نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

خدمت و تجارت

26
شماره 26 خدمت و تجارت دولت الکترونیکی صفحه 62

تاریخ‌نگاری برگزاری انتخابات الکترونیکی در ایران

انتخابات الکترونیکی با صندوق‌های شیشه‌ای

هیات دولت در جلسه ۱۰ خرداد خود به برگزاری انتخابات به صورت کاملاً الکترونیکی رای مثبت داد و تصویب کرد تا یازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی و خبرگان رهبری به صورت کاملاً الکترونیکی برگزار شود. رئیس‌جمهور در این جلسه اعلام کرد:«موضوع برگزاری الکترونیکی انتخابات از خیلی وقت پیش مطرح بوده و با توجه به اجرای آزمایشی آن در تعدادی از حوزه‌ها در انتخابات قبلی مجلس شورای اسلامی و کسب آمادگی‌های لازم، اجرای الکترونیکی انتخابات مهم است.» اما این اولین باری نیست که دولت تصمیم می‌گیرد انتخابات را در ایران به صورت الکترونیکی برگزار کند. اولین تلاش‌ها از سازندگی شروع شد. اولین تلاش‌ها برای برگزاری انتخابات الکترونیکی به دولت سازندگی باز‌می‌گردد و دور دوم انتخاب هاشمی رفسنجانی به عنوان رئیس‌جمهور. در آن زمان هنوز اینترنت به شکل فعلی فراگیر نبود از همین رو تصمیم گرفته شد ابتدا از طریق دستگاه فکس اقدام به خوانش آرا کنند اما این روش به دلایل مشکلات فنی قابل اجرا نبود و پس از آن روش خوانش نوری برگه‌های رای پیش‌بینی شد. هر چند این روش اجرایی شد و پیروز انتخابات اعلام، اما میزان آرای باطله در این انتخابات زیاد بود و نتیجه آن شمارش دستی آرا در دوره‌‌های آتی بود. با فراگیرتر شدن اینترنت

شماره 26 خدمت و تجارت دولت الکترونیکی صفحه 64

چرا شاخص‌های فناوری اطلاعات ایران رشد محسوسی نمی‌کنند

روی مرز صدتایی‌ها

گزارش رسمی مجمع جهانی اقتصاد حکایت از ضعف فناوری اطلاعات ایران در دولت ‌الکترونیکی، توسعه و جذب فناوری در سطوح بالادستی کشور دارد و مقایسه آن با نتایج سایر کشورهای منطقه نشان می‌دهد کارکرد‌های ابزارهای نوین در سطح خرد یا شهروندی باقی مانده است. گزارش یادشده که همه‌ساله به همت تیم همکاری و رقابت اجلاس داوس و برنامه همکاری صنعتی برای فناوری اطلاعات و ارتباطات تهیه می‌شود، هرچند بیانگر پیشرفت قابل تحسین ایران نسبت به سال‌های قبل در برخی حیطه‌هاست اما در مجموع از عقب‌ماندگی محسوس ایران در به‌کارگیری و توسعه مبتنی بر فناوری اطلاعات خبر می‌دهد. در مقدمه این گزارش مرجع مجمع جهانی اقتصاد تاکید شده است که تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان یک «صنعت چندوجهی» فراتر از یک بازار یا حتی رونق اقتصادی یک کشور است و در حقیقت نه‌تنها پیشران اقتصادی بلکه به روایتی پیشران اجتماعی و فرهنگی یک ملت نیز به شمار می‌آید. در مجموع رتبه آمادگی محیطی ایران برای استفاده و به‌کارگیری فناوری اطلاعات ۹۳ است. نمره‌ای که ایران در این طبقه‌بندی کسب کرده، ۷/۳ از ۷ است. در این رتبه‌بندی از نظر آمادگی سیاسی در رده ۱۰۰ و از نظر آمادگی محیط تجاری در رتبه ۸۶ دنیا قرار گرفته‌ایم. شاید مایه تفاخر

