نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

خدمت و تجارت

19
شماره 19 خدمت و تجارت دولت الکترونیکی صفحه 62

اجرای شبکه ملی اطلاعات وارد مرحله جدیدی شد

میراث نیمه‌تمام

موضوع شبکه ملی اطلاعات با آخرین موضع‌گیری رئیس‌جمهور برای پیگیری اجرای این شبکه بار دیگر داغ شد.حسن روحانی در بیستمین جلسه شورای عالی فضای مجازی بر راه‌اندازی هرچه سریع‌تر این شبکه تاکید کرد. او در این جلسه گفت:«شبکه ملی اطلاعات باید علاوه بر دسترسی سریع و قیمت رقابتی، دارای جاذبه به منظور برآورده کردن نیازهای زندگی روزمره و درخواست‌های کاربران در حوزه‌های علمی و فرهنگی باشد.»البته پیش از آن نیز وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با حضور در نمایشگاه مطبوعات وقتی با این سوال مواجه شد که «چه زمانی سرعت اینترنت کاربران خانگی بهبود خواهد یافت»، گفت:«سرعت اینترنت کاربران خانگی منوط به راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات است.» شبکه‌ای که اولین بار نامش هشت سال پیش به زبان عبدالمجید ریاضی به عنوان اینترنت ملی آمد، امروز وارد مرحله جدیدی شده است. اگر روزی او مدعی راه‌اندازی این شبکه بود، حال تمامی مسوولان اجرایی کشور و سیاستگذاران کشور بر اجرایی شدن این شبکه تاکید می‌کنند.هر چند نام‌ اینترنت ملی موجب شد بسیاری در ابتدای کار با آن مخالفت کنند و اجرایی شدن آن را نشان‌دهنده قطع دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت بدانند اما به تدریج این رویکرد نیز تغییر کرد و بخش‌های مختلف سیاستگذار کشور بر راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات تاکید کردند.عبدالمجید

شماره 19 خدمت و تجارت گفت‌وگو صفحه 64

مدیر توسعه و مدیریت شبکه ملی اطلاعات:

طبق برنامه عمل می‌کنیم

علی‌اصغر انصاری از معدود افرادی است که از ابتدای شکل‌گیری مفهوم شبکه ملی اطلاعات در این حوزه فعالیت می‌کرده است. دوره‌ای معاون عبدالمجید ریاضی بود و دوره‌ای معاون علی حکیم‌جوادی. حال نیز به عنوان معاون توسعه و مدیریت شبکه ملی اطلاعات (شما) فعالیت می‌کند. او می‌گوید:«دروغ نمی‌گوید» و هر چه طی سال‌های گذشته در مورد شبکه ملی اطلاعات گفته، صحیح بوده است و در عین حال مواظب تطابق گفته‌هایش با مدیران بالادستی‌ و همچنین با گفته‌های گذشته‌اش نیز هست. او امیدوار بود با اقداماتی که در حال انجام است، تا سال آینده این شبکه به بهره‌برداری کامل برسد. در ادامه متن کامل گفت‌وگو را می‌خوانید: مرور اخبار در مورد شبکه ملی اطلاعات نشان می‌دهد ما با چند دوره خبر مواجه هستیم؛ دوره‌ای که مفاهیم اولیه آن شکل می‌گرفت، در یک دوره اعلام می‌شد فاز آزمایشی یا اول این پروژه به نتیجه رسیده ‌است، در دوره اخیر نیز خبرهایی در مورد آماده‌سازی زیرساخت‌های شبکه ملی اطلاعات منتشر می‌شود. با وجود چنین پیشینه‌ای شبکه ملی اطلاعات در چه وضعیتی قرار دارد؟اگر بخواهم شبکه ملی اطلاعات را تعریف کنم که موجودیتش چیست و در چه وضعیتی قرار دارد باید ابتدا مخاطب را بشناسم، باید بدانم مخاطب کیست. مخاطب مردم هستند یا قانونگذار یا

