نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

خدمت و تجارت

29
شماره 29 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 66

برقراری رابطه میان ایران و e bay به نماد اعتماد نیاز دارد

پل ترکی چاره کار نبود

درست زمانی که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام کرد یک شرکت واسط رابط میان شرکت ایرانی یاتا و شرکت ‌e bay شده، به نظر رسید خیال همه راحت شده ‌است.تا پیش از اعلام این خبر همه با این پرسش مواجه بودند که با وجود برطرف نشدن تحریم‌ها چگونه یک شرکت ایرانی هر چند با پشتیبانی شرکت پست توانسته‌ است با یک شرکت آمریکایی برای برقراری ارتباط با یکدیگر وارد مذاکره شود و آنان نیز پذیرفته‌اند که ریسک جریمه را قبول کنند و تن به این ارتباط دهند. تا پیش از اعلام عدم همکاری ای‌بی با ایران توسط یکی از مدیران این شرکت در پاسخ به یکی از خبرنگاران روزنامه‌های ایرانی هیچ کدام از مدیران شرکت پست یا شرکت یاتا اعلام نمی‌کردند که این رابطه یک رابطه با واسطه است. هر چند بارها در مقابل این سوال قرار گرفتند که این ارتباط چگونه برقرار شده ‌است و با وجود تحریم‌ها چگونه توانستید با آنها وارد مذاکره شوید؟حتی مدیرعامل شرکت پست پس از موضع‌گیری مدیران ای‌بی اعلام کرد به دلیل وجود تحریم‌ها آنها علاقه‌ای به اعلام برقراری رابطه یا همکاری اقتصادی با ایران ندارند.پس از اینکه ای‌بی اعلام کرد رابطه‌ای با ایران و هیچ شرکت ایرانی‌ای ندارند، وزیر ارتباطات در مراسمی

شماره 29 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 69

بازار پساتحریم ایران در دنیای دیجیتال چه سرنوشتی خواهد داشت؟

سرنوشت مرزهای باز

ایران همواره به دلیل موقعیت جغرافیایى استراتژیک، قدمت تاریخى چند هزارساله و منابع طبیعى متعدد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است. این کشور همواره سعى داشته نقش مهمى در اقتصاد خاورمیانه و به دنبال آن در جهان ایفا کند. برخلاف پستى بلندی‌های سیاسى منطقه و موانع اقتصادى، در سه دهه گذشته ایران توانسته دومین قطب اقتصادى خاورمیانه باشد. ایران هم‌اکنون با جمعیت بیش از ۸/۸۰ میلیون نفر، بعد از ترکیه نوزدهمین کشور جهان از نظر جمعیت است و در کشورهاى حوزه MENA در رتبه دوم قرار دارد. با توجه به میانگین سنى ۸/۲۷ سال شایان توجه است که ۱/۳ از جمعیت این کشور را افراد بین ۱۴ تا ۵۰ سال تشکیل می‌دهند؛ نکته‌ای که می‌تواند نظر هر سرمایه‌گذاری را به خود جلب کند. با این‌ حال محدودیت‌های متعددى که براى واردات طیف وسیعى از محصولات وجود دارد، آسیب جدى به اقتصاد این کشور رسانده است. در نتیجه مواجهه با افرادى که در سنین مصرف‌گرایی قرار دارند و محدودیت‌های زیادى در انتخاب کالا یا خدمات مورد نظرشان دارند، امرى رایج است. اکنون اقتصاد پساتحریم ایران، آینده‌ای روشن پیش روی سرمایه‌گذاران و مصرف‌کنندگان قرار داده است. ایران پساتحریم، بازاری با پتانسیل‌های فوق‌العاده برخلاف تقاضاى عظیم کالا و خدمات توسط جمعیت جوان کشور،

