نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

حقوق فناوری

23
شماره 23 حقوق فناوری تاریخ فناوری صفحه 84

تلفن در ایران چگونه ملی شد

شکست بخش خصوصی؛ دغدغه بخش دولتی

حدوداً ۶۳ سال پیش دقیقاً در ۱۵ آبان ۱۳۳۱ که نشست ۳۶ مجلس شورای ملی تشکیل شد، مهندس معظمی وزیر پست و تلگراف دولت کابینه دکتر مصدق، لایحه ملی شدن امور تلفن را تقدیم مجلس شورای ملی کرد. به نظر وی اولین قدمی که در وزارت پست و تلگراف باید برداشته شود، اصلاح وضع تلفن است لذا در ماه‌های اولیه دولت دوم، دکتر مصدق این لایحه را به مجلس آورد و گفت:«پس از مطالعات، تنها راهی که پیدا کردیم ملی کردن تلفن در ایران است که لایحه آن در ۱۵ ماده تنظیم شده است.» اما چرا دولت وقت به سمت ملی شدن تلفن در ایران رفت؟ حقیقت این است که تا آن زمان نهادها و موسسات و حتی اشخاص مختلف داخلی و خارجی اقدام به تاسیس رشته خطوط تلفن و برقراری ارتباط بین شهرهای مختلف کشور کرده بودند. در این میان مهم‌ترین نهاد، شرکت سهامی کل تلفن بود که توسط دارنده امتیاز تلفن یعنی دوست علی خان معیرالممالک اخذ و سپس به «محاسب الممالک (شیبانی) و جهانیان زردشتی» واگذار شد. آنها نیز با همکاری عده‌ای تجار تهران این شرکت سهامی را به وجود آوردند. جالب است بدانید عباسقلی بازرگان پدر مهندس مهدی بازرگان نخست‌وزیر ابتدای انقلاب ایران، رئیس هیات مدیره

شماره 23 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 80

آیا می‌توان دغدغه‌های آینده حقوقی را یافت

حقوق لنگ و سیمرغ فناوری

سال‌های کمی دور – نمای خارجی در سال‌های پایانی دهه ۹۰ میلادی، بسیاری از مقالات علمی و کتب دانشگاهی در حوزه علوم انسانی، سعی داشتند با آینده‌نگری (یا دقیق‌تر بگوییم: آینده‌نگاری) از تاثیر توسعه اینترنت و تسهیل فضای تبادل اطلاعات بر حقوق و روابط بین‌الملل سخن بگویند. به عنوان نمونه می‌توان به نوشته‌های جاناتان آرونسون (Jonathan Aronson) رئیس و استاد دانشکده روابط بین‌الملل در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی اشاره کرد؛ از جمله مقاله «انقلاب ارتباطات و اینترنت» که به فارسی نیز ترجمه و منتشر شده است.این استاد حقوق بین‌الملل در سال‌ها پیش سعی دارد نسبت به بررسی آثار ناشی از «توسعه اینترنت» و پدید آمدن «کسب و کار الکترونیکی» و مهم‌تر از آن «ارتباطات بی‌سیم» بر حقوق، اقتصاد، امنیت و اجتماع بنویسد. او به حد وسع خود چالش‌های ناشی از انقلاب اطلاعات بر سیاست، حکومت، جهانی شدن و روابط بین‌الملل را بحث می‌کند و دغدغه‌های خود را بیان می‌دارد. مقالاتی از این دست با رویکرد آینده‌نگری‌های تخصصی (نه تخیلی و بر اساس گمانه‌زنی بلکه بر مبنای آمار و مقدمات علمی) در میان نشریات دانشگاهی و تخصصی خارجی بسیار یافت می‌شود. آنچنان که گویی دغدغه و نگرش اندیشمندان علوم انسانی در آن جوامع – اگر نه پیشتر و جلوتر – لااقل هم‌دوش