شماره 19 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 66

مدعیان راه‌اندازی مرکز ریشه تعدادشان افزایش یافت

دست بالای دست بسیار است

تعداد مدعیان راه‌اندازی مرکز ریشه به عدد ۴ رسیده است. زمانی فقط بانک مرکزی و پس از آن سازمان ثبت احوال متولی زمامداری مرکز ریشه بودند، حال سازمان اسناد و املاک کشور و قوه قضائیه نیز می‌خواهند مرکز ریشه مستقل راه‌اندازی کنند.اختلاف بر سر راه‌اندازی مرکز ریشه اختلاف جدیدی نیست. از همان زمان که قانون تجارت‌ الکترونیکی تدوین می‌شد، سیاستگذاران و قانونگذاران بر سر چندریشه‌ای بودن یا تک‌ریشه‌ای بودن با یکدیگر اختلاف نظر داشتند، برخی معتقد بودند باید برای بخش‌های مختلف کشور ریشه‌های مختلف ایجاد کرد و در نهایت آن بخش‌هایی را که نیاز به ارتباط با یکدیگر دارند، به یکدیگر متصل کرد اما برخی دیگر اعتقاد داشتند بهتر است یک مرکز ریشه در کشور ایجاد شود و همه ذیل همان مرکز ریشه فعالیت کنند. در نهایت هیچ ‌کدام از این دیدگاه‌ها نتوانست به صورت کامل به اجرا درآید و قرار شد به غیر از مرکز ریشه اصلی کشور بانک مرکزی نیز به صورت مستقل برای خود مرکز ریشه ایجاد کند. در آیین‌نامه ماده ۳۲ قانون تجارت الکترونیکی آمده است:«سیستم بانکی می‌تواند با اخذ مجوز شورا در حوزه نظام بانکی مرکز ریشه مستقل ایجاد کند که در این صورت مرکز یادشده وابسته به مرکز توسعه تجارت الکترونیکی موضوع این ماده

مهرک محمودیدبیر تحریریه
شماره 19 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 69

تعامل‌پذیری در زیرساخت کلید عمومی

چگونه با هم حرف بزنیم

آیا روند رو به رشد توسعه مراکز صدور گواهی الکترونیکی، نیازمند تعامل‌پذیری و همسوسازی این مراکز است؟ آیا چارچوب خاصی جهت تعامل‌پذیری در این زیرساخت تعریف شده است؟ و در صورت عدم تعریف این چارچوب‌ها، نیازی به تعریف وجود دارد یا خیر؟ آیا تاکنون راهکارهایی برای تعامل‌پذیری و همسوسازی در این حوزه صورت پذیرفته است؟ در صورت پاسخ مثبت به این سوالات، نقش‌ها و عوامل موثر بر این تعامل‌پذیری چه می‌توانند باشند؟ در این مقاله به ارائه عوامل موثر در تعامل‌پذیری و همسوسازی مراکز صدور گواهی الکترونیکی می‌پردازیم.نظر به توسعه ارائه خدمات الکترونیکی در کشور و نیاز به ایجاد و استفاده از زیرساخت‌های امنیتی در این حوزه، نیاز به بسط و توسعه زیرساخت کلید عمومی(PKI) ، افزایش تعداد ارائه‌دهندگان خدمات این زیرساخت و امکان تعامل میان آنها در کشور بر همگان آشکار است. تصویب و ابلاغ «آیین‌نامه توسعه خدمات الکترونیکی دستگاه‌های اجرایی» در شورای عالی اداری توسط ریاست جمهوری نیز مؤید اهتمام دولت در توسعه خدمات الکترونیکی و نیازمندی کشور به رشد و توسعه زیرساخت کلید عمومی (PKI) است. تلاش‌های صورت‌گرفته در این زمینه مؤید اهتمام عوامل نظارتی این حوزه جهت تدوین، تصویب و اجرای سیاست‌های کلان و برنامه‌های مربوط به این حوزه با هدف تعامل‌پذیری و همسوسازی اجزای زیرساخت

شماره 19 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 70

بررسی فعالیت مراکز میانی فعال در کشور

هنوز کاربردی نیست

چهار مرکز میانی برای صدور گواهی الکترونیکی فعالیت می‌کنند و دو مرکز میانی دیگر منتظر دریافت مجوز هستند ولی همچنان تعداد گواهی‌های صادرشده از سوی این مراکز بسیار اندک است. با وجود اینکه تمامی بخش‌های دولتی بر استفاده از امضای الکترونیکی برای شناسایی هویت افراد در محیط مجازی تاکید می‌کنند اما هنوز کاربردهای زیادی برای آن در نظر گرفته نشده است.مرکز میانی دولتی عام، مرکز میانی بازار سرمایه و مرکز میانی نفت سه مرکز میانی دولتی هستند و پارس‌ساین مرکز میانی خصوصی. هم‌اکنون مرکز میانی خصوصی راهبر و مرکز میانی خصوصی ارتباطات آزما در انتظار دریافت مجوز برای آغاز فعالیت‌شان هستند.ایجاد و راه‌اندازی مراکز میانی گواهی الکترونیکی در ماده ۳۲ قانون تجارت‌ الکترونیکی پیش‌بینی و پس از تصویب قانون تجارت الکترونیکی در سال ۸۲ مرکز ریشه گواهی الکترونیکی و همزمان با آن مرکز میانی گواهی الکترونیکی عام نیز راه‌اندازی شد. پس از راه‌اندازی این مرکز قاعدتا بخش‌های مختلف کشور می‌توانستند از سرویس‌های امضای الکترونیکی بهره برند اما اقدام مثبتی در این زمینه صورت نگرفت و به صورت محدود وزارت بازرگانی تجار و بازرگانان را برای ثبت سفارش کالاهای خود و استفاده از سامانه‌های مختلف این وزارتخانه ملزم به استفاده از امضای الکترونیکی کرد و اولین امضاهای الکترونیکی صادرشده مربوط به