شماره 29 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 71

ممنوعیت راه چاره نیست

اولین نکته‌ای که قبل از ورود به موضوع باید به آن اشاره کنم این است که تنها باری که از کدهای USSD استفاده کردم، برای خرید مجوز طرح ترافیک بود. پیش از آن هیچ ‌گاه از این کدها استفاده نمی‌کردم، چرا که اعتقاد داشتم استفاده از بستر اینترنت هم ساده‌تر و هم ایمن‌تر است. همیشه این سوال برایم مطرح بود که چرا بانک مرکزی مسیر امن‌تری را در اختیار مردم قرار نمی‌دهد. به این نکته از این رو اشاره کردم که بگویم طرفدار USSD نیستم. با این وجود هیچ‌گاه تصور نمی‌کنم که ممنوعیت راه مناسبی برای هدایت مردم به استفاده از تکنولوژی صحیح‌تر باشد. نمی‌توانیم مسیری را که مردم برای برآورده کردن نیازهایشان از آن استفاده می‌کنند -بدون اینکه مسیر جایگزینی به آنها پیشنهاد دهیم- مسدود کنیم. این عمل درست مانند این است که بگوییم چون میزان مرگ و میر در جاده‌های ما زیاد است بهتر است هیچ‌ کس از اتومبیل شخصی خود استفاده نکند و وارد جاده‌ها نشود. باید دنبال راه‌حل بود؛ ممنوعیت ساده‌ترین مسیر انتخابی است. بستر موبایل هم درست مانند همین است. شهروندانی که آشنایی چندانی به اینترنت نداشتند برای برآورده کردن نیازهایشان سراغ USSD می‌رفتند چرا که مطمئن بودند یک بانک پشتیبان آن است و بانک

مهرک محمودیدبیر تحریریه
شماره 29 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 72

بررسی چرایی توقف ارائه سرویس USSD از سوی بانک مرکزی

خداحافظ رفیق

مصوبه شاپرک در مورد توقف ussd سه بند بیشتر نداشت اما همان سه بند توانست بخشی از فعالیت‌هایی را که از طریق موبایل انجام می‌شد، متوقف کند. طبق آن مصوبه قرار شده بود از ۱۵ مهرماه شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت (PSPها) عرضه برخی خدمات بر بستر USSD را محدود و برخی از خدمات را نیز به صورت کامل متوقف کنند. در اصل دیگر امکان انجام تراکنش خرید و همچنین مانده‌گیری از طریق USSD وجود نداشت و سقف ارائه خدمات خرید شارژ و مانده‌گیری نیز محدود به سقف ۲۰۰ هزار تومان شد.هر چند در این بخشنامه به کانال USSD اشاره شده بود اما پس از اجرایی شدن آن امکان مانده‌گیری از روی برنامه‌های کاربردی موبایل (اپ) نیز محدود شد؛ در اصل با این مصوبه کانال موبایل به صورت کامل بسته شد. این مصوبه در یک جلسه فوری صادر و تصویب شده‌ است. صحت این گفته زمانی مشخص می‌شود که به روز ابلاغ این مصوبه به بانک‌ها و زمان اجرایی شدن آن نگاهی بیندازیم. این مصوبه پنجشنبه ۹ مهرماه به بانک‌ها ابلاغ شده و شنبه ۱۱ مهرماه به شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت. این شرکت‌ها قرار بود ظرف چهار روز کانال‌های مورد نظر بانک مرکزی و در اصل کانال کسب و کاری خود

شماره 29 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 74

بخش غایب صنعت پرداخت ایران

سالیان گذشته در غرب و شرق شاهد شکل‌گیری صنعت مالیه الکترونیکی به صورت سه لایه مجزا بوده‌ایم، در حالی که در ایران تنها دو لایه به صورت رسمی وجود دارند و فقط فعالیت‌های پراکنده و محدودی در لایه سوم انجام شده است. بر این اساس در صنعت پرداخت در لایه نخست بانک‌ها و شرکت‌های مرکزی (Associations)ها نظیر شتاب و شاپرک وجود دارند. در لایه دوم شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت الکترونیکی (PSP) هستند؛ که البته در بسیاری از کشورها، به دلیل رویکرد حداکثری برون‌سپاری در این لایه، شاهد تبدیل شرکت‌ها به شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پردازش تراکنش‌های الکترونیکی (Payment Processor) بوده‌ایم.واقعیت این است که صنایع و شرکت‌ها در هر زمان تحت دو فشار قرار دارند: فشار نوآوری و فشار تغییر خواسته‌های مشتریان. در پاسخ به این فشارها، شرکت‌ها ناچار به تمرکز روی دو مقوله نوآوری و بهبود عملکرد هستند. همچنین وضعیت به گونه‌ای است که این فشارها به تمامی شرکت‌های فعال در یک صنعت وارد می‌شود و تنها بر اساس سهم بازار و برند هر یک از شرکت‌ها، میزان فشار وارده و لزوم تغییر متفاوت خواهد بود. در دهه گذشته، بهبود عملکرد در لایه دوم صنعت پرداخت منجر به تمرکز بیش از پیش شرکت‌ها بر مزیت بنیادی خود یعنی پردازش تراکنش شده و

