نسخه فیزیکی

  • شهر کتاب مرکزی تهران – خیابان دکتر شریعتی – بالاتر از خیابان استاد مطهری – نبش کوچه کلاته – فروشگاه مرکزی شهر کتاب
  • شهر کتاب کاشانک نیاوران، کاشانک، نرسیده به سه راه آجودانیه
  • نشر ثالث خیابان کریم‌خان زند، بین خیابان ایرانشهر و ماهشهر، پلاک ۱۵۰
  • شهر کتاب سعادت آباد انتهای خیابان ایران‌زمین، جنب فرهنگسرای ابن‌سینا، شهر کتاب ابن‌سینا

خدمت و تجارت

18
شماره 18 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 70

تجارت الکترونیکی در ایران شکل نگرفت

توقف ۱۰ساله

جست‌وجوی لغت فروشگا‌ه‌های اینترنتی شما را به شش صفحه نام فروشگاه می‌رساند، هر چند برخی فروشگاه‌ها در صفحات بعدی جست‌وجو یافت می‌شوند اما در صفحات اول هیچ گزینه دیگری به غیر از نام فروشگاه‌ها را نمی‌یابید. این یک مثال ساده بود برای نشان دادن رشد تعداد فروشگاه‌های اینترنتی در ایران، اما متاسفانه رشد تعدادشان منجر به افزایش سهم خرید و فروش اینترنتی در کشور نشده است. معاون آموزش پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت سهم تجارت الکترونیکی در ایران طی سال ۹۲ را ۹ هزار میلیارد تومان اعلام کرد. این رقم شاید در نگاه اول رقم قابل توجهی به نظر برسد اما ثابت ماندن این رقم در طول پنج سال گذشته نشان از توسعه‌نیافتگی این بخش اقتصادی کشور ما می‌دهد. وزارت بازرگانی در سال ۸۸ حجم تجارت الکترونیکی را ۹ هزار میلیارد تومان اعلام کرده بود.در شرایطی حجم تجارت ‌الکترونیکی در ایران ثابت مانده است که برآوردهای جهانی نشان می‌دهد تجارت ‌الکترونیکی در دنیا سالانه ۲۰ درصد رشد می‌کند. طبق برآوردهای صورت‌گرفته از سوی اکونومیست در اروپا تجارت‌ الکترونیکی ۵/۳ درصد کل حجم تجارت را به خود اختصاص می‌دهد، این رقم برای آمریکا پنج درصد و برای ژاپن ۷/۴ درصد است. میانگین رشد سالانه تجارت ‌الکترونیکی در دنیا

شماره 18 خدمت و تجارت تجارت الکترونیکی صفحه 72

قائم‌مقام مرکز توسعه تجارت الکترونیکی

امنیت مشتری تضمین می‌شود

بیش از ۱۰ سال از فعالیت فروشگاه‌های اینترنتی در ایران می‌گذرد اما هنوز نمی‌توان گفت فروشگاه‌های اینترنتی در ایران به ثمر نشسته‌اند و بعد از گذشت این دوره زمانی موفق بوده‌اند. هر از چند گاهی خبرهایی مبنی بر مجاز نبودن فعالیت فروشگاه‌های چند‌منظوره یا عدم صدور مجوز برای فروشگاه‌هایی که مکان فیزیکی ندارند، منتشر می‌شود اما پس از مدتی از سوی مسوولان تکذیب می‌شود. هم‌اکنون بیش از پنج هزار فروشگاه اینترنتی نماد اعتماد خود را دریافت کرده‌اند و ۲۸ هزار متقاضی نیز برای دریافت نماد وجود دارد، همین امر نشان‌دهنده تقاضای زیاد برای راه‌اندازی فروشگاه‌های اینترنتی است. به نظر می‌رسد راه‌اندازی فروشگاه‌های اینترنتی هر چند در ابتدا ساده به ‌نظر می‌رسد اما مشکلاتش از راه‌اندازی یک کسب و کار فیزیکی کمتر نیست. در این خصوص با فرانک رازقی اسکویی، قائم‌مقام مرکز توسعه تجارت الکترونیکی گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید. چندی پیش خبری منتشر شد که صدور پروانه کسب برای فروشگاه‌‌های اینترنتی متوقف شده است و فقط برای فروشگاه‌هایی مجوز صادر می‌شود که دارای فروشگاه واقعی باشند،‌ آیا این خبر درست است یا فقط شایعه‌ای بوده که دهان به دهان منتقل می‌شده است؟نه اصلا چنین چیزی صحت ندارد، ما در حال صدور مجوز برای فروشگاه‌های اینترنتی هستیم حتی آیین‌نامه