شماره 19 خدمت و تجارت پرونده - خدمت و تجارت صفحه 72

تجربیات پیاده‌سازی گواهی الکترونیکی و چالش‌های آن در کشور

خوانش مشکل پیش ‌رو

امروزه لزوم برقراری امنیت اطلاعات و ارتباطات به‌ عنوان یکی از اصلی‌ترین ماموریت‌های سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ مطرح بوده و این امر موجب استفاده از بسیاری سرویس‌های زیرساختی امنیت اطلاعات نظیر گواهی الکترونیکی در صنعت نفت شده است. بخشنامه‌های دولتی، الزامات قانون برنامه پنجم توسعه و همچنین دستورالعمل‌های امنیتی افتا همگی نشان‌دهنده استفاده زیرساخت امن گواهی الکترونیکی هستند. صنعت نفت به ‌عنوان یکی از حوزه‌های پیشتاز فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور، نسبت به برنامه‌ریزی و اجرای زیرساخت امن گواهی الکترونیکی در صنعت نفت اقدام کرده است. در این راستا احکامی توسط مقام عالی وزارت نفت در خصوص تشکیل کمیته راهبردی گواهی الکترونیکی وزارت نفت، صادر شده و این کارگروه نسبت به سیاستگذاری، هماهنگی، تدوین استانداردها و دستورالعمل‌های اجرایی و عملیاتی کردن گواهی الکترونیکی در صنعت نفت اقدام کرده است.ایجاد مرکز صدور گواهی الکترونیکی میانی صنعت نفت، از اولویت‌های راه‌اندازی زیرساخت گواهی الکترونیکی در صنعت نفت بوده است. در این خصوص مرکز داده تخصصی گواهی الکترونیکی، نرم‌افزار صدور و ابطال گواهی الکترونیکی و مستندات اجرایی این مرکز، تولید و پس از تایید رسمی مرکز دولتی صدور گواهی الکترونیکی ریشه، مرکز صدور گواهی الکترونیکی نفت رسما عملیاتی شد. برخی از نرم‌افزارهای صنعت نفت از سرویس گواهی الکترونیکی تغذیه می‌کنند و اکنون در

شماره 19 خدمت و تجارت خدمات الکترونیکی صفحه 75

مهندسی کیفیت در فرآیند تحقیق و توسعه نرم‌افزار

در جست‌وجوی شعف

بحث کیفیت و ساز و کارهای آن در «چرخه‌ حیات توسعه‌ نرم‌افزار» ، بحث تازه‌ای نیست و به نوع یا پیچیدگی محصول یا سرویس خاصی نیز محدود نمی‌شود. مدیران و دست‌اندرکاران کلیدی در همه‌ بخش‌های تولیدی و خدماتی اعم از سخت‌افزار، نرم‌افزار، و دیگر افزارها دیر یا زود با چالش کیفیت روبه‌رو می‌شوند و فرصت می‌یابند در کنار ظرفیت و توان «کمی» تولید، میزان تعهد و باور خود به جنبه‌های گوناگون «کیفی» را نیز به نمایش بگذارند. گروهی کیفیت را دغدغه‌ اصلی خود نمی‌پندارند و آن را به بعد موکول می‌کنند؛ عده‌ای گمان می‌کنند کیفیت اصولا نیاز به تدبیر و برنامه‌ریزی ندارد و خود به خود و به گونه‌ای تصادفی ظهورمی‌کند. گروهی هم هستند که کیفیت را از اولویت‌های نخست (و گاه نخستین اولویت) فرآیند تولید به حساب می‌آورند و لازم می‌بینند اندیشه و سرمایه‌ جدی خرج آن کنند. اما حتی در این حالت آخر هم شاهدیم طرح‌های تولیدی و خدماتی به ندرت به «کیفیت مطلوب» دست می‌یابند و این کاستی به ویژه در حوزه‌ نرم‌افزار فراوان دیده می‌شود. کیفیت مطلوب در نرم‌افزار اساسا چیست و چگونه به دست می‌آید؟ آیا می‌توان به هر سطح از پیش تعیین‌شده‌ای از کیفیت دست یافت و سپس استمرار یا ارتقای آن را در

شماره 18
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46
شماره 20