کار را که کرد، آن که تمام کرد

عکس سلفی شما با دوستان‌تان ممکن است موضوع حق کپی‌رایت قرار گیرد. حداقل، استدلالات حقوقی سلبریتی‌هایی چون جنیفر لارنس، اسکارلت جوهانسون، کارا دلوین و خیلی افراد سرشناس دیگر بعد از افشا شدن عکس‌های شخصی‌شان در اینترنت حاکی از این است. هکرها به طور محرمانه به فضای ابری ذخیره‌سازی دستگاه‌های الکترونیکی این افراد دست پیدا کردند و ناگهان در طول چند ماه گذشته به انتشار عکس‌های شخصی ستارگان مبادرت کردند. حالا ستارگان، خود را در لباس حمایتی کپی‌رایت و حقوق جزا به منظور مقابله با کلاهبرداران و ارائه‌دهندگان خدمات اینترنت که این «نشتی» را فراهم آوردند، می‌پوشانند.واضح است هکرهایی که مسئول این نوع حملات هستند، بسته به روشی که عکس‌ها را به دست آورده‌اند قابل تعقیب کیفری هستند. کریستوفر چنی-یکی از هکرهای چنین عکس‌هایی از افراد سرشناس- به خاطر نقشش در چنین حمله‌ای طی سال ۲۰۱۰، به عنوان مجرم در ۹ جرم شناخته و به ۱۰سال زندان محکوم شد! او در جرائم مختلفی گناهکار شناخته شد از جمله دسترسی غیرمجاز به یک کامپیوتر رمزگذاری‌شده، آسیب زدن بدون اجازه به یک کامپیوتر محافظت‌شده و استراق سمع؛ که هر کدام از اینها حداکثر پنج سال یا بیشتر مجازات حبس دارد. در برابر بیشتر شاکیان، مسئولیت کیفری هکرها شناسایی می‌شود ولی آیا مسئولیتی متوجه

شماره 29 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 89

آیا تحریم فناوری اطلاعات ایران، نوعی تحریم هدفمند بود؟

هوشمندهای بی هوش

موضوع تاثیرات تحریم در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران همچون سایر صنایع به صورت کلی و همه‌جانبه بوده است. از زمان آغاز فشارهای تحریم، فعالان در تمام سطوح از جمله واردات تجهیزات و ابزار تکنولوژی اطلاعات و در تمام زیرشاخه‎های آن همچون سخت‎افزار، نرم‎افزار، اینترنت، شبکه و تجهیزات مخابراتی با مشکلاتی مواجه بوده‌اند. اگر بخواهیم مصداقی‎تر به موضوع نگاه کنیم، در حوزه‎ای همچون نرم‎افزار دسترسی به جدیدترین نسخه‌های پیشرفته نرم‌افزار و محیط‌های تحت وب، متن‌بازها و توسعه‎دهندگان این فضا به دلیل تحریم‎های پی در پی در کشور به آسانی امکان‎پذیر نبود. حتی در بخش فضای مجازی و اینترنت، فقدان دسترسی به امکانات بسیاری از سایت‎های پراهمیت، در کسب و کار تاثیرات منفی به جا گذاشته است. تاثیر دیگر تحریم‌ها در حوزه فناوری اطلاعات این بوده است که بسیاری از سرویس‌های سایت‌هایی مانند گوگل، مایکروسافت و اپل از طریق IP آدرس ایران غیرقابل دسترسی بود و بنابراین افراد با استفاده از فیلترشکن‌ها می‌توانستند به این اطلاعات دسترسی پیدا کنند که همین امر سرعت کار را پایین می‌آورد. البته باید توجه داشت بر اساس قطعنامه‌های ۱۶۴۹ (۲۰۰۶)، ۱۷۳۷ (۲۰۰۶)، ۱۷۴۷ (۲۰۰۷)، ۱۸۰۳ (۲۰۰۸) و ۱۹۲۹ (۲۰۱۰) شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران، کشورها متعهد شده‌اند مانع ارائه یکسری از خدمات