شماره 29 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 76

به بهانه محدودیت استفاده از USSD توسط بانک مرکزی

بانک مرکزی یا کمیته فیلترینگ

شرکت شاپرک به دستور بانک مرکزی، در دستورالعملی خطاب به کلیه شرکت‌های فعال در زمینه پرداخت الکترونیکی استفاده از کدهای USSD برای پرداخت قبوض، تراکنش خرید، شارژ تلفن همراه و مانده‌گیری حساب‌های بانکی را ممنوع کرد. اگر به سابقه عملکرد بانک مرکزی ایران نگاهی داشته باشیم، چنین عملی چندان تعجب‌برانگیز نیست. بانک مرکزی در سال‌های گذشته نیز بارها استفاده از فناوری‌های نو را در بانکداری ممنوع یا محدود کرده بود. رگولاتور در سه وضعیت با بررسی مختصر درباره عملکرد رگولاتورها در جهان، می‌توان آنها را به سه دسته تقسیم کرد. تنظیم‌کنندگان مقررات در حوزه‌های مختلف جدا از اینکه به دولت وابسته هستند یا نه، به سه شکل مختلف عمل می‌کنند.الف- رگولاتور توسعه‌دهنده: در این حالت، نهادی که مسئولیت تنظیم مقررات و نظارت بر بازار را بر عهده دارد، با استفاده از تیم‌های کارشناسی مستقل۱، آینده و روند فناوری و بازار را پیش‌بینی و برای آن قانونگذاری می‌کند و به نوعی اپراتورها را به سمت آن سوق می‌دهد. در این کشورها، عملاً رگولاتورها هستند که آینده یک صنعت را می‌سازند و به تبع آن کشور را به پیش می‌برند. چنین رگولاتورهایی را می‌توان در کشورهایی دید که یا سال‌های زیادی از توسعه‌یافتگی آنان نمی‌گذرد یا در عین حال که قواعد بازار

میثم قاسمیدبیر ویژه‌نامه‌ها
شماره 29 خدمت و تجارت بانکداری الکترونیکی صفحه 77

روند تغییر فناوری‌های مورد استفاده در ابزارهای پرداخت به کجا می‌رود؟

تغییر در یک قدمی

تعریفی که به عنوان مفهوم کلی سیستم‌های پرداخت الکترونیکی مطرح می‌شود عبارت است از:«زیرساخت فناوری و قانونی که انتقال ارزش را بین دو طرف معامله میسر می‌سازد.» با در نظر گرفتن این تعریف، زیرساخت فناوری و بخش‌های قانونی دو عنصر اصلی در سیستم‌های پرداخت الکترونیکی‌ به شمار می‌روند. امروزه با پیشرفت‌های صورت‌گرفته در حوزه‌ پرداخت الکترونیکی، این دو عنصر مطابق با یکدیگر در حال تغییر و ارتقا هستند. زیرساخت‌های فناورانه پرداخت الکترونیکی را می‌توان مشابه شکل رو‌به‌رو به سه گروه مفاهیم پرداخت، تکنولوژی‌های پرداخت و ابزارهای پرداخت تقسیم‌ و به عنوان مثالی از مفاهیم پرداخت، به موضوع بانکداری اجتماعی یا پول مجازی اشاره کرد. زیرساخت‌های فناورانهپرداخت الکترونیکی روش‌های پرداخت سنتی، همچنان بیشتر از روش‌های نوین پرداخت مورد استفاده قرار می‌گیرد و این خود دلیلی بر کاهش میزان مشارکت مصرف‌کنندگان و کاربران از روش‌های سنتی است. استفاده از کارت‌های بانکی همچون کارت‌های اعتباری، بدهی و نقدی، درگاه‌های پرداخت و شرکت‌های واسط، از روش‌های رایج پرداخت الکترونیکی هستند که می‌توان گفت به‌کارگیری تمامی این موارد در ایران مرسوم است.نمودارهای هایپ سایکل (Hype Cycle) گارتنر، نمایشی گرافیکی از بلوغ و پذیرش فناوری‌ و کاربردهای آن در صنعت پرداخت ارائه می‌دهد. این مساله که چطور این فناوری‌ها به صورت بالقوه با حل مشکلات تجاری