شماره 23 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 81

شایعه در فضای مجازی، برخورد قانونی یا ساختاری؟

تنبیهی برای حرف‌های درگوشی

نوروز سال ۱۳۹۴ بدون شک یکی از نوروزهای به یادماندنی در تاریخ ایران خواهد بود. دلیل این مساله پرخبر بودن ایام ابتدای سال ۱۳۹۴ بود. از تجاوز نظامی عربستان به یمن گرفته تا حمله بازپس‌گیری تکریت عراق، دعوای آزاده نامداری با فرزاد حسنی و مرگ دو خبرنگار ایرانی و البته گل سرسبد این خبرها یعنی مذاکرات هسته‌ای و در روز سیزدهم، رسیدن به چارچوب تفاهم همکاری در قالب یک بیانیه مشترک. با این حال رشد استفاده از شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان در کنار نبود مطبوعات در ۱۵ روز عید و البته بی‌توجهی بخشی از مردم به صدا و سیما باعث شد بیش از هر زمان دیگری، خبرهای بی‌پشتوانه در این مدت به گوش برسد. این ماجرا خصوصاً در روز سیزدهم و به مناسبت سنت (؟) دروغ سیزده به اوج رسید. به این ترتیب در نبود رسانه‌های رسمی، شایعه توانست جای خبر را پر کند و جالب اینکه در آغاز سال، حتی برخی از این شایعات، رسانه رسمی مثل مطبوعات و سایت‌ها را هم پر کرد. سوال اصلی این است که در مقابل این شایعات چه باید کرد؟ قانون در این زمینه پیش‌بینی داشته است و اگر داشته، آیا راهکار جزایی قانونی راهکار مناسبی برای برخورد با این پدیده است که

شماره 23 حقوق فناوری حقوق فناوری صفحه 82

پاسخی به سه سوال درباره شورای عالی فضای مجازی

جایگاه مصوبات شورا کجاست؟

شورای‌عالی فضای مجازی در سال ۱۳۹۰ بر اساس حکم مقام معظم رهبری و به منظور مدیریت فضای مجازی ایران شکل گرفت. ریاست این شورا بر عهده رئیس جمهور است اما اعضای آن نه‌تنها در هیات دولت خلاصه نمی‌شوند بلکه از قوای مقننه و قضائیه نیز در آن عضویت دارند. اگرچه در سه سال گذشته مطالب مختلفی در بیان جایگاه حقوقی این نهاد منتشر شده اما به نظر می‌رسد باز هم می‌توان سوالاتی را از نظرگاه حقوقی درباره این نهاد طرح کرد. از سوی دیگر با توجه به برنامه‌های کاری و پروژه‌هایی که این نهاد در دست دارد، همواره این سوال مطرح می‌شود که تا چه حد این شورا می‌تواند در مسائل اجرایی دخالت کند؟ آیا توان اجرا هم دارد یا باید در حد سیاستگذار باقی بماند؟ جایگاه حقوقی شورای عالی فضای مجازی نخستین سوالی که ذهن هر حقوقدانی را به خود معطوف می‌کند این است که جایگاه این نهاد در نظم حقوقی ایران چیست؟ اهمیت شناسایی جایگاه شورای عالی فضای مجازی، به خاطر آثار ناشی از مصوبات آن است. جایگاه‌شناسی شورا می‌تواند جنس وظایف و مشی آن را نیز روشن کند.نمی‌توان ادعا کرد شورای عالی مجازی از حیث حقوقی نخستین نهاد از این جنس است،‌ شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز

شماره 23 حقوق فناوری آن‌سو صفحه 86

بررسی دیدگاه موافقان و مخالفان نظارت دولت بر اینترنت در ایالات متحده

در میانه امنیت و آزادی

سال ۲۰۱۳ برای مردم آمریکا همراه با خبرهای تلخی در حوزه‌ حفظ حریم خصوصی و امنیت دیجیتالی بود. در این سال ادوارد اسنودن کارمند سابق آژانس امنیت ملی آمریکا از طریق روزنامه‌ گاردین به افشای برنامه‌ جاسوسی دولت آمریکا پرداخت. طبق این برنامه شرکت مخابراتی ورایزون (Verizon) که از بزرگ‌ترین موسسات شناخته‌شده در این حوزه محسوب می‌شود، اطلاعات مربوط به تماس‌های تلفنی شهروندان آمریکایی از جمله اطلاعات مربوط به شماره‌ها، مکان و طول مدت تماس را در اختیار دولت قرار می‌داده است. به دنبال این خبر، واشینگتن‌پست نیز از برنامه‌ جاسوسی پریزم (PRISM) تحت نظر آژانس امنیت ملی برای جمع‌آوری اطلاعات کاربران اینترنتی پرده برداشت. این افشاگری‌ها با واکنش‌های مختلف روبه‌رو شد. عده‌ای برنامه را محکوم کرده و عده‌ای دیگر به ستایش آن پرداخته‌اند. به عنوان مثال سناتور برنی ساندرز گفت:«ایالات متحده نباید تلفن میلیون‌ها آمریکایی بی‌گناه را جمع‌آوری کند… این آزادی نیست.» در مقابل سناتور لیندسی گراهام بیان کرد:«من مشتری شرکت ورایزون هستم. اگر دولت به دنبال شناسایی تماس یک تروریست با فرد دیگر در آمریکاست، دادن اطلاعات از سوی این شرکت به دولت برای من اهمیت ندارد.» همچنین هری رید رهبر اکثریت سنا معتقد است همگان باید آرامش خود را حفظ کنند چرا که این کار، اتفاق جدیدی

شماره 22
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46
شماره 24