شماره 26 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 67

بازار داغ کارت

زمانی که الکترونیکی شدن ارائه خدمات در دستور کار قرار گرفت، بازار کارت در ایران نیز داغ شد. شرکت‌هایی شکل گرفتند که یا خود را تولیدکننده کارت می‌دانستند یا فناوری‌های وابسته به آن را ارئه می‌کردند یا واردکننده کارت به شمار می‌آمدند. اگر به تعداد کل کارت‌های صادرشده نگاهی بیندازیم دلیل داغ بودن این بازار خود را نشان می‌دهد. حدود ۳۵۰ میلیون کارت بانکی در دست مردم است، حدود ۴۰ میلیون کارت ملی که باید هوشمند شوند و به این تعداد باید سایر خدماتی که روی کارت ارائه می‌شوند را نیز اضافه کرد؛ مانند کارت سوخت یا کارت پایان خدمت.طبق برآوردهای صورت‌گرفته حداقل هزینه‌ یک کارت دو هزار تومان است. یک محاسبه سرانگشتی نشان می‌دهد تعویض کارت‌های بانکی تقریباً ۷۰۰ میلیارد تومان هزینه دارد و اگر به این میزان کارت‌های ملی و سایر کارت‌های فعال در کشور را بیفزاییم این رقم چندبرابر می‌شود. با این وجود خیلی طبیعی است که فعالان این بازار چندان علاقه‌ای به تغییر روش ارائه خدمات نداشته باشند و همیشه به گونه‌ای عمل کنند تا این بازار داغ بماند. حال سوال اینجاست که آیا تغییر تکنولوژی در سطح جهان موجب می‌شود بازار ایران نیز در آینده این تغییر را تجربه کند یا این دوره گذار چقدر

شماره 26 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 68

پول الکترونیکی راهی برای تجربه اقتصاد توسعه‌ای

ایران از گردونه توسعه جامانده است

ایران در یک رتبه‌بندی سال ۲۰۱۵ که از سوی citigroup صورت گرفته است از نظر خدمات دیجیتالی از میان ۹۰ کشور دنیا در رتبه ۸۴ قرار دارد.طبق این رده بندی نام ایران در کنار کشورهایی مثل تانزانیا، ونزوئلا، موزامبیک و اتیوپی قرار گرفته است. مقایسه رتبه‌بندی امسال و سال گذشته سیتی گروپ نشان می‌دهد ایران طی سال گذشته نه‌تنها پیشرفت نکرده بلکه چهار رتبه‌ نیز تنزل داشته اشت. این رتبه‌بندی با توجه به چهار اصل پشتیبانی دولت و بازار، زیرساخت مالی و فناوری، راه‌حل‌های پول الکترونیکی و تمایل به اتخاذ روش الکترونیکی در کشورهای مربوطه، صورت گرفته است. ۹۰ کشور بررسی‌شده در این گزارش از نظر چگونگی پیشرفت و مرحله‌ای که پول الکترونیکی سپری کرده است به چهار دسته تقسیم شده‌اند؛ کشورهایی که در مرحله آغازین (یا حداقل آمادگی) قرار گرفته‌اند، کمترین میزان آمادگی را از خود نشان داده‌اند. بیشترین آمادگی در کشورهایی که در این مجموعه قرار گرفته‌اند، در حد خیلی متوسط گزارش شده است. پیشرفت‌های جزئی ایجادشده در این کشورها ناشی از سرمایه‌گذاری‌ها در زیرساخت فناوری‌های ارتباطاتی و اطلاعاتی (ICT) است که متاسفانه عموماً در مقابل سد رگولاسیون قرار می‌گیرند و نتیجه این وضعیت، سرمایه‌گذاری بر بخش خصوصی در چنین کشورهایی است. در هر حال همان‌طور که انتظار

شماره 26 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 71
شماره 26 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 72

استفاده درست و نادرست از کارت هوشمند

کارت هوشمند (Smart Card) به عنوان روشی سودمند در بسیاری از پروژه‌های سازمانی و ملی در دنیا استفاده می‌شود. این فناوری در ترکیب با سایر فناوری‌ها همچون اثر انگشت (Fingerprint)، گواهینامه الکترونیکی (Digital Certificate) و امضای دیجیتال (Digital Signature) می‌تواند ارائه خدمات الکترونیکی مختلف را امکان‌پذیر کند. اما در عین حال باید به کاربردهای کارت هوشمند آگاه بود تا با استفاده نابجا از این فناوری، هزینه‌های اضافی بدون فایده را به پروژه‌ها تحمیل نکرد. در این نوشته سعی می‌شود تا حدودی مشکلات رایج عدم استفاده صحیح از کارت هوشمند در پروژه‌ها بررسی شود.در ابتدا شاید بهتر باشد مشخص شود که دقیقاً منظور از کارت هوشمند چیست. هم‌اکنون بسیاری از مردم با کارت‌های مختلف سر و کار دارند؛ از کارت مترو گرفته تا کارت سوخت یا کارت‌های بانکی. اما کارت هوشمند نوع خاصی از کارت بوده که دارای تراشه (Chip) است. این تراشه در واقع یک رایانه کامل است که شامل پردازنده (Processor)، حافظه موقت (RAM)، حافظه پایدار (EEPROM)، ورودی و خروجی (I/O) و سایر امکانات لازم بوده و می‌تواند کدهای برنامه‌نویسی‌شده را اجرا کند. کارت هوشمند می‌تواند از نوع تماسی (Contact) یا بدون تماس (Contactless) باشد. در بسیاری از موارد کارت هوشمند با سایر کارت‌ها مانند کارت‌های حاوی نوار مغناطیسی