شماره 29 خدمت و تجارت بانکداری الکترونیکی صفحه 78

بدون داده های انبوه فرصت های بزرگ از دست می رود

هدف را شناسایی کنید

«داده‌های انبوه» که به ‌طور مسلم در میان افراد مختلف از معانی متفاوتی برخوردار است، دیگر محدود به قلمرو فناوری نیست. امروزه این مفهوم یک الزام تجاری است و راه‌حل‌هایی برای چالش‌های پایدار کسب ‌و کار برای شرکت‌های حاضر در بازارهای مالی و بانکداری در سراسر جهان فراهم می‌آورد. شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات مالی حداکثر استفاده را از داده‌های انبوه برای تغییر شکل فرآیندها، سازمان‌ها و در آینده‌ای نزدیک تحول کل این صنعت، می‌برند. آخرین تحقیقات به روشنی نشان می‌دهد شرکت‌ها چگونه می‌توانند از اطلاعات بزرگ برای شناخت بهتر مشتریان‌شان استفاده کنند. با این حال، واقعیت این است که شرکت‌ها هنوز از این اطلاعات به دورند. توسعه فناوری‌های نوین موجب می‌شود مشتریانی که شاید از شبکه‌هایی مانند آمازون استفاده کرده‌اند، توقعات یکسانی از شرکت‌های مشتری‌محور مثل بانک‌ها داشته باشند. بانک‌ها، بدون شناخت عمیق مشتریان‌شان قادر نخواهند بود انتظارات آنها را برآورده کنند و این می‌تواند تاثیر بزرگی بر تجارت‌شان داشته باشد. بنابراین بانک‌ها فرصت‌های سودآوری را به دلیل هدفگذاری ضعیف از دست خواهند داد و در فضای رقابتی به رقبای خود اجازه می‌دهند از آنها پیشی بگیرند. در جهان امروز سرعت، حجم و تنوع اطلاعاتی به‌وجودآمده، بی‌سابقه است. ۸۰ درصد اطلاعات به‌وجودآمده، بدون ساختار یا نیمه‌ساختارمند هستند و نمی‌توانند به سادگی

شماره 29 خدمت و تجارت بانکداری الکترونیکی صفحه 79

ابزارها چگونه به محیط‌زیست کمک می‌کنند

حمایت از محیط زیست این روزها جزو اولویت کاری افراد و پروژه‌ها به شمار می‌آید. هر طرحی برای اینکه بتواند مخاطبان بیشتری به خود جلب کند راهکار‌های محیط زیستی خود را پر رنگ می‌کند و آن را بیش از پیش به نمایش می‌گذارد، در این میان بانکداری الکترونیکی نیز بی‌نصیب نمانده است. فقط گسترش بانکداری الکترونیکی یا دولت‌الکترونیکی نیست که می‌تواند موجب کاهش سفرهای درون شهری و در نتیجه کاهش آلودگی هوا و بهبود وضعیت محیط زیست شود بلکه تجهیزاتی که دراین میان نیز به کار گرفته می‌شود نقش موثری بازی خواهند کرد. هم‌اکنون برخی عقیده دارند رسیدهای صادر شده توسط خودپردازها و پایانه‌های فروش در شرایطی که پیامک تراکنش برای فرد ارسال می‌شود موجب بروز آلودگی‌های محیط زیستی می‌شود و می‌توان با راهکاریی مانع آن شد. البته برخی دیگر نیز با آن مخالف هستند و آن را حق مشتری می‌دانند. M pos یکی از این تجهیزات است. راهکارهای پرداخت سیار در حال توسعه روزافزون هستند. با توجه به گسترش استفاده از ابزارهای سیار مانند موبایل‌‌ و تبلت‌ که امروزه در تمامی محیط‌ها از جمله کسب و کارها مورد استفاده قرار می‌گیرند، نیاز به توسعه روش‌های پرداخت سیار بیش از پیش احساس می‌شود.mPOS نقطه عطف دستگاه‌های پرداخت در تعامل با