شماره 29 حقوق فناوری آن‌سو صفحه 90

نظری از دریچه حقوق به دنیای روباتیک

مقررات‌گذاری برای انسان‌های صفر و یکی

انسان همواره به دنبال راهی برای تحقق آرزوها و خیالات خود بوده است. اگر روزی پرواز انسان تنها در کتاب‌های داستانی و نقاشی‌های رنگارنگ به تصویر کشیده می‌شد، نهایتاً زمانی رسید که پس از پیمودن مسیری خطرناک، انسان راهی به دل آسمان پیدا کرد. شاید به جرات بتوان گفت پرواز، فتح بابی برای پیوند همیشگی علم، هیجان و قدرت‌طلبی در زندگی بشر بوده است. با این حال روبات‌ها، به ویژه نوع خودمختار آنها، چندین دهه است که به نماد بلندپروازی انسان درآمده‌اند.هر روز روبات‌ها در انواع مختلف و کاربردهای گوناگون طراحی و تولید می‌شوند. اکثر حوزه‌های زندگی بشر، زیر ذره‌بین متخصصان روباتیک قرار گرفته‌اند و بدین ترتیب هوش مصنوعی به کمک انسان آمده است. روبات‌ها مختص زمان جنگ و صلح، محیط خانه یا اجتماع، فضای آسمان، زمین و دریا نیستند؛ حتی سیاره‌های دیگر میزبان این اشیای بی‌جان اما باهوش هستند. عرصه‌های پزشکی، آموزشی، حمل و نقل، سرگرمی و از همه مهم‌تر نظامی، هر لحظه شاهد ورود محصول جدید روباتیک هستند که مزایای قابل توجهی را برای مصرف‌کنندگان خود به همراه دارند. با این حال انسان هیچ‌گاه به ساخته‌ دست خود اعتماد نداشته است. از این رو همواره با طراحی، ساخت و تولید روبات‌های هوشمند و نیمه‌هوشمند، افرادی بوده‌اند که از

شماره 29 حقوق فناوری آن‌سو صفحه 92

آزادی یا ممنوعیت ارتباطات در فضای مجازی؛ مساله این است

آیا اینترنت هم حق مسلم ماست؟

اگرچه اینترنت و استفاده از آن از دهه ۱۹۶۰ شروع شده‌ اما استفاده فعلی از آن در سراسر جهان و میان گروه‎های سنی مختلف، و نیز تلفیق آن با تمام جنبه‎های زندگی مدرن بشری، در سال‌های اخیر بی‌سابقه بوده است. طبق برآوردهای اتحادیه بین‎المللی مخابرات، تعداد کلی کاربران اینترنتی در سراسر جهان تا پایان سال ۲۰۱۵ به بیش از سه میلیارد کاربر می‌رسد. تعداد کاربران فعال فیس‌بوک [Facebook] بزرگ‌ترین شبکه آنلاین اجتماعی، بین سال‎های ۲۰۰۹ و ۲۰۱۵، از ۱۵۰ میلیون به یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون کاربر افزایش یافته است. از این رو می‌توان گفت اینترنت از قوی‎ترین ابزارهای قرن بیست و یکم برای ایجاد شفافیت هر چه بیشتر در عملکرد قدرتمندان، دسترسی به اطلاعات و همچنین تسهیل مشارکت فعال شهروندان در ایجاد جوامع دموکراتیک به شمار می‌رود. از آخرین نمونه‌هایی که می‌توان به ‌عنوان نقش عمده‎ اینترنت در بسیج کردن توده‎های مردم برای مطالبه عدالت، برابری، پاسخگویی و رعایت حقوق بشر نام برد، موج تظاهرات در کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا طی سال ۲۰۱۰ است. اینترنت به مثابه یک حق با توجه به این قدرت و فراگیری، از منظر سازمان ملل فراهم کردن امکان دسترسی به اینترنت برای کلیه افراد با اعمال حداقل محدودیت ممکن در دسترسی به مطالب

شماره 29 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 94

مجازات جایگزین حبس کلید جرائم رایانه‌ای

اگرچه نگاه ابتدایی به مجازات منحصر در عاملی برای بازدارندگی و سرکوب اعمال مجرمانه بود، دهه‌هاست دولت‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که پاسخ‌های دستگاه حاکمیتی به رفتارهای مجرمانه می‌تواند طیف متنوع‌تری را شامل شود که از اصلاح و بازپروری مرتکب تا ترمیم آسیب‌های وارده به جامعه و بزه‌دیده در ذیل آن قرار می‌گیرد. در این نگاه مجازات منحصر در حبس ـ آن هم حبس توام با تخفیف و مشقت ـ نیست. این رویکرد به تبع تحولات نظری و نوآوری‌های نظام‌های حقوقی به نظام حقوقی ایران نیز وارد شد و ردپای پاسخ‌های غیرکیفری و اصلاحی یا ترمیمی به جرم را می‌توان پراکنده در قوانین مختلفی که به ویژه در دهه‌ ۸۰ به تصویب رسید، مشاهده کرد. پیش از آن در دهه‌ ۳۰ خورشیدی، نهادهایی چون تعلیق اجرای مجازات (همراه با تعیین دوره‌ مراقبت و الزام به اجرای دستورهای اصلاحی طی آن دوره) و آزادی مشروط پس از طی مدتی از حبس، به قانون مجازات عمومی راه یافته بود که پس از انقلاب نیز در قوانین بعدی از جمله قانون مجازات ۱۳۷۰ با تغییراتی به حیات خود ادامه داد. در این میان، ماده ۲ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در‌ موارد معین (۱۳۷۳) نیز دادگاه را مکلف کرد

شماره 28
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46
شماره 30