شماره 26 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 74

مقایسه روند جهانی به‌کارگیری روش‌های پرداخت غیرنقد با ایران

هنوز بالغ نشده‌ایم

آیا روند رو به رشد به‌کارگیری کارت‌های الکترونیکی در ایران، با روند مشابه در جهان تطابق دارد؟ آیا روش‌های نوین پرداخت الکترونیکی، جایگزین پرداخت با کارت می‌شود؟ موانع توسعه این روش‌ها در ایران چیست؟ بر اساس گزارش جهانی پرداخت در سال ۲۰۱۴، رشد تراکنش‌های غیرنقدی از سال ۲۰۰۸ تا سال ۲۰۱۲ بالغ بر ۶/۷ درصد رشد داشته و در کشورهای در حال توسعه این رشد با شدت چشمگیر ۳/۱۸ درصد در حال رشد است. تراکنش‌های غیرنقد شامل تمامی روش‌های پرداخت الکترونیکی اعم از کارت‌های الکترونیکی و روش‌های موبایلی و اینترنتی می‌شود. نمودار ۱ نشان‌دهنده این روند رشد در جهان است. به‌کارگیری کارت‌های الکترونیکی نیز در جهان با متوسط رشد ۶/۱۳ درصد در سال رو به رشد است و در حالی که طی سال ۲۰۱۱ حدود ۵۸ درصد از کل پرداخت‌های غیرنقد توسط کارت‌های الکترونیکی بوده این نسبت در سال بعد از آن (۲۰۱۲) به ۶۱ درصد افزایش یافته است. اما علت این امر چه می‌تواند باشد؟ علت اصلی آن روند رو به رشد روش‌های پرداخت موبایلی و اینترنتی مبتنی بر کارت‌های الکترونیکی است، حتی وقتی روند کسب و کارهای اینترنتی سرعت می‌گیرد کماکان کارت‌های الکترونیکی، خصوصاً برای پرداخت‌های با مبلغ بالا با اقبال مواجه خواهد بود. پرداخت موبایلی تا پایان

شماره 26 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 76

ناصر حکیمی مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی:

همه چیز در یک سال تغییر کرد

انجام دادن گفت‌وگو درست سر ظهر یک روز گرم تابستان آن هم در ماه رمضان کار آسانی نیست؛ هم برای مصاحبه‌کننده و سخت‌تر از آن برای مصاحبه‌شونده. ناصر حکیمی مدیر کل فناوری اطلاعات بانک مرکزی بعد از یک جلسه فشرده به مصاحبه رسید و تقریباً دیگر توانی برایش باقی نمانده بود. وقتی به او گفتم کلی سوال در ذهنم هست که نمی‌دانم از کجا شروع کنم و کدام را مطرح کنم، گفت:«شما هر چه بپرسید من جواب می‌دهم.» همین اتفاق هم افتاد. در ادامه می‌توانید متن کامل گفت‌وگو با وی را بخوانید:   زمانی‌ که نقشه راه گذشته تقریباً به انتهای خود رسیده بود، برنامه‌ریزی برای نقشه راه آتی یا به قولی نقشه ۱۴۰۰ در دستور کار قرار گرفت. نقشه راه قبلی با دو سال تاخیر یعنی سال ۹۲ تقریباً به اتمام رسید. از آن زمان حدوداً دو سال می‌گذرد. طبق برنامه‌ریزی‌ها تا پایان سال ۱۴۰۰ یعنی شش سال دیگر باید به اهداف پیش‌بینی‌شده در نقشه ۱۴۰۰ دست یابید. تاکنون چه اقداماتی برای محقق شدن اهداف صورت گرفته است؟در حقیقت برنامه قبلی امسال به پایان رسید. پروژه چکاوک آخرین سامانه پیش‌بینی‌شده در برنامه قبلی بود که امسال راه‌اندازی شد. اما در کنار سامانه‌هایی که برنامه قبلی بود چند سامانه دیگر

مهرک محمودیدبیر تحریریه
شماره 25
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46
شماره 27