نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

حقوق فناوری

28
شماره 28 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 86

نگاهی به تحولات جدید دادرسی جرائم رایانه‌ای و دادرسی الکترونیکی

ترازوی دیجیتال در دست فرشته عدالت

با تصویب قانون جدید آیین دادرسی کیفری در سال ۱۳۹۲ و الحاق قانون آیین دادرسی جرائم نیروهای مسلح و دادرسی الکترونیکی (۸/۷/۱۳۹۳) به این قانون و لازم‌الاجرا شدن آن از آغاز تیرماه سال جاری، مقررات حاکم بر دادرسی جرائم الکترونیکی اساساً دگرگون شد و حتی مقرراتی که پیش از این در قانون جرائم رایانه‌ای پیش‌بینی شده بود، دستخوش اصلاحات و تغییراتی شد. با این حال، به نظر می‌رسد اصولاً مقررات قانون جرائم رایانه‌ای (مصوب ۱۳۸۸) و چارچوب کلی آن در قانون جدید آیین دادرسی کیفری حفظ شده و تنها اصلاحاتی در آن به عمل آمده است. به هر روی با توجه به تقدم و تأخر تصویب قوانین، اصولاً باید ملاک را قانون جدید آیین دادرسی کیفری قرار داد و در نبود مقررات خاص در بخش دادرسی الکترونیکی این قانون و نیز قانون جرائم رایانه‌ای، به سراغ مقررات عمومی در دادرسی کیفری رفت. نوشتار حاضر نگاه کوتاهی خواهد داشت به این تحولات و مقرراتی که برای دادرسی الکترونیکی و دادرسی جرائم رایانه‌ای در قانون جدید آیین دادرسی کیفری پیش‌بینی شده است. صلاحیت مراجع قضائی ایران مراجع قضائی اصولاً به جرائمی رسیدگی می‌کنند که در محدوده قلمرو حاکمیت سرزمینی آنها محقق شود (مواد ۳ و۴ قانون مجازات اسلامی)؛ با این حال در

شماره 28 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 88

حملات سایبری و حقوق بین‌الملل بشردوستانه*

قاعده‌هایی برای نبردهای بدون مرز

اختراع رایانه و متعاقب آن اینترنت، فضای جدیدی را به نام دنیای مجازی مقابل بشر قرار داد. به وسیله این ابزارها بود که این ‌بار، جنگ‌ها به سمت نبردهایی در فضای مجازی و سایبری پیش رفتند. اکنون باید این واقعیت را پذیرفت که فارغ از اینکه جهان آماده این نبردها هست یا نه، تسلیحات سایبری به بخش مهمی از جنگ نوین تبدیل شده‌اند و به موازات پیشرفت اینترنت و فناوری‌های ارتباطی، شیوه‌های جنگ نیز متغیر و گوناگون شده است و حملات سایبری یک روش جذاب برای جنگ محسوب می‌شود. ابزارهای تکنولوژیک و تکنیک‌های انسان‌های متخصص در فضای سایبری به طرف درگیر اجازه می‌دهند اقداماتی انجام دهند که برای دشمن ناخوشایند است و از آن سو ابزارها و تکنیک‌های دفاعی به دنبال جلوگیری طرف مقابل از انجام چنین کاری هستند. در چنین نزاعی معلوم نیست در آن سوی خط نبرد چه کسی صف‌آرایی کرده است. دیگر دوست و دشمن مشخص نیست. این جنگ تن به تن نیست بلکه جنگ تفکر و اندیشه، از مسافت بسیار طولانی است. عملیات تهاجمی ممکن در فضای سایبری مخاصمه در فضای سایبری به اقدامات انجام‌شده توسط طرفین مخاصمه برای دستیابی به مزیت بیشتر از دشمن، با استفاده از ابزارهای مختلف فناوری اطلاق می‌شود. مزایا می‌تواند از