شماره 18 خدمت و تجارت بانکداری الکترونیکی صفحه 75

دردسرهای بزرگ

ماه گذشته بانک مرکزی زیر کوران حوادث و اخبار قرار گرفت. این تصمیم‌گیر پولی و بانکی کشور زمانی که از حق سیاستگذاری خود استفاده کرد و تصمیم گرفت برنامه‌اش را برای ساماندهی پایانه‌های فروش به نتیجه برساند و بخش‌های مختلف را در کنار یکدیگر شکل دهد،‌ ناگهان با هجمه‌ای عظیم مواجه شد. بخش‌های مختلف اقتصادی کشور با بلندگویی واحد اعلام کردند تصمیمی برای اجرایی کردن برنامه‌های بانک مرکزی ندارند و زیر بار مصوبات بانک مرکزی نمی‌روند و تا جایی که می‌توانند با آن مقابله می‌کنند. جالب اینجاست که وزرای برخی از وزارتخانه‌های اقتصادی نیز در مقابل این تصمیم موضع‌گیری کردند و خواستار اجرایی نشدن این تصمیم شدند. اعتراضات به ‌گونه‌ای بود که دیگر هیچ حرفی شنیده نمی‌شد. فضا آن‌قدر مه‌آلود شد که حرف منطقی و کارشناسی‌ دیگر شنیداری نداشت و همه فقط مخالفت می‌کردند و بانک‌ها و بخش‌های مختلفی که با این تصمیم بانک مرکزی در ارتباط بودند، هر چه تلاش کردند فضا را سیاسی نکنند و با گفت‌وگوهای منطقی پیش بروند، موفق نشدند و در نهایت این شبکه بانکی و شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت بودند که سکوت کردند و بالاخره تصمیم گرفتند تا روشن شدن فضا دیگر کلامی نگویند.این اتفاق بار دیگر نشان داد چقدر سیستم بانکی در ذهن

شماره 18 خدمت و تجارت بانکداری الکترونیکی صفحه 76

دریافت کارمزد متوقف شد

هیاهو برای ۱۰۰ تومان

دریافت کارمزدها تا آغاز فعالیت کیف ‌پول الکترونیکی به تعویق افتاد. این در حالی‌است که هنوز زمان قطعی برای آغاز سرویس‌دهی کیف‌ پول الکترونیکی مشخص نشده است.جنجالی که برای دریافت کارمزد از پذیرندگان پایانه‌های فروش آغاز شده بود، فعلا فروکش کرد. شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت که خود را برای دریافت کارمزد از آبان‌ماه آماده کرده بودند فعلا دست نگه داشته‌اند تا سرانجام این طرح مشخص شود؛ طرحی که حیات و ممات‌شان به آن وابسته است.طبق اعلام بانک مرکزی قرار بود پذیرندگان پایانه‌های فروشگاهی به ازای انجام تراکنش‌های بانکی از ابتدای این ماه (آبان‌) کارمزدی معادل ۱۰۰ تومان پرداخت کنند اما با انتشار این خبر صنوفی که تاکنون به دریافت خدمات رایگان عادت کرده‌ بودند، معترض شدند و در یک اقدام تقریبا هماهنگ از پرداخت این میزان کارمزد سر باز زدند و از تمامی اهرم‌های فشار خود برای اجرایی نشدن این طرح استفاده کردند. با این حال رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرد دریافت کارمزد برای خدمات بانکداری الکترونیکی امری اجتناب‌ناپذیر است ولی دریافت کارمزد نیاز به مصوبه شورای پول و اعتبار دارد.هنوز شورای پول و اعتبار در جلساتی که برای بررسی موضوعات مختلف تشکیل داده، به موضوع کارمزد نپرداخته است.کارشناسان شبکه بانکی معتقدند بهترین زمان برای شروع دریافت کارمزد یا

شماره 18 خدمت و تجارت بانکداری الکترونیکی صفحه 79

سرویس‌دهندگان کیف ‌پول الکترونیکی را بشناسیم

شرکت‌هایی که منتظرند

عدم صدور مجوز کیف ‌پول الکترونیکی مانع ارائه این سرویس نشده است. هر چند طی چند سال گذشته بانک مرکزی سعی کرده است فعالیت برخی از شرکت‌ها در ارائه خدمات کیف ‌پول الکترونیکی را به دلیل نهایی نشدن مقررات و همچنین صادر نشدن مجوزهای لازم برای فعالیت آنان محدود کند اما نتوانسته مانع فعالیت کامل‌شان شود. البته همین فعالیت آنان موجب شد بانک مرکزی تمام تلاش خود را برای به نتیجه رسیدن کیوا و سامانه سپاس انجام دهد. در شرایط فعلی جیرینگ و شرکت توسعه نوآوری بانک شهر به شهروندان خدمات کیف ‌پول ارائه می‌دهند، هرچند این خدمات فقط به حوزه تخصصی هر کدام از این شرکت‌ها محدود شده است. جیرینگ زمانی‌که اولین سرویس‌های خود را ارائه داد بانک مرکزی با ارائه سرویس از سوی این شرکت مخالفت کرد و گفت تا زمانی‌ که جیرینگ مجوزهای لازم را دریافت نکرده، فقط مجاز به ارائه سرویس در حوزه اپراتوری تلفن همراه است، از همین رو این شرکت بخشی از فعالیت خود را روی خرید شارژ تلفن همراه و پرداخت قبوض متمرکز کرد. هر چند در گام‌های بعدی با همکاری شرکت‌های psp توانست برخی از سرویس‌های بانکی مانند انتقال وجوه را ارائه دهد اما این سرویس‌ها نیز پرشمار نیستند.شرکت توسعه نوآوری بانک

