نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

حقوق فناوری

24
شماره 24 حقوق فناوری تاریخ فناوری صفحه 78

تاریخ مقررات‌گذاری کنترل ارتباطات در ایران

حدود شنود

«حضور محترم اعضای کمیسیون رئیسه مجلس مقدس شورای ملی شیدالله ارکانه. سه روز است که تلگراف‌های کثیره از طرف اعضای انجمن‌ها و سایر اشخاص به اداره مرکزی تلگرافخانه فرستاده‌اند که به ولایات مخابره شود تاکنون مخابره نکرده همه را توقیف کرده‌اند چون سد راه مخابرات خصوص در این موقع و وضع حالیه به کلی مخالف آزادی و حریت و مواد قانون اساسی است علی‌هذا از اعضای کمیسیون رئیسه استدعا می‌شود که باید مقام رد مانع و انسداد ابواب مخابرات لطفاً برآمده که رفع وحشت عامه ناس از این فقره بشود یا اجازه فرمایند که صاحبان تلگراف خود مستقیماً به اداره تلگرافخانه مرکزی رفته تلگراف‌چیان را مجبور نمایند که تلگرافات مخابره و متعاطبه بشود استدعای ثانی آنکه بذل مرحمت فرموده زودتر جوابی صادر شود که تکلیف معلوم گردد.» (مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، جلسه ۲۸۸) این عرض حال نمایندگان انجمن‌های ملی است خطاب به نمایندگان مردم در مجلس. تاریخ قرائت عرض حال، ۲۵ خرداد ۱۲۸۷ است؛ ۱۰۷ سال پیش، سه سال بعد از آغاز انقلاب مشروطه و البته هفت روز قبل از آنکه مجلس را به توپ ببندند و استبداد صغیر شروع شود. خبرها حاکی از این بود که «دولت گاهی از رسیدن تلگراف به مقصد و در نتیجه رسیدن خبر

شماره 24 حقوق فناوری آن‌سو صفحه 80

مقررات حاکم بر استفاده از پهپادها برای مقاصد رسانه‌ای چیست؟

مثل طناب به پای بادبادک

نوامبر ۲۰۱۱، شهر ورشو در لهستان شاهد تظاهرات مردم معترض در برابر صفی از نیروهای پلیس بود. در بجبوجه‌ درگیری‌ها، یکی از فعالان مدنی، پهپاد کوچک خود را به پرواز درآورد و به سمت نیروهای پلیس هدایت کرد. قصد او از این کار، جاسوسی از نیروهای پلیس و ثبت دقیق حرکت‌‌های آنان در راستای فراهم کردن فرصت فرار برای نیروهای خودی بود. پس از مدتی تصاویر ضبط‌شده‌ پهپاد در فضای مجازی منتشر شد که کیفیت و دقت آن، برای هر خبرنگار و موسسه‌ خبری جذابیت داشت. در موقعیتی که دسترسی خبری به صف نیروهای امنیتی وجود نداشت، یک پرنده‌ مکانیکی کوچک این وظیفه را به خوبی انجام داد. دو ماه بعد عکس‌های گرفته‌شده از رودخانه‌ خونین ترینیتی در دالاس، موجب شروع تحقیقات گسترده‌ جنایی و زیست‌محیطی در این شهر ایالات متحده شد. در این ماه یکی از افراد علاقه‌مند به استفاده از پهپاد که گویا نسبت به محیط زیست هم حساس بوده است، هواپیمای خود را که مجهز به دوربین عکاسی بوده به سمت این رودخانه هدایت می‌کند و عکس‌هایی می‌گیرد که پس از مشاهده‌ آنها، رنگ خونین رودخانه توجه او را جلب می‌کند. پس از مدتی مشخص می‌شود کارخانه‌ بسته‌بندی گوشت کلمبیا، خون خوک‌ها را به سمت رودخانه روان

شماره 24 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 82

قواعدگذاری توسط بخش خصوصی از منظر حقوق عمومی

مساله تخصص است نه مالکیت

حقوق عمومی، رشته‌ای از حقوق است که روابط بین شهروندان با دولت و نیز نهادهای دولتی با یکدیگر را بررسی می‌کند. با عنایت به حضور جدی دولت در عرصه ارتباطات امروزین جامعه ما، نگاهی به این ارتباطات از عینک حقوق عمومی حائز اهمیت خواهد بود؛ عینکی که تعادل دو منفعت یعنی تمشیت امور عمومی در عین حفظ حقوق شهروندان را دنبال می‌کند. در دومین گزارش حقوق عمومی (گزارش نخست با موضوع مساله سلسله‌مراتب نهادهای حقوق فناوری اطلاعات در ایران در شماره پیشین منتشر شد) به مساله قواعدگذاری در حوزه ارتباطات توسط بخش خصوصی می‌پردازیم.  یکی از اولین و قدیمی‌ترین تقسیماتی که در مباحث مربوط به حقوق اداری و اساسی از آن سخن به میان می‌آید، تفکیک میان وظایفی است که دولت از باب «حاکمیت» بر عهده دارد و تنها در صلاحیت انحصاری دولت است و وظایفی که دولت از باب «تصدی» بر عهده داشته و قابل واگذاری به بخش خصوصی است. این تفکیکی است که میان آن دسته از کارکردهای دولت که از حیث استفاده یا عدم استفاده از قدرت عمومی از یکدیگر منفک می‌شوند، صورت پذیرفته ‌است. سال‌هاست این تفکیک از صحنه مباحث به‌روز حقوق اداری رخت بر بسته است چرا که بسیاری از حقوقدانان امروز بر این باورند