شماره 28 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 89

آینده تنظیم مقررات در فضای مجازی چگونه است؟

راه یکی است و آن، خودتنظیمی است

تنها صفتی که می‌توان برای این روزهای اینترنت به کار برد، «وحشتناک» است. چه به خاطر «حجم» اطلاعاتی که در یک روز در این محیط به‌هم‌پیوسته تولید و منتقل می‌شود و ما از آن عقب می‌مانیم و چه به دلیل «سرعتی» که اکنون به واقع زمان و مکان را به امری خنده‌دار تبدیل کرده است. اینترنت باعث شده حتی چند سال قبل به شکل زمانی دور در ذهن ما پدیدار شود. به راستی دنیای قبل از نرم‌افزارهای ارتباطی پیام‌رسان مثل وایبر و تلگرام و واتس‌اپ، چه شکلی بود؟ کسی هست که آن دوران به نظرش، خیلی دور نرسد؟حال در این فضا که سرعت و گستردگی چه از نظر «محتوا» و چه از نظر «کاربر»، آن هم با در نظر داشتن تلفن‌های هوشمند، ویژگی اصلی آن است؛ یک سوال مثل خوره در حال خوردن ذهن متفکران حوزه فناوری و علوم اجتماعی است. اگر وضعیت بدون وجود یک قوه قاهره یا قانون را به قول هابز به یک «وضع طبیعی» تعبیر کنیم؛ «قرارداد اجتماعی» به قول روسو، که قرار است روابط بین کاربران را در رابطه با محتوای وب تنظیم کند، باید توسط چه کسی یا چه نهادی و با چه مختصاتی تنظیم شود؟ تاکنون دو راهکار برای تنظیم مقررات در فضای

شماره 28 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 90

حقوق تلویزیون‌های اینترنتی از منظر حقوق اساسی ایران

معلق بین آسمان حقوق و زمین قانون

IPTV یا (Internet Protocol Television) که نسلی بسیار جدید از خدمات تلویزیونی است، به عبارت دقیق سیستمی است که از طریق آن خدمات تلویزیونی با استفاده از پروتکل اینترنتی و از طریق دسترسی به اینترنت به بیننده عرضه می‌شود. استفاده از پروتکل اینترنتی علاوه بر مزیت سرعت زیاد، امکان انتخاب برنامه و همچنین دریافت داده‌های دیگر علاوه بر تصویر برنامه‌ها را نیز به بیننده می‌دهد. نسل جدید تلویزیون‌ها که با رشد روزافزون فناوری‌های جدید همراه بوده، چالش‌های حقوقی‌ای نیز به وجود آورده است. به دلیل مسائل امنیتی، دسترسی آزادانه‌تر به اطلاعات و مسائلی از این قبیل، در ایران نیز ناگزیر بحث IPTV گره‌خورده با مباحث قانونی بوده ‌است. بدون شک اولین و مهم‌ترین ایستگاه قانونی که باید در این خصوص مورد بررسی قرار گیرد، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و به تبع آن نظریات تفسیری شورای نگهبان است. با آغاز زمزمه‌هایی در خصوص ورود این نوع خدمات تلویزیونی به ایران، بررسی وضعیت حقوقی این نوع خدمات در کشورمان جالب توجه به نظر می‌رسد. نگاه قانونی اصل چهل‌ و ‌چهارم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بیان می‌دارد که نظام اقتصادی جمهوری اسلامی ایران بر پایه سه بخش دولتی، تعاونی و خصوصی با برنامه‌ریزی منظم و صحیح استوار است. اصولاً اختصاص بودجه،

شماره 28 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 92

بررسی هک کردن وای‌فای و سرقت مجازی از منظر حقوقی

چه کسی حجم اینترنت مرا خورد

کاربر: الو؟ سلام، خسته نباشید. من فکر می‌کنم سرعت اینترنت من کمتر از حد معمول است.مسئول شرکت: لطفاً دانلود را از تمامی دستگاه‌های در حال استفاده از اینترنت متوقف کنید تا شماره تلفن شما را پیگیری کنم.کاربر: هیچ دستگاهی در حال استفاده از اینترنت نیست!مسئول شرکت: اما مانیتور من نشان می‌دهد که شما در حال دانلود اطلاعات هستید! شاید این مکالمه به گوش شما نیز آشنا باشد؛ مکالمه‌ای که نشان می‌دهد برخلاف انتظاری که دارید، شما تنها کاربری نیستید که از شبکه اینترنت منزل‌تان استفاده می‌کند!Wireless Local Area Networks به اختصار Wlan یا WiFi، از اهمیت و کاربرد زیادی در دهه اخیر برخوردار شده‌ است. نصب وای‌فای در ادارات، دانشگاه‌ها، هتل‌ها، کافی‌شاپ‌ها، خانه‌ها و غیره مرسوم شده است و استفاده از آن به بسیاری از نیازها و خواسته‌های روزمره‌ ما پاسخ می‌دهد. با توجه به شیوع و اهمیت روزافزون شبکه وای‌فای، مساله تامین امنیت در تبادل اطلاعات از طریق آن نیز اهمیت و جایگاه ویژه‌ای پیدا می‌کند.برخی از اماکن عمومی حق استفاده ازسرویس وای‌فای خود را بدون رمزگذاری در اختیار عموم قرار می‌دهند و بالعکس، برخی دیگر حق استفاده از این شبکه را به صورت خصوصی به کاربران محدود می‌دهند. با این حال گاهی شبکه‌های خصوصی هم از دست هکرها