شماره 18 خدمت و تجارت بانکداری الکترونیکی صفحه 80

دغدغه‌های راه‌اندازی سپاس

آیا بالاخره سامانه سپاس راه می‌افتد؟

«فاز اول سپاس تا دو ماه آینده به بهره‌برداری می‌رسد.»با به بهره‌برداری رسیدن سامانه سپاس متقاضیان دریافت کیف‌ پول الکترونیکی می‌توانند امیدوار باشند که مجوز فعالیت آنها نیز به زودی صادر شود. فاز اول سپاس مربوط به پرداخت‌هایی است که از طریق گوشی تلفن‌ همراه و اپراتورهای موبایل صورت می‌گیرد؛ بخشی که صدور مجوزش تقریبا چهار سال به طول انجامیده است.البته پیش از راه‌اندازی سامانه سپاس محمود احمدی دبیرکل بانک مرکزی در هفته دولت خبر راه‌اندازی سامانه سپاس را داده بود. او اعلام کرد:«طی یک ‌سال اخیر فعالیت‌های زیادی برای الکترونیکی کردن پرداخت‌های خرد صورت گرفته است، با توجه به مشکلات پول خرد در مبادلات روزمره مردم، سامانه کیف پول الکترونیکی (سپاس) راه‌اندازی شد. در واقع با استفاده از امکانات سپاس، پرداخت‌های ریز نظیر کرایه سفرهای شهری، عوارض و خریدهای جزیی که در حال حاضر از طریق اسکناس و سکه صورت می‌پذیرد، با ابزارهای متنوع الکترونیکی جایگزین می‌شوند.»هم‌اکنون شرکت خدمات انفورماتیک و شرکت‌های متقاضی دریافت مجوز ارائه خدمات کیف‌ پول الکترونیکی در حال انجام تست‌های فنی روی سامانه سپاس و زیرساخت فنی شبکه‌های ایجادشده توسط متقاضیان دریافت مجوز ارائه خدمات کیف‌ پول هستند. به نظر می‌رسد به جز جیرینگ شرکت دیگری نیز در این حوزه در حال تست زیرساخت‌های فنی

مهرک محمودیدبیر تحریریه
شماره 18 خدمت و تجارت بانکداری الکترونیکی صفحه 84

گفت‌وگو با مدیرعامل جیرینگ

کیف پول الکترونیکی بار شبکه را کم می‌کند

بحث کیف‌ پول زمانی دوباره داغ شد که مدیرکل فناوری اطلاعات بانک مرکزی در یکی از مصاحبه‌های خود در مورد کارمزد‌ گفت دوست داشتم کیف ‌پول قبل از اجرایی شدن کارمزدها شکل می‌گرفت. کیف‌ پول الکترونیکی بیش از سه سال است که بارها اخبار متفاوتی از آن منتشر می‌شود و بارها آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌هایی نیز برایش تدوین شده‌ اما هنوز شکل اجرایی به خود نگرفته است. برخی آن را به دلیل نهایی نشدن شبکه سپاس می‌دانند و برخی دیگر تعویق در به تصویب رساندن آیین‌نامه را دلیل اجرایی نشدن آن. هر چه هست با وجود سر و صدای زیاد و تعداد بالای متقاضی مصرف هنوز این سرویس راه‌اندازی نشده است. در خصوص اقدامات انجام‌شده توسط جیرینگ به عنوان اولین مجری طرح کیف‌ پول الکترونیکی با علیرضا طلوع، مدیرعامل این شرکت گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید: سال پیش وقتی با شما صحبت می‌کردم به کارمزدها اشاره کردید، گفتید تا تمامی بخش‌های بازار پرداخت الکترونیکی کارمزد پرداخت نکنند، کیف پول الکترونیکی شکل نخواهد گرفت و بانک ‌مرکزی و بانک‌ها باید تکلیف خود را با کارمزد مشخص کنند. حال به نظر می‌رسد با الزامی که بانک مرکزی مبنی بر دریافت کارمزد از پذیرنده‌ها تعیین کرده است، یک گام به جلو برداشته‌اید.

مسعود شفیعی برزیعضو تحریریه
شماره 17
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51
شماره 19