شماره 29 خدمت و تجارت مدیریت سرویس صفحه 80

نگاهی به مفاهیم CRM

ارباب واقعی کسب و کار شما کیست؟

شاید همگان این جمله را شنیده باشند که «مشتری ارباب (یا ولی نعمت یا رئیس یا پادشاه قلمرو) کسب و کار ماست.» اما به واقع دلیل بیان مکرر این شعار جذاب چیست؟ چرا کسب و کارها تلاش می‌کنند خود را مشتری‌محور قلمداد کنند یا مشتری‌مدار نشان دهند؟ از چه روی است که چنین ادعای گزاف و همچنین خاشعانه‌ای از سوی سازمان‌ها خطاب به مشتریان‌شان طرح می‌شود؟ شک نداشته باشید که مقصودی نهایتاً توام با سود در این بحث وجود دارد اما آیا این امر تنها یک شگرد اغواگرانه است یا می‌توان معنا و مفهومی مفید هم در آن یافت؟گوش نقش‌آفرینان فضای کسب و کار امروزی، با واژه CRM آشناست. این مفهوم به گونه‌ای موسع در گفتار و شنیدار بخش اعظمی از بازیگران نقش‌های مختلف بازارهای منتهی به مشتری رواج یافته است. اما آیا برداشت تمامی ایشان از این مفهوم اختصاری یکسان است؟ پاسخ به روشنی منفی است چرا که حداقل سه رویکرد مختلف را می‌توان در این مسیر شناسایی کرد. ساده‌انگارانه‌ترین نگاه متعلق به دسته‌ای است که CRM را یک ابزار یا نرم‌افزار برای ثبت و نگهداشت اطلاعات ارتباطی با مشتریان خود می‌دانند؛ نرم‌افزاری که گاهی کار کردن با آن نشأت‌گرفته از نوعی وظیفه نوشته یا نانوشته – و از

شماره 29 خدمت و تجارت دولت الکترونیکی صفحه 82

سرنوشت طرح نصب دستگاه کارتخوان بر تاکسیها چه شد؟

قضاوتت را نگه دار

زمانی که وارد اتاق شدم سوالات بسیاری را در ذهنم مرور می‌کردم؛ به خصوص سوالی درباره خبر «آغاز نصب دستگاه‌های کارتخوان تاکسی تهران از هفته آینده» که از زمان انتشارش تیتر اول بسیاری از خبرگزاری‌ها و روزنامه‌ها بود. اما در جواب سوالم، انتظار هر پاسخی را داشتم جز این جمله:«ترجیح می‌دهم در این خصوص صحبت نکنم.»در حالی که به نظر می‌آمد اجرایی شدن این پروژه می‌تواند پایان جنگ همیشگی مسافران و رانندگان تاکسی بر سر پول خرد باشد؛ محمدجواد صمدی معاون فنی هلدینگ فناوری اطلاعات بانک شهر اعتقاد داشت:«قضاوت در خصوص تهران هنوز زود است.» به‌رغم این اظهار نظر، سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهر تهران اعلام کرد:«این پروژه در تهران فعلاً به صورت پایلوت اجرا خواهد شد و این دستگاه تا آخر سال از ۸۰ هزار تاکسی تحت نظارت تاکسیرانی، روی ۱۵ هزار تاکسی نصب و در مراسمی، از این دستگاه رونمایی می‌شود. در فازهای بعدی، آژانس‌ها هم به این پروژه افزوده می‌شوند. نحوه پرداخت نیز از طریق کارت‌های شهروندی صورت می‌گیرد که تا آخر سال قصد داریم با بانک‌ها به تفاهم برسیم تا مسافران بتوانند از کارت‌های شتاب خود نیز استفاده کنند.» البته از همان ابتدا هم اجرای این پروژه موانع و مشکلاتی به همراه داشت. در

شماره 28
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46
شماره 30