شماره 28 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 94

حمایت از حقوق مالکیت فکری در شبکه‌های اجتماعی عکس‌محور

عکس از ما، حق برای زاکربرگ

اینستاگرام ۵۰۰PX، فلیکر و غیره نمونه‌های شبکه‌های اجتماعی عکس‌محوری هستند که به تعداد قابل توجهی ساخته شدند تا عطش انسان را نسبت به در معرض دید گذاشتن آثارش سیراب کنند. هنر خصوصاً هنر عکاسی، تا حد زیادی با نشان دادن آثارمان به دیگران رضایت را در ما برمی‌انگیزد. اینکه بتوانیم عکس‌هایمان را به دیگران نشان دهیم، از آنها نظر بگیریم، بدانیم دیگران عکس‌مان را دوست داشته‌اند و به قولی عکسمان لایک بخورد، قطعاً برای همه احساس دلپذیری است.اما چطور بین تعارض این احساس دلپذیر ناشی از اشتراک عکس‌هایمان با دیگران و خطر دزدیده شدن عکس‌ها کنار بیاییم؟ آیا با این همه نقض کپی‌رایت و دزدی عکس که در فضای نامحدود اینترنت مشاهده می‌کنیم، اصلاً امکان دارد عکس‌هایمان از خطر نقض کپی‌رایت در امان بمانند؟ حقوق مالکیت فکری یا اصول کلی این شبکه‌های اجتماعی در این راستا کمکی به ما می‌کند؟عموماً در جواب این سوال گفته می‌شود اگر می‌خواهید عکس‌هایتان از هر نوع خطر دزدی و نقض کپی‌رایت در امان بمانند، آنها را در شبکه‌های اجتماعی منتشر نکنید! برای خودتان نگه دارید و میل به اشتراک آنها را با برگزاری نمایشگاه اقناع کنید! البته که این راه‌حل برای همه کس و همچنین برای همه عکسی کارساز نیست. آیا واقعاً این شبکه‌های

شماره 28 حقوق فناوری آن‌سو صفحه 96

طرح بحثی درباره دو بعد حقوقی دسترسی به اینترنت با بالون گوگل

در میانه حق مردم و حق دولت

در عصر حاضر اگر برای چند ساعت اینترنت در دسترس نباشد، ممکن است بسیاری از شرکت‌ها ضرر میلیاردی کنند یا بعضی از افراد در زمینه‌ کار، درس یا حتی روابط شخصی خود دچار مشکل شوند. به همین علت، امروزه مساله‌ دسترسی به اینترنت یکی از دغدغه‌های مهم هر جامعه‌ای، اعم از مسئولان و مردم، به شمار می‌رود. اهمیت این امر تا به آن درجه است که شرکت‌های بزرگ مخابراتی و اطلاعاتی، همواره به دنبال ایجاد روش‌های جدید اتصال به اینترنت هستند تا بدین طریق همه‌ افراد در هر نقطه‌‌ای از جهان، امکان برقراری ارتباط با دهکده‌ جهانی را داشته باشند. از سوی دیگر نهادهای بین‌المللی تلاش می‌کنند دستیابی به اینترنت را به عنوان یکی از حق‌های بشری قرار دهند. طی سال ۲۰۰۳ در اجلاس جهانی سران درباره‌ جامعه‌ اطلاعاتی پیشنهاداتی در این زمینه مطرح شد که البته این پیشنهادات در گزارش فرانک لارو گزارشگر ویژه‌ سازمان ملل متحد، پررنگ‌تر بودند. فرانک لارو در گزارش خود با موضوع ارتقا و حفاظت از حق آزادی عقیده و بیان، که در سال ۲۰۱۱ در اختیار شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد قرار داد، پیشنهاد می‌کند حق دسترسی به اینترنت به عنوان حق دسترسی به ارتباطات حداقلی و سرویس‌های اطلاع‌رسانی، به عنوان یکی از

شماره 27
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46
شماره 29