شماره 24 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 84

فیشینگ: درنگی جرم‌شناختی

صیادانی که برای رضای خدا ماهی نمی‌گیرند

فضای مجازی مانند هر فضای دیگری که زندگی اجتماعی انسان به آن راه یابد، بستری است برای بروز و ظهور تمام جلوه‌های زندگی بشری در شکل و گاه با محتوایی نو؛ اعم از خوب یا بد؛ از مراودات و تبادلات روزمره و دوستانه گرفته تا تبادلات علمی و اطلاعاتی و خبررسانی و از سرگرمی و تفریح گرفته تا انواع معاملات تجاری. پس نباید چندان دور از انتظار باشد که سر و کله‌ انواع رفتارهای مجرمانه نیز در آن راه یابد. گستردگی و تنوع کمی و کیفی رفتارهای مجرمانه در فضای سایبر از سویی و پیچیدگی‌ها و دشواری‌های فنی آن از سوی دیگر به گونه‌ای است که در غالب کشورها، واحدهای حرفه‌ای و به‌خصوصی و نیز نهادهای خاصی برای تامین امنیت شهروندان در این محیط ایجاد شده ‌است (تشکیل پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات «فتا»، تصویب قانون جرائم رایانه‌ای در سال ۱۳۸۸ و اخیراً تشکل شورای عالی فضای مجازی به عنوان نهادی فراقوه‌ای را باید از نمونه‌های این اقدامات در ایران به شمار آورد). یکی از مصادیق شایع و فراگیر جرائم رایانه‌ای، فیشینگ است؛ روشی نه‌چندان پیچیده اما زیرکانه که با شکستن حریم داده‌های محرمانه‌ شخص نظیر شماره حساب، گذرواژه یا کلمه‌ کاربری حساب‌های مختلف اینترنتی، عملاً می‌تواند تبعات کابوس‌‌واری

شماره 24 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 86

بررسی نقش فناوری اطلاعات در حقوق زنان

فضای اینترنت جنسیتی نیست

«مردم می‌خواهند رژیم را ساقط کنند!… زیباترین چیز در این اعتراضات این است که کسانی که در آن نقش داشتند به هیچ عنوان سیاستمدارها نبودند، بلکه همه ما بودیم، همه مصری‌ها.» این یکی از نوشته‌های «اسما محفوظ» مصری در ۲۶ ژانویه ۲۰۱۱ در صفحه فیس‌بوکش است. او یکی از زنانی بود که در انقلاب مصر نقش مهمی ایفا کرد و در عین حال در شبکه‌های اجتماعی بسیار فعال بود. اکنون چند سالی از روزی می‌گذرد که شبکه‌های اجتماعی تاثیر بسزایی در جنبش‌ها داشتند؛ شبکه‌های آنلاین و بدون مرز که همزمان هم محلی است و هم جهانی. در نخستین گزارش صفحه زنان و حقوق فناوری اطلاعات به سراغ این گروه‌ها رفتیم و تاثیر آن را بر حقوق زنان بررسی کردیم. گروه‌های ایجادشده در شبکه‌های اجتماعی و به خصوص شبکه‌های اجتماعی پیام‌رسان، چه تاثیری بر حقوق زنان داشته است؟ آیا باعث افزایش مشارکت زنان در دنیای واقعی شده یا برعکس، عاملی بوده برای منفعل و منزوی کردن آنان؟سه فعال حقوق زنان، پردیس عامری دکترای مطالعات زنان، شیما قوشه حقوقدان و وکیل پایه یک دادگستری و بنفشه جمالی فعال رسانه حوزه زنان برای پاسخگویی به این دغدغه‌ها در میزگردی که به صورت مجازی برگزار شد، شرکت کردند و به سوالات ما پاسخ دادند:

شماره 24 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 88

رقابت در بخش مخابرات به چه معناست؟

بازی با اعداد

حقوق اقتصادی یکی از رشته‌های نوپای دانشگاهی در ایران است که مساله اصلی آن تنظیم روابط بین فعالان اقتصادی است. روشن است که یکی از مهم‌ترین مسائل در این حوزه، مساله رقابت است. خصوصی‌سازی مخابرات و انحصار اپراتور سوم که حالا دارد در قالب برخی امتیازات مالک آن یعنی سازمان تامین اجتماعی هم رخ می‌نماید، موضوع رقابت در بخش مخابرات را جدی کرده است. به این بهانه نگاهی کردیم به معنای رقابت در بخش مخابرات؛ پله اول برای بررسی ابعاد و نمونه‌های این حوزه در ایران و جهان. تجارت کالا و رقابت در آن، اولویت اساسی در راستای رشد اقتصادی و تجارت آزاد در دهه‌های گذشته بود اما در حال حاضر زمینه‌های دیگری همچون تجارت در حوزه مالکیت فکری و خدمات نیز رشد گسترده‌ای داشته‌اند. بنا بر گزارش سازمان جهانی تجارت هم‌اکنون خدمات سریع‌ترین بخش رو به رشد اقتصاد جهانی، عامل دوسوم از تولید جهانی، یک‌سوم از اشتغال جهانی و نزدیک به ۲۰ درصد از تجارت جهانی است. یکی از بخش‌های مهم تجارت خدمات در ساختار جهانی، تجارت خدمات مخابرات است. در عصر حاضر مخابرات کلید بنیادین توسعه اقتصادی، و نیاز تمامی شیوه‌های تجارتی است. چرا که مخابرات و خدمات آن کارکردی دوجانبه دارند؛ علاوه بر آنکه این خدمت به

شماره 23
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46
